১০. সঙ্ঘভেদসিক্খাপদং
৪০৯. [ইদং ৱত্থু চূড়ৱ. ৩৪৩] তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. অথ খো দেৱদত্তো যেন কোকালিকো কটমোদকতিস্সকো [কটমোৰকতিস্সকো (সী. স্যা.)] খণ্ডদেৱিযা পুত্তো সমুদ্দদত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা কোকালিকং কটমোদকতিস্সকং খণ্ডদেৱিযা পুত্তং সমুদ্দদত্তং এতদৱোচ – ‘‘এথ মযং, আৱুসো, সমণস্স গোতমস্স সঙ্ঘভেদং কৰিস্সাম চক্কভেদ’’ন্তি. এৱং ৱুত্তে কোকালিকো দেৱদত্তং এতদৱোচ – ‘‘সমণো খো, আৱুসো, গোতমো মহিদ্ধিকো মহানুভাৱো. কথং মযং সমণস্স গোতমস্স সঙ্ঘভেদং কৰিস্সাম চক্কভেদ’’ন্তি? ‘‘এথ মযং, আৱুসো, সমণং গোতমং উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্চ ৱত্থূনি যাচিস্সাম – ‘ভগৱা, ভন্তে, অনেকপৰিযাযেন অপ্পিচ্ছস্স সন্তুট্ঠস্স সল্লেখস্স ধুতস্স পাসাদিকস্স অপচযস্স ৱীৰিযাৰম্ভস্স [ৱীৰিযাৰব্ভস্স (ক.)] ৱণ্ণৱাদী. ইমানি, ভন্তে, পঞ্চ ৱত্থূনি অনেকপৰিযাযেন অপ্পিচ্ছতায সন্তুট্ঠিযা সল্লেখায ধুততায পাসাদিকতায অপচযায ৱীৰিযাৰম্ভায সংৱত্তন্তি. সাধু, ভন্তে, ভিক্খূ যাৱজীৱং আৰঞ্ঞিকা অস্সু; যো গামন্তং ওসৰেয্য, ৱজ্জং নং ফুসেয্য. যাৱজীৱং পিণ্ডপাতিকা অস্সু; যো নিমন্তনং সাদিযেয্য, ৱজ্জং নং ফুসেয্য. যাৱজীৱং পংসুকূলিকা অস্সু; যো গহপতিচীৱৰং সাদিযেয্য, ৱজ্জং নং ফুসেয্য. যাৱজীৱং ৰুক্খমূলিকা অস্সু; যো ছন্নং উপগচ্ছেয্য, ৱজ্জং নং ফুসেয্য. যাৱজীৱং মচ্ছমংসং ন খাদেয্যুং; যো মচ্ছমংসং খাদেয্য, ৱজ্জং নং ফুসেয্যা’তি. ইমানি সমণো গোতমো নানুজানিস্সতি. তে মযং ইমেহি পঞ্চহি ৱত্থূহি জনং সঞ্ঞাপেস্সামাতি. সক্কা খো, আৱুসো, ইমেহি পঞ্চহি ৱত্থূহি সমণস্স গোতমস্স সঙ্ঘভেদো কাতুং চক্কভেদো. লূখপসন্না হি, আৱুসো, মনুস্সা’’তি.
অথ খো দেৱদত্তো সপৰিসো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো দেৱদত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ভগৱা, ভন্তে, অনেকপৰিযাযেন অপ্পিচ্ছস্স…পে… ৱীৰিযাৰম্ভস্স ৱণ্ণৱাদী. ইমানি, ভন্তে, পঞ্চ ৱত্থূনি অনেকপৰিযাযেন অপ্পিচ্ছতায…পে… ৱীৰিযাৰম্ভায সংৱত্তন্তি. সাধু, ভন্তে, ভিক্খূ যাৱজীৱং আৰঞ্ঞিকা অস্সু; যো গামন্তং ওসৰেয্য ৱজ্জং নং ফুসেয্য…পে… যাৱজীৱং মচ্ছমংসং ন খাদেয্যুং, যো মচ্ছমংসং খাদেয্য ৱজ্জং নং ফুসেয্যা’’তি. ‘‘অলং, দেৱদত্ত, যো ইচ্ছতি আৰঞ্ঞিকো হোতু, যো ইচ্ছতি গামন্তে ৱিহৰতু; যো ইচ্ছতি পিণ্ডপাতিকো হোতু, যো ইচ্ছতি নিমন্তনং সাদিযতু; যো ইচ্ছতি পংসুকূলিকো হোতু, যো ইচ্ছতি গহপতিচীৱৰং সাদিযতু. অট্ঠমাসে খো মযা, দেৱদত্ত, ৰুক্খমূলসেনাসনং অনুঞ্ঞাতং, তিকোটিপৰিসুদ্ধং মচ্ছমংসং – অদিট্ঠং অসুতং অপৰিসঙ্কিত’’ন্তি. অথ খো দেৱদত্তো – ‘‘ন ভগৱা ইমানি পঞ্চ ৱত্থূনি অনুজানাতী’’তি হট্ঠো উদগ্গো সপৰিসো উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি.
