৯. ৰতনৱগ্গো

১. অন্তেপুৰসিক্খাপদং

৪৯৪. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ৰাজা পসেনদি কোসলো উয্যানপালং আণাপেসি – ‘‘গচ্ছ, ভণে, উয্যানং সোধেহি. উয্যানং গমিস্সামা’’তি. ‘‘এৱং, দেৱা’’তি খো সো উয্যানপালো ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স পটিস্সুত্ৱা উয্যানং সোধেন্তো অদ্দস ভগৱন্তং অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে নিসিন্নং. দিস্ৱান যেন ৰাজা পসেনদি কোসলো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰাজানং পসেনদিং কোসলং এতদৱোচ – ‘‘সুদ্ধং, দেৱ, উয্যানং. অপিচ, ভগৱা তত্থ নিসিন্নো’’তি. ‘‘হোতু, ভণে! মযং ভগৱন্তং পযিৰুপাসিস্সামা’’তি. অথ খো ৰাজা পসেনদি কোসলো উয্যানং গন্ত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো উপাসকো ভগৱন্তং পযিৰুপাসন্তো নিসিন্নো হোতি. অদ্দসা খো ৰাজা পসেনদি কোসলো তং উপাসকং ভগৱন্তং পযিৰুপাসন্তং নিসিন্নং. দিস্ৱান ভীতো অট্ঠাসি. অথ খো ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স এতদহোসি – ‘‘নাৰহতাযং পুৰিসো পাপো হোতুং, যথা ভগৱন্তং পযিৰুপাসতী’’তি. যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. অথ খো সো উপাসকো ভগৱতো গাৰৱেন ৰাজানং পসেনদিং কোসলং নেৱ অভিৱাদেসি ন পচ্চুট্ঠাসি. অথ খো ৰাজা পসেনদি কোসলো অনত্তমনো অহোসি – ‘‘কথঞ্হি নামাযং পুৰিসো মযি আগতে নেৱ অভিৱাদেস্সতি ন পচ্চুট্ঠেস্সতী’’তি! অথ খো ভগৱা ৰাজানং পসেনদিং কোসলং অনত্তমনং ৱিদিত্ৱা ৰাজানং পসেনদিং কোসলং এতদৱোচ – ‘‘এসো খো, মহাৰাজ, উপাসকো বহুস্সুতো আগতাগমো কামেসু ৱীতৰাগো’’তি. অথ খো ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স এতদহোসি – ‘‘নাৰহতাযং উপাসকো ওৰকো হোতুং, ভগৱাপি ইমস্স ৱণ্ণং ভাসতী’’তি. তং উপাসকং এতদৱোচ – ‘‘ৱদেয্যাসি, উপাসক, যেন অত্থো’’তি. ‘‘সুট্ঠু, দেৱা’’তি. অথ খো ভগৱা ৰাজানং পসেনদিং কোসলং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো ৰাজা পসেনদি কোসলো ভগৱতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতো সমাদপিতো সমুত্তেজিতো সম্পহংসিতো উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি.

৪৯৫. তেন খো পন সমযেন ৰাজা পসেনদি কোসলো উপৰিপাসাদৱৰগতো হোতি. অদ্দসা খো ৰাজা পসেনদি কোসলো তং উপাসকং ৰথিকায [ৰথিযায (ইতিপি)] ছত্তপাণিং গচ্ছন্তং. দিস্ৱান পক্কোসাপেত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘ত্ৱং কিৰ, উপাসক, বহুস্সুতো আগতাগমো. সাধু, উপাসক, অম্হাকং ইত্থাগাৰং ধম্মং ৱাচেহী’’তি. ‘‘যমহং [যম্পাহং (সী.)], দেৱ, জানামি অয্যানং ৱাহসা, অয্যাৱ দেৱস্স ইত্থাগাৰং ধম্মং ৱাচেস্সন্তী’’তি. অথ খো ৰাজা পসেনদি কোসলো – ‘‘সচ্চং খো উপাসকো আহা’’তি যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰাজা পসেনদি কোসলো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু, ভন্তে, ভগৱা একং ভিক্খুং আণাপেতু যো অম্হাকং ইত্থাগাৰং ধম্মং ৱাচেস্সতী’’তি. অথ খো ভগৱা ৰাজানং পসেনদিং কোসলং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি…পে… পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘তেনহানন্দ, ৰঞ্ঞো ইত্থাগাৰং ধম্মং ৱাচেহী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা কালেন কালং পৱিসিত্ৱা ৰঞ্ঞো ইত্থাগাৰং ধম্মং ৱাচেতি. অথ খো আযস্মা আনন্দো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি.

৪৯৬. তেন খো পন সমযেন ৰাজা পসেনদি কোসলো মল্লিকায দেৱিযা সদ্ধিং সযনগতো হোতি. অদ্দসা খো মল্লিকা দেৱী আযস্মন্তং আনন্দং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান সহসা ৱুট্ঠাসি; পীতকমট্ঠং দুস্সং পভস্সিত্থ. অথ খো আযস্মা আনন্দো ততোৱ পটিনিৱত্তিত্ৱা আৰামং গন্ত্ৱা ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা আনন্দো পুব্বে অপ্পটিসংৱিদিতো ৰঞ্ঞো অন্তেপুৰং পৱিসিস্সতী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ ত্ৱং, আনন্দ, পুব্বে অপ্পটিসংৱিদিতো ৰঞ্ঞো অন্তেপুৰং পৱিসসীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৱং, আনন্দ, পুব্বে অপ্পটিসংৱিদিতো ৰঞ্ঞো অন্তেপুৰং পৱিসিস্সসি! নেতং, আনন্দ, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… ৱিগৰহিত্ৱা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি –

