২৭১. কোসম্বকৱিৱাদকথা
৪৫১. তেন সমযেন বুদ্ধো ভগৱা কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতৰো ভিক্খু আপত্তিং আপন্নো হোতি. সো তস্সা আপত্তিযা আপত্তিদিট্ঠি [আপত্তিদিট্ঠী (সী.)] হোতি; অঞ্ঞে ভিক্খূ তস্সা আপত্তিযা অনাপত্তিদিট্ঠিনো হোন্তি. সো অপৰেন সমযেন তস্সা আপত্তিযা অনা পত্তিদিট্ঠি হোতি; অঞ্ঞে ভিক্খূ তস্সা আপত্তিযা আপত্তিদিট্ঠিনো হোন্তি. অথ খো তে ভিক্খূ তং ভিক্খুং এতদৱোচুং – ‘‘আপত্তিং ত্ৱং, আৱুসো, আপন্নো, পস্সসেতং আপত্তি’’ন্তি? ‘‘নত্থি মে, আৱুসো, আপত্তি যমহং পস্সেয্য’’ন্তি. অথ খো তে ভিক্খূ সামগ্গিং লভিত্ৱা তং ভিক্খুং আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিপিংসু. সো চ ভিক্খু বহুস্সুতো হোতি আগতাগমো ধম্মধৰো ৱিনযধৰো মাতিকাধৰো পণ্ডিতো ব্যত্তো মেধাৱী লজ্জী কুক্কুচ্চকো সিক্খাকামো. অথ খো সো ভিক্খু সন্দিট্ঠে সম্ভত্তে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচ – ‘‘অনাপত্তি এসা, আৱুসো, নেসা আপত্তি. অনাপন্নোম্হি, নম্হি আপন্নো. অনুক্খিত্তোম্হি, নম্হি উক্খিত্তো. অধম্মিকেনম্হি কম্মেন উক্খিত্তো কুপ্পেন অট্ঠানাৰহেন. হোথ মে আযস্মন্তো ধম্মতো ৱিনযতো পক্খা’’তি. অলভি খো সো ভিক্খু সন্দিট্ঠে সম্ভত্তে ভিক্খূ পক্খে. জানপদানম্পি সন্দিট্ঠানং সম্ভত্তানং ভিক্খূনং সন্তিকে দূতং পাহেসি – অনাপত্তি এসা, আৱুসো, নেসা আপত্তি. অনাপন্নোম্হি, নম্হি আপন্নো. অনুক্খিত্তোম্হি, নম্হি উক্খিত্তো. অধম্মিকেনম্হি কম্মেন উক্খিত্তো কুপ্পেন অট্ঠানাৰহেন. হোন্তু মে আযস্মন্তো ধম্মতো ৱিনযতো পক্খা’’তি. অলভি খো সো ভিক্খু জানপদেপি সন্দিট্ঠে সম্ভত্তে ভিক্খূ পক্খে. অথ খো তে উক্খিত্তানুৱত্তকা ভিক্খূ যেন উক্খেপকা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৱা উক্খেপকে ভিক্খূ এতদৱোচুং – ‘‘অনাপত্তি এসা, আৱুসো, নেসা আপত্তি. অনাপন্নো এসো ভিক্খু, নেসো ভিক্খু আপন্নো. অনুক্খিত্তো এসো ভিক্খু, নেসো ভিক্খু উক্খিত্তো. অধম্মিকেন কম্মেন উক্খিত্তো কুপ্পেন অট্ঠানাৰহেনা’’তি. এৱং ৱুত্তে উক্খেপকা ভিক্খূ উক্খিত্তানুৱত্তকে ভিক্খূ এতদৱোচুং – ‘‘আপত্তি এসা আৱুসো, নেসা অনাপত্তি. আপন্নো এসো ভিক্খু, নেসো ভিক্খু অনাপন্নো. উক্খিত্তো এসো ভিক্খু, নেসো ভিক্খু অনুক্খিত্তো. ধম্মিকেন কম্মেন উক্খিত্তো অকুপ্পেন ঠানাৰহেন. মা খো তুম্হে আযস্মন্তো এতং উক্খিত্তকং ভিক্খুং অনুৱত্তিত্থ অনুপৰিৱাৰেথা’’তি. এৱম্পি খো তে উক্খিত্তানুৱত্তকা ভিক্খূ উক্খেপকেহি ভিক্খূহি ৱুচ্চমানা তথেৱ তং উক্খিত্তকং ভিক্খুং অনুৱত্তিংসু অনুপৰিৱাৰেসুং.
