৩. ওৱাদৱগ্গো
১. ওৱাদসিক্খাপদং
১৪৪. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন থেৰা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো ওৱদন্তা লাভিনো হোন্তি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. অথ খো ছব্বগ্গিযানং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘এতৰহি খো, আৱুসো, থেৰা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো ওৱদন্তা লাভিনো হোন্তি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. হন্দাৱুসো, মযম্পি ভিক্খুনিযো ওৱদামা’’তি. অথ খো ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘অম্হেপি, ভগিনিযো, উপসঙ্কমথ; মযম্পি ওৱদিস্সামা’’তি.
অথ খো তা ভিক্খুনিযো যেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অথ খো ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনীনং পৰিত্তঞ্ঞেৱ ধম্মিং কথং কত্ৱা দিৱসং তিৰচ্ছানকথায ৱীতিনামেত্ৱা উয্যোজেসুং – ‘‘গচ্ছথ, ভগিনিযো’’তি. অথ খো তা ভিক্খুনিযো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো তা ভিক্খুনিযো ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘কচ্চি, ভিক্খুনিযো, ওৱাদো ইদ্ধো অহোসী’’তি? ‘‘কুতো, ভন্তে, ওৱাদো ইদ্ধো ভৱিস্সতি! অয্যা ছব্বগ্গিযা পৰিত্তঞ্ঞেৱ ধম্মিং কথং কত্ৱা দিৱসং তিৰচ্ছানকথায ৱীতিনামেত্ৱা উয্যোজেসু’’ন্তি. অথ খো ভগৱা তা ভিক্খুনিযো ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. অথ খো তা ভিক্খুনিযো ভগৱতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতা সমাদপিতা সমুত্তেজিতা সম্পহংসিতা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কমিংসু.
অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৱা ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীনং পৰিত্তঞ্ঞেৱ ধম্মিং কথং কত্ৱা দিৱসং তিৰচ্ছানকথায ৱীতিনামেত্ৱা উয্যোজেথা’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, ভিক্খুনীনং পৰিত্তঞ্ঞেৱ ধম্মিং কথং কত্ৱা দিৱসং তিৰচ্ছানকথায ৱীতিনামেত্ৱা উয্যোজেস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… ৱিগৰহিত্ৱা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনোৱাদকং সম্মন্নিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো. যাচিত্ৱা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
১৪৫. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং ভিক্খুনোৱাদকং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং ভিক্খুনোৱাদকং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো ভিক্খুনোৱাদকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৱদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৱদামি – সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং ভিক্খুনোৱাদকং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো ভিক্খুনোৱাদকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু ভিক্খুনোৱাদকো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.
অথ খো ভগৱা ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ অনেকপৰিযাযেন ৱিগৰহিত্ৱা দুব্ভৰতায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
১৪৬. ‘‘যো পন ভিক্খু অসম্মতো ভিক্খুনিযো ওৱদেয্য পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
১৪৭. তেন খো পন সমযেন থেৰা ভিক্খূ সম্মতা ভিক্খুনিযো ওৱদন্তা তথেৱ লাভিনো হোন্তি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. অথ খো ছব্বগ্গিযানং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘এতৰহি খো, আৱুসো, থেৰা ভিক্খূ সম্মতা ভিক্খুনিযো ওৱদন্তা তথেৱ লাভিনো হোন্তি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. হন্দাৱুসো, মযম্পি নিস্সীমং গন্ত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং ভিক্খুনোৱাদকং সম্মন্নিত্ৱা ভিক্খুনিযো ওৱদামা’’তি. অথ খো ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ নিস্সীমং গন্ত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং ভিক্খুনোৱাদকং সম্মন্নিত্ৱা ভিক্খুনিযো উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচুং – ‘‘মযম্পি, ভগিনিযো, সম্মতা. অম্হেপি উপসঙ্কমথ. মযম্পি ওৱদিস্সামা’’তি.
অথ খো তা ভিক্খুনিযো যেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অথ খো ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনীনং পৰিত্তঞ্ঞেৱ ধম্মিং কথং কত্ৱা দিৱসং তিৰচ্ছানকথায ৱীতিনামেত্ৱা উয্যোজেসুং – ‘‘গচ্ছথ ভগিনিযো’’তি. অথ খো তা ভিক্খুনিযো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠংসু. একমন্তং ঠিতা খো তা ভিক্খুনিযো ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘কচ্চি, ভিক্খুনিযো, ওৱাদো ইদ্ধো অহোসী’’তি? ‘‘কুতো, ভন্তে, ওৱাদো ইদ্ধো ভৱিস্সতি! অয্যা ছব্বগ্গিযা পৰিত্তঞ্ঞেৱ ধম্মিং কথং কত্ৱা দিৱসং তিৰচ্ছানকথায ৱীতিনামেত্ৱা উয্যোজেসু’’ন্তি.
অথ খো ভগৱা তা ভিক্খুনিযো ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি…পে… অথ খো তা ভিক্খুনিযো ভগৱতা ধম্মিযা কথায সন্দস্সিতা সমাদপিতা সমুত্তেজিতা সম্পহংসিতা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কমিংসু. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৱা ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ পটিপুচ্ছি – ‘‘সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীনং পৰিত্তঞ্ঞেৱ ধম্মিং কথং কত্ৱা দিৱসং তিৰচ্ছানকথায ৱীতিনামেত্ৱা উয্যোজেথা’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, ভিক্খুনীনং পৰিত্তঞ্ঞেৱ ধম্মিং কথং কত্ৱা দিৱসং তিৰচ্ছানকথায ৱীতিনামেত্ৱা উয্যোজেস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… ৱিগৰহিত্ৱা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং ভিক্খুনোৱাদকং সম্মন্নিতুং. সীলৱা হোতি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু; বহুস্সুতো হোতি সুতধৰো সুতসন্নিচযো, যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পৰিযোসানকল্যাণা সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং অভিৱদন্তি তথাৰূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি ধাতা ৱচসা পৰিচিতা মনসা অনুপেক্খিতা দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা; উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ৱিত্থাৰেন স্ৱাগতানি হোন্তি সুৱিভত্তানি সুপ্পৱত্তীনি সুৱিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো; কল্যাণৱাচো হোতি কল্যাণৱাক্কৰণো; যেভুয্যেন ভিক্খুনীনং পিযো হোতি মনাপো; পটিবলো হোতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং; ন খো পনেতং [পন তং (?)] ভগৱন্তং উদ্দিস্স পব্বজিতায কাসাযৱত্থৱসনায গৰুধম্মং অজ্ঝাপন্নপুব্বো হোতি; ৱীসতিৱস্সো ৱা হোতি অতিৰেকৱীসতিৱস্সো ৱা – অনুজানামি, ভিক্খৱে, ইমেহি অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং ভিক্খুনোৱাদকং সম্মন্নিতু’’ন্তি.