৪৯৭. [অ. নি. ১০.৪৫] ‘‘দসযিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা ৰাজন্তেপুৰপ্পৱেসনে. কতমে দস? ইধ, ভিক্খৱে, ৰাজা মহেসিযা সদ্ধিং নিসিন্নো হোতি, তত্থ ভিক্খু পৱিসতি. মহেসী ৱা ভিক্খুং দিস্ৱা সিতং পাতুকৰোতি. ভিক্খু ৱা মহেসিং দিস্ৱা সিতং পাতুকৰোতি. তত্থ ৰঞ্ঞো এৱং হোতি – ‘‘অদ্ধা ইমেসং কতং ৱা কৰিস্সন্তি ৱা’’তি. অযং, ভিক্খৱে, পঠমো আদীনৱো ৰাজন্তেপুৰপ্পৱেসনে.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰাজা বহুকিচ্চো বহুকৰণীযো. অঞ্ঞতৰং ইত্থিং গন্ত্ৱা নস্সৰতি. সা তেন গব্ভং গণ্হি. তত্থ ৰঞ্ঞো এৱং হোতি – ‘‘ন খো ইধ অঞ্ঞো কোচি পৱিসতি অঞ্ঞত্ৰ পব্বজিতেন. সিযা নু খো পব্বজিতস্স কম্ম’’ন্তি. অযং, ভিক্খৱে, দুতিযো আদীনৱো ৰাজন্তেপুৰপ্পৱেসনে.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো অন্তেপুৰে অঞ্ঞতৰং ৰতনং নস্সতি. তত্থ ৰঞ্ঞো এৱং হোতি – ‘‘ন খো ইধ অঞ্ঞো কোচি পৱিসতি অঞ্ঞত্ৰ পব্বজিতেন. সিযা নু খো পব্বজিতস্স কম্ম’’ন্তি. অযং, ভিক্খৱে, ততিযো আদীনৱো ৰাজন্তেপুৰপ্পৱেসনে.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো অন্তেপুৰে অব্ভন্তৰা গুয্হমন্তা বহিদ্ধা সম্ভেদং গচ্ছন্তি. তত্থ ৰঞ্ঞো এৱং হোতি – ‘‘ন খো ইধ অঞ্ঞো কোচি পৱিসতি অঞ্ঞত্ৰ পব্বজিতেন. সিযা নু খো পব্বজিতস্স কম্ম’’ন্তি. অযং, ভিক্খৱে, চতুত্থো আদীনৱো ৰাজন্তেপুৰপ্পৱেসনে.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো অন্তেপুৰে পুত্তো ৱা পিতৰং পত্থেতি পিতা ৱা পুত্তং পত্থেতি. তেসং এৱং হোতি – ‘‘ন খো ইধ অঞ্ঞো কোচি পৱিসতি অঞ্ঞত্ৰ পব্বজিতেন. সিযা নু খো পব্বজিতস্স কম্ম’’ন্তি. অযং, ভিক্খৱে, পঞ্চমো আদীনৱো ৰাজন্তেপুৰপ্পৱেসনে.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰাজা নীচট্ঠানিযং উচ্চে ঠানে ঠপেতি. যেসং তং অমনাপং তেসং এৱং হোতি – ‘‘ৰাজা খো পব্বজিতেন সংসট্ঠো. সিযা নু খো পব্বজিতস্স কম্ম’’ন্তি. অযং, ভিক্খৱে, ছট্ঠো আদীনৱো, ৰাজন্তেপুৰপ্পৱেসনে.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰাজা উচ্চট্ঠানিযং নীচে ঠানে ঠপেতি. যেসং তং অমনাপং তেসং এৱং হোতি – ‘‘ৰাজা খো পব্বজিতেন সংসট্ঠো. সিযা নু খো পব্বজিতস্স কম্ম’’ন্তি. অযং, ভিক্খৱে, সত্তমো আদীনৱো ৰাজন্তেপুৰপ্পৱেসনে.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰাজা অকালে সেনং উয্যোজেতি. যেসং তং অমনাপং তেসং এৱং হোতি – ‘‘ৰাজা খো পব্বজিতেন সংসট্ঠো. সিযা নু খো পব্বজিতস্স কম্ম’’ন্তি. অযং, ভিক্খৱে, অট্ঠমো আদীনৱো ৰাজন্তেপুৰপ্পৱেসনে.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰাজা কালে সেনং উয্যোজেত্ৱা অন্তৰামগ্গতো নিৱত্তাপেতি. যেসং তং অমনাপং তেসং এৱং হোতি – ‘‘‘ৰাজা খো পব্বজিতেন সংসট্ঠো. সিযা নু খো পব্বজিতস্স কম্ম’’ন্তি. অযং, ভিক্খৱে, নৱমো আদীনৱো ৰাজন্তেপুৰপ্পৱেসনে.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো ৰাজন্তেপুৰং হত্থিসম্মদ্দং অস্সসম্মদ্দং ৰথসম্মদ্দং ৰজ্জনীযানি [ৰজ্জনীযানি (ক.)] ৰূপসদ্দগন্ধৰসফোট্ঠব্বানি, যানি ন পব্বজিতস্স সাৰুপ্পানি. অযং, ভিক্খৱে, দসমো আদীনৱো ৰাজন্তেপুৰপ্পৱেসনে. ইমে খো, ভিক্খৱে, দস আদীনৱা ৰাজন্তেপুৰপ্পৱেসনে’’তি. অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা দুব্ভৰতায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৪৯৮. ‘‘যো পন ভিক্খু ৰঞ্ঞো খত্তিযস্স মুদ্ধাৱসিত্তস্স [মুদ্ধাভিসিত্তস্স (স্যা.)] অনিক্খন্তৰাজকে অনিগ্গতৰতনকে পুব্বে অপ্পটিসংৱিদিতো ইন্দখীলং অতিক্কামেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.

৪৯৯. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

খত্তিযো নাম উভতো সুজাতো হোতি, মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো, যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপকুট্ঠো জাতিৱাদেন.

মুদ্ধাৱসিত্তো নাম খত্তিযাভিসেকেন অভিসিত্তো হোতি.

অনিক্খন্তৰাজকেতি ৰাজা সযনিঘৰা অনিক্খন্তো হোতি.

অনিগ্গতৰতনকেতি মহেসী সযনিঘৰা অনিক্খন্তা হোতি, উভো ৱা অনিক্খন্তা হোন্তি.

পুব্বে অপ্পটিসংৱিদিতোতি পুব্বে অনামন্তেত্ৱা.

ইন্দখীলো নাম সযনিঘৰস্স উম্মাৰো ৱুচ্চতি.

সযনিঘৰং নাম যত্থ কত্থচি ৰঞ্ঞো সযনং পঞ্ঞত্তং হোতি, অন্তমসো সাণিপাকাৰপৰিক্খিত্তম্পি.

