৭. সপ্পাণকৱগ্গো
১. সঞ্চিচ্চসিক্খাপদং
৩৮২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা উদাযী ইস্সাসো হোতি, কাকা চস্স অমনাপা হোন্তি. সো কাকে ৱিজ্ঝিত্ৱা ৱিজ্ঝিত্ৱা সীসং ছিন্দিত্ৱা সূলে পটিপাটিযা ঠপেসি. ভিক্খূ এৱমাহংসু – ‘‘কেনিমে, আৱুসো, কাকা জীৱিতা ৱোৰোপিতা’’তি? ‘‘মযা, আৱুসো. অমনাপা মে কাকা’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা উদাযী সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেস্সতী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ ত্ৱং, উদাযি, সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেসীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেস্সসি! নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩৮৩. ‘‘যো পন ভিক্খু সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩৮৪. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
সঞ্চিচ্চাতি জানন্তো সঞ্জানন্তো চেচ্চ অভিৱিতৰিত্ৱা ৱীতিক্কমো.
পাণো নাম তিৰচ্ছানগতপাণো ৱুচ্চতি.
জীৱিতা ৱোৰোপেয্যাতি জীৱিতিন্দ্ৰিযং উপচ্ছিন্দতি উপৰোধেতি সন্ততিং ৱিকোপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৩৮৫. পাণে পাণসঞ্ঞী জীৱিতা ৱোৰোপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. পাণে ৱেমতিকো জীৱিতা ৱোৰোপেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. পাণে অপ্পাণসঞ্ঞী জীৱিতা ৱোৰোপেতি, অনাপত্তি. অপ্পাণে পাণসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অপ্পাণে ৱেমিতকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অপ্পাণে অপ্পাণসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৩৮৬. অনাপত্তি অসঞ্চিচ্চ, অস্সতিযা, অজানন্তস্স, নমৰণাধিপ্পাযস্স, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
সঞ্চিচ্চসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঠমং.
২. সপ্পাণকসিক্খাপদং
৩৮৭. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ জানং সপ্পাণকং উদকং পৰিভুঞ্জন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ জানং সপ্পাণকং উদকং পৰিভুঞ্জিস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, জানং সপ্পাণকং উদকং পৰিভুঞ্জথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, জানং সপ্পাণকং উদকং পৰিভুঞ্জিস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩৮৮. ‘‘যো পন ভিক্খু জানং সপ্পাণকং উদকং পৰিভুঞ্জেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩৮৯. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
জানাতি নাম সামং ৱা জানাতি, অঞ্ঞে ৱা তস্স আৰোচেন্তি. ‘‘সপ্পাণক’’ন্তি জানন্তো, ‘‘পৰিভোগেন মৰিস্সন্তী’’তি জানন্তো পৰিভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৩৯০. সপ্পাণকে সপ্পাণকসঞ্ঞী পৰিভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সপ্পাণকে ৱেমতিকো পৰিভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স. সপ্পাণকে অপ্পাণকসঞ্ঞী পৰিভুঞ্জতি, অনাপত্তি. অপ্পাণকে সপ্পাণকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অপ্পাণকে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অপ্পাণকে অপ্পাণকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৩৯১. অনাপত্তি ‘‘সপ্পাণক’’ন্তি অজানন্তো, ‘‘অপ্পাণক’’ন্তি জানন্তো, ‘‘পৰিভোগেন ন মৰিস্সন্তী’’তি জানন্তো পৰিভুঞ্জতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
সপ্পাণকসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দুতিযং.
৩. উক্কোটনসিক্খাপদং
৩৯২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ জানং যথাধম্মং নিহতাধিকৰণং পুনকম্মায উক্কোটেন্তি – ‘‘অকতং কম্মং দুক্কটং কম্মং পুন কাতব্বং কম্মং অনিহতং দুন্নিহতং পুন নিহনিতব্ব’’ন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ জানং যথাধম্মং নিহতাধিকৰণং পুনকম্মায উক্কোটেস্সন্তী’’তি …পে… সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, জানং যথাধম্মং নিহতাধিকৰণং পুনকম্মায উক্কোটেথা’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, জানং যথাধম্মং নিহতাধিকৰণং পুনকম্মায উক্কোটেস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩৯৩. ‘‘যো পন ভিক্খু জানং যথাধম্মং নিহতাধিকৰণং পুনকম্মায উক্কোটেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩৯৪. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
জানাতি নাম সামং ৱা জানাতি, অঞ্ঞে ৱা তস্স আৰোচেন্তি, সো ৱা আৰোচেতি.
যথাধম্মং নাম ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন কতং, এতং যথাধম্মং নাম.
অধিকৰণং নাম চত্তাৰি অধিকৰণানি – ৱিৱাদাধিকৰণং, অনুৱাদাধিকৰণং, আপত্তাধিকৰণং, কিচ্চাধিকৰণং.
পুনকম্মায উক্কোটেয্যাতি ‘‘অকতং কম্মং দুক্কটং কম্মং পুনকাতব্বং কম্মং অনিহতং দুন্নিহতং পুন নিহনিতব্বং’’তি উক্কোটেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৩৯৫. ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী উক্কোটেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ধম্মকম্মে ৱেমতিকো উক্কোটেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. ধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী উক্কোটেতি, অনাপত্তি. অধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৩৯৬. অনাপত্তি ‘‘অধম্মেন ৱা ৱগ্গেন ৱা ন কম্মাৰহস্স ৱা কম্মং কত’’ন্তি জানন্তো উক্কোটেতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
উক্কোটনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং ততিযং.
৪. দুট্ঠুল্লসিক্খাপদং
৩৯৭. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা ভাতুনো সদ্ধিৱিহাৰিকস্স ভিক্খুনো আৰোচেসি – ‘‘অহং, আৱুসো, সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং আপত্তিং আপন্নো. মা কস্সচি আৰোচেহী’’তি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা সঙ্ঘং তস্সা আপত্তিযা পৰিৱাসং যাচি. তস্স সঙ্ঘো তস্সা আপত্তিযা পৰিৱাসং অদাসি. সো পৰিৱসন্তো তং ভিক্খুং পস্সিত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘অহং, আৱুসো, সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা সঙ্ঘং তস্সা আপত্তিযা পৰিৱাসং যাচিং, তস্স মে সঙ্ঘো তস্সা আপত্তিযা পৰিৱাসং অদাসি, সোহং পৰিৱসামি, ৱেদিযামহং [ৱেদযামহং (স্যা.)], আৱুসো, ৱেদিযতী’’তি মং আযস্মা ধাৰেতূ’’তি.