১৪৮. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
অসম্মতো নাম ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন অসম্মতো.
ভিক্খুনিযো নাম উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্না.
ওৱদেয্যাতি অট্ঠহি গৰুধম্মেহি ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অঞ্ঞেন ধম্মেন ওৱদতি, আপত্তি দুক্কটস্স. একতোউপসম্পন্নং ওৱদতি, আপত্তি দুক্কটস্স.
১৪৯. তেন সম্মতেন ভিক্খুনা পৰিৱেণং সম্মজ্জিত্ৱা পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠাপেত্ৱা আসনং পঞ্ঞপেত্ৱা দুতিযং গহেত্ৱা নিসীদিতব্বং. ভিক্খুনীহি তত্থ গন্ত্ৱা তং ভিক্খুং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিতব্বং. তেন ভিক্খুনা পুচ্ছিতব্বা – ‘‘সমগ্গাত্থ, ভগিনিযো’’তি? সচে ‘‘সমগ্গাম্হায্যা’’তি ভণন্তি, ‘‘ৱত্তন্তি, ভগিনিযো, অট্ঠ গৰুধম্মা’’তি? সচে ‘‘ৱত্তন্তায্যা’’তি ভণন্তি, ‘‘এসো, ভগিনিযো, ওৱাদো’’তি নিয্যাদেতব্বো [নিয্যাতেতব্বো (ইতিপি)]. সচে ‘‘ন ৱত্তন্তায্যা’’তি ভণন্তি, ওসাৰেতব্বা. ‘‘ৱস্সসতূপসম্পন্নায ভিক্খুনিযা তদহুপসম্পন্নস্স ভিক্খুনো অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কাতব্বং; অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো. ন ভিক্খুনিযা অভিক্খুকে আৱাসে ৱস্সং ৱসিতব্বং; অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো. অন্ৱদ্ধমাসং ভিক্খুনিযা ভিক্খুসঙ্ঘতো দ্ৱে ধম্মা পচ্চাসীসিতব্বা [পচ্চাসিংসিতব্বা (ইতিপি)] উপোসথপুচ্ছকঞ্চ ওৱাদুপসঙ্কমনঞ্চ, অযম্পি ধম্মো…পে… ৱস্সং ৱুট্ঠায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে তীহি ঠানেহি পৱাৰেতব্বং দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা; অযম্পি ধম্মো…পে… গৰুধম্মং অজ্ঝাপন্নায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে পক্খমানত্তং চৰিতব্বং; অযম্পি ধম্মো…পে… দ্ৱে ৱস্সানি ছসু ধম্মেসু সিক্খিতসিক্খায সিক্খমানায উভতোসঙ্ঘে উপসম্পদা পৰিযেসিতব্বা; অযম্পি ধম্মো…পে… ন ভিক্খুনিযা কেন চি পৰিযাযেন ভিক্খু অক্কোসিতব্বো পৰিভাসিতব্বো; অযম্পি ধম্মো…পে… অজ্জতগ্গে ওৱটো ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু ৱচনপথো, অনোৱটো ভিক্খূনং ভিক্খুনীসু ৱচনপথো; অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুকত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো’’তি.
সচে ‘‘সমগ্গাম্হায্যা’’তি ভণন্তং অঞ্ঞং ধম্মং ভণতি, আপত্তি দুক্কটস্স. সচে ‘‘ৱগ্গাম্হায্যা’’তি ভণন্তং অট্ঠ গৰুধম্মে ভণতি, আপত্তি দুক্কটস্স. ওৱাদং অনিয্যাদেত্ৱা অঞ্ঞং ধম্মং ভণতি, আপত্তি দুক্কটস্স.
১৫০. অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী ৱগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী ৱগ্গং ভিক্খুনীসঙ্ঘং ৱেমতিকো ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী ৱগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অধম্মকম্মে ৱেমতিকো ৱগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অধম্মকম্মে ৱেমতিকো ৱগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱেমতিকো ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অধম্মকম্মে ৱেমতিকো ৱগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী ৱগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী ৱগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱেমতিকো ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী ৱগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱেমতিকো ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অধম্মকম্মে ৱেমতিকো সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি…পে… ৱেমতিকো ওৱদতি…পে… সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি…পে… ৱেমতিকো ওৱদতি…পে… সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
১৫১. ধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী ৱগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি দুক্কটস্স. ধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী ৱগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱেমতিকো ওৱদতি…পে… সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি দুক্কটস্স.
ধম্মকম্মে ৱেমতিকো ৱগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি…পে… ৱেমতিকো ওৱদতি…পে… সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি দুক্কটস্স.
ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী ৱগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি…পে… ৱেমতিকো ওৱদতি…পে… সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি দুক্কটস্স.
ধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি…পে… ৱেমতিকো ওৱদতি…পে… সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি দুক্কটস্স.
ধম্মকম্মে ৱেমতিকো সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি…পে… ৱেমতিকো ওৱদতি…পে… সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি দুক্কটস্স.
ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি দুক্কটস্স. ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৱেমতিকো ওৱদতি, আপত্তি দুক্কটস্স. ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং সমগ্গসঞ্ঞী ওৱদতি, অনাপত্তি.