ইন্দখীলং অতিক্কামেয্যাতি পঠমং পাদং উম্মাৰং অতিক্কামেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. দুতিযং পাদং অতিক্কামেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

৫০০. অপ্পটিসংৱিদিতে অপ্পটিসংৱিদিতসঞ্ঞী ইন্দখীলং অতিক্কামেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অপ্পটিসংৱিদিতে ৱেমতিকো ইন্দখীলং অতিক্কামেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অপ্পটিসংৱিদিতে পটিসংৱিদিতসঞ্ঞী ইন্দখীলং অতিক্কামেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

পটিসংৱিদিতে অপ্পটিসংৱিদিতসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. পটিসংৱিদিতে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. পটিসংৱিদিতে পটিসংৱিদিতসঞ্ঞী, অনাপত্তি.

৫০১. অনাপত্তি পটিসংৱিদিতে, ন খত্তিযো হোতি, ন খত্তিযাভিসেকেন অভিসিত্তো হোতি, ৰাজা সযনিঘৰা নিক্খন্তো হোতি, মহেসী সযনিঘৰা নিক্খন্তা হোতি, উভো ৱা নিক্খন্তা হোন্তি, ন সযনিঘৰে, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

অন্তেপুৰসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঠমং.

২. ৰতনসিক্খাপদং

৫০২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু অচিৰৱতিযা নদিযা নহাযতি. অঞ্ঞতৰোপি ব্ৰাহ্মণো পঞ্চসতানং থৱিকং থলে নিক্খিপিত্ৱা অচিৰৱতিযা নদিযা নহাযন্তো ৱিস্সৰিত্ৱা অগমাসি. অথ খো সো ভিক্খু – ‘‘তস্সাযং ব্ৰাহ্মণস্স থৱিকা, মা ইধ নস্সী’’তি অগ্গহেসি. অথ খো সো ব্ৰাহ্মণো সৰিত্ৱা তুৰিতো আধাৱিত্ৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচ – ‘‘অপি মে, ভো, থৱিকং পস্সেয্যাসী’’তি? ‘‘হন্দ, ব্ৰাহ্মণা’’তি অদাসি. অথ খো তস্স ব্ৰাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো অহং উপাযেন ইমস্স ভিক্খুনো পুণ্ণপত্তং ন দদেয্য’’ন্তি! ‘‘ন মে, ভো, পঞ্চসতানি, সহস্সং মে’’তি পলিবুন্ধেত্ৱা মুঞ্চি. অথ খো সো ভিক্খু আৰামং গন্ত্ৱা ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খু ৰতনং উগ্গহেস্সতী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ ত্ৱং, ভিক্খু, ৰতনং উগ্গহেসীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, ৰতনং উগ্গহেস্সসি! নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু ৰতনং ৱা ৰতনসম্মতং ৱা উগ্গণ্হেয্য ৱা উগ্গণ্হাপেয্য ৱা, পাচিত্তিয’’ন্তি.

এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৫০৩. তেন খো পন সমযেন সাৱত্থিযা উস্সৱো হোতি. মনুস্সা অলঙ্কতপ্পটিযত্তা উয্যানং গচ্ছন্তি. ৱিসাখাপি মিগাৰমাতা অলঙ্কতপ্পটিযত্তা ‘‘উয্যানং গমিস্সামী’’তি গামতো নিক্খমিত্ৱা – ‘‘ক্যাহং কৰিস্সামি উয্যানং গন্ত্ৱা, যংনূনাহং ভগৱন্তং পযিৰুপাসেয্য’’ন্তি আভৰণং ওমুঞ্চিত্ৱা উত্তৰাসঙ্গেন ভণ্ডিকং বন্ধিত্ৱা দাসিযা অদাসি – ‘‘হন্দ, জে, ইমং ভণ্ডিকং গণ্হাহী’’তি. অথ খো ৱিসাখা মিগাৰমাতা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো ৱিসাখং মিগাৰমাতৰং ভগৱা ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো ৱিসাখা মিগাৰমাতা ভগৱতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতা সমাদপিতা সমুত্তেজিতা সম্পহংসিতা উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. অথ খো সা দাসী তং ভণ্ডিকং ৱিস্সৰিত্ৱা অগমাসি. ভিক্খূ পস্সিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, উগ্গহেত্ৱা নিক্খিপথা’’তি. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ৰতনং ৱা ৰতনসম্মতং ৱা অজ্ঝাৰামে উগ্গহেত্ৱা ৱা উগ্গহাপেত্ৱা ৱা নিক্খিপিতুং – ‘‘যস্স ভৱিস্সতি সো হৰিস্সতী’’তি. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু ৰতনং ৱা ৰতনসম্মতং ৱা, অঞ্ঞত্ৰ অজ্ঝাৰামা, উগ্গণ্হেয্য ৱা উগ্গণ্হাপেয্য ৱা, পাচিত্তিয’’ন্তি.

এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৫০৪. তেন খো পন সমযেন কাসীসু জনপদে অনাথপিণ্ডিকস্স গহপতিস্স কম্মন্তগামো হোতি. তেন চ গহপতিনা অন্তেৱাসী আণত্তো হোতি – ‘‘সচে ভদন্তা আগচ্ছন্তি ভত্তং কৰেয্যাসী’’তি. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ কাসীসু জনপদে চাৰিকং চৰমানা যেন অনাথপিণ্ডিকস্স গহপতিস্স কম্মন্তগামো তেনুপসঙ্কমিংসু. অদ্দসা খো সো পুৰিসো তে ভিক্খূ দূৰতোৱ আগচ্ছন্তে. দিস্ৱান যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে ভিক্খূ অভিৱাদেত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘অধিৱাসেন্তু, ভন্তে, অয্যা স্ৱাতনায গহপতিনো ভত্ত’’ন্তি. অধিৱাসেসুং খো তে ভিক্খূ তুণ্হীভাৱেন. অথ খো সো পুৰিসো তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন পণীতং খাদনীযং ভোজনীযং পটিযাদাপেত্ৱা কালং আৰোচাপেত্ৱা অঙ্গুলিমুদ্দিকং ওমুঞ্চিত্ৱা তে ভিক্খূ ভত্তেন পৰিৱিসিত্ৱা – ‘‘অয্যা ভুঞ্জিত্ৱা গচ্ছন্তু, অহম্পি কম্মন্তং গমিস্সামী’’তি অঙ্গুলিমুদ্দিকং ৱিস্সৰিত্ৱা অগমাসি. ভিক্খূ পস্সিত্ৱা – ‘‘সচে মযং গমিস্সাম নস্সিস্সতাযং অঙ্গুলিমুদ্দিকা’’তি তত্থেৱ অচ্ছিংসু. অথ খো সো পুৰিসো কম্মন্তা আগচ্ছন্তো তে ভিক্খূ পস্সিত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘কিস্স, ভন্তে, অয্যা ইধেৱ অচ্ছন্তী’’তি? অথ খো তে ভিক্খূ তস্স পুৰিসস্স এতমত্থং আৰোচেত্ৱা সাৱত্থিং গন্ত্ৱা ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসুং. ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ৰতনং ৱা ৰতনসম্মতং ৱা অজ্ঝাৰামে ৱা অজ্ঝাৱসথে ৱা উগ্গহেত্ৱা ৱা উগ্গহাপেত্ৱা ৱা নিক্খিপিতুং – যস্স ভৱিস্সতি সো হৰিস্সতী’’তি. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৫০৫. ‘‘যো পন ভিক্খু ৰতনং ৱা ৰতনসম্মতং ৱা, অঞ্ঞত্ৰ অজ্ঝাৰামা ৱা অজ্ঝাৱসথা ৱা, উগ্গণ্হেয্য ৱা উগ্গণ্হাপেয্য ৱা, পাচিত্তিযং. ৰতনং ৱা পন ভিক্খুনা ৰতনসম্মতং ৱা অজ্ঝাৰামে ৱা অজ্ঝাৱসথে ৱা উগ্গহেত্ৱা ৱা উগ্গহাপেত্ৱা ৱা নিক্খিপিতব্বং – ‘যস্স ভৱিস্সতি সো হৰিস্সতী’তি. অযং তত্থ সামীচী’’তি.

৫০৬. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

ৰতনং নাম মুত্তা মণি ৱেড়ুৰিযো সঙ্খো সিলা পৱালং ৰজতং জাতৰূপং লোহিতঙ্কো [লোহিতকো (?)] মসাৰগল্লং.

ৰতনসম্মতং নাম যং মনুস্সানং উপভোগপৰিভোগং, এতং ৰতনসম্মতং নাম.

অঞ্ঞত্ৰ অজ্ঝাৰামা ৱা অজ্ঝাৱসথা ৱাতি ঠপেত্ৱা অজ্ঝাৰামং অজ্ঝাৱসথং.

অজ্ঝাৰামো নাম পৰিক্খিত্তস্স আৰামস্স অন্তো আৰামো, অপৰিক্খিত্তস্স উপচাৰো.

অজ্ঝাৱসথো নাম পৰিক্খিত্তস্স আৱসথস্স অন্তো আৱসথো, অপৰিক্খিত্তস্স উপচাৰো.

উগ্গণ্হেয্যাতি সযং গণ্হাতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

উগ্গণ্হাপেয্যাতি অঞ্ঞং গাহাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

ৰতনং ৱা পন ভিক্খুনা ৰতনসম্মতং ৱা অজ্ঝাৰামে ৱা অজ্ঝাৱসথে ৱা উগ্গহেত্ৱা ৱা উগ্গহাপেত্ৱা ৱা নিক্খিপিতব্বন্তি ৰূপেন ৱা নিমিত্তেন ৱা সঞ্ঞাণং কত্ৱা নিক্খিপিত্ৱা আচিক্খিতব্বং – ‘‘যস্স ভণ্ডং নট্ঠং সো আগচ্ছতূ’’তি. সচে তত্থ আগচ্ছতি সো ৱত্তব্বো – ‘‘আৱুসো, কীদিসং তে ভণ্ড’’ন্তি? সচে ৰূপেন ৱা নিমিত্তেন ৱা সম্পাদেতি দাতব্বং, নো চে সম্পাদেতি ‘‘ৱিচিনাহি আৱুসো’’তি ৱত্তব্বো. তম্হা আৱাসা পক্কমন্তেন যে তত্থ হোন্তি ভিক্খূ পতিৰূপা, তেসং হত্থে নিক্খিপিত্ৱা পক্কমিতব্বং. নো চে হোন্তি ভিক্খূ পতিৰূপা, যে তত্থ হোন্তি গহপতিকা পতিৰূপা, তেসং হত্থে নিক্খিপিত্ৱা পক্কমিতব্বং.

অযং তত্থ সামীচীতি অযং তত্থ অনুধম্মতা.

৫০৭. অনাপত্তি ৰতনং ৱা ৰতনসম্মতং ৱা অজ্ঝাৰামে ৱা অজ্ঝাৱসথে ৱা উগ্গহেত্ৱা ৱা উগ্গহাপেত্ৱা ৱা নিক্খিপতি – ‘‘যস্স ভৱিস্সতি সো হৰিস্সতী’’তি, ৰতনসম্মতং ৱিস্সাসং গণ্হাতি, তাৱকালিকং গণ্হাতি, পংসুকূলসঞ্ঞিস্স, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

ৰতনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দুতিযং.

৩. ৱিকালগামপ্পৱিসনসিক্খাপদং

৫০৮. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ৱিকালে গামং পৱিসিত্ৱা সভাযং নিসীদিত্ৱা অনেকৱিহিতং তিৰচ্ছানকথং কথেন্তি, সেয্যথিদং – [ইমা তিৰচ্ছানকথাযো দী. ১.১৭; ম. নি. ২.২২৩; সং. নি.; অ. নি. ১০.৬৯] ৰাজকথং চোৰকথং মহামত্তকথং সেনাকথং ভযকথং যুদ্ধকথং অন্নকথং পানকথং ৱত্থকথং সযনকথং মালাকথং গন্ধকথং ঞাতিকথং যানকথং গামকথং নিগমকথং নগৰকথং জনপদকথং ইত্থিকথং [ইত্থিকথং পুৰিসকথং (ক.) মজ্ঝিমপণ্ণাসট্ঠকথা ১৫৬ পিট্ঠে ওলোকেতব্বা] সূৰকথং ৱিসিখাকথং কুম্ভট্ঠানকথং পুব্বপেতকথং নানত্তকথং লোকক্খাযিকং সমুদ্দক্খাযিকং ইতিভৱাভৱকথং ইতি ৱা. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা ৱিকালে গামং পৱিসিত্ৱা সভাযং নিসীদিত্ৱা অনেকৱিহিতং তিৰচ্ছানকথং কথেস্সন্তি, সেয্যথিদং – ৰাজকথং চোৰকথং…পে… ইতিভৱাভৱকথং ইতি ৱা, সেয্যথাপি গিহী কামভোগিনো’’তি!

অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৱিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ৱিকালে গামং পৱিসিত্ৱা সভাযং নিসীদিত্ৱা অনেকৱিহিতং তিৰচ্ছানকথং কথেস্সন্তি, সেয্যথিদং – ৰাজকথং চোৰকথং…পে… ইতিভৱাভৱকথং ইতি ৱা’’তি…পে… সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, ৱিকালে গামং পৱিসিত্ৱা সভাযং নিসীদিত্ৱা অনেকৱিহিতং তিৰচ্ছানকথং কথেথ, সেয্যথিদং – ৰাজকথং চোৰকথং…পে… ইতিভৱাভৱকথং ইতি ৱাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, ৱিকালে গামং পৱিসিত্ৱা সভাযং নিসীদিত্ৱা অনেকৱিহিতং তিৰচ্ছানকথং কথেস্সথ, সেয্যথিদং – ৰাজকথং চোৰকথং…পে… ইতিভৱাভৱকথং ইতি ৱা! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু ৱিকালে গামং পৱিসেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.

এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৫০৯. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ কোসলেসু জনপদে সাৱত্থিং গচ্ছন্তা সাযং অঞ্ঞতৰং গামং উপগচ্ছিংসু. মনুস্সা তে ভিক্খূ পস্সিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘পৱিসথ, ভন্তে’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ – ‘‘ভগৱতা পটিক্খিত্তং ৱিকালে গামং পৱিসিতু’’ন্তি কুক্কুচ্চাযন্তা ন পৱিসিংসু. চোৰা তে ভিক্খূ অচ্ছিন্দিংসু. অথ খো তে ভিক্খূ সাৱত্থিং গন্ত্ৱা ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসুং. ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আপুচ্ছা ৱিকালে গামং পৱিসিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু অনাপুচ্ছা ৱিকালে গামং পৱিসেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.

এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৫১০. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু কোসলেসু জনপদে সাৱত্থিং গচ্ছন্তো সাযং অঞ্ঞতৰং গামং উপগচ্ছি. মনুস্সা তং ভিক্খুং পস্সিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘পৱিসথ, ভন্তে’’তি. অথ খো সো ভিক্খু – ‘‘ভগৱতা পটিক্খিত্তং অনাপুচ্ছা ৱিকালে গামং পৱিসিতু’’ন্তি কুক্কুচ্চাযন্তো ন পাৱিসি. চোৰা তং ভিক্খুং অচ্ছিন্দিংসু. অথ খো সো ভিক্খু সাৱত্থিং গন্ত্ৱা ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসি. ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সন্তং ভিক্খুং আপুচ্ছা ৱিকালে গামং পৱিসিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘যো পন ভিক্খু সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা ৱিকালে গামং পৱিসেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.

এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৫১১. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু অহিনা দট্ঠো হোতি. অঞ্ঞতৰো ভিক্খু ‘‘অগ্গিং আহৰিস্সামী’’তি গামং গচ্ছতি. অথ খো সো ভিক্খু – ‘‘ভগৱতা পটিক্খিত্তং সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা ৱিকালে গামং পৱিসিতু’’ন্তি কুক্কুচ্চাযন্তো ন পাৱিসি…পে… ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তথাৰূপে অচ্চাযিকে কৰণীযে সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা ৱিকালে গামং পৱিসিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৫১২. ‘‘যো পন ভিক্খু সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা ৱিকালে গামং পৱিসেয্য, অঞ্ঞত্ৰ তথাৰূপা অচ্চাযিকা কৰণীযা, পাচিত্তিয’’ন্তি.

৫১৩. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

সন্তো নাম ভিক্খু সক্কা হোতি আপুচ্ছা পৱিসিতুং.

অসন্তো নাম ভিক্খু ন সক্কা হোতি আপুচ্ছা পৱিসিতুং.

ৱিকালো নাম মজ্ঝন্হিকে ৱীতিৱত্তে যাৱ অৰুণুগ্গমনা.

গামং পৱিসেয্যাতি পৰিক্খিত্তস্স গামস্স পৰিক্খেপং অতিক্কমন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অপৰিক্খিত্তস্স গামস্স উপচাৰং ওক্কমন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

অঞ্ঞত্ৰ তথাৰূপা অচ্চাযিকা কৰণীযাতি ঠপেত্ৱা তথাৰূপং অচ্চাযিকং কৰণীযং.

৫১৪. ৱিকালে ৱিকালসঞ্ঞী সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা গামং পৱিসতি, অঞ্ঞত্ৰ তথাৰূপা অচ্চাযিকা কৰণীযা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ৱিকালে ৱেমতিকো সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা গামং পৱিসতি, অঞ্ঞত্ৰ তথাৰূপা অচ্চাযিকা কৰণীযা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ৱিকালে কালসঞ্ঞী সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা গামং পৱিসতি, অঞ্ঞত্ৰ তথাৰূপা অচ্চাযিকা কৰণীযা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

কালে ৱিকালসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. কালে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. কালে কালসঞ্ঞী, অনাপত্তি.

৫১৫. অনাপত্তি তথাৰূপে অচ্চাযিকে কৰণীযে, সন্তং ভিক্খুং আপুচ্ছা পৱিসতি, অসন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা পৱিসতি, অন্তৰাৰামং গচ্ছতি, ভিক্খুনুপস্সযং গচ্ছতি, তিত্থিযসেয্যং গচ্ছতি, পটিক্কমনং গচ্ছতি, গামেন মগ্গো হোতি, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

ৱিকালগামপ্পৱিসনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং ততিযং.