‘‘কিং নু খো, আৱুসো, যো অঞ্ঞোপি ইমং আপত্তিং আপজ্জতি সোপি এৱং কৰোতী’’তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. ‘‘অযং, আৱুসো, আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো সঞ্চেতনিকং সুক্কৱিস্সট্ঠিং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা [আপজ্জি (?)] সো মে আৰোচেতি মা কস্সচি আৰোচেহী’’তি. ‘‘কিং পন ত্ৱং, আৱুসো, পটিচ্ছাদেসী’’তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. অথ খো সো ভিক্খু ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খু ভিক্খুস্স জানং দুট্ঠুল্লং আপত্তিং পটিচ্ছাদেস্সতী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ ত্ৱং, ভিক্খু, ভিক্খুস্স জানং দুট্ঠুল্লং আপত্তিং পটিচ্ছাদেসীতি. ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, ভিক্খুস্স জানং দুট্ঠুল্লং আপত্তিং পটিচ্ছাদেস্সসি! নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৩৯৮. ‘‘যো পন ভিক্খু ভিক্খুস্স জানং দুট্ঠুল্লং আপত্তিং পটিচ্ছাদেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৩৯৯. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
ভিক্খুস্সাতি অঞ্ঞস্স ভিক্খুস্স.
জানাতি নাম সামং ৱা জানাতি অঞ্ঞে ৱা তস্স আৰোচেন্তি, সো ৱা আৰোচেতি.
দুট্ঠুল্লা নাম আপত্তি চত্তাৰি চ পাৰাজিকানি তেৰস চ সঙ্ঘাদিসেসা.
পটিচ্ছাদেয্যাতি ‘‘ইমং জানিত্ৱা চোদেস্সন্তি, সাৰেস্সন্তি খুংসেস্সন্তি, ৱম্ভেস্সন্তি, মঙ্কুং কৰিস্সন্তি নাৰোচেস্সামী’’তি ধুৰং নিক্খিত্তমত্তে, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৪০০. দুট্ঠুল্লায আপত্তিযা দুট্ঠুল্লাপত্তিসঞ্ঞী পটিচ্ছাদেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. দুট্ঠুল্লায আপত্তিযা ৱেমতিকো পটিচ্ছাদেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. দুট্ঠুল্লায আপত্তিযা অদুট্ঠুল্লাপত্তিসঞ্ঞী পটিচ্ছাদেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং পটিচ্ছাদেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নস্স দুট্ঠুল্লং ৱা অদুট্ঠুল্লং ৱা অজ্ঝাচাৰং পটিচ্ছাদেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অদুট্ঠুল্লায আপত্তিযা দুট্ঠুল্লাপত্তিসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অদুট্ঠুল্লায আপত্তিযা ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অদুট্ঠুল্লায আপত্তিযা অদুট্ঠুল্লাপত্তিসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স.
৪০১. অনাপত্তি – ‘‘সঙ্ঘস্স ভণ্ডনং ৱা কলহো ৱা ৱিগ্গহো ৱা ৱিৱাদো ৱা ভৱিস্সতী’’তি নাৰোচেতি, ‘‘সঙ্ঘভেদো ৱা সঙ্ঘৰাজি ৱা ভৱিস্সতী’’তি নাৰোচেতি, ‘‘অযং কক্খড়ো ফৰুসো জীৱিতন্তৰাযং ৱা ব্ৰহ্মচৰিযন্তৰাযং ৱা কৰিস্সতী’’তি নাৰোচেতি, অঞ্ঞে পতিৰূপে ভিক্খূ অপস্সন্তো নাৰোচেতি, নছাদেতুকামো নাৰোচেতি, ‘‘পঞ্ঞাযিস্সতি সকেন কম্মেনা’’তি নাৰোচেতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
দুট্ঠুল্লসিক্খাপদং নিট্ঠিতং চতুত্থং.
৫. ঊনৱীসতিৱস্সসিক্খাপদং
৪০২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. [ইদং ৱত্থু মহাৱ. ৯৯] তেন খো পন সমযেন ৰাজগহে সত্তৰসৱগ্গিযা দাৰকা সহাযকা হোন্তি. উপালিদাৰকো তেসং পামোক্খো হোতি. অথ খো উপালিস্স মাতাপিতূনং এতদহোসি – ‘‘কেন নু খো উপাযেন উপালি অম্হাকং অচ্চযেন সুখঞ্চ জীৱেয্য ন চ কিলমেয্যা’’তি? অথ খো উপালিস্স মাতাপিতূনং এতদহোসি – ‘‘সচে খো উপালি লেখং সিক্খেয্য, এৱং খো উপালি অম্হাকং অচ্চযেন সুখঞ্চ জীৱেয্য, ন চ কিলমেয্যা’’তি. অথ খো উপালিস্স মাতাপিতূনং এতদহোসি – ‘‘সচে খো উপালি লেখং সিক্খিস্সতি, অঙ্গুলিযো দুক্খা ভৱিস্সন্তি. সচে খো উপালি গণনং সিক্খেয্য, এৱং খো উপালি অম্হাকং অচ্চযেন সুখঞ্চ জীৱেয্য ন চ কিলমেয্যা’’তি. অথ খো উপালিস্স মাতাপিতূনং এতদহোসি – ‘‘সচে খো উপালি গণনং সিক্খিস্সতি, উৰস্স দুক্খো ভৱিস্সতি. সচে খো উপালি ৰূপং সিক্খেয্য, এৱং খো উপালি অম্হাকং অচ্চযেন সুখঞ্চ জীৱেয্য ন চ কিলমেয্যা’’তি. অথ খো উপালিস্স মাতাপিতূনং এতদহোসি – ‘‘সচে খো উপালি ৰূপং সিক্খিস্সতি, অক্খীনি দুক্খা ভৱিস্সন্তি. ইমে খো সমণা সক্যপুত্তিযা সুখসীলা সুখসমাচাৰা সুভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা নিৱাতেসু সযনেসু সযন্তি. সচে খো উপালি সমণেসু সক্যপুত্তিযেসু পব্বজেয্য, এৱং খো উপালি অম্হাকং অচ্চযেন সুখঞ্চ জীৱেয্য, ন চ কিলমেয্যা’’তি.
