৬. ধম্মিকপাতিমোক্খট্ঠপনং
৩৮৮. ‘‘কথং পাৰাজিকো তস্সং পৰিসাযং নিসিন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, যেহি আকাৰেহি যেহি লিঙ্গেহি যেহি নিমিত্তেহি পাৰাজিকস্স ধম্মস্স অজ্ঝাপত্তি হোতি, তেহি আকাৰেহি তেহি লিঙ্গেহি তেহি নিমিত্তেহি ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপজ্জন্তং. ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপজ্জন্তং, অপি চ অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামো, আৱুসো, ভিক্খু পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্নো’তি. ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপজ্জন্তং, নাপি [নাপি চ (ক.)] অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামো, আৱুসো, ভিক্খু পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্নো’তি, অপিচ সোৱ ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘অহং, আৱুসো, পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্নো’তি. আকঙ্খমানো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তেন দিট্ঠেন তেন সুতেন তায পৰিসঙ্কায তদহুপোসথে চাতুদ্দসে ৱা পন্নৰসে ৱা তস্মিং পুগ্গলে সম্মুখীভূতে সঙ্ঘমজ্ঝে উদাহৰেয্য –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামো পুগ্গলো পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্নো, তস্স পাতিমোক্খং ঠপেমি, ন তস্মিং সম্মুখীভূতে পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বন্তি – ধম্মিকং পাতিমোক্খট্ঠপনং.
৩৮৯. ‘‘ভিক্খুস্স পাতিমোক্খে ঠপিতে পৰিসা ৱুট্ঠাতি, দসন্নং অন্তৰাযানং অঞ্ঞতৰেন [অঞ্ঞতৰেন অন্তৰাযেন (স্যা. কং.)] – ৰাজন্তৰাযেন ৱা, চোৰন্তৰাযেন ৱা, অগ্যন্তৰাযেন ৱা, উদকন্তৰাযেন ৱা, মনুস্সন্তৰাযেন ৱা, অমনুস্সন্তৰাযেন ৱা, ৱাড়ন্তৰাযেন ৱা, সৰীসপন্তৰাযেন ৱা, জীৱিতন্তৰাযেন ৱা, ব্ৰহ্মচৰিযন্তৰাযেন ৱা. আকঙ্খমানো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তস্মিং ৱা আৱাসে, অঞ্ঞস্মিং ৱা আৱাসে, তস্মিং পুগ্গলে সম্মুখীভূতে সঙ্ঘমজ্ঝে উদাহৰেয্য –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামস্স পুগ্গলস্স পাৰাজিককথা ৱিপ্পকতা, তং ৱত্থু অৱিনিচ্ছিতং. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো তং ৱত্থুং ৱিনিচ্ছিনেয্যাতি.
‘‘এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তদহুপোসথে চাতুদ্দসে ৱা পন্নৰসে ৱা তস্মিং পুগ্গলে সম্মুখীভূতে সঙ্ঘমজ্ঝে উদাহৰিতব্বং –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামস্স পুগ্গলস্স পাৰাজিককথা ৱিপ্পকতা, তং ৱত্থু অৱিনিচ্ছিতং. তস্স পাতিমোক্খং ঠপেমি, ন তস্মিং সম্মুখীভূতে পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বন্তি – ধম্মিকং পাতিমোক্খট্ঠপনং.
৩৯০. ‘‘কথং সিক্খং পচ্চক্খাতকো তস্সং পৰিসাযং নিসিন্নো হোতি? ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু যেহি আকাৰেহি যেহি লিঙ্গেহি যেহি নিমিত্তেহি সিক্খা পচ্চক্খাতা হোতি, তেহি আকাৰেহি তেহি লিঙ্গেহি তেহি নিমিত্তেহি ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি সিক্খং পচ্চক্খন্তং. ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি সিক্খং পচ্চক্খন্তং, অপিচ অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামেন, আৱুসো, ভিক্খুনা সিক্খা পচ্চক্খাতা’তি. ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি সিক্খং পচ্চক্খন্তং, নাপি অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামেন, আৱুসো, ভিক্খুনা সিক্খা পচ্চক্খাতা’তি, অপিচ সোৱ ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘মযা, আৱুসো, সিক্খা পচ্চক্খাতা’তি. আকঙ্খমানো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তেন দিট্ঠেন তেন সুতেন তায পৰিসঙ্কায তদহুপোসথে চাতুদ্দসে ৱা পন্নৰসে ৱা তস্মিং পুগ্গলে সম্মুখীভূতে সঙ্ঘমজ্ঝে উদাহৰেয্য –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামেন পুগ্গলেন সিক্খা পচ্চক্খাতা, তস্স পাতিমোক্খং ঠপেমি, ন তস্মিং সম্মুখীভূতে পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বন্তি – ধম্মিকং পাতিমোক্খট্ঠপনং.