৪. সূচিঘৰসিক্খাপদং

৫১৬. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি কপিলৱত্থুস্মিং নিগ্ৰোধাৰামে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰেন দন্তকাৰেন ভিক্খূ পৱাৰিতা হোন্তি – ‘‘যেসং অয্যানং সূচিঘৰেন অত্থো অহং সূচিঘৰেনা’’তি. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ বহূ সূচিঘৰে ৱিঞ্ঞাপেন্তি. যেসং খুদ্দকা সূচিঘৰা তে মহন্তে সূচিঘৰে ৱিঞ্ঞাপেন্তি. যেসং মহন্তা সূচিঘৰা তে খুদ্দকে সূচিঘৰে ৱিঞ্ঞাপেন্তি. অথ খো সো দন্তকাৰো ভিক্খূনং বহূ সূচিঘৰে কৰোন্তো ন সক্কোতি অঞ্ঞং ৱিক্কাযিকং ভণ্ডং কাতুং, অত্তনাপি ন যাপেতি, পুত্তদাৰোপিস্স কিলমতি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা ন মত্তং জানিত্ৱা বহূ সূচিঘৰে ৱিঞ্ঞাপেস্সন্তি! অযং ইমেসং বহূ সূচিঘৰে কৰোন্তো ন সক্কোতি অঞ্ঞং ৱিক্কাযিকং ভণ্ডং কাতুং, অত্তনাপি ন যাপেতি, পুত্তদাৰোপিস্স কিলমতী’’তি. অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৱিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খূ ন মত্তং জানিত্ৱা বহূ সূচিঘৰে ৱিঞ্ঞাপেস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ন মত্তং জানিত্ৱা বহূ সূচিঘৰে ৱিঞ্ঞাপেন্তীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৱে, মোঘপুৰিসা ন মত্তং জানিত্ৱা বহূ সূচিঘৰে ৱিঞ্ঞাপেস্সন্তি! নেতং, ভিক্খৱে, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৫১৭. ‘‘যো পন ভিক্খু অট্ঠিমযং ৱা দন্তমযং ৱা ৱিসাণমযং ৱা সূচিঘৰং কাৰাপেয্য ভেদনকং, পাচিত্তিয’’ন্তি.

৫১৮. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

অট্ঠি নাম যং কিঞ্চি অট্ঠি.

দন্তো নাম হত্থিদন্তো ৱুচ্চতি.

ৱিসাণং নাম যং কিঞ্চি ৱিসাণং.

কাৰাপেয্যাতি কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, পযোগে দুক্কটং. পটিলাভেন ভিন্দিত্ৱা পাচিত্তিযং দেসেতব্বং.

৫১৯. অত্তনা ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অত্তনা ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি [পৰিযোসাৱাপেতি (ক.)], আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি [পৰিযোসাৱাপেতি (ক.)], আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

অঞ্ঞস্সত্থায কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, আপত্তি দুক্কটস্স. অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

৫২০. অনাপত্তি গণ্ঠিকায [গণ্ডিকায (স্যা.)], অৰণিকে, ৱিধে [ৱীঠে (সী.), ৱীথে (স্যা.)], অঞ্জনিযা, অঞ্জনিসলাকায, ৱাসিজটে, উদকপুঞ্ছনিযা, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

সূচিঘৰসিক্খাপদং নিট্ঠিতং চতুত্থং.

৫. মঞ্চপীঠসিক্খাপদং

৫২১. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো উচ্চে মঞ্চে সযতি. অথ খো ভগৱা সম্বহুলেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং সেনাসনচাৰিকং আহিণ্ডন্তো যেনাযস্মতো উপনন্দস্স সক্যপুত্তস্স ৱিহাৰো তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো ভগৱন্তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘আগচ্ছতু মে, ভন্তে, ভগৱা সযনং পস্সতূ’’তি. অথ খো ভগৱা ততোৱ পটিনিৱত্তিত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আসযতো, ভিক্খৱে, মোঘপুৰিসো ৱেদিতব্বো’’তি. অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং উপনন্দং সক্যপুত্তং অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা দুব্ভৰতায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৫২২. ‘‘নৱং পন ভিক্খুনা মঞ্চং ৱা পীঠং ৱা কাৰযমানেন অট্ঠঙ্গুলপাদকং কাৰেতব্বং সুগতঙ্গুলেন, অঞ্ঞত্ৰ হেট্ঠিমায অটনিযা; তং অতিক্কামযতো ছেদনকং পাচিত্তিয’’ন্তি.

৫২৩. নৱং নাম কৰণং উপাদায ৱুচ্চতি.

মঞ্চো নাম চত্তাৰো মঞ্চা – মসাৰকো, বুন্দিকাবদ্ধো, কুড়ীৰপাদকো, আহচ্চপাদকো.

পীঠং নাম চত্তাৰি পীঠানি – মসাৰকং, বুন্দিকাবদ্ধং, কুড়ীৰপাদকং, আহচ্চপাদকং.

কাৰযমানেনাতি কৰোন্তো ৱা কাৰাপেন্তো ৱা.

অট্ঠঙ্গুলপাদকং কাৰেতব্বং সুগতঙ্গুলেন, অঞ্ঞত্ৰ হেট্ঠিমায অটনিযাতি ঠপেত্ৱা হেট্ঠিমং অটনিং; তং অতিক্কামেত্ৱা কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন ছিন্দিত্ৱা পাচিত্তিযং দেসেতব্বং.

৫২৪. অত্তনা ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অত্তনা ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

অঞ্ঞস্সত্থায কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, আপত্তি দুক্কটস্স. অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

৫২৫. অনাপত্তি পমাণিকং কৰোতি, ঊনকং কৰোতি, অঞ্ঞেন কতং পমাণাতিক্কন্তং পটিলভিত্ৱা ছিন্দিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

মঞ্চপীঠসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.

৬. তূলোনদ্ধসিক্খাপদং

৫২৬. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ মঞ্চম্পি পীঠম্পি তূলোনদ্ধং কাৰাপেন্তি. মনুস্সা ৱিহাৰচাৰিকং আহিণ্ডন্তা পস্সিত্ৱা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা মঞ্চম্পি পীঠম্পি তূলোনদ্ধং কাৰাপেস্সন্তি, সেয্যথাপি গিহী কামভোগিনো’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৱিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ মঞ্চম্পি পীঠম্পি তূলোনদ্ধং কাৰাপেস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, মঞ্চম্পি পীঠম্পি তূলোনদ্ধং কাৰাপেথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, মঞ্চম্পি পীঠম্পি তূলোনদ্ধং কাৰাপেস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৫২৭. ‘‘যো পন ভিক্খু মঞ্চং ৱা পীঠং ৱা তূলোনদ্ধং কাৰাপেয্য, উদ্দালনকং পাচিত্তিয’’ন্তি.