অস্সোসি খো উপালিদাৰকো মাতাপিতূনং ইমং কথাসল্লাপং. অথ খো উপালিদাৰকো যেন তে দাৰকা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তে দাৰকে এতদৱোচ – ‘‘এথ মযং, অয্যা, সমণেসু সক্যপুত্তিযেসু পব্বজিস্সামা’’তি. ‘‘সচে খো ত্ৱং, অয্য, পব্বজিস্সসি, এৱং মযম্পি পব্বজিস্সামা’’তি. অথ খো তে দাৰকা একমেকস্স মাতাপিতৰো উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘অনুজানাথ মং অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জাযা’’তি. অথ খো তেসং দাৰকানং মাতাপিতৰো – ‘‘সব্বেপিমে দাৰকা সমানচ্ছন্দা কল্যাণাধিপ্পাযা’’তি অনুজানিংসু. তে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা পব্বজ্জং যাচিংসু. তে ভিক্খূ পব্বাজেসুং উপসম্পাদেসুং. তে ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠায ৰোদন্তি – ‘‘যাগুং দেথ, ভত্তং দেথ, খাদনীযং দেথা’’তি. ভিক্খূ এৱমাহংসু – ‘‘আগমেথ, আৱুসো, যাৱ ৰত্তি ৱিভাযতি. সচে যাগু ভৱিস্সতি, পিৱিস্সথ. সচে ভত্তং ভৱিস্সতি, ভুঞ্জিস্সথ. সচে খাদনীযং ভৱিস্সতি, খাদিস্সথ. নো চে ভৱিস্সতি যাগু ৱা ভত্তং ৱা খাদনীযং ৱা, পিণ্ডায চৰিত্ৱা ভুঞ্জিস্সথা’’তি. এৱম্পি খো তে ভিক্খূ ভিক্খূহি ৱুচ্চমানা ৰোদন্তিযেৱ – ‘‘যাগুং দেথ, ভত্তং দেথ, খাদনীযং দেথা’’তি. সেনাসনং ঊহদন্তিপি উম্মিহন্তিপি.
অস্সোসি খো ভগৱা ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠায দাৰকসদ্দং. সুত্ৱান আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘কিং নু খো সো, আনন্দ, দাৰকসদ্দো’’তি? অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসি. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৱা ভিক্খূ পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কিৰ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ জানং ঊনৱীসতিৱস্সং পুগ্গলং উপসম্পাদেন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৱে, মোঘপুৰিসা জানং ঊনৱীসতিৱস্সং পুগ্গলং উপসম্পাদেস্সন্তি! ঊনকৱীসতিৱস্সো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অক্খমো হোতি সীতস্স উণ্হস্স জিঘচ্ছায পিপাসায ডংসমকসৱাতাতপসৰীসপসম্ফস্সানং দুৰুত্তানং দুৰাগতানং ৱচনপথানং উপ্পন্নানং সাৰীৰিকানং ৱেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খৰানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহৰানং অনধিৱাসকজাতিকো হোতি. ৱীসতিৱস্সোৱ খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো খমো হোতি সীতস্স উণ্হস্স…পে… পাণহৰানং অধিৱাসকজাতিকো হোতি. নেতং, ভিক্খৱে, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪০৩. ‘‘যো পন ভিক্খু জানং ঊনৱীসতিৱস্সং পুগ্গলং উপসম্পাদেয্য, সো চ পুগ্গলো অনুপসম্পন্নো, তে চ ভিক্খূ গাৰয্হা, ইদং তস্মিং পাচিত্তিয’’ন্তি.
৪০৪. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
জানাতি নাম সামং ৱা জানাতি, অঞ্ঞে ৱা তস্স আৰোচেন্তি, সো ৱা আৰোচেতি.
ঊনৱীসতিৱস্সো নাম অপ্পত্তৱীসতিৱস্সো.
‘‘উপসম্পাদেস্সামী’’তি গণং ৱা আচৰিযং ৱা পত্তং ৱা চীৱৰং ৱা পৰিযেসতি, সীমং ৱা সম্মন্নতি [সম্মনতি (ক.)], আপত্তি দুক্কটস্স. ঞত্তিযা দুক্কটং. দ্ৱীহি কম্মৱাচাহি দুক্কটা. কম্মৱাচাপৰিযোসানে উপজ্ঝাযস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্স. গণস্স চ আচৰিযস্স চ আপত্তি দুক্কটস্স.
৪০৫. ঊনৱীসতিৱস্সে ঊনৱীসতিৱস্সসঞ্ঞী উপসম্পাদেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ঊনৱীসতিৱস্সে ৱেমতিকো উপসম্পাদেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. ঊনৱীসতিৱস্সে পৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সসঞ্ঞী উপসম্পাদেতি, অনাপত্তি. পৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সে ঊনৱীসতিৱস্সসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. পৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. পৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সে পৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৪০৬. অনাপত্তি ঊনৱীসতিৱস্সং পৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সসঞ্ঞী উপসম্পাদেতি, পৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সং পৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সসঞ্ঞী উপসম্পাদেতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
ঊনৱীসতিৱস্সসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.