১৫২. অনাপত্তি উদ্দেসং দেন্তো, পৰিপুচ্ছং দেন্তো, ‘‘ওসাৰেহি অয্যা’’তি ৱুচ্চমানো, ওসাৰেতি, পঞ্হং পুচ্ছতি, পঞ্হং পুট্ঠো কথেতি, অঞ্ঞস্সত্থায ভণন্তং ভিক্খুনিযো সুণন্তি, সিক্খমানায, সামণেৰিযা, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
ওৱাদসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঠমং.
২. অত্থঙ্গতসিক্খাপদং
১৫৩. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন থেৰা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো ওৱদন্তি পৰিযাযেন. তেন খো পন সমযেন আযস্মতো চূড়পন্থকস্স পৰিযাযো হোতি ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং. ভিক্খুনিযো এৱমাহংসু – ‘‘ন দানি অজ্জ ওৱাদো ইদ্ধো ভৱিস্সতি, তঞ্ঞেৱ দানি উদানং অয্যো চূড়পন্থকো পুনপ্পুনং ভণিস্সতী’’তি. অথ খো তা ভিক্খুনিযো যেনাযস্মা চূড়পন্থকো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং চূড়পন্থকং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তা ভিক্খুনিযো আযস্মা চূড়পন্থকো এতদৱোচ – ‘‘সমগ্গাত্থ, ভগিনিযো’’তি? ‘‘সমগ্গাম্হায্যা’’তি. ‘‘ৱত্তন্তি, ভগিনিযো, অট্ঠ গৰুধম্মা’’তি? ‘‘ৱত্তন্তায্যা’’তি. ‘‘এসো, ভগিনিযো, ওৱাদো’’তি নিয্যাদেত্ৱা ইমং উদানং পুনপ্পুনং অভাসি –
[উদা. ৩৭] ‘‘অধিচেতসো অপ্পমজ্জতো, মুনিনো মোনপথেসু সিক্খতো;
সোকা ন ভৱন্তি তাদিনো, উপসন্তস্স সদা সতীমতো’’তি.
ভিক্খুনিযো এৱমাহংসু – ‘‘ননু অৱোচুম্হা – ন দানি অজ্জ ওৱাদো ইদ্ধো ভৱিস্সতি, তঞ্ঞেৱ দানি উদানং অয্যো চূড়পন্থকো পুনপ্পুনং ভণিস্সতী’’তি! অস্সোসি খো আযস্মা চূড়পন্থকো তাসং ভিক্খুনীনং ইমং কথাসল্লাপং. অথ খো আযস্মা চূড়পন্থকো ৱেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৱা আকাসে অন্তলিক্খে চঙ্কমতিপি তিট্ঠতিপি নিসীদতিপি সেয্যম্পি কপ্পেতি ধূমাযতিপি পজ্জলতিপি অন্তৰধাযতিপি, তঞ্চেৱ [তঞ্ঞেৱ (ইতিপি)] উদানং ভণতি অঞ্ঞঞ্চ বহুং বুদ্ধৱচনং. ভিক্খুনিযো এৱমাহংসু – ‘‘অচ্ছৰিযং ৱত ভো, অব্ভুতং ৱত ভো, ন ৱত নো ইতো পুব্বে ওৱাদো এৱং ইদ্ধো ভূতপুব্বো যথা অয্যস্স চূড়পন্থকস্সা’’তি. অথ খো আযস্মা চূড়পন্থকো তা ভিক্খুনিযো যাৱ সমন্ধকাৰা ওৱদিত্ৱা উয্যোজেসি – গচ্ছথ ভগিনিযোতি.
অথ খো তা ভিক্খুনিযো নগৰদ্ৱাৰে থকিতে বহিনগৰে ৱসিত্ৱা কালস্সেৱ নগৰং পৱিসন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘অব্ৰহ্মচাৰিনিযো ইমা ভিক্খুনিযো; আৰামে ভিক্খূহি সদ্ধিং ৱসিত্ৱা ইদানি নগৰং পৱিসন্তী’’তি. অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৱিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা চূড়পন্থকো অত্থঙ্গতে সূৰিযে ভিক্খুনিযো ওৱদিস্সতী’’তি…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, চূড়পন্থক, অত্থঙ্গতে সূৰিযে ভিক্খুনিযো ওৱদসী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৱং, চূড়পন্থক, অত্থঙ্গতে সূৰিযে ভিক্খুনিযো ওৱদিস্সসি! নেতং, চূড়পন্থক, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
১৫৪. ‘‘সম্মতোপি চে ভিক্খু অত্থঙ্গতে সূৰিযে ভিক্খুনিযো ওৱদেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
১৫৫. সম্মতো নাম ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন সম্মতো.
অত্থঙ্গতে সূৰিযেতি ওগ্গতে সূৰিযে.
ভিক্খুনী নাম উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্না.
ওৱদেয্যাতি অট্ঠহি ৱা গৰুধম্মেহি অঞ্ঞেন ৱা ধম্মেন ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
১৫৬. অত্থঙ্গতে অত্থঙ্গতসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অত্থঙ্গতে ৱেমতিকো ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অত্থঙ্গতে অনত্থঙ্গতসঞ্ঞী ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
একতোউপসম্পন্নায ওৱদতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অনত্থঙ্গতে অত্থঙ্গতসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অনত্থঙ্গতে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অনত্থঙ্গতে অনত্থঙ্গতসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
১৫৭. অনাপত্তি উদ্দেসং দেন্তো, পৰিপুচ্ছং দেন্তো, ‘‘ওসাৰেহি অয্যা’’তি ৱুচ্চমানো, ওসাৰেতি, পঞ্হং পুচ্ছতি, পঞ্হং পুট্ঠো কথেতি, অঞ্ঞস্সত্থায ভণন্তং ভিক্খুনিযো সুণন্তি, সিক্খমানায সামণেৰিযা, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
অত্থঙ্গতসিক্খাপদং নিট্ঠিতং দুতিযং.