৫২৮. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

মঞ্চো নাম চত্তাৰো মঞ্চা – মসাৰকো, বুন্দিকাবদ্ধো, কুড়ীৰপাদকো, আহচ্চপাদকো.

পীঠং নাম চত্তাৰি পীঠানি – মসাৰকং, বুন্দিকাবদ্ধং, কুড়ীৰপাদকং, আহচ্চপাদকং.

তূলং নাম তীণি তূলানি – ৰুক্খতূলং, লতাতূলং, পোটকিতূলং.

কাৰাপেয্যাতি কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, পযোগে দুক্কটং. পটিলাভেন উদ্দালেত্ৱা পাচিত্তিযং দেসেতব্বং.

৫২৯. অত্তনা ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অত্তনা ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

অঞ্ঞস্সত্থায কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, আপত্তি দুক্কটস্স. অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

৫৩০. অনাপত্তি আযোগে, কাযবন্ধনে, অংসবদ্ধকে, পত্তথৱিকায, পৰিস্সাৱনে, বিব্বোহনং কৰোতি, অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৱা উদ্দালেত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

তূলোনদ্ধসিক্খাপদং নিট্ঠিতং ছট্ঠং.

৭. নিসীদনসিক্খাপদং

৫৩১. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ভগৱতা ভিক্খূনং নিসীদনং অনুঞ্ঞাতং হোতি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ – ‘‘ভগৱতা নিসীদনং অনুঞ্ঞাত’’ন্তি অপ্পমাণিকানি নিসীদনানি ধাৰেন্তি. মঞ্চস্সপি পীঠস্সপি পুৰতোপি পচ্ছতোপি ওলম্বেন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অপ্পমাণিকানি নিসীদনানি ধাৰেস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, অপ্পমাণিকানি নিসীদনানি ধাৰেথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, অপ্পমাণিকানি নিসীদনানি ধাৰেস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

‘‘নিসীদনং পন ভিক্খুনা কাৰযমানেন পমাণিকং কাৰেতব্বং. তত্ৰিদং পমাণং – দীঘসো দ্ৱে ৱিদত্থিযো, সুগতৱিদত্থিযা; তিৰিযং দিযড্ঢং. তং অতিক্কামযতো ছেদনকং পাচিত্তিয’’ন্তি.

এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.

৫৩২. তেন খো পন সমযেন আযস্মা উদাযী মহাকাযো হোতি. সো ভগৱতো পুৰতো নিসীদনং পঞ্ঞপেত্ৱা সমন্ততো সমঞ্ছমানো নিসীদতি. অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং উদাযিং এতদৱোচ – ‘‘কিস্স ত্ৱং, উদাযি, নিসীদনং সমন্ততো সমঞ্ছসি; সেয্যথাপি পুৰাণাসিকোট্ঠো’’তি? ‘‘তথা হি পন, ভন্তে, ভগৱতা ভিক্খূনং অতিখুদ্দকং নিসীদনং অনুঞ্ঞাত’’ন্তি. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, নিসীদনস্স দসং ৱিদত্থিং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৫৩৩. ‘‘নিসীদনং পন ভিক্খুনা কাৰযমানেন পমাণিকং কাৰেতব্বং. তত্ৰিদং পমাণং – দীঘসো দ্ৱে ৱিদত্থিযো, সুগতৱিদত্থিযা; তিৰিযং দিযড্ঢং. দসা ৱিদত্থি. তং অতিক্কামযতো ছেদনকং পাচিত্তিয’’ন্তি.

৫৩৪. নিসীদনং নাম সদসং ৱুচ্চতি.

কাৰযমানেনাতি কৰোন্তো ৱা কাৰাপেন্তো ৱা পমাণিকং কাৰেতব্বং. তত্ৰিদং পমাণং – দীঘসো দ্ৱে ৱিদত্থিযো, সুগতৱিদত্থিযা; তিৰিযং দিযড্ঢং. দসা ৱিদত্থি. তং অতিক্কামেত্ৱা কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, পযোগে দুক্কটং. পটিলাভেন ছিন্দিত্ৱা পাচিত্তিযং দেসেতব্বং.

৫৩৫. অত্তনা ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অত্তনা ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

অঞ্ঞস্সত্থায কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, আপত্তি দুক্কটস্স. অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

৫৩৬. অনাপত্তি পমাণিকং কৰোতি, ঊনকং কৰোতি, অঞ্ঞেন কতং পমাণাতিক্কন্তং পটিলভিত্ৱা ছিন্দিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, ৱিতানং ৱা ভূমত্থৰণং ৱা সাণিপাকাৰং ৱা ভিসিং ৱা বিব্বোহনং ৱা কৰোতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

নিসীদনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং সত্তমং.

৮. কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিসিক্খাপদং

৫৩৭. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ভগৱতা ভিক্খূনং কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি অনুঞ্ঞাতা হোতি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ – ‘‘ভগৱতা কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি অনুঞ্ঞাতা’’তি অপ্পমাণিকাযো কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিযো ধাৰেন্তি; পুৰতোপি পচ্ছতোপি আকড্ঢন্তা আহিণ্ডন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অপ্পমাণিকাযো কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিযো ধাৰেস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, অপ্পমাণিকাযো কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিযো ধাৰেথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, অপ্পমাণিকাযো কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিযো ধাৰেস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৫৩৮. ‘‘কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিং পন ভিক্খুনা কাৰযমানেন পমাণিকা কাৰেতব্বা. তত্ৰিদং পমাণং – দীঘসো চতস্সো ৱিদত্থিযো, সুগতৱিদত্থিযা; তিৰিযং দ্ৱে ৱিদত্থিযো. তং অতিক্কামযতো ছেদনকং পাচিত্তিয’’ন্তি.

৫৩৯. কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি নাম যস্স অধোনাভি উব্ভজাণুমণ্ডলং কণ্ডু ৱা পীড়কা ৱা অস্সাৱো ৱা থুল্লকচ্ছু ৱা আবাধো, তস্স পটিচ্ছাদনত্থায.