৬. থেয্যসত্থসিক্খাপদং
৪০৭. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো সত্থো ৰাজগহা পটিযালোকং গন্তুকামো হোতি. অঞ্ঞতৰো ভিক্খু তে মনুস্সে এতদৱোচ – ‘‘অহম্পাযস্মন্তেহি সদ্ধিং গমিস্সামী’’তি. ‘‘মযং খো, ভন্তে, সুঙ্কং পৰিহৰিস্সামা’’তি. ‘‘পজানাথাৱুসো’’তি. অস্সোসুং খো কম্মিযা [কম্মিকা (সী. স্যা.)] – ‘‘সত্থো কিৰ সুঙ্কং পৰিহৰিস্সতী’’তি. তে মগ্গে পৰিযুট্ঠিংসু. অথ খো তে কম্মিকা তং সত্থং গহেত্ৱা অচ্ছিন্দিত্ৱা তং ভিক্খুং এতদৱোচুং – ‘‘কিস্স ত্ৱং, ভন্তে, জানং থেয্যসত্থেন সদ্ধিং গচ্ছসী’’তি? পলিবুন্ধেত্ৱা মুঞ্চিংসু. অথ খো সো ভিক্খু সাৱত্থিং গন্ত্ৱা ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খু জানং থেয্যসত্থেন সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জিস্সতী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ ত্ৱং, ভিক্খু, জানং থেয্যসত্থেন সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জসীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, জানং থেয্যসত্থেন সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জিস্সসি! নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪০৮. ‘‘যো পন ভিক্খু জানং থেয্যসত্থেন সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জেয্য, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৪০৯. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
জানাতি নাম সামং ৱা জানাতি, অঞ্ঞে ৱা তস্স আৰোচেন্তি, সো ৱা আৰোচেতি.
থেয্যসত্থো নাম চোৰা কতকম্মা ৱা হোন্তি অকতকম্মা ৱা, ৰাজানং ৱা থেয্যং গচ্ছন্তি সুঙ্কং ৱা পৰিহৰন্তি.
সদ্ধিন্তি একতো.
সংৱিধাযাতি – ‘‘গচ্ছামাৱুসো, গচ্ছাম ভন্তে; গচ্ছাম ভন্তে, গচ্ছামাৱুসো, অজ্জ ৱা হিয্যো ৱা পৰে ৱা গচ্ছামা’’তি সংৱিদহতি, আপত্তি দুক্কটস্স.
অন্তমসো গামন্তৰম্পীতি কুক্কুটসম্পাতে গামে গামন্তৰে গামন্তৰে আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অগামকে অৰঞ্ঞে অদ্ধযোজনে অদ্ধযোজনে আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৪১০. থেয্যসত্থে থেয্যসত্থসঞ্ঞী সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জতি, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. থেয্যসত্থে ৱেমতিকো সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জতি, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, আপত্তি দুক্কটস্স. থেয্যসত্থে অথেয্যসত্থসঞ্ঞী সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জতি, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, অনাপত্তি. ভিক্খু সংৱিদহতি, মনুস্সা ন সংৱিদহন্তি, আপত্তি দুক্কটস্স. অথেয্যসত্থে থেয্যসত্থসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অথেয্যসত্থে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অথেয্যসত্থে অথেয্যসত্থসঞ্ঞী অনাপত্তি.
৪১১. অনাপত্তি অসংৱিদহিত্ৱা গচ্ছতি, মনুস্সা সংৱিদহন্তি ভিক্খু ন সংৱিদহতি, ৱিসঙ্কেতেন গচ্ছতি, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
থেয্যসত্থসিক্খাপদং নিট্ঠিতং ছট্ঠং.
৭. সংৱিধানসিক্খাপদং
৪১২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু কোসলেসু জনপদে সাৱত্থিং গচ্ছন্তো অঞ্ঞতৰেন গামদ্ৱাৰেন অতিক্কমতি. অঞ্ঞতৰা ইত্থী সামিকেন সহ ভণ্ডিত্ৱা গামতো নিক্খমিত্ৱা তং ভিক্খুং পস্সিত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘কহং, ভন্তে, অয্যো গমিস্সতী’’তি? ‘‘সাৱত্থিং খো অহং, ভগিনি, গমিস্সামী’’তি. ‘‘অহং অয্যেন সদ্ধিং গমিস্সামী’’তি. ‘‘এয্যাসি, ভগিনী’’তি. অথ খো তস্সা ইত্থিযা সামিকো গামতো নিক্খমিত্ৱা মনুস্সে পুচ্ছি – ‘‘অপায্যো [অপয্যা (সী. স্যা.)] এৱৰূপিং ইত্থিং পস্সেয্যাথা’’তি? ‘‘এসায্যো, পব্বজিতেন সহ গচ্ছতী’’তি. অথ খো সো পুৰিসো অনুবন্ধিত্ৱা তং ভিক্খুং গহেত্ৱা আকোটেত্ৱা মুঞ্চি. অথ খো সো ভিক্খু অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে পধূপেন্তো নিসীদি. অথ খো সা ইত্থী তং পুৰিসং এতদৱোচ – ‘‘নায্যো সো ভিক্খু মং নিপ্পাতেসি; অপিচ, অহমেৱ তেন ভিক্খুনা সদ্ধিং গচ্ছামি; অকাৰকো সো ভিক্খু; গচ্ছ, নং খমাপেহী’’তি. অথ খো সো পুৰিসো তং ভিক্খুং খমাপেসি. অথ খো সো ভিক্খু সাৱত্থিং গন্ত্ৱা ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খু মাতুগামেন সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জিস্সতী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ ত্ৱং, ভিক্খু, মাতুগামেন সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জসীতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, মাতুগামেন সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জিস্সসি! নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং, উদ্দিসেয্যাথ –
৪১৩. ‘‘যো পন ভিক্খু মাতুগামেন সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জেয্য, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৪১৪. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
মাতুগামো নাম মনুস্সিত্থী, ন যক্খী ন পেতী ন তিৰচ্ছানগতা ৱিঞ্ঞূ পটিবলা সুভাসিতদুব্ভাসিতং দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আজানিতুং.
সদ্ধিন্তি একতো.
সংৱিধাযাতি – ‘‘গচ্ছাম ভগিনি, গচ্ছামায্য, গচ্ছামায্য, গচ্ছাম ভগিনি, অজ্জ ৱা হিয্যো ৱা পৰে ৱা গচ্ছামা’’তি সংৱিদহতি, আপত্তি দুক্কটস্স.