৩. ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদং
১৫৮. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি কপিলৱত্থুস্মিং নিগ্ৰোধাৰামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো ওৱদন্তি. ভিক্খুনিযো ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো এতদৱোচুং – ‘‘এথায্যে, ওৱাদং গমিস্সামা’’তি. ‘‘যম্পি [যং হি (ক.)] মযং, অয্যে, গচ্ছেয্যাম ওৱাদস্স কাৰণা, অয্যা ছব্বগ্গিযা ইধেৱ আগন্ত্ৱা অম্হে ওৱদন্তী’’তি. ভিক্খুনিযো উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা ভিক্খুনিযো ওৱদিস্সন্তী’’তি [ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো ওৱাদং ন গচ্ছিস্সন্তীতি (সী.)]! অথ খো তা ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসুং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা ভিক্খুনিযো ওৱদিস্সন্তী’’তি…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা ভিক্খুনিযো ওৱদথা’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা ভিক্খুনিযো ওৱদিস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘যো পন ভিক্খু ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা ভিক্খুনিযো ওৱদেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
১৫৯. তেন খো পন সমযেন মহাপজাপতি গোতমী গিলানা হোতি. থেৰা ভিক্খূ যেন মহাপজাপতি গোতমী তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা মহাপজাপতিং গোতমিং এতদৱোচুং – ‘‘কচ্চি তে, গোতমি, খমনীযং কচ্চি যাপনীয’’ন্তি? ‘‘ন মে, অয্যা, খমনীযং ন যাপনীযং’’. ‘‘ইঙ্ঘয্যা, ধম্মং দেসেথা’’তি. ‘‘ন, ভগিনি, কপ্পতি ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা ভিক্খুনিযো ধম্মং দেসেতু’’ন্তি কুক্কুচ্চাযন্তা ন দেসেসুং. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন মহাপজাপতি গোতমী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৱা মহাপজাপতিং গোতমিং এতদৱোচ – ‘‘কচ্চি তে, গোতমি, খমনীযং কচ্চি যাপনীয’’ন্তি? ‘‘পুব্বে মে, ভন্তে, থেৰা ভিক্খূ আগন্ত্ৱা ধম্মং দেসেন্তি. তেন মে ফাসু হোতি. ইদানি পন – ‘‘ভগৱতা পটিক্খিত্ত’’ন্তি, কুক্কুচ্চাযন্তা ন দেসেন্তি. তেন মে ন ফাসু হোতী’’তি. অথ খো ভগৱা মহাপজাপতিং গোতমিং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৱা সমাদপেত্ৱা সমুত্তেজেত্ৱা সম্পহংসেত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামি. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা গিলানং ভিক্খুনিং ওৱদিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
১৬০. ‘‘যো পন ভিক্খু ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা ভিক্খুনিযো ওৱদেয্য, অঞ্ঞত্ৰ সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো. গিলানা হোতি ভিক্খুনী – অযং তত্থ সমযো’’তি.
১৬১. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
ভিক্খুনুপস্সযো নাম যত্থ ভিক্খুনিযো একৰত্তম্পি ৱসন্তি.
উপসঙ্কমিত্ৱাতি তত্থ গন্ত্ৱা.
ভিক্খুনী নাম উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্না.
ওৱদেয্যাতি অট্ঠহি গৰুধম্মেহি ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অঞ্ঞত্ৰ সমযাতি ঠপেত্ৱা সমযং.
গিলানা নাম ভিক্খুনী ন সক্কোতি ওৱাদায ৱা সংৱাসায ৱা গন্তুং.
১৬২. উপসম্পন্নায উপসম্পন্নসঞ্ঞী ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা অঞ্ঞত্ৰ সমযা ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উপসম্পন্নায ৱেমতিকো ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা অঞ্ঞত্ৰ সমযা ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উপসম্পন্নায অনুপসম্পন্নসঞ্ঞী ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৱা অঞ্ঞত্ৰ সমযা ওৱদতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অঞ্ঞেন ধম্মেন ওৱদতি, আপত্তি দুক্কটস্স. একতোউপসম্পন্নায ওৱদতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নায উপসম্পন্নসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নায ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নায অনুপসম্পন্নসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
১৬৩. অনাপত্তি সমযে, উদ্দেসং দেন্তো, পৰিপুচ্ছং দেন্তো, ‘‘ওসাৰেহি অয্যা’’তি ৱুচ্চমানো ওসাৰেতি, পঞ্হং পুচ্ছতি, পঞ্হং পুট্ঠো কথেতি, অঞ্ঞস্সত্থায ভণন্তং ভিক্খুনিযো সুণন্তি, সিক্খমানায সামণেৰিযা, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদং নিট্ঠিতং ততিযং.
৪. আমিসসিক্খাপদং
১৬৪. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন থেৰা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো ওৱদন্তা লাভিনো হোন্তি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ এৱং ৱদন্তি – ‘‘ন বহুকতা থেৰা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং; আমিসহেতু থেৰা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো ওৱদন্তী’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ এৱং ৱক্খন্তি – ‘ন বহুকতা থেৰা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং; আমিসহেতু থেৰা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো ওৱদন্তী’’’তি…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, এৱং ৱদেথ – ‘ন বহুকতা থেৰা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং; আমিসহেতু থেৰা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো ওৱদন্তী’’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, এৱং ৱক্খথ – ন বহুকতা থেৰা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো ওৱদিতুং; আমিসহেতু থেৰা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো ওৱদন্তীতি! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
১৬৫. ‘‘যো পন ভিক্খু এৱং ৱদেয্য – ‘আমিসহেতু থেৰা ভিক্খূ ভিক্খুনিযো ওৱন্দতী’তি, পাচিত্তিয’’ন্তি.
১৬৬. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
আমিসহেতূতি চীৱৰহেতু পিণ্ডপাতহেতু সেনাসনহেতু গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰহেতু সক্কাৰহেতু গৰুকাৰহেতু মাননহেতু ৱন্দনহেতু পূজনহেতু.