কাৰযমানেনাতি কৰোন্তো ৱা কাৰাপেন্তো ৱা. পমাণিকা কাৰেতব্বা. তত্ৰিদং পমাণং – দীঘসো চতস্সো ৱিদত্থিযো, সুগতৱিদত্থিযা; তিৰিযং দ্ৱে ৱিদত্থিযো. তং অতিক্কামেত্ৱা কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, পযোগে দুক্কটং. পটিলাভেন ছিন্দিত্ৱা পাচিত্তিযং দেসেতব্বং.

৫৪০. অত্তনা ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অত্তনা ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

অঞ্ঞস্সত্থায কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, আপত্তি দুক্কটস্স. অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

৫৪১. অনাপত্তি পমাণিকং কৰোতি, ঊনকং কৰোতি, অঞ্ঞেন কতং পমাণাতিক্কন্তং পটিলভিত্ৱা ছিন্দিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, ৱিতানং ৱা ভূমত্থৰণং ৱা সাণিপাকাৰং ৱা ভিসিং ৱা বিব্বোহনং ৱা কৰোতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিসিক্খাপদং নিট্ঠিতং অট্ঠমং.

৯. ৱস্সিকসাটিকাসিক্খাপদং

৫৪২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ভগৱতা ভিক্খূনং ৱস্সিকসাটিকা অনুঞ্ঞাতা হোতি. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ – ‘‘ভগৱতা ৱস্সিকসাটিকা অনুঞ্ঞাতা’’তি অপ্পমাণিকাযো ৱস্সিকসাটিকাযো ধাৰেন্তি. পুৰতোপি পচ্ছতোপি আকড্ঢন্তা আহিণ্ডন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অপ্পমাণিকাযো ৱস্সিকসাটিকাযো ধাৰেস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, অপ্পমাণিকাযো ৱস্সিকসাটিকাযো ধাৰেথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, অপ্পমাণিকাযো ৱস্সিকসাটিকাযো ধাৰেস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৫৪৩. ‘‘ৱস্সিকসাটিকং পন ভিক্খুনা কাৰযমানেন পমাণিকা কাৰেতব্বা. তত্ৰিদং পমাণং – দীঘসো ছ ৱিদত্থিযো, সুগতৱিদত্থিযা; তিৰিযং অড্ঢতেয্যা. তং অতিক্কামযতো ছেদনকং পাচিত্তিয’’ন্তি.

৫৪৪. ৱস্সিকসাটিকা নাম ৱস্সানস্স চতুমাসত্থায.

কাৰযমানেনাতি কৰোন্তো ৱা কাৰাপেন্তো ৱা. পমাণিকা কাৰেতব্বা. তত্ৰিদং পমাণং – দীঘসো ছ ৱিদত্থিযো, সুগতৱিদত্থিযা; তিৰিযং অড্ঢতেয্যা. তং অতিক্কামেত্ৱা কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, পযোগে দুক্কটং. পটিলাভেন ছিন্দিত্ৱা পাচিত্তিযং দেসেতব্বং.

৫৪৫. অত্তনা ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অত্তনা ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

অঞ্ঞস্সত্থায কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, আপত্তি দুক্কটস্স. অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

৫৪৬. অনাপত্তি পমাণিকং কৰোতি, ঊনকং কৰোতি, অঞ্ঞেন কতং পমাণাতিক্কন্তং পটিলভিত্ৱা ছিন্দিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, ৱিতানং ৱা ভূমত্থৰণং ৱা সাণিপাকাৰং ৱা ভিসিং ৱা বিব্বোহনং ৱা কৰোতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

ৱস্সিকসাটিকাসিক্খাপদং নিট্ঠিতং নৱমং.

১০. নন্দসিক্খাপদং

৫৪৭. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা নন্দো ভগৱতো মাতুচ্ছাপুত্তো অভিৰূপো হোতি দস্সনীযো পাসাদিকো চতুৰঙ্গুলোমকো ভগৱতা [ভগৱতো (ক.)]. সো সুগতচীৱৰপ্পমাণং চীৱৰং ধাৰেতি. অদ্দসংসু খো থেৰা ভিক্খূ আযস্মন্তং নন্দং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱান – ‘‘ভগৱা আগচ্ছতী’’তি আসনা ৱুট্ঠহন্তি. তে উপগতে জানিত্ৱা [উপগতং সঞ্জানিত্ৱা (স্যা.), উপগতে সঞ্জানিত্ৱা (সী.)] উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা নন্দো সুগতচীৱৰপ্পমাণং চীৱৰং ধাৰেস্সতী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ ত্ৱং, নন্দ, সুগতচীৱৰপ্পমাণং চীৱৰং ধাৰেসীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৱং, নন্দ, সুগতচীৱৰপ্পমাণং চীৱৰং ধাৰেস্সসি! নেতং, নন্দ, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –

৫৪৮. ‘‘যো পন ভিক্খু সুগতচীৱৰপ্পমাণং চীৱৰং কাৰাপেয্য অতিৰেকং ৱা, ছেদনকং পাচিত্তিযং. তত্ৰিদং সুগতস্স সুগতচীৱৰপ্পমাণং – দীঘসো নৱ ৱিদত্থিযো, সুগতৱিদত্থিযা; তিৰিযং ছ ৱিদত্থিযো. ইদং সুগতস্স সুগতচীৱৰপ্পমাণ’’ন্তি.

৫৪৯. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.

সুগতচীৱৰপ্পমাণং [সুগতচীৱৰং (ক.)] নাম দীঘসো নৱ ৱিদত্থিযো, সুগতৱিদত্থিযা; তিৰিযং ছ ৱিদত্থিযো.

কাৰাপেয্যাতি কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, পযোগে দুক্কটং. পটিলাভেন ছিন্দিত্ৱা পাচিত্তিযং দেসেতব্বং.

৫৫০. অত্তনা ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অত্তনা ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং অত্তনা পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পৰেহি ৱিপ্পকতং পৰেহি পৰিযোসাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.

অঞ্ঞস্সত্থায কৰোতি ৱা কাৰাপেতি ৱা, আপত্তি দুক্কটস্স. অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স.

৫৫১. অনাপত্তি ঊনকং কৰোতি, অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৱা ছিন্দিত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, ৱিতানং ৱা ভূমত্থৰণং ৱা সাণিপাকাৰং ৱা ভিসিং ৱা বিব্বোহনং ৱা কৰোতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.

নন্দসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দসমং.

ৰতনৱগ্গো [ৰাজৱগ্গো (সী.)] নৱমো.