৩৯১. ‘‘ভিক্খুস্স পাতিমোক্খে ঠপিতে পৰিসা ৱুট্ঠাতি, দসন্নং অন্তৰাযানং অঞ্ঞতৰেন – ৰাজন্তৰাযেন ৱা …পে… ব্ৰহ্মচৰিযন্তৰাযেন ৱা, আকঙ্খমানো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তস্মিং ৱা আৱাসে, অঞ্ঞস্মিং ৱা আৱাসে, তস্মিং পুগ্গলে সম্মুখীভূতে সঙ্ঘমজ্ঝে উদাহৰেয্য –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামস্স পুগ্গলস্স সিক্খং পচ্চক্খাতকথা [সিক্খাপচ্চক্খাতকথা (সী.)] ৱিপ্পকতা, তং ৱত্থু অৱিনিচ্ছিতং. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো তং ৱত্থুং ৱিনিচ্ছিনেয্যাতি.
‘‘এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তদহুপোসথে চাতুদ্দসে ৱা পন্নৰসে ৱা তস্মিং পুগ্গলে সম্মুখীভূতে সঙ্ঘমজ্ঝে উদাহৰিতব্বং –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামস্স পুগ্গলস্স সিক্খং পচ্চক্খাতকথা ৱিপ্পকতা, তং ৱত্থু অৱিনিচ্ছিতং. তস্স পাতিমোক্খং ঠপেমি, ন তস্মিং সম্মুখীভূতে পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বন্তি – ধম্মিকং পাতিমোক্খট্ঠপনং.
৩৯২. ‘‘কথং ধম্মিকং সামগ্গিং ন উপেতি? ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু যেহি আকাৰেহি যেহি লিঙ্গেহি যেহি নিমিত্তেহি ধম্মিকায সামগ্গিযানুপগমনং হোতি, তেহি আকাৰেহি তেহি লিঙ্গেহি তেহি নিমিত্তেহি ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি ধম্মিকং সামগ্গিং ন উপেন্তং. ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি ধম্মিকং সামগ্গিং ন উপেন্তং, অপি চ অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামো, আৱুসো, ভিক্খু ধম্মিকং সামগ্গিং ন উপেতী’তি. ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি ধম্মিকং সামগ্গিং ন উপেন্তং, নাপি অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামো, আৱুসো, ভিক্খু ধম্মিকং সামগ্গিং ন উপেতী’তি, অপি চ সোৱ ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘অহং, আৱুসো, ধম্মিকং সামগ্গিং ন উপেমী’তি. আকঙ্খমানো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তেন দিট্ঠেন তেন সুতেন তায পৰিসঙ্কায তদহুপোসথে চাতুদ্দসে ৱা পন্নৰসে ৱা তস্মিং পুগ্গলে সম্মুখীভূতে সঙ্ঘমজ্ঝে উদাহৰেয্য –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামো পুগ্গলো ধম্মিকং সামগ্গিং ন উপেতি, তস্স পাতিমোক্খং ঠপেমি, ন তস্মিং সম্মুখীভূতে পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বন্তি – ধম্মিকং পাতিমোক্খট্ঠপনং.
৩৯৩. ‘‘কথং ধম্মিকং সামগ্গিং পচ্চাদিযতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু যেহি আকাৰেহি যেহি লিঙ্গেহি যেহি নিমিত্তেহি ধম্মিকায সামগ্গিযা পচ্চাদানং হোতি, তেহি আকাৰেহি তেহি লিঙ্গেহি তেহি নিমিত্তেহি ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি ধম্মিকং সামগ্গিং পচ্চাদিযন্তং ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি ধম্মিকং সামগ্গিং পচ্চাদিযন্তং, অপি চ অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামো, আৱুসো, ভিক্খু ধম্মিকং সামগ্গিং পচ্চাদিযতী’তি. ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি ধম্মিকং সামগ্গিং পচ্চাদিযন্তং, নাপি অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামো, আৱুসো, ভিক্খু ধম্মিকং সামগ্গিং পচ্চাদিযতী’তি, অপি চ সোৱ ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘অহং, আৱুসো, ধম্মিকং সামগ্গিং পচ্চাদিযামী’তি. আকঙ্খমানো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তেন দিট্ঠেন তেন সুতেন তায পৰিসঙ্কায তদহুপোসথে চাতুদ্দসে ৱা পন্নৰসে ৱা তস্মিং পুগ্গলে সম্মুখীভূতে সঙ্ঘমজ্ঝে উদাহৰেয্য –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামো পুগ্গলো ধম্মিকং সামগ্গিং পচ্চাদিযতি, তস্স পাতিমোক্খং ঠপেমি, ন তস্মিং সম্মুখীভূতে পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বন্তি – ধম্মিকং পাতিমোক্খট্ঠপনং.
৩৯৪. ‘‘ভিক্খুস্স পাতিমোক্খে ঠপিতে পৰিসা ৱুট্ঠাতি, দসন্নং অন্তৰাযানং অঞ্ঞতৰেন – ৰাজন্তৰাযেন ৱা…পে… ব্ৰহ্মচৰিযন্তৰাযেন ৱা. আকঙ্খমানো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তস্মিং ৱা আৱাসে, অঞ্ঞস্মিং ৱা আৱাসে, তস্মিং পুগ্গলে সম্মুখীভূতে সঙ্ঘমজ্ঝে উদাহৰেয্য –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামস্স পুগ্গলস্স ধম্মিকায সামগ্গিযা পচ্চাদানকথা ৱিপ্পকতা, তং ৱত্থু অৱিনিচ্ছিতং. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো তং ৱত্থুং ৱিনিচ্ছিনেয্যাতি.