অন্তমসো গামন্তৰম্পীতি কুক্কুটসম্পাতে গামে গামন্তৰে গামন্তৰে আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অগামকে অৰঞ্ঞে অদ্ধযোজনে অদ্ধযোজনে আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৪১৫. মাতুগামে মাতুগামসঞ্ঞী সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জতি, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. মাতুগামে ৱেমতিকো সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জতি, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. মাতুগামে অমাতুগামসঞ্ঞী সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জতি, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
ভিক্খু সংৱিদহতি মাতুগামো ন সংৱিদহতি, আপত্তি দুক্কটস্স. যক্খিযা ৱা পেতিযা পণ্ডকেন ৱা তিৰচ্ছানগতমনুস্সৱিগ্গহিত্থিযা ৱা সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জতি, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, আপত্তি দুক্কটস্স. অমাতুগামে মাতুগামসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অমাতুগামে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অমাতুগামে অমাতুগামসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৪১৬. অনাপত্তি অসংৱিদহিত্ৱা গচ্ছতি, মাতুগামো সংৱিদহতি ভিক্খু ন সংৱিদহতি, ৱিসঙ্কেতেন গচ্ছতি, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
সংৱিধানসিক্খাপদং নিট্ঠিতং সত্তমং.
৮. অৰিট্ঠসিক্খাপদং
৪১৭. [ইদং ৱত্থু চূড়ৱ. ৬৫; ম. নি. ১.২৩৪] তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন অৰিট্ঠস্স নাম ভিক্খুনো গদ্ধবাধিপুব্বস্স [গন্ধবাধিপুব্বস্স (স্যা. ক.)] এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং হোতি – ‘‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’তি. অস্সোসুং খো সম্বহুলা ভিক্খূ – ‘‘অৰিট্ঠস্স কিৰ নাম ভিক্খুনো গদ্ধবাধিপুব্বস্স এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা, তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ যেন অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং এতদৱোচুং – ‘‘সচ্চং কিৰ তে, আৱুসো অৰিট্ঠ, এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা, তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’তি? ‘‘এৱংব্যাখো অহং, আৱুসো, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি – ‘যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি.
‘‘মা, আৱুসো অৰিট্ঠ, এৱং অৱচ. মা ভগৱন্তং অব্ভাচিক্খি. ন হি সাধু ভগৱতো অব্ভক্খানং [অব্ভাচিক্খনং (ইতিপি)]. ন হি ভগৱা এৱং ৱদেয্য. অনেকপৰিযাযেনাৱুসো অৰিট্ঠ, অন্তৰাযিকা ধম্মা অন্তৰাযিকা ৱুত্তা ভগৱতা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযায. অপ্পস্সাদা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. মংসপেসূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা…পে… তিণুক্কূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… অঙ্গাৰকাসূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… সুপিনকূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… যাচিতকূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… ৰুক্খফলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… অসিসূনূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… সত্তিসূলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… সপ্পসিৰূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো’’তি.
এৱম্পি খো অৰিট্ঠো ভিক্খু গদ্ধবাধিপুব্বো তেহি ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো তথেৱ তং পাপকং দিট্ঠিগতং থামসা পৰামাসা অভিনিৱিস্স ৱোহৰতি – ‘‘এৱংব্যাখো অহং, আৱুসো, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, – ‘যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা, তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি. যতো চ খো তে ভিক্খূ নাসক্খিংসু অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং এতস্মা পাপকা দিট্ঠিগতা ৱিৱেচেতুং, অথ খো তে ভিক্খূ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৱা অৰিট্ঠং ভিক্খুং গদ্ধবাধিপুব্বং পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কিৰ তে, অৰিট্ঠ, এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি? ‘‘এৱংব্যাখো অহং, ভন্তে, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি – ‘যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি.
কস্স নু খো নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, মযা এৱং ধম্মং দেসিতং আজানাসি? ননু মযা, মোঘপুৰিস, অনেকপৰিযাযেন অন্তৰাযিকা ধম্মা অন্তৰাযিকা ৱুত্তা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযায. অপ্পস্সাদা কামা ৱুত্তা মযা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৱুত্তা মযা…পে… মংসপেসূপমা কামা ৱুত্তা মযা… তিণুক্কূপমা কামা ৱুত্তা মযা… অঙ্গাৰকাসূপমা কামা ৱুত্তা মযা… সুপিনকূপমা কামা ৱুত্তা মযা… যাচিতকূপমা কামা ৱুত্তা মযা… ৰুক্খফলূপমা কামা ৱুত্তা মযা… অসিসূনূপমা কামা ৱুত্তা মযা… সত্তিসূলূপমা কামা ৱুত্তা মযা… সপ্পসিৰূপমা কামা ৱুত্তা মযা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অথ চ পন ত্ৱং, মোঘপুৰিস, অত্তনা দুগ্গহিতেন অম্হে চেৱ অব্ভাচিক্খসি, অত্তানঞ্চ খণসি, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱসি. তঞ্হি তে, মোঘপুৰিস, ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায. নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে…. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪১৮. ‘‘যো পন ভিক্খু এৱং ৱদেয্য – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা, তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’তি সো ভিক্খু ভিক্খূহি এৱমস্স ৱচনীযো – ‘মাযস্মা এৱং অৱচ, মা ভগৱন্তং অব্ভাচিক্খি, ন হি সাধু ভগৱতো অব্ভক্খানং, ন হি ভগৱা এৱং ৱদেয্য, অনেকপৰিযাযেনাৱুসো, অন্তৰাযিকা ধম্মা অন্তৰাযিকা ৱুত্তা ভগৱতা, অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযাযা’তি. এৱঞ্চ [এৱঞ্চ পন (ক.)] সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো তথেৱ পগ্গণ্হেয্য, সো ভিক্খু ভিক্খূহি যাৱততিযং সমনুভাসিতব্বো তস্স পটিনিস্সগ্গায. যাৱততিযঞ্চে সমনুভাসিযমানো তং পটিনিস্সজ্জেয্য, ইচ্চেতং কুসলং, নো চে পটিনিস্সজ্জেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৪১৯. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
এৱং ৱদেয্যাতি – ‘‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’তি.
সো ভিক্খূতি যো সো এৱংৱাদী ভিক্খু.