এৱং ৱদেয্যাতি উপসম্পন্নং সঙ্ঘেন সম্মতং ভিক্খুনোৱাদকং অৱণ্ণং কত্তুকামো অযসং কত্তুকামো মঙ্কুকত্তুকামো এৱং ৱদেতি – ‘‘চীৱৰহেতু পিণ্ডপাতহেতু সেনাসনহেতু গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰহেতু সক্কাৰহেতু গৰুকাৰহেতু মাননহেতু ৱন্দনহেতু পূজনহেতু ওৱদতী’’তি ভণতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
১৬৭. ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী এৱং ৱদেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ধম্মকম্মে ৱেমতিকো এৱং ৱদেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী এৱং ৱদেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
উপসম্পন্নং সঙ্ঘেন অসম্মতং ভিক্খুনোৱাদকং অৱণ্ণং কত্তুকামো অযসং কত্তুকামো মঙ্কুকত্তুকামো এৱং ৱদেতি – ‘‘চীৱৰহেতু…পে… পূজনহেতু ওৱদতী’’তি ভণতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুপসম্পন্নং সঙ্ঘেন সম্মতং ৱা অসম্মতং ৱা ভিক্খুনোৱাদকং অৱণ্ণং কত্তুকামো অযসং কত্তুকামো মঙ্কুকত্তুকামো এৱং ৱদেতি – ‘‘চীৱৰহেতু পিণ্ডপাতহেতু সেনাসনহেতু গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰহেতু সক্কাৰহেতু গৰুকাৰহেতু মাননহেতু ৱন্দনহেতু পূজনহেতু ওৱদতী’’তি ভণতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স.
১৬৮. অনাপত্তি পকতিযা চীৱৰহেতু পিণ্ডপাতহেতু সেনাসনহেতু গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰহেতু সক্কাৰহেতু গৰুকাৰহেতু মাননহেতু ৱন্দনহেতু পূজনহেতু ওৱদন্তং ভণতি, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
আমিসসিক্খাপদং নিট্ঠিতং চতুত্থং.
৫. চীৱৰদানসিক্খাপদং
১৬৯. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু সাৱত্থিযং অঞ্ঞতৰিস্সা ৱিসিখায পিণ্ডায চৰতি. অঞ্ঞতৰাপি ভিক্খুনী তস্সা ৱিসিখায পিণ্ডায চৰতি. অথ খো সো ভিক্খু তং ভিক্খুনিং এতদৱোচ – ‘‘গচ্ছ, ভগিনি, অমুকস্মিং ওকাসে ভিক্খা দিয্যতী’’তি. সাপি খো এৱমাহ – ‘‘গচ্ছায্য, অমুকস্মিং ওকাসে ভিক্খা দিয্যতী’’তি. তে অভিণ্হদস্সনেন সন্দিট্ঠা অহেসুং. তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স চীৱৰং ভাজীযতি. অথ খো সা ভিক্খুনী ওৱাদং গন্ত্ৱা যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং ভিক্খুং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতং খো তং ভিক্খুনিং সো ভিক্খু এতদৱোচ – ‘‘অযং মে, ভগিনি, চীৱৰপটিৱীসো [পটিৱিংসো (সী.), পটিৱিসো (ইতিপি)]; সাদিযিস্সসী’’তি? ‘‘আমায্য, দুব্বলচীৱৰাম্হী’’তি.
অথ খো সো ভিক্খু তস্সা ভিক্খুনিযা চীৱৰং অদাসি. সোপি খো ভিক্খু দুব্বলচীৱৰো হোতি. ভিক্খূ তং ভিক্খুং এতদৱোচুং – ‘‘কৰোহি দানি তে, আৱুসো, চীৱৰ’’ন্তি. অথ খো সো ভিক্খু ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খু ভিক্খুনিযা চীৱৰং দস্সতী’’তি…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, ভিক্খু, ভিক্খুনিযা চীৱৰং অদাসী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ‘‘ঞাতিকা তে, ভিক্খু, অঞ্ঞাতিকা’’তি? ‘‘অঞ্ঞাতিকা, ভগৱা’’তি. ‘‘অঞ্ঞাতকো, মোঘপুৰিস, অঞ্ঞাতিকায ন জানাতি পতিৰূপং ৱা অপ্পতিৰূপং ৱা সন্তং ৱা অসন্তং ৱা. কথঞ্হি নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা চীৱৰং দস্সসি! নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘যো পন ভিক্খু অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা চীৱৰং দদেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
১৭০. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা ভিক্খুনীনং পাৰিৱত্তকং [পাৰিৱট্টকং (ইতিপি)] চীৱৰং ন দেন্তি. ভিক্খুনিযো উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম অয্যা অম্হাকং পাৰিৱত্তকং চীৱৰং ন দস্সন্তী’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তাসং ভিক্খুনীনং উজ্ঝাযন্তীনং খিয্যন্তীনং ৱিপাচেন্তীনং. অথ খো তে ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং পাৰিৱত্তকং দাতুং. ভিক্খুস্স, ভিক্খুনিযা, সিক্খমানায, সামণেৰস্স, সামণেৰিযা – অনুজানামি, ভিক্খৱে, ইমেসং পঞ্চন্নং পাৰিৱত্তকং দাতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
১৭১. ‘‘যো পন ভিক্খু অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা চীৱৰং দদেয্য, অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা, পাচিত্তিয’’ন্তি.
১৭২. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
অঞ্ঞাতিকা নাম মাতিতো ৱা পিতিতো ৱা যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অসম্বদ্ধা.
ভিক্খুনী নাম উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্না.
চীৱৰং নাম ছন্নং চীৱৰানং অঞ্ঞতৰং চীৱৰং ৱিকপ্পনুপগং পচ্ছিমং [ৱিকপ্পনুপগপচ্ছিমং (সী.)].
অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকাতি ঠপেত্ৱা পাৰিৱত্তকং দেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
১৭৩. অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী চীৱৰং দেতি, অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অঞ্ঞাতিকায ৱেমতিকো চীৱৰং দেতি, অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অঞ্ঞাতিকায ঞাতিকসঞ্ঞী চীৱৰং দেতি, অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
একতো উপসম্পন্নায চীৱৰং দেতি, অঞ্ঞত্ৰ পাৰিৱত্তকা, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতিকায ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতিকায ঞাতিকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
১৭৪. অনাপত্তি ঞাতিকায, পাৰিৱত্তকং পৰিত্তেন ৱা ৱিপুলং, ৱিপুলেন ৱা পৰিত্তং, ভিক্খুনী ৱিস্সাসং গণ্হাতি, তাৱকালিকং গণ্হাতি, চীৱৰং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং পৰিক্খাৰং দেতি, সিক্খমানায, সামণেৰিযা, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
চীৱৰদানসিক্খাপদং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.
