২০৭. পজ্জোতৰাজৱত্থু

৩৩৪. তেন খো পন সমযেন ৰঞ্ঞো [উজ্জেনিযং ৰঞ্ঞো (স্যা.)] পজ্জোতস্স পণ্ডুৰোগাবাধো হোতি. বহূ মহন্তা মহন্তা দিসাপামোক্খা ৱেজ্জা আগন্ত্ৱা নাসক্খিংসু অৰোগং কাতুং. বহুং হিৰঞ্ঞং আদায অগমংসু. অথ খো ৰাজা পজ্জোতো ৰঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসাৰস্স সন্তিকে দূতং পাহেসি – ‘‘ময্হং খো তাদিসো আবাধো, সাধু দেৱো জীৱকং ৱেজ্জং আণাপেতু, সো মং তিকিচ্ছিস্সতী’’তি. অথ খো ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো জীৱকং কোমাৰভচ্চং আণাপেসি – ‘‘গচ্ছ, ভণে জীৱক; উজ্জেনিং গন্ত্ৱা ৰাজানং পজ্জোতং তিকিচ্ছাহী’’তি. ‘‘এৱং, দেৱা’’তি খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো ৰঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসাৰস্স পটিস্সুত্ৱা উজ্জেনিং গন্ত্ৱা যেন ৰাজা পজ্জোতো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰঞ্ঞো পজ্জোতস্স ৱিকাৰং সল্লক্খেত্ৱা ৰাজানং পজ্জোতং এতদৱোচ – ‘‘সপ্পিং দেহি [ইদং পদদ্ৱযং সী. স্যা. পোত্থকেসু নত্থি], সপ্পিং দেৱ, নিপ্পচিস্সামি. তং দেৱো পিৱিস্সতী’’তি. ‘‘অলং, ভণে জীৱক, যং তে সক্কা ৱিনা সপ্পিনা অৰোগং কাতুং তং কৰোহি. জেগুচ্ছং মে সপ্পি, পটিকূল’’ন্তি. অথ খো জীৱকস্স কোমাৰভচ্চস্স এতদহোসি – ‘‘ইমস্স খো ৰঞ্ঞো তাদিসো আবাধো, ন সক্কা ৱিনা সপ্পিনা অৰোগং কাতুং. যংনূনাহং সপ্পিং নিপ্পচেয্যং কসাৱৱণ্ণং কসাৱগন্ধং কসাৱৰস’’ন্তি. অথ খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো নানাভেসজ্জেহি সপ্পিং নিপ্পচি কসাৱৱণ্ণং কসাৱগন্ধং কসাৱৰসং. অথ খো জীৱকস্স কোমাৰভচ্চস্স এতদহোসি – ‘‘ইমস্স খো ৰঞ্ঞো সপ্পি পীতং পৰিণামেন্তং উদ্দেকং দস্সতি. চণ্ডোযং ৰাজা ঘাতাপেয্যাপি মং. যংনূনাহং পটিকচ্চেৱ আপুচ্ছেয্য’’ন্তি. অথ খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো যেন ৰাজা পজ্জোতো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ৰাজানং পজ্জোতং এতদৱোচ – ‘‘মযং খো, দেৱ, ৱেজ্জা নাম তাদিসেন মুহুত্তেন মূলানি উদ্ধৰাম ভেসজ্জানি সংহৰাম. সাধু দেৱো ৱাহনাগাৰেসু চ দ্ৱাৰেসু চ আণাপেতু – যেন ৱাহনেন জীৱকো ইচ্ছতি তেন ৱাহনেন গচ্ছতু, যেন দ্ৱাৰেন ইচ্ছতি তেন দ্ৱাৰেন গচ্ছতু, যং কালং ইচ্ছতি তং কালং গচ্ছতু, যং কালং ইচ্ছতি তং কালং পৱিসতূ’’তি. অথ খো ৰাজা পজ্জোতো ৱাহনাগাৰেসু চ দ্ৱাৰেসু চ আণাপেসি – ‘‘যেন ৱাহনেন জীৱকো ইচ্ছতি তেন ৱাহনেন গচ্ছতু, যেন দ্ৱাৰেন ইচ্ছতি তেন দ্ৱাৰেন গচ্ছতু, যং কালং ইচ্ছতি তং কালং গচ্ছতু, যং কালং ইচ্ছতি তং কালং পৱিসতূ’’তি.

তেন খো পন সমযেন ৰঞ্ঞো পজ্জোতস্স ভদ্দৱতিকা নাম হত্থিনিকা পঞ্ঞাসযোজনিকা হোতি. অথ খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো ৰঞ্ঞো পজ্জোতস্স সপ্পিং [তং সপ্পিং (স্যা.)] উপনামেসি – ‘‘কসাৱং দেৱো পিৱতূ’’তি. অথ খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো ৰাজানং পজ্জোতং সপ্পিং পাযেত্ৱা হত্থিসালং গন্ত্ৱা ভদ্দৱতিকায হত্থিনিকায নগৰম্হা নিপ্পতি.