৪৫২. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইধ, ভন্তে, অঞ্ঞতৰো ভিক্খু আপত্তিং আপন্নো অহোসি. সো তস্সা আপত্তিযা আপত্তিদিট্ঠি অহোসি, অঞ্ঞে ভিক্খূ তস্সা আপত্তিযা অনাপত্তিদিট্ঠিনো অহেসুং. সো অপৰেন সমযেন তস্সা আপত্তিযা অনাপত্তিদিট্ঠি অহোসি, অঞ্ঞে ভিক্খূ তস্সা আপত্তিযা আপত্তিদিট্ঠিনো অহেসুং. অথ খো তে, ভন্তে, ভিক্খূ তং ভিক্খুং এতদৱোচুং – ‘আপত্তিং ত্ৱং, আৱুসো, আপন্নো, পস্সসেতং আপত্তি’ন্তি? ‘‘নত্থি মে, আৱুসো, আপত্তি যমহং পস্সেয্য’’ন্তি. অথ খো তে, ভন্তে, ভিক্খূ সামগ্গিং লভিত্ৱা তং ভিক্খুং আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিপিংসু. সো চ, ভন্তে, ভিক্খু বহুস্সুতো আগতাগমো ধম্মধৰো ৱিনযধৰো মাতিকাধৰো পণ্ডিতো ব্যত্তো মেধাৱী লজ্জী কুক্কুচ্চকো সিক্খাকামো. অথ খো সো, ভন্তে, ভিক্খু সন্দিট্ঠে সম্ভত্তে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা এতদৱোচ – ‘অনাপত্তি এসা, আৱুসো; নেসা আপত্তি. অনাপন্নোম্হি, নম্হি আপন্নো. অনুক্খিত্তোম্হি, নম্হি উক্খিত্তো. অধম্মিকেনম্হি কম্মেন উক্খিত্তো কুপ্পেন অট্ঠানাৰহেন. হোথ মে আযস্মন্তো ধম্মতো ৱিনযতো পক্খা’তি. অলভি খো সো, ভন্তে, ভিক্খু সন্দিট্ঠে সম্ভত্তে ভিক্খূ পক্খে. জানপদানম্পি সন্দিট্ঠানং সম্ভত্তানং ভিক্খূনং সন্তিকে দূতং পাহেসি – ‘অনাপত্তি এসা, আৱুসো; নেসা আপত্তি. অনাপন্নোম্হি, নম্হি আপন্নো. অনুক্খিত্তোম্হি, নম্হি উক্খিত্তো. অধম্মিকেনম্হি কম্মেন উক্খিত্তো কুপ্পেন অট্ঠানাৰহেন. হোন্তু মে আযস্মন্তো ধম্মতো ৱিনযতো পক্খা’তি. অলভি খো সো, ভন্তে, ভিক্খু জানপদেপি সন্দিট্ঠে সম্ভত্তে ভিক্খূ পক্খে. অথ খো তে, ভন্তে, উক্খিত্তানুৱত্তকা ভিক্খূ যেন উক্খেপকা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৱা উক্খেপকে ভিক্খূ এতদৱোচুং – ‘অনাপত্তি এসা, আৱুসো; নেসা আপত্তি. অনাপন্নো এসো ভিক্খু, নেসো ভিক্খু আপন্নো. অনুক্খিত্তো এসো ভিক্খু, নেসো ভিক্খু উক্খিত্তো. অধম্মিকেন কম্মেন উক্খিত্তো কুপ্পেন অট্ঠানাৰহেনা’তি. এৱং ৱুত্তে তে, ভন্তে, উক্খেপকা ভিক্খূ উক্খিত্তানুৱত্তকে ভিক্খূ এতদৱোচুং – ‘আপত্তি এসা, আৱুসো; নেসা অনাপত্তি. আপন্নো এসো ভিক্খু, নেসো ভিক্খু অনাপন্নো. উক্খিত্তো এসো ভিক্খু, নেসো ভিক্খু অনুক্খিত্তো. ধম্মিকেন কম্মেন উক্খিত্তো অকুপ্পেন ঠানাৰহেন. মা খো তুম্হে আযস্মন্তো এতং উক্খিত্তকং ভিক্খুং অনুৱত্তিত্থ অনুপৰিৱাৰেথা’তি. এৱম্পি খো তে, ভন্তে, উক্খিত্তানুৱত্তকা ভিক্খূ উক্খেপকেহি ভিক্খূহি ৱুচ্চমানা তথেৱ তং উক্খিত্তকং ভিক্খুং অনুৱত্তন্তি অনুপৰিৱাৰেন্তী’’তি.