৪১০. অথ খো দেৱদত্তো সপৰিসো ৰাজগহং পৱিসিত্ৱা পঞ্চহি ৱত্থূহি জনং সঞ্ঞাপেসি – ‘‘মযং, আৱুসো, সমণং গোতমং উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্চ ৱত্থূনি যাচিম্হা – ‘ভগৱা, ভন্তে, অনেকপৰিযাযেন অপ্পিচ্ছস্স সন্তুট্ঠস্স সল্লেখস্স ধুতস্স পাসাদিকস্স অপচযস্স ৱীৰিযাৰম্ভস্স ৱণ্ণৱাদী. ইমানি, ভন্তে, পঞ্চ ৱত্থূনি অনেকপৰিযাযেন অপ্পিচ্ছতায সন্তুট্ঠিযা সল্লেখায ধুততায পাসাদিকতায অপচযায ৱীৰিযাৰম্ভায সংৱত্তন্তি. সাধু, ভন্তে, ভিক্খূ যাৱজীৱং আৰঞ্ঞিকা অস্সু; যো গামন্তং ওসৰেয্য, ৱজ্জং নং ফুসেয্য. যাৱজীৱং পিণ্ডপাতিকা অস্সু; যো নিমন্তনং সাদিযেয্য, ৱজ্জং নং ফুসেয্য. যাৱজীৱং পংসুকূলিকা অস্সু; যো গহপতিচীৱৰং সাদিযেয্য, ৱজ্জং নং ফুসেয্য. যাৱজীৱং ৰুক্খমূলিকা অস্সু; যো ছন্নং উপগচ্ছেয্য, ৱজ্জং নং ফুসেয্য. যাৱজীৱং মচ্ছমংসং ন খাদেয্যুং; যো মচ্ছমংসং খাদেয্য, ৱজ্জং নং ফুসেয্যা’তি. ইমানি সমণো গোতমো নানুজানাতি. তে মযং ইমেহি পঞ্চহি ৱত্থূহি সমাদায ৱত্তামা’’তি. তত্থ যে তে মনুস্সা অস্সদ্ধা অপ্পসন্না দুব্বুদ্ধিনো তে এৱমাহংসু – ‘‘ইমে খো সমণা সক্যপুত্তিযা ধুতা সল্লেখৱুত্তিনো, সমণো পন গোতমো বাহুল্লিকো বাহুল্লায চেতেতী’’তি. যে পন তে মনুস্সা সদ্ধা পসন্না পণ্ডিতা ব্যত্তা বুদ্ধিমন্তো তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম দেৱদত্তো ভগৱতো সঙ্ঘভেদায পৰক্কমিস্সতি চক্কভেদাযা’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৱিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম দেৱদত্তো সঙ্ঘভেদায পৰক্কমিস্সতি চক্কভেদাযা’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ দেৱদত্তং অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, দেৱদত্ত, সঙ্ঘভেদায পৰক্কমসি চক্কভেদাযা’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… ‘‘কথঞ্হি নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, সঙ্ঘভেদায পৰক্কমিস্সসি চক্কভেদায! নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪১১. ‘‘যো পন ভিক্খু সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স ভেদায পৰক্কমেয্য, ভেদনসংৱত্তনিকং ৱা অধিকৰণং সমাদায পগ্গয্হ তিট্ঠেয্য, সো ভিক্খু ভিক্খূহি এৱমস্স ৱচনীযো – ‘মাযস্মা সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স ভেদায পৰক্কমি, ভেদনসংৱত্তনিকং ৱা অধিকৰণং সমাদায পগ্গয্হ অট্ঠাসি. সমেতাযস্মা সঙ্ঘেন. সমগ্গো হি সঙ্ঘো সম্মোদমানো অৱিৱদমানো একুদ্দেসো ফাসু ৱিহৰতী’তি. এৱঞ্চ সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো তথেৱ পগ্গণ্হেয্য , সো ভিক্খু ভিক্খূহি যাৱততিযং সমনুভাসিতব্বো তস্স পটিনিস্সগ্গায. যাৱততিযঞ্চে সমনুভাসিযমানো তং পটিনিস্সজ্জেয্য, ইচ্চেতং কুসলং; নো চে পটিনিস্সজ্জেয্য, সঙ্ঘাদিসেসো’’তি.