ভিক্খূহীতি অঞ্ঞেহি ভিক্খূহি. যে পস্সন্তি যে সুণন্তি তেহি ৱত্তব্বো – ‘‘মাযস্মা এৱং অৱচ, মা ভগৱন্তং অব্ভাচিক্খি, ন হি সাধু ভগৱতো অব্ভক্খানং, ন হি ভগৱা এৱং ৱদেয্য, অনেকপৰিযাযেনাৱুসো অন্তৰাযিকা ধম্মা অন্তৰাযিকা ৱুত্তা ভগৱতা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযাযা’’তি. দুতিযম্পি ৱত্তব্বো. ততিযম্পি ৱত্তব্বো. সচে পটিনিস্সজ্জতি, ইচ্চেতং কুসলং; নো চে পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স. সুত্ৱা ন ৱদন্তি, আপত্তি দুক্কটস্স. সো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝম্পি আকড্ঢিত্ৱা ৱত্তব্বো – ‘‘মাযস্মা এৱং অৱচ, মা ভগৱন্তং অব্ভাচিক্খি, ন হি সাধু ভগৱতো অব্ভক্খানং, ন হি ভগৱা এৱং ৱদেয্য, অনেকপৰিযাযেনাৱুসো অন্তৰাযিকা ধম্মা অন্তৰাযিকা ৱুত্তা ভগৱতা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযাযা’’তি. দুতিযম্পি ৱত্তব্বো. ততিযম্পি ৱত্তব্বো. সচে পটিনিস্সজ্জতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স. সো ভিক্খু সমনুভাসিতব্বো. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সমনুভাসিতব্বো. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
৪২০. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা, তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’তি. সো তং দিট্ঠিং ন পটিনিস্সজ্জতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সমনুভাসেয্য – তস্সা দিট্ঠিযা পটিনিস্সগ্গায. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা, তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’তি. সো তং দিট্ঠিং ন পটিনিস্সজ্জতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সমনুভাসতি তস্সা দিট্ঠিযা পটিনিস্সগ্গায. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সমনুভাসনা, তস্সা দিট্ঠিযা পটিনিস্সগ্গায, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৱদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৱদামি – ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’তি. সো তং দিট্ঠিং ন পটিনিস্সজ্জতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সমনুভাসতি তস্সা দিট্ঠিযা পটিনিস্সগ্গায. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সমনুভাসনা, তস্সা দিট্ঠিযা পটিনিস্সগ্গায, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘সমনুভট্ঠো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু, তস্সা দিট্ঠিযা পটিনিস্সগ্গায. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
ঞত্তিযা দুক্কটং. দ্ৱীহি কম্মৱাচাহি দুক্কটা. কম্মৱাচাপৰিযোসানে আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৪২১. ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী ন পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ধম্মকম্মে ৱেমতিকো ন পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স ধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী ন পটিনিস্সজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স.
৪২২. অনাপত্তি অসমনুভাসন্তস্স, পটিনিস্সজ্জন্তস্স, উম্মত্তকস্সাতি.
অৰিট্ঠসিক্খাপদং নিট্ঠিতং অট্ঠমং.
৯. উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদং
৪২৩. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ জানং তথাৱাদিনা অৰিট্ঠেন ভিক্খুনা [ভিক্খুনা গদ্ধবাধিপুব্বেন (?)] অকটানুধম্মেন তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সট্ঠেন সদ্ধিং সম্ভুঞ্জন্তিপি সংৱসন্তিপি সহাপি সেয্যং কপ্পেন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ জানং তথাৱাদিনা অৰিট্ঠেন ভিক্খুনা [ভিক্খুনা গদ্ধবাধিপুব্বেন (?)] অকটানুধম্মেন তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সট্ঠেন সদ্ধিং সম্ভুঞ্জিস্সন্তিপি সংৱসিস্সন্তিপি সহাপি সেয্যং কপ্পেস্সন্তীতি…পে… সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, জানং তথাৱাদিনা অৰিট্ঠেন ভিক্খুনা [ভিক্খুনা গদ্ধবাধিপুব্বেন (?)] অকটানুধম্মেন তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সট্ঠেন সদ্ধিং সম্ভুঞ্জথাপি সংৱসথাপি সহাপি সেয্যং কপ্পেথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, জানং তথাৱাদিনা অৰিট্ঠেন ভিক্খুনা [ভিক্খুনা গদ্ধবাধিপুব্বনে (?)] অকটানুধম্মেন তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সট্ঠেন সদ্ধিং সম্ভুঞ্জিস্সথাপি সংৱসিস্সথাপি সহাপি সেয্যং কপ্পেস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪২৪. ‘‘যো পন ভিক্খু জানং তথাৱাদিনা ভিক্খুনা অকটানুধম্মেন তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সট্ঠেন সদ্ধিং সম্ভুঞ্জেয্য ৱা সংৱসেয্য ৱা সহ ৱা সেয্যং কপ্পেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৪২৫. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
জানাতি নাম সামং ৱা জানাতি, অঞ্ঞে ৱা তস্স আৰোচেন্তি, সো ৱা আৰোচেতি.
তথাৱাদিনাতি – ‘‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা, তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’তি এৱং ৱাদিনা.
অকটানুধম্মো নাম উক্খিত্তো অনোসাৰিতো.
তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সট্ঠেন সদ্ধিন্তি এতং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সট্ঠেন সদ্ধিং.
সম্ভুঞ্জেয্য ৱাতি সম্ভোগো নাম দ্ৱে সম্ভোগা – আমিসসম্ভোগো চ ধম্মসম্ভোগো চ. আমিসসম্ভোগো নাম আমিসং দেতি ৱা পটিগ্গণ্হাতি ৱা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ধম্মসম্ভোগো নাম উদ্দিসতি ৱা উদ্দিসাপেতি ৱা, পদেন উদ্দিসতি ৱা উদ্দিসাপেতি ৱা, পদে পদে আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অক্খৰায উদ্দিসতি ৱা উদ্দিসাপেতি ৱা, অক্খৰক্খৰায আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
সংৱসেয্য ৱাতি উক্খিত্তকেন সদ্ধিং উপোসথং ৱা পৱাৰণং ৱা সঙ্ঘকম্মং ৱা কৰোতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
সহ ৱা সেয্যং কপ্পেয্যাতি একচ্ছন্নে উক্খিত্তকে নিপন্নে ভিক্খু নিপজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ভিক্খু নিপন্নে উক্খিত্তকো নিপজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উভো ৱা নিপজ্জন্তি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উট্ঠহিত্ৱা পুনপ্পুনং নিপজ্জন্তি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৪২৬. উক্খিত্তকে উক্খিত্তকসঞ্ঞী সম্ভুঞ্জতি ৱা সংৱসতি ৱা সহ ৱা সেয্যং কপ্পেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উক্খিত্তকে ৱেমতিকো সম্ভুঞ্জতি ৱা সংৱসতি ৱা সহ ৱা সেয্যং কপ্পেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. উক্খিত্তকে অনুক্খিত্তকসঞ্ঞী সম্ভুঞ্জতি ৱা সংৱসতি ৱা সহ ৱা সেয্যং কপ্পেতি, অনাপত্তি. অনুক্খিত্তকে উক্খিত্তকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুক্খিত্তকে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুক্খিত্তকে অনুক্খিত্তকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৪২৭. অনাপত্তি অনুক্খিত্তোতি জানাতি, উক্খিত্তো ওসাৰিতোতি জানাতি, উক্খিত্তো তং দিট্ঠিং পটিনিস্সট্ঠোতি জানাতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদং নিট্ঠিতং নৱমং.