৬. চীৱৰসিব্বনসিক্খাপদং
১৭৫. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা উদাযী পট্টো [পট্ঠো (সী. স্যা.)] হোতি চীৱৰকম্মং কাতুং. অঞ্ঞতৰা ভিক্খুনী যেনাযস্মা উদাযী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং উদাযিং এতদৱোচ – ‘‘সাধু মে, ভন্তে, অয্যো চীৱৰং সিব্বতূ’’তি. অথ খো আযস্মা উদাযী তস্সা ভিক্খুনিযা চীৱৰং সিব্বিত্ৱা সুৰত্তং সুপৰিকম্মকতং কত্ৱা মজ্ঝে পটিভানচিত্তং ৱুট্ঠাপেত্ৱা সংহৰিত্ৱা নিক্খিপি. অথ খো সা ভিক্খুনী যেনাযস্মা উদাযী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং উদাযিং এতদৱোচ – ‘‘কহং তং, ভন্তে, চীৱৰ’’ন্তি? ‘‘হন্দ, ভগিনি, ইমং চীৱৰং যথাসংহটং হৰিত্ৱা নিক্খিপিত্ৱা যদা ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদং আগচ্ছতি তদা ইমং চীৱৰং পাৰুপিত্ৱা ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো আগচ্ছা’’তি. অথ খো সা ভিক্খুনী তং চীৱৰং যথাসংহটং হৰিত্ৱা নিক্খিপিত্ৱা যদা ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৱাদং আগচ্ছতি তদা তং চীৱৰং পাৰুপিত্ৱা ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো আগচ্ছতি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘যাৱ ছিন্নিকা ইমা ভিক্খুনিযো ধুত্তিকা অহিৰিকাযো, যত্ৰ হি নাম চীৱৰে পটিভানচিত্তং ৱুট্ঠাপেস্সন্তী’’তি!
ভিক্খুনিযো এৱমাহংসু – ‘‘কস্সিদং কম্ম’’ন্তি? ‘‘অয্যস্স উদাযিস্সা’’তি. ‘‘যেপি তে ছিন্নকা ধুত্তকা অহিৰিকা তেসম্পি এৱৰূপং ন সোভেয্য, কিং পন অয্যস্স উদাযিস্সা’’তি! অথ খো তা ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসুং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা উদাযী ভিক্খুনিযা চীৱৰং সিব্বিস্সতী’’তি…পে… সচ্চং কিৰ ত্ৱং, উদাযি, ভিক্খুনিযা চীৱৰং সিব্বসী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ‘‘ঞাতিকা তে, উদাযি, অঞ্ঞাতিকা’’তি? ‘‘অঞ্ঞাতিকা, ভগৱা’’তি. ‘‘অঞ্ঞাতকো, মোঘপুৰিস, অঞ্ঞাতিকায ন জানাতি পতিৰূপং ৱা অপ্পতিৰূপং ৱা পাসাদিকং ৱা অপাসাদিকং ৱা. কথঞ্হি নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা চীৱৰং সিব্বিস্সসি! নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
১৭৬. ‘‘যো পন ভিক্খু অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা চীৱৰং সিব্বেয্য ৱা সিব্বাপেয্য ৱা, পাচিত্তিয’’ন্তি.
১৭৭. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
অঞ্ঞাতিকা নাম মাতিতো ৱা পিতিতো ৱা যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অসম্বদ্ধা.
ভিক্খুনী নাম উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্না.
চীৱৰং নাম ছন্নং চীৱৰানং অঞ্ঞতৰং চীৱৰং.
সিব্বেয্যাতি সযং সিব্বতি আৰাপথে আৰাপথে আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
সিব্বাপেয্যাতি অঞ্ঞং আণাপেতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সকিং আণত্তো বহুকম্পি সিব্বতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
১৭৮. অঞ্ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী চীৱৰং সিব্বতি ৱা সিব্বাপেতি ৱা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অঞ্ঞাতিকায ৱেমতিকো চীৱৰং সিব্বতি ৱা সিব্বাপেতি ৱা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অঞ্ঞাতিকায ঞাতিকসঞ্ঞী চীৱৰং সিব্বতি ৱা সিব্বাপেতি ৱা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
একতোউপসম্পন্নায চীৱৰং সিব্বতি ৱা সিব্বাপেতি ৱা, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতিকায ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. ঞাতিকায ঞাতিকসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
১৭৯. অনাপত্তি ঞাতিকায, চীৱৰং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং পৰিক্খাৰং সিব্বতি ৱা সিব্বাপেতি ৱা, সিক্খমানায, সামণেৰিযা, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
চীৱৰসিব্বনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং ছট্ঠং.
৭. সংৱিধানসিক্খাপদং
১৮০. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘যথেৱ মযং সপজাপতিকা আহিণ্ডাম, এৱমেৱিমে সমণা সক্যপুত্তিযা ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সংৱিধায আহিণ্ডন্তী’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৱিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জিস্সন্তী’’তি…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জথা’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জিস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ.
‘‘যো পন ভিক্খু ভিক্খুনিযা সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জেয্য, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
১৮১. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ সাকেতা সাৱত্থিং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্না হোন্তি. অথ খো তা ভিক্খুনিযো তে ভিক্খূ এতদৱোচুং – ‘‘মযম্পি অয্যেহি সদ্ধিং গমিস্সামা’’তি. ‘‘ন, ভগিনী, কপ্পতি ভিক্খুনিযা সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জিতুং. তুম্হে ৱা পঠমং গচ্ছথ মযং ৱা গমিস্সামা’’তি. ‘‘অয্যা, ভন্তে, অগ্গপুৰিসা. অয্যাৱ পঠমং গচ্ছন্তূ’’তি. অথ খো তাসং ভিক্খুনীনং পচ্ছা গচ্ছন্তীনং অন্তৰামগ্গে চোৰা অচ্ছিন্দিংসু চ দূসেসুঞ্চ. অথ খো তা ভিক্খুনিযো সাৱত্থিং গন্ত্ৱা ভিক্খুনীনং এতমত্থং আৰোচেসুং. ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসুং. ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সত্থগমনীযে মগ্গে সাসঙ্কসম্মতে সপ্পটিভযে ভিক্খুনিযা সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
১৮২. ‘‘যো পন ভিক্খু ভিক্খুনিযা সদ্ধিং সংৱিধায একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জেয্য, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, অঞ্ঞত্ৰ সমযা, পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো . সত্থগমনীযো হোতি মগ্গো সাসঙ্কসম্মতো সপ্পটিভযো – অযং তত্থ সমযো’’তি.