‘‘এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তদহুপোসথে চাতুদ্দসে ৱা পন্নৰসে ৱা তস্মিং পুগ্গলে সম্মুখীভূতে সঙ্ঘমজ্ঝে উদাহৰিতব্বং –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামস্স পুগ্গলস্স ধম্মিকায সামগ্গিযা পচ্চাদানকথা ৱিপ্পকতা, তং ৱত্থু অৱিনিচ্ছিতং. তস্স পাতিমোক্খং ঠপেমি, ন তস্মিং সম্মুখীভূতে পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বন্তি – ধম্মিকং পাতিমোক্খট্ঠপনং.
৩৯৫. ‘‘কথং সীলৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো হোতি? ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু যেহি আকাৰেহি যেহি লিঙ্গেহি যেহি নিমিত্তেহি সীলৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো হোতি, তেহি আকাৰেহি তেহি লিঙ্গেহি তেহি নিমিত্তেহি ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি সীলৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতং. ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি সীলৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতং, অপি চ অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামো, আৱুসো, ভিক্খু সীলৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো’তি. ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি সীলৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতং, নাপি অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামো, আৱুসো, ভিক্খু সীলৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো’তি, অপি চ সোৱ ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘অহং, আৱুসো, সীলৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতোম্হী’তি. আকঙ্খমানো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তেন দিট্ঠেন তেন সুতেন তায পৰিসঙ্কায তদহুপোসথে চাতুদ্দসে ৱা পন্নৰসে ৱা তস্মিং পুগ্গলে সম্মুখীভূতে সঙ্ঘমজ্ঝে উদাহৰেয্য –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামো পুগ্গলো সীলৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো, [দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো হোতি (স্যা. কং.)] তস্স পাতিমোক্খং ঠপেমি, ন তস্মিং সম্মুখীভূতে পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বন্তি – ধম্মিকং পাতিমোক্খট্ঠপনং.
৩৯৬. ‘‘কথং আচাৰৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো হোতি? ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু যেহি আকাৰেহি যেহি লিঙ্গেহি যেহি নিমিত্তেহি আচাৰৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো হোতি তেহি আকাৰেহি তেহি লিঙ্গেহি তেহি নিমিত্তেহি ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি আচাৰৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতং. ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি আচাৰৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতং, অপি চ অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামো, আৱুসো, ভিক্খু আচাৰৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো’তি. ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি আচাৰৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতং, নাপি অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামো, আৱুসো, ভিক্খু আচাৰৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো’তি, অপি চ সোৱ ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘অহং, আৱুসো, আচাৰৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতোম্হী’তি. আকঙ্খমানো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তেন দিট্ঠেন তেন সুতেন তায পৰিসঙ্কায তদহুপোসথে চাতুদ্দসে ৱা পন্নৰসে ৱা তস্মিং পুগ্গলে সম্মুখীভূতে সঙ্ঘমজ্ঝে উদাহৰেয্য –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামো পুগ্গলো আচাৰৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো, তস্স পাতিমোক্খং ঠপেমি, ন তস্মিং সম্মুখীভূতে পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বন্তি – ধম্মিকং পাতিমোক্খট্ঠপনং.
৩৯৭. ‘‘কথং দিট্ঠিৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো হোতি? ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু যেহি আকাৰেহি যেহি লিঙ্গেহি যেহি নিমিত্তেহি দিট্ঠিৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো হোতি, তেহি আকাৰেহি তেহি লিঙ্গেহি তেহি নিমিত্তেহি ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি দিট্ঠিৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতং. ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি দিট্ঠিৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতং, অপি চ অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামো, আৱুসো, ভিক্খু দিট্ঠিৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো’তি. ন হেৱ খো ভিক্খু ভিক্খুং পস্সতি দিট্ঠিৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতং, নাপি অঞ্ঞো ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘ইত্থন্নামো, আৱুসো, ভিক্খু দিট্ঠিৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো’তি, অপি চ সোৱ ভিক্খু ভিক্খুস্স আৰোচেতি – ‘অহং, আৱুসো, দিট্ঠিৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতোম্হী’তি. আকঙ্খমানো, ভিক্খৱে, ভিক্খু তেন দিট্ঠেন তেন সুতেন তায পৰিসঙ্কায তদহুপোসথে চাতুদ্দসে ৱা পন্নৰসে ৱা তস্মিং পুগ্গলে সম্মুখীভূতে সঙ্ঘমজ্ঝে উদাহৰেয্য –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ইত্থন্নামো পুগ্গলো দিট্ঠিৱিপত্তিযা দিট্ঠসুতপৰিসঙ্কিতো, তস্স পাতিমোক্খং ঠপেমি, ন তস্মিং সম্মুখীভূতে পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বন্তি – ধম্মিকং পাতিমোক্খট্ঠপনং.
‘‘ইমানি দস ধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানী’’তি.
পঠমভাণৱাৰো নিট্ঠিতো.