১০. কণ্টকসিক্খাপদং
৪২৮. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন কণ্টকস্স [কণ্ডকস্স (স্যা. ক.)] নাম সমণুদ্দেসস্স এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং হোতি – ‘‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’তি. অস্সোসুং খো সম্বহুলা ভিক্খূ কণ্টকস্স নাম কিৰ সমণুদ্দেসস্স এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা, তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ যেন কণ্টকো সমণুদ্দেসো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা কণ্টকং সমণুদ্দেসং এতদৱোচুং – ‘‘সচ্চং কিৰ তে, আৱুসো কণ্টক, এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যে’মে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি? ‘‘এৱংব্যাখো অহং, ভন্তে, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি – ‘যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি.
মা, আৱুসো কণ্টক, এৱং অৱচ. মা ভগৱন্তং অব্ভাচিক্খি. ন হি সাধু ভগৱতো অব্ভক্খানং. ন হি ভগৱা এৱং ৱদেয্য. অনেকপৰিযাযেন, আৱুসো কণ্টক, অন্তৰাযিকা ধম্মা অন্তৰাযিকা ৱুত্তা ভগৱতা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযায. অপ্পস্সাদা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো…পে… এৱম্পি খো কণ্টকো সমণুদ্দেসো তেহি ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো তথেৱ তং পাপকং দিট্ঠিগতং থামসা পৰামাসা অভিনিৱিস্স ৱোহৰতি – ‘‘এৱংব্যাখো অহং, ভন্তে, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি – ‘যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি.
যতো চ খো তে ভিক্খূ নাসক্খিংসু কণ্টকং সমণুদ্দেসং এতস্মা পাপকা দিট্ঠিগতা ৱিৱেচেতুং, অথ খো তে ভিক্খূ যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৱা কণ্টকং সমণুদ্দেসং পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কিৰ তে, কণ্টক, এৱৰূপং পাপকং দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি? ‘‘এৱংব্যাখো অহং, ভন্তে, ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি – ‘যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’’তি.
‘‘কস্স নু খো নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, মযা এৱং ধম্মং দেসিতং আজানাসি? ননু মযা, মোঘপুৰিস, অনেকপৰিযাযেন অন্তৰাযিকা ধম্মা অন্তৰাযিকা ৱুত্তা, অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযায? অপ্পস্সাদা কামা ৱুত্তা মযা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৱুত্তা মযা…পে… সপ্পসিৰূপমা কামা ৱুত্তা মযা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অথ চ পন ত্ৱং, মোঘপুৰিস, অত্তনা দুগ্গহিতেন অম্হে চেৱ অব্ভাচিক্খসি অত্তানঞ্চ খণসি বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱসি. তঞ্হি তে, মোঘপুৰিস, ভৱিস্সতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায. নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… পসন্নানঞ্চ একচ্চানং অঞ্ঞথত্তাযা’’তি. ৱিগৰহিত্ৱা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তেন হি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘো কণ্টকং সমণুদ্দেসং নাসেতু. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, নাসেতব্বো – অজ্জতগ্গে তে, আৱুসো কণ্টক, ন চেৱ সো ভগৱা সত্থা অপদিসিতব্বো. যম্পি চঞ্ঞে সমণুদ্দেসা লভন্তি ভিক্খূহি সদ্ধিং দিৰত্ততিৰত্তং সহসেয্যং সাপি তে নত্থি. চৰ পিৰে ৱিনস্সা’’তি. অথ খো সঙ্ঘো কণ্টকং সমণুদ্দেসং নাসেসি.
তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ জানং তথানাসিতং কণ্টকং সমণুদ্দেসং উপলাপেন্তিপি উপট্ঠাপেন্তিপি সম্ভুঞ্জন্তিপি সহাপি সেয্যং কপ্পেন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ জানং তথানাসিতং কণ্টকং সমণুদ্দেসং উপলাপেস্সন্তিপি উপট্ঠাপেস্সন্তিপি সম্ভুঞ্জিস্সন্তিপি সহাপি সেয্যং কপ্পেস্সন্তী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, জানং তথানাসিতং কণ্টকং সমণুদ্দেসং উপলাপেথাপি উপট্ঠাপেথাপি সম্ভুঞ্জথাপি সহাপি সেয্যং কপ্পেথাতি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, জানং তথানাসিতং কণ্টকং সমণুদ্দেসং উপলাপেস্সথাপি উপট্ঠাপেস্সথাপি সম্ভুঞ্জিস্সথাপি সহাপি সেয্যং কপ্পেস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
৪২৯. ‘‘সমণুদ্দেসোপি চে এৱং ৱদেয্য – ‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথা যেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’তি, সো সমণুদ্দেসো ভিক্খূহি এৱমস্স ৱচনীযো – ‘মাৱুসো সমণুদ্দেস, এৱং অৱচ, মা ভগৱন্তং অব্ভাচিক্খি, ন হি সাধু ভগৱতো অব্ভক্খানং, ন হি ভগৱা এৱং ৱদেয্য. অনেকপৰিযাযেনাৱুসো সমণুদ্দেস, অন্তৰাযিকা ধম্মা অন্তৰাযিকা ৱুত্তা ভগৱতা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযাযা’তি. এৱঞ্চ [এৱঞ্চ পন (ক.)] সো সমণুদ্দেসো ভিক্খূহি ৱুচ্চমানো তথেৱ পগ্গণ্হেয্য, সো সমণুদ্দেসো ভিক্খূহি এৱমস্স ৱচনীযো – ‘অজ্জতগ্গে তে, আৱুসো সমণুদ্দেস, ন চেৱ সো ভগৱা সত্থা অপদিসিতব্বো. যম্পি চঞ্ঞে সমণুদ্দেসা লভন্তি ভিক্খূহি সদ্ধিং দিৰত্ততিৰত্তং সহসেয্যং সাপি তে নত্থি. চৰ পিৰে ৱিনস্সা’তি. যো পন ভিক্খু জানং তথানাসিতং সমণুদ্দেসং উপলাপেয্য ৱা উপট্ঠাপেয্য ৱা সম্ভুঞ্জেয্য ৱা সহ ৱা সেয্যং কপ্পেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
৪৩০. সমণুদ্দেসো নাম সামণেৰো ৱুচ্চতি.
এৱং ৱদেয্যাতি – ‘‘তথাহং ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, যথাযেমে অন্তৰাযিকা ধম্মা ৱুত্তা ভগৱতা, তে পটিসেৱতো নালং অন্তৰাযাযা’’তি.
সো সমণুদ্দেসোতি যো সো এৱংৱাদী সমণুদ্দেসো.
ভিক্খূহীতি অঞ্ঞেহি ভিক্খূহি, যে পস্সন্তি যে সুণন্তি তেহি ৱত্তব্বো – ‘‘মা, আৱুসো সমণুদ্দেস, এৱং অৱচ. মা ভগৱন্তং অব্ভাচিক্খি. ন হি সাধু ভগৱতো অব্ভক্খানং. ন হি ভগৱা এৱং ৱদেয্য. অনেকপৰিযাযেনাৱুসো সমণুদ্দেস, অন্তৰাযিকা ধম্মা অন্তৰাযিকা ৱুত্তা ভগৱতা. অলঞ্চ পন তে পটিসেৱতো অন্তৰাযাযা’’তি. দুতিযম্পি ৱত্তব্বো… ততিযম্পি ৱত্তব্বো…পে… সচে পটিনিস্সজ্জতি ইচ্চেতং কুসলং, নো চে পটিনিস্সজ্জতি সো সমণুদ্দেসো ভিক্খূহি এৱমস্স ৱচনীযো – ‘‘অজ্জতগ্গে তে, আৱুসো সমণুদ্দেস, ন চেৱ সো ভগৱা সত্থা অপদিসিতব্বো. যম্পি চঞ্ঞে সমণুদ্দেসা লভন্তি ভিক্খূহি সদ্ধিং দিৰত্ততিৰত্তং সহসেয্যং সাপি তে নত্থি. চৰ পিৰে ৱিনস্সা’’তি.
যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
জানাতি নাম সামং ৱা জানাতি, অঞ্ঞে ৱা তস্স আৰোচেন্তি, সো ৱা আৰোচেতি.
তথানাসিতন্তি এৱং নাসিতং.
সমণুদ্দেসো নাম সামণেৰো ৱুচ্চতি.
উপলাপেয্য ৱাতি তস্স পত্তং ৱা চীৱৰং ৱা উদ্দেসং ৱা পৰিপুচ্ছং ৱা দস্সামীতি উপলাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
উপট্ঠাপেয্য ৱাতি তস্স চুণ্ণং ৱা মত্তিকং ৱা দন্তকট্ঠং ৱা মুখোদকং ৱা সাদিযতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
সম্ভুঞ্জেয্য ৱাতি সম্ভোগো নাম দ্ৱে সম্ভোগা – আমিসসম্ভোগো চ ধম্মসম্ভোগো চ. আমিসসম্ভোগো নাম আমিসং দেতি ৱা পটিগ্গণ্হাতি ৱা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ধম্মসম্ভোগো নাম উদ্দিসতি ৱা উদ্দিসাপেতি ৱা, পদেন উদ্দিসতি ৱা উদ্দিসাপেতি ৱা, পদে পদে আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অক্খৰায উদ্দিসতি ৱা উদ্দিসাপেতি ৱা, অক্খৰক্খৰায আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
সহ ৱা সেয্যং কপ্পেয্যাতি একচ্ছন্নে নাসিতকে সমণুদ্দেসে নিপন্নে ভিক্খু নিপজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ভিক্খু নিপন্নে নাসিতকো সমণুদ্দেসো নিপজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উভো ৱা নিপজ্জন্তি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উট্ঠহিত্ৱা পুনপ্পুনং নিপজ্জন্তি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
৪৩১. নাসিতকে নাসিতকসঞ্ঞী উপলাপেতি ৱা উপট্ঠাপেতি ৱা সম্ভুঞ্জতি ৱা সহ ৱা সেয্যং কপ্পেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. নাসিতকে ৱেমতিকো উপলাপেতি ৱা উপট্ঠাপেতি ৱা সম্ভুঞ্জতি ৱা সহ ৱা সেয্যং কপ্পেতি, আপত্তি দুক্কটস্স. নাসিতকে অনাসিতকসঞ্ঞী উপলাপেতি ৱা উপট্ঠাপেতি ৱা সম্ভুঞ্জতি ৱা সহ ৱা সেয্যং কপ্পেতি, অনাপত্তি. অনাসিতকে নাসিতকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অনাসিতকে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অনাসিতকে অনাসিতকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
৪৩২. অনাপত্তি অনাসিতকোতি জানাতি, তং দিট্ঠিং পটিনিস্সট্ঠোতি জানাতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
কণ্টকসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দসমং.
সপ্পাণকৱগ্গো সত্তমো.
তস্সুদ্দানং –
সঞ্চিচ্চৱধসপ্পাণং, উক্কোটং দুট্ঠুল্লছাদনং;
ঊনৱীসতি সত্থঞ্চ, সংৱিধানং অৰিট্ঠকং;
উক্খিত্তং কণ্টকঞ্চেৱ, দস সিক্খাপদা ইমেতি.