১৮৩. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
ভিক্খুনী নাম উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্না.
সদ্ধিন্তি একতো.
সংৱিধাযাতি – ‘‘গচ্ছাম, ভগিনি, গচ্ছামায্য; গচ্ছামায্য, গচ্ছাম, ভগিনি; অজ্জ ৱা হিয্যো ৱা পৰে ৱা গচ্ছামা’’তি সংৱিদহতি, আপত্তি দুক্কটস্স.
অন্তমসো গামন্তৰম্পীতি কুক্কুটসম্পাতে গামে, গামন্তৰে গামন্তৰে আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অগামকে অৰঞ্ঞে, অদ্ধযোজনে অদ্ধযোজনে আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
অঞ্ঞত্ৰ সমযাতি ঠপেত্ৱা সমযং.
সত্থগমনীযো নাম মগ্গো ন সক্কা হোতি ৱিনা সত্থেন গন্তুং.
সাসঙ্কং নাম তস্মিং মগ্গে [যস্মিং মগ্গে (?)] চোৰানং নিৱিট্ঠোকাসো দিস্সতি, ভুত্তোকাসো দিস্সতি, ঠিতোকাসো দিস্সতি, নিসিন্নোকাসো দিস্সতি, নিপন্নোকাসো দিস্সতি.
সপ্পটিভযং নাম তস্মিং মগ্গে চোৰেহি মনুস্সা হতা দিস্সন্তি, ৱিলুত্তা দিস্সন্তি, আকোটিতা দিস্সন্তি, সপ্পটিভযং গন্ত্ৱা অপ্পটিভযং দস্সেত্ৱা উয্যোজেতব্বা – ‘‘গচ্ছথ ভগিনিযো’’তি.
১৮৪. সংৱিদহিতে সংৱিদহিতসঞ্ঞী একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জতি, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, অঞ্ঞত্ৰ সমযা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সংৱিদহিতে ৱেমতিকো একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জতি, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, অঞ্ঞত্ৰ সমযা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সংৱিদহিতে, অসংৱিদহিতসঞ্ঞী একদ্ধানমগ্গং পটিপজ্জতি, অন্তমসো গামন্তৰম্পি, অঞ্ঞত্ৰ সমযা, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
ভিক্খু সংৱিদহতি ভিক্খুনী ন সংৱিদহতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অসংৱিদহিতে সংৱিদহিতসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অসংৱিদহিতে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অসংৱিদহিতে অসংৱিদহিতসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
১৮৫. অনাপত্তি সমযে, অসংৱিদহিত্ৱা গচ্ছতি, ভিক্খুনী সংৱিদহতি, ভিক্খু ন সংৱিদহতি, ৱিসঙ্কেতেন গচ্ছন্তি, আপদাসু, উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিকস্সাতি.
সংৱিধানসিক্খাপদং নিট্ঠিতং সত্তমং.
৮. নাৱাভিৰুহনসিক্খাপদং
১৮৬. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সংৱিধায একং নাৱং [একনাৱং (স্যা.)] অভিৰুহন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘যথেৱ মযং সপজাপতিকা নাৱায [একনাৱায (স্যা.)] কীড়াম, এৱমেৱিমে সমণা সক্যপুত্তিযা ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সংৱিধায নাৱায কীড়ন্তী’’তি! অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৱিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সংৱিধায একং নাৱং অভিৰুহিস্সন্তী’’তি…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ তুম্হে, ভিক্খৱে, ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সংৱিধায একং নাৱং অভিৰুহথা’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম তুম্হে, মোঘপুৰিসা, ভিক্খুনীহি সদ্ধিং সংৱিধায একং নাৱং অভিৰুহিস্সথ! নেতং, মোঘপুৰিসা, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘যো পন ভিক্খু ভিক্খুনিযা সদ্ধিং সংৱিধায একং নাৱং [একনাৱং (স্যা.)] অভিৰুহেয্য, উদ্ধংগামিনিং ৱা অধোগামিনিং ৱা, পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.
১৮৭. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ সাকেতা সাৱত্থিং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্না হোন্তি. অন্তৰামগ্গে নদী তৰিতব্বা [উত্তৰিতব্বা (স্যা.)] হোতি. অথ খো তা ভিক্খুনিযো তে ভিক্খূ এতদৱোচুং – ‘‘মযম্পি অয্যেহি সদ্ধিং উত্তৰিস্সামা’’তি. ‘‘ন, ভগিনী, কপ্পতি ভিক্খুনিযা সদ্ধিং সংৱিধায একং নাৱং অভিৰুহিতুং; তুম্হে ৱা পঠমং উত্তৰথ মযং ৱা উত্তৰিস্সামা’’তি. ‘‘অয্যা, ভন্তে, অগ্গপুৰিসা. অয্যাৱ পঠমং উত্তৰন্তূ’’তি. অথ খো তাসং ভিক্খুনীনং পচ্ছা উত্তৰন্তীনং চোৰা অচ্ছিন্দিংসু চ দূসেসুঞ্চ. অথ খো তা ভিক্খুনিযো সাৱত্থিং গন্ত্ৱা ভিক্খুনীনং এতমত্থং আৰোচেসুং. ভিক্খুনিযো ভিক্খূনং এতমত্থং আৰোচেসুং. ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. অথ খো ভগৱা এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণে ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিৰিযং তৰণায ভিক্খুনিযা সদ্ধিং সংৱিধায একং নাৱং অভিৰুহিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
১৮৮. ‘‘যো পন ভিক্খু ভিক্খুনিযা সদ্ধিং সংৱিধায একং নাৱং অভিৰুহেয্য উদ্ধংগামিনিং ৱা অধোগামিনিং ৱা, অঞ্ঞত্ৰ তিৰিযং তৰণায, পাচিত্তিয’’ন্তি.