৪৫৩. অথ খো ভগৱা ‘ভিন্নো ভিক্খুসঙ্ঘো, ভিন্নো ভিক্খুসঙ্ঘো’তি – উট্ঠাযাসনা যেন উক্খেপকা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি, নিসজ্জ খো ভগৱা উক্খেপকে ভিক্খূ এতদৱোচ – ‘‘মা খো তুম্হে, ভিক্খৱে, ‘পটিভাতি নো, পটিভাতি নো’তি যস্মিং ৱা তস্মিং ৱা ভিক্খুং উক্খিপিতব্বং মঞ্ঞিত্থ’’.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু আপত্তিং আপন্নো হোতি. সো তস্সা আপত্তিযা অনাপত্তিদিট্ঠি হোতি, অঞ্ঞে ভিক্খূ তস্সা আপত্তিযা আপত্তিদিট্ঠিনো হোন্তি. তে চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ তং ভিক্খুং এৱং জানন্তি – ‘অযং খো আযস্মা বহুস্সুতো আগতাগমো ধম্মধৰো ৱিনযধৰো মাতিকাধৰো পণ্ডিতো ব্যত্তো মেধাৱী লজ্জী কুক্কুচ্চকো সিক্খাকামো. সচে মযং ইমং ভিক্খুং আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিপিস্সাম, ন মযং ইমিনা ভিক্খুনা সদ্ধিং উপোসথং কৰিস্সাম, ৱিনা ইমিনা ভিক্খুনা উপোসথং কৰিস্সাম, ভৱিস্সতি সঙ্ঘস্স ততোনিদানং ভণ্ডনং কলহো ৱিগ্গহো ৱিৱাদো সঙ্ঘভেদো সঙ্ঘৰাজি সঙ্ঘৱৱত্থানং সঙ্ঘনানাকৰণ’ন্তি, ভেদগৰুকেহি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ন সো ভিক্খু আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিপিতব্বো.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু আপত্তিং আপন্নো হোতি. সো তস্সা আপত্তিযা অনাপত্তিদিট্ঠি হোতি, অঞ্ঞে ভিক্খূ তস্সা আপত্তিযা আপত্তিদিট্ঠিনো হোন্তি. তে চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ তং ভিক্খুং এৱং জানন্তি – ‘অযং খো আযস্মা বহুস্সুতো আগতাগমো ধম্মধৰো ৱিনযধৰো মাতিকাধৰো পণ্ডিতো ব্যত্তো মেধাৱী লজ্জী কুক্কুচ্চকো সিক্খাকামো. সচে মযং ইমং ভিক্খুং আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিপিস্সাম, ন মযং ইমিনা ভিক্খুনা সদ্ধিং পৱাৰেস্সাম, ৱিনা ইমিনা ভিক্খুনা পৱাৰেস্সাম. ন মযং ইমিনা ভিক্খুনা সদ্ধিং সঙ্ঘকম্মং কৰিস্সাম, ৱিনা ইমিনা ভিক্খুনা সঙ্ঘকম্মং কৰিস্সাম. ন মযং ইমিনা ভিক্খুনা সদ্ধিং আসনে নিসীদিস্সাম, ৱিনা ইমিনা ভিক্খুনা আসনে নিসীদিস্সাম. ন মযং ইমিনা ভিক্খুনা সদ্ধিং যাগুপানে নিসীদিস্সাম, ৱিনা ইমিনা ভিক্খুনা যাগুপানে নিসীদিস্সাম. ন মযং ইমিনা ভিক্খুনা সদ্ধিং ভত্তগ্গে নিসীদিস্সাম, ৱিনা ইমিনা ভিক্খুনা ভত্তগ্গে নিসীদিস্সাম. ন মযং ইমিনা ভিক্খুনা সদ্ধিং একচ্ছন্নে ৱসিস্সাম, ৱিনা ইমিনা ভিক্খুনা একচ্ছন্নে ৱসিস্সাম. ন মযং ইমিনা ভিক্খুনা সদ্ধিং যথাৱুড্ঢং অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কৰিস্সাম, ৱিনা ইমিনা ভিক্খুনা যথাৱুড্ঢং অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কৰিস্সাম. ভৱিস্সতি সঙ্ঘস্স ততোনিদানং ভণ্ডনং কলহো ৱিগ্গহো ৱিৱাদো সঙ্ঘভেদো সঙ্ঘৰাজি সঙ্ঘৱৱত্থানং সঙ্ঘনানাকৰণ’ন্তি, ভেদগৰুকেহি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি ন সো ভিক্খু আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিপিতব্বো’’তি.