৪১২. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
সমগ্গো নাম সঙ্ঘো সমানসংৱাসকো সমানসীমাযং ঠিতো.
ভেদায পৰক্কমেয্যাতি – ‘‘কথং ইমে নানা অস্সু, ৱিনা অস্সু, ৱগ্গা অস্সূ’’তি পক্খং পৰিযেসতি, গণং বন্ধতি.
ভেদনসংৱত্তনিকং ৱা অধিকৰণন্তি অট্ঠাৰসভেদকৰৱত্থূনি.
সমাদাযাতি আদায.
পগ্গয্হাতি দীপেয্য.
তিট্ঠেয্যাতি ন পটিনিস্সজ্জেয্য.
সো ভিক্খূতি যো সো সঙ্ঘভেদকো ভিক্খু.
ভিক্খূহীতি অঞ্ঞেহি ভিক্খূহি.
যে পস্সন্তি, যে সুণন্তি, তেহি ৱত্তব্বো – ‘‘মাযস্মা সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স ভেদায পৰক্কমি, ভেদনসংৱত্তনিকং ৱা অধিকৰণং সমাদায পগ্গয্হ অট্ঠাসি. সমেতাযস্মা সঙ্ঘেন. সমগ্গো হি সঙ্ঘো সম্মোদমানো অৱিৱদমানো একুদ্দেসো ফাসু ৱিহৰতী’’তি. দুতিযম্পি ৱত্তব্বো. ততিযম্পি ৱত্তব্বো. সচে পটিনিস্সজ্জতি, ইচ্চেতং কুসলং; নো চে পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স. সুত্ৱা ন ৱদন্তি, আপত্তি দুক্কটস্স. সো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝম্পি আকড্ঢিত্ৱা ৱত্তব্বো – ‘‘মাযস্মা সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স ভেদায পৰক্কমি, ভেদনসংৱত্তনিকং ৱা অধিকৰণং সমাদায পগ্গয্হ অট্ঠাসি. সমেতাযস্মা সঙ্ঘেন. সমগ্গো হি সঙ্ঘো সম্মোদমানো অৱিৱদমানো একুদ্দেসো ফাসু ৱিহৰতী’’তি. দুতিযম্পি ৱত্তব্বো. ততিযম্পি ৱত্তব্বো. সচে পটিনিস্সজ্জতি, ইচ্চেতং কুসলং; নো চে পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স. সো ভিক্খু সমনুভাসিতব্বো – ‘‘এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সমনুভাসিতব্বো. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
৪১৩. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স ভেদায পৰক্কমতি. সো তং ৱত্থুং ন পটিনিস্সজ্জতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সমনুভাসেয্য তস্স ৱত্থুস্স পটিনিস্সগ্গায. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স ভেদায পৰক্কমতি. সো তং ৱত্থুং ন পটিনিস্সজ্জতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সমনুভাসতি তস্স ৱত্থুস্স পটিনিস্সগ্গায. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সমনুভাসনা তস্স ৱত্থুস্স পটিনিস্সগ্গায, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৱদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৱদামি – সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স ভেদায পৰক্কমতি. সো তং ৱত্থুং ন পটিনিস্সজ্জতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সমনুভাসতি তস্স ৱত্থুস্স পটিনিস্সগ্গায. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সমনুভাসনা তস্স ৱত্থুস্স পটিনিস্সগ্গায, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘সমনুভট্ঠো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু তস্স ৱত্থুস্স পটিনিস্সগ্গায. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
৪১৪. ঞত্তিযা দুক্কটং, দ্ৱীহি কম্মৱাচাহি থুল্লচ্চযা, কম্মৱাচাপৰিযোসানে আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্স. সঙ্ঘাদিসেসং অজ্ঝাপজ্জন্তস্স ঞত্তিযা দুক্কটং, দ্ৱীহি কম্মৱাচাহি থুল্লচ্চযা পটিপ্পস্সম্ভন্তি.
সঙ্ঘাদিসেসোতি…পে… তেনপি ৱুচ্চতি সঙ্ঘাদিসেসোতি.
৪১৫. ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী ন পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্স.
ধম্মকম্মে ৱেমতিকো ন পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্স.
ধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী ন পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্স.
অধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স.
অধম্মকম্মে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স.
অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স.
৪১৬. অনাপত্তি অসমনুভাসন্তস্স, পটিনিস্সজ্জন্তস্স, উম্মত্তকস্স, খিত্তচিত্তস্স, ৱেদনাট্টস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
সঙ্ঘভেদসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দসমং.