অথ খো ৰঞ্ঞো পজ্জোতস্স তং সপ্পি পীতং পৰিণামেন্তং উদ্দেকং অদাসি. অথ খো ৰাজা পজ্জোতো মনুস্সে এতদৱোচ – ‘‘দুট্ঠেন, ভণে, জীৱকেন সপ্পিং পাযিতোম্হি. তেন হি, ভণে, জীৱকং ৱেজ্জং ৱিচিনথা’’তি. ‘‘ভদ্দৱতিকায, দেৱ, হত্থিনিকায নগৰম্হা নিপ্পতিতো’’তি. তেন খো পন সমযেন ৰঞ্ঞো পজ্জোতস্স কাকো নাম দাসো সট্ঠিযোজনিকো হোতি, অমনুস্সেন পটিচ্চ জাতো. অথ খো ৰাজা পজ্জোতো কাকং দাসং আণাপেসি – ‘‘গচ্ছ, ভণে কাক, জীৱকং ৱেজ্জং নিৱত্তেহি – ৰাজা তং, আচৰিয, নিৱত্তাপেতীতি. এতে খো, ভণে কাক, ৱেজ্জা নাম বহুমাযা. মা চস্স কিঞ্চি পটিগ্গহেসী’’তি.

অথ খো কাকো দাসো জীৱকং কোমাৰভচ্চং অন্তৰামগ্গে কোসম্বিযং সম্ভাৱেসি

পাতৰাসং কৰোন্তং. অথ খো কাকো দাসো জীৱকং কোমাৰভচ্চং এতদৱোচ – ‘‘ৰাজা তং, আচৰিয, নিৱত্তাপেতী’’তি. ‘‘আগমেহি, ভণে কাক, যাৱ ভুঞ্জাম [ভুঞ্জামি (সী. স্যা.)]. হন্দ, ভণে কাক, ভুঞ্জস্সূ’’তি. ‘‘অলং, আচৰিয, ৰঞ্ঞাম্হি আণত্তো – এতে খো, ভণে কাক, ৱেজ্জা নাম বহুমাযা, মা চস্স কিঞ্চি পটিগ্গহেসী’’তি. তেন খো পন সমযেন জীৱকো কোমাৰভচ্চো নখেন ভেসজ্জং ওলুম্পেত্ৱা আমলকঞ্চ খাদতি পানীযঞ্চ পিৱতি. অথ খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো কাকং দাসং এতদৱোচ – ‘‘হন্দ, ভণে কাক, আমলকঞ্চ খাদ পানীযঞ্চ পিৱস্সূ’’তি. অথ খো কাকো দাসো – অযং খো ৱেজ্জো আমলকঞ্চ খাদতি পানীযঞ্চ পিৱতি, ন অৰহতি কিঞ্চি পাপকং হোতুন্তি – উপড্ঢামলকঞ্চ খাদি পানীযঞ্চ অপাযি. তস্স তং উপড্ঢামলকং খাদিতং তত্থেৱ নিচ্ছাৰেসি. অথ খো কাকো দাসো জীৱকং কোমাৰভচ্চং এতদৱোচ – ‘‘অত্থি মে, আচৰিয, জীৱিত’’ন্তি? ‘‘মা, ভণে কাক, ভাযি, ত্ৱং চেৱ অৰোগো ভৱিস্সসি ৰাজা চ. চণ্ডো সো ৰাজা ঘাতাপেয্যাপি মং, তেনাহং ন নিৱত্তামী’’তি ভদ্দৱতিকং হত্থিনিকং কাকস্স নিয্যাদেত্ৱা যেন ৰাজগহং তেন পক্কামি. অনুপুব্বেন যেন ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসাৰস্স এতমত্থং আৰোচেসি. ‘‘সুট্ঠু, ভণে জীৱক, অকাসি যম্পি ন নিৱত্তো, চণ্ডো সো ৰাজা ঘাতাপেয্যাপি ত’’ন্তি. অথ খো ৰাজা পজ্জোতো অৰোগো সমানো জীৱকস্স কোমাৰভচ্চস্স সন্তিকে দূতং পাহেসি – ‘‘আগচ্ছতু জীৱকো, ৱৰং দস্সামী’’তি. ‘‘অলং, অয্যো [দেৱ (স্যা.)], অধিকাৰং মে দেৱো সৰতূ’’তি.

পজ্জোতৰাজৱত্থু নিট্ঠিতং.