৪৫৪. অথ খো ভগৱা উক্খেপকানং ভিক্খূনং এতমত্থং ভাসিত্ৱা উট্ঠাযাসনা যেন উক্খিত্তানুৱত্তকা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি, নিসজ্জ খো ভগৱা উক্খিত্তানুৱত্তকে ভিক্খূ এতদৱোচ – ‘‘মা খো তুম্হে, ভিক্খৱে, আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা ‘নাম্হ আপন্না, নাম্হ আপন্না’তি আপত্তিং ন পটিকাতব্বং মঞ্ঞিত্থ’’.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু আপত্তিং আপন্নো হোতি. সো তস্সা আপত্তিযা অনাপত্তিদিট্ঠি হোতি, অঞ্ঞে ভিক্খূ তস্সা আপত্তিযা আপত্তিদিট্ঠিনো হোন্তি. সো চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু তে ভিক্খূ এৱং জানাতি – ‘ইমে খো আযস্মন্তো [আযস্মন্তা (ক.)] বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধৰা ৱিনযধৰা মাতিকাধৰা পণ্ডিতা ব্যত্তা মেধাৱিনো লজ্জিনো কুক্কুচ্চকা সিক্খাকামা, নালং মমং ৱা কাৰণা অঞ্ঞেসং ৱা কাৰণা ছন্দা দোসা মোহা ভযা অগতিং গন্তুং. সচে মং ইমে ভিক্খূ আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিপিস্সন্তি, ন মযা সদ্ধিং উপোসথং কৰিস্সন্তি, ৱিনা মযা উপোসথং কৰিস্সন্তি, ভৱিস্সতি সঙ্ঘস্স ততোনিদানং ভণ্ডনং কলহো ৱিগ্গহো ৱিৱাদো সঙ্ঘভেদো সঙ্ঘৰাজি সঙ্ঘৱৱত্থানং সঙ্ঘনানাকৰণ’ন্তি, ভেদগৰুকেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা পৰেসম্পি সদ্ধায সা আপত্তি দেসেতব্বা.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু আপত্তিং আপন্নো হোতি. সো তস্সা আপত্তিযা অনাপত্তিদিট্ঠি হোতি, অঞ্ঞে ভিক্খূ তস্সা আপত্তিযা আপত্তিদিট্ঠিনো হোন্তি. সো চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু তে ভিক্খূ এৱং জানাতি – ‘ইমে খো আযস্মন্তো বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধৰা ৱিনযধৰা মাতিকাধৰা পণ্ডিতা ব্যত্তা মেধাৱিনো লজ্জিনো কুক্কুচ্চকা সিক্খাকামা, নালং মমং ৱা কাৰণা অঞ্ঞেসং ৱা কাৰণা ছন্দা দোসা মোহা ভযা অগতিং গন্তুং. সচে মং ইমে ভিক্খূ আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিপিস্সন্তি, ন মযা সদ্ধিং পৱাৰেস্সন্তি, ৱিনা মযা পৱাৰেস্সন্তি. ন মযা সদ্ধিং সঙ্ঘকম্মং কৰিস্সন্তি, ৱিনা মযা সঙ্ঘকম্মং কৰিস্সন্তি. ন মযা সদ্ধিং আসনে নিসীদিস্সন্তি, ৱিনা মযা আসনে নিসীদিস্সন্তি. ন মযা সদ্ধিং যাগুপানে নিসীদিস্সন্তি, ৱিনা মযা যাগুপানে নিসীদিস্সন্তি. ন মযা সদ্ধিং ভত্তগ্গে নিসীদিস্সন্তি ৱিনা মযা ভত্তগ্গে নিসীদিস্সন্তি. ন মযা সদ্ধিং একচ্ছন্নে ৱসিস্সন্তি, ৱিনা মযা একচ্ছন্নে ৱসিস্সন্তি. ন মযা সদ্ধিং যথাৱুড্ঢং অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কৰিস্সন্তি, ৱিনা মযা যথাৱুড্ঢং অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কৰিস্সন্তি, ভৱিস্সতি সঙ্ঘস্স ততোনিদানং ভণ্ডনং কলহো ৱিগ্গহো ৱিৱাদো সঙ্ঘভেদো সঙ্ঘৰাজি সঙ্ঘৱৱত্থানং সঙ্ঘনানাকৰণ’ন্তি, ভেদগৰুকেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা পৰেসম্পি সদ্ধায সা আপত্তি দেসেতব্বা’’তি. অথ খো ভগৱা উক্খিত্তানুৱত্তকানং ভিক্খূনং এতমত্থং ভাসিত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামি.
৪৫৫. তেন খো পন সমযেন উক্খিত্তানুৱত্তকা ভিক্খূ তত্থেৱ অন্তোসীমায উপোসথং কৰোন্তি, সঙ্ঘকম্মং কৰোন্তি. উক্খেপকা পন ভিক্খূ নিস্সীমং গন্ত্ৱা উপোসথং কৰোন্তি, সঙ্ঘকম্মং কৰোন্তি. অথ খো অঞ্ঞতৰো উক্খেপকো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘তে, ভন্তে, উক্খিত্তানুৱত্তকা ভিক্খূ তত্থেৱ অন্তোসীমায উপোসথং কৰোন্তি, সঙ্ঘকম্মং কৰোন্তি. মযং পন উক্খেপকা ভিক্খূ নিস্সীমং গন্ত্ৱা উপোসথং কৰোম, সঙ্ঘকম্মং কৰোমা’’তি. ‘‘তে চে, ভিক্খু, উক্খিত্তানুৱত্তকা ভিক্খূ তত্থেৱ অন্তোসীমায উপোসথং কৰিস্সন্তি, সঙ্ঘকম্মং কৰিস্সন্তি, যথা মযা ঞত্তি চ অনুস্সাৱনা চ পঞ্ঞত্তা, তেসং তানি কম্মানি ধম্মিকানি কম্মানি ভৱিস্স’’ন্তি অকুপ্পানি ঠানাৰহানি. তুম্হে চে, ভিক্খু, উক্খেপকা ভিক্খূ তত্থেৱ অন্তোসীমায উপোসথং কৰিস্সথ, সঙ্ঘকম্মং কৰিস্সথ, যথা মযা ঞত্তি চ অনুস্সাৱনা চ পঞ্ঞত্তা, তুম্হাকম্পি তানি কম্মানি ধম্মিকানি কম্মানি ভৱিস্সন্তি অকুপ্পানি ঠানাৰহানি. তং কিস্স হেতু? নানাসংৱাসকা এতে [তে (স্যা.)] ভিক্খূ [ভিক্খু (সী. স্যা.)] তুম্হেহি, তুম্হে চ তেহি নানাসংৱাসকা.
‘‘দ্ৱেমা, ভিক্খু, নানাসংৱাসকভূমিযো – অত্তনা ৱা অত্তানং নানাসংৱাসকং কৰোতি, সমগ্গো ৱা নং সঙ্ঘো উক্খিপতি অদস্সনে ৱা অপ্পটিকম্মে ৱা অপ্পটিনিস্সগ্গে ৱা. ইমা খো, ভিক্খু, দ্ৱে নানাসংৱাসকভূমিযো. দ্ৱেমা, ভিক্খু, সমানসংৱাসকভূমিযো – অত্তনা ৱা অত্তানং সমানসংৱাসং কৰোতি, সমগ্গো ৱা নং সঙ্ঘো উক্খিত্তং ওসাৰেতি অদস্সনে ৱা অপ্পটিকম্মে ৱা অপ্পটিনিস্সগ্গে ৱা. ইমা খো, ভিক্খু, দ্ৱে সমানসংৱাসকভূমিযো’’তি.
৪৫৬. তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ভত্তগ্গে অন্তৰঘৰে ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং অননুলোমিকং কাযকম্মং ৱচীকম্মং উপদংসেন্তি, হত্থপৰামাসং কৰোন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা ভত্তগ্গে অন্তৰঘৰে ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং অননুলোমিকং কাযকম্মং ৱচীকম্মং উপদংসেস্সন্তি, হত্থপৰামাসং কৰিস্সন্তী’’তি. অস্সোসুং খো ভিক্খূ তেসং মনুস্সানং উজ্ঝাযন্তানং খিয্যন্তানং ৱিপাচেন্তানং. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খূ ভত্তগ্গে অন্তৰঘৰে ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং অননুলোমিকং কাযকম্মং ৱচীকম্মং উপদংসেস্সন্তি, হত্থপৰামাসং কৰিস্সন্তী’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ভত্তগ্গে অন্তৰঘৰে ভণ্ডনজাতা…পে… হত্থপৰামাসং কৰোন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… ৱিগৰহিত্ৱা ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিন্নে, ভিক্খৱে, সঙ্ঘে অধম্মিযাযমানে [অধম্মিযমানে (সী. স্যা. কত্থচি) অধম্মীযমানে (ক.)] অসম্মোদিকায ৱত্তমানায [-‘‘অসম্মোদিকাৱত্তমানায’’ ইতি অট্ঠকথাযং সংৱণ্ণেতব্বপাঠো] ‘এত্তাৱতা ন অঞ্ঞমঞ্ঞং অননুলোমিকং কাযকম্মং ৱচীকম্মং উপদংসেস্সাম, হত্থপৰামাসং কৰিস্সামা’তি আসনে নিসীদিতব্বং. ভিন্নে, ভিক্খৱে, সঙ্ঘে ধম্মিযাযমানে সম্মোদিকায ৱত্তমানায আসনন্তৰিকায নিসীদিতব্ব’’ন্তি.
৪৫৭. [ম. নি. ৩.২৩৬ থোকং ৱিসদিসং] তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি. তে ন সক্কোন্তি তং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইধ, ভন্তে, ভিক্খূ সঙ্ঘমজ্ঝে ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি. তে ন সক্কোন্তি তং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং. সাধু, ভন্তে, ভগৱা যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’তি. অধিৱাসেসি ভগৱা তুণ্হীভাৱেন. অথ খো ভগৱা যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি, নিসজ্জ খো ভগৱা তে ভিক্খূ এতদৱোচ – ‘‘অলং, ভিক্খৱে, মা ভণ্ডনং মা কলহং মা ৱিগ্গহং মা ৱিৱাদ’’ন্তি. এৱং ৱুত্তে অঞ্ঞতৰো অধম্মৱাদী ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘আগমেতু, ভন্তে, ভগৱা ধম্মস্সামী; অপ্পোস্সুক্কো, ভন্তে, ভগৱা দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰমনুযুত্তো ৱিহৰতু. মযমেতেন ভণ্ডনেন কলহেন ৱিগ্গহেন ৱিৱাদেন পঞ্ঞাযিস্সামা’’তি. দুতিযম্পি খো ভগৱা তে ভিক্খূ এতদৱোচ – ‘‘অলং, ভিক্খৱে, মা ভণ্ডনং মা কলহং মা ৱিগ্গহং মা ৱিৱাদ’’ন্তি. দুতিযম্পি খো সো অধম্মৱাদী ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘আগমেতু, ভন্তে, ভগৱা ধম্মস্সামী; অপ্পোস্সুক্কো, ভন্তে, ভগৱা দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰমনুযুত্তো ৱিহৰতু. মযমেতেন ভণ্ডনেন কলহেন ৱিগ্গহেন ৱিৱাদেন পঞ্ঞাযিস্সামা’’তি.
কোসম্বকৱিৱাদকথা নিট্ঠিতা.