১৮৯. যো পনাতি যো যাদিসো…পে… ভিক্খূতি…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূতি.
ভিক্খুনী নাম উভতোসঙ্ঘে উপসম্পন্না.
সদ্ধিন্তি একতো.
সংৱিধাযাতি ‘‘অভিৰুহাম, ভগিনি, অভিৰুহামায্য; অভিৰুহামায্য, অভিৰুহাম, ভগিনি; অজ্জ ৱা হিয্যো ৱা পৰে ৱা অভিৰুহামা’’তি সংৱিদহতি আপত্তি দুক্কটস্স.
ভিক্খুনিযা অভিৰুড়্হে ভিক্খু অভিৰুহতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. ভিক্খুম্হি অভিৰুড়্হে ভিক্খুনী অভিৰুহতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. উভো ৱা অভিৰুহন্তি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
উদ্ধংগামিনিন্তি উজ্জৱনিকায.
অধোগামিনিন্তি ওজৱনিকায.
অঞ্ঞত্ৰ তিৰিযং তৰণাযাতি ঠপেত্ৱা তিৰিযং তৰণং.
কুক্কুটসম্পাতে গামে, গামন্তৰে গামন্তৰে আপত্তি পাচিত্তিযস্স. অগামকে অৰঞ্ঞে, অড্ঢযোজনে অড্ঢযোজনে আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
১৯০. সংৱিদহিতে সংৱিদহিতসঞ্ঞী একং নাৱং অভিৰুহতি উদ্ধংগামিনিং ৱা অধোগামিনিং ৱা, অঞ্ঞত্ৰ তিৰিযং তৰণায, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সংৱিদহিতে ৱেমতিকো একং নাৱং অভিৰুহতি উদ্ধংগামিনিং ৱা অধোগামিনিং ৱা, অঞ্ঞত্ৰ তিৰিযং তৰণায, আপত্তি পাচিত্তিযস্স. সংৱিদহিতে অসংৱিদহিতসঞ্ঞী একং নাৱং অভিৰুহতি উদ্ধংগামিনিং ৱা অধোগামিনিং ৱা, অঞ্ঞত্ৰ তিৰিযং তৰণায, আপত্তি পাচিত্তিযস্স.
ভিক্খু সংৱিদহতি, ভিক্খুনী ন সংৱিদহতি, আপত্তি দুক্কটস্স. অসংৱিদহিতে সংৱিদহিতসঞ্ঞী, আপত্তি দুক্কটস্স. অসংৱিদহিতে ৱেমতিকো, আপত্তি দুক্কটস্স. অসংৱিদহিতে, অসংৱিদহিতসঞ্ঞী, অনাপত্তি.
১৯১. অনাপত্তি তিৰিযং তৰণায, অসংৱিদহিত্ৱা অভিৰুহন্তি, ভিক্খুনী সংৱিদহতি, ভিক্খু ন সংৱিদহতি, ৱিসঙ্কেতেন অভিৰুহন্তি, আপদাসু উম্মত্তকস্স, আদিকম্মিস্সাতি.
নাৱাভিৰুহনসিক্খাপদং নিট্ঠিতং অট্ঠমং.
৯. পৰিপাচিতসিক্খাপদং
১৯২. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন থুল্লনন্দা ভিক্খুনী অঞ্ঞতৰস্স কুলস্স কুলূপিকা হোতি নিচ্চভত্তিকা. তেন চ গহপতিনা থেৰা ভিক্খূ নিমন্তিতা হোন্তি. অথ খো থুল্লনন্দা ভিক্খুনী পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন তং কুলং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা তং গহপতিং এতদৱোচ – ‘‘কিমিদং, গহপতি, পহূতং খাদনীযং ভোজনীযং পটিযত্ত’’ন্তি? ‘‘থেৰা মযা, অয্যে, নিমন্তিতা’’তি. ‘‘কে পন তে, গহপতি, থেৰা’’তি? ‘‘অয্যো সাৰিপুত্তো অয্যো মহামোগ্গল্লানো অয্যো মহাকচ্চানো অয্যো মহাকোট্ঠিকো অয্যো মহাকপ্পিনো অয্যো মহাচুন্দো অয্যো অনুৰুদ্ধো অয্যো ৰেৱতো অয্যো উপালি অয্যো আনন্দো অয্যো ৰাহুলো’’তি. ‘‘কিং পন ত্ৱং, গহপতি, মহানাগে তিট্ঠমানে চেটকে নিমন্তেসী’’তি?
‘‘কে পন তে, অয্যে, মহানাগা’’তি? ‘‘অয্যো দেৱদত্তো অয্যো কোকালিকো অয্যো কটমোদকতিস্সকো [কটমোৰকতিস্সকো (সী.) কতমোৰকতিস্সকো (স্যা.)] অয্যো খণ্ডদেৱিযা পুত্তো অয্যো সমুদ্দদত্তো’’তি. অযং চৰহি থুল্লনন্দায ভিক্খুনিযা অন্তৰা কথা ৱিপ্পকতা, অথ তে থেৰা ভিক্খূ পৱিসিংসু. ‘‘সচ্চং মহানাগা খো তযা, গহপতি, নিমন্তিতা’’তি. ‘‘ইদানেৱ খো ত্ৱং, অয্যে, চেটকে অকাসি; ইদানি মহানাগে’’তি. ঘৰতো চ নিক্কড্ঢি, নিচ্চভত্তঞ্চ পচ্ছিন্দি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম দেৱদত্তো জানং ভিক্খুনিপৰিপাচিতং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিস্সতী’’তি…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, দেৱদত্ত, জানং ভিক্খুনিপৰিপাচিতং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জসী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… কথঞ্হি নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, জানং ভিক্খুনিপৰিপাচিতং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জিস্সসি. নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথ –
‘‘যো পন ভিক্খু জানং ভিক্খুনিপৰিপাচিতং পিণ্ডপাতং ভুঞ্জেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি.
এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতি.