৩. ততিযভাণৱাৰো

৩১৯. তেন খো পন সমযেন আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো সাৱত্থিযং সেনাসনং গহেত্ৱা অঞ্ঞতৰং গামকাৱাসং অগমাসি. তত্থপি সেনাসনং অগ্গহেসি. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘অযং, আৱুসো, আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো ভণ্ডনকাৰকো কলহকাৰকো ৱিৱাদকাৰকো ভস্সকাৰকো সঙ্ঘে অধিকৰণকাৰকো. সচাযং ইধ ৱস্সং ৱসিস্সতি, সব্বেৱ মযং ন ফাসু ভৱিস্সাম. হন্দ নং পুচ্ছামা’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং উপনন্দং সক্যপুত্তং এতদৱোচুং – ‘‘ননু তযা, আৱুসো উপনন্দ, সাৱত্থিযং সেনাসনং গহিত’’ন্তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. ‘‘কিং পন ত্ৱং, আৱুসো উপনন্দ, একো দ্ৱে পটিবাহসী’’তি? ‘‘ইধদানাহং আৱুসো, মুঞ্চামি; তত্থ গণ্হামী’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো একো দ্ৱে পটিবাহেস্সতী’’তি! ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, উপনন্দ, একো দ্ৱে পটিবাহসী’’তি? ‘‘সচ্চং ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… ‘‘কথঞ্হি নাম ত্ৱং, মোঘপুৰিস, একো দ্ৱে পটিবাহিস্সসি? তত্থ তযা, মোঘপুৰিস, গহিতং ইধ মুত্তং, ইধ তযা গহিতং তত্ৰ মুত্তং. এৱং খো ত্ৱং, মোঘপুৰিস, উভযত্থ পৰিবাহিৰো. নেতং, মোঘপুৰিস, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… ৱিগৰহিত্ৱা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৱে, একেন দ্ৱে পটিবাহেতব্বা. যো পটিবাহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

৩২০. [পাচি. ৪৩৮] তেন খো পন সমযেন ভগৱা ভিক্খূনং অনেকপৰিযাযেন ৱিনযকথং কথেতি, ৱিনযস্স ৱণ্ণং ভাসতি, ৱিনযপৰিযত্তিযা ৱণ্ণং ভাসতি, আদিস্স আদিস্স আযস্মতো উপালিস্স ৱণ্ণং ভাসতি. ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৱা খো অনেকপৰিযাযেন ৱিনযকথং কথেতি, ৱিনযস্স ৱণ্ণং ভাসতি, ৱিনযপৰিযত্তিযা ৱণ্ণং ভাসতি, আদিস্স আদিস্স আযস্মতো উপালিস্স ৱণ্ণং ভাসতি. হন্দ মযং, আৱুসো, আযস্মতো উপালিস্স সন্তিকে ৱিনযং পৰিযাপুণামা’’তি. তেধ [তে চ (স্যা. ক.)] বহূ ভিক্খূ থেৰা চ নৱা চ মজ্ঝিমা চ আযস্মতো উপালিস্স সন্তিকে ৱিনযং পৰিযাপুণন্তি. আযস্মা উপালি ঠিতকোৱ উদ্দিসতি থেৰানং ভিক্খূনং গাৰৱেন. থেৰাপি ভিক্খূ ঠিতকাৱ উদ্দিসাপেন্তি ধম্মগাৰৱেন. তত্থ থেৰা চেৱ ভিক্খূ কিলমন্তি, আযস্মা চ উপালি কিলমতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, নৱকেন ভিক্খুনা উদ্দিসন্তেন সমকে ৱা আসনে নিসীদিতুং, উচ্চতৰে ৱা ধম্মগাৰৱেন; থেৰেন ভিক্খুনা উদ্দিসাপেন্তেন সমকে ৱা আসনে নিসীদিতুং, নীচতৰে ৱা ধম্মগাৰৱেনা’’তি.

তেন খো পন সমযেন বহূ ভিক্খূ আযস্মতো উপালিস্স সন্তিকে ঠিতকা উদ্দেসং পটিমানেন্তা কিলমন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সমানাসনিকেহি সহ নিসীদিতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিত্তাৱতা নু খো সমানাসনিকো হোতী’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিৱস্সন্তৰেন সহ নিসীদিতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ সমানাসনিকা মঞ্চে [একমঞ্চে (স্যা.)] নিসীদিত্ৱা মঞ্চং ভিন্দিংসু, পীঠে [একপীঠে (স্যা.)] নিসীদিত্ৱা পীঠং ভিন্দিংসু. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিৱগ্গস্স মঞ্চং, তিৱগ্গস্স পীঠ’’ন্তি. তিৱগ্গোপি মঞ্চে নিসীদিত্ৱা মঞ্চং ভিন্দি, পীঠে নিসীদিত্ৱা পীঠং ভিন্দি…পে… ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, দুৱগ্গস্স মঞ্চং, দুৱগ্গস্স পীঠ’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অসমানাসনিকেহি সহ দীঘাসনে নিসীদিতুং কুক্কুচ্চাযন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ঠপেত্ৱা পণ্ডকং, মাতুগামং, উভতোব্যঞ্জনকং, অসমানাসনিকেহি সহ দীঘাসনে নিসীদিতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিত্তকং পচ্ছিমং নু খো দীঘাসনং হোতী’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, যং তিণ্ণং পহোতি, এত্তকং পচ্ছিমং দীঘাসন’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ৱিসাখা মিগাৰমাতা সঙ্ঘস্স অত্থায সাড়িন্দং পাসাদং কাৰাপেতুকামা হোতি হত্থিনখকং. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিং নু খো ভগৱতা পাসাদপৰিভোগো অনুঞ্ঞাতো কিং অননুঞ্ঞাতো’’তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সব্বং পাসাদপৰিভোগ’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স অয্যিকা কালঙ্কতা হোতি. তস্স কালঙ্কিৰিযায সঙ্ঘস্স বহুং অকপ্পিযভণ্ডং উপ্পন্নং হোতি, সেয্যথিদং – আসন্দি, পল্লঙ্কো, গোনকো, চিত্তকো, পটিকা, পটলিকা, তূলিকা, ৱিকতিকা, উদ্দলোমী, একন্তলোমী, কট্টিস্সং, কোসেয্যং, কুত্তকং, হত্থত্থৰং, অস্সত্থৰং, ৰথত্থৰং, অজিনপ্পৱেণি, কদলিমিগপ্পৱৰপচ্চত্থৰণং, সউত্তৰচ্ছদং, উভতোলোহিতকূপধানং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আসন্দিযা পাদে ছিন্দিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং, পল্লঙ্কস্স ৱাড়ে ভিন্দিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং, তূলিকং ৱিজটেত্ৱা বিব্বোহনং কাতুং, অৱসেসং ভূমত্থৰণং [সুম্মত্থৰণং (সী. স্যা.)] কাতু’’ন্তি.

অৱিস্সজ্জিযৱত্থু

৩২১. তেন খো পন সমযেন সাৱত্থিযা অৱিদূৰে অঞ্ঞতৰস্মিং গামকাৱাসে আৱাসিকা ভিক্খূ উপদ্দুতা হোন্তি আগন্তুকগমিকানং ভিক্খূনং সেনাসনং পঞ্ঞপেন্তা. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘এতৰহি খো মযং, আৱুসো, উপদ্দুতা আগন্তুকগমিকানং ভিক্খূনং সেনাসনং পঞ্ঞপেন্তা. হন্দ মযং, আৱুসো, সব্বং সঙ্ঘিকং সেনাসনং একস্স দেম. তস্স সন্তকং পৰিভুঞ্জিস্সামা’’তি. তে সব্বং সঙ্ঘিকং সেনাসনং একস্স অদংসু. আগন্তুকা ভিক্খূ তে ভিক্খূ এতদৱোচুং – ‘‘অম্হাকং, আৱুসো, সেনাসনং পঞ্ঞাপেথা’’তি. ‘‘নত্থাৱুসো, সঙ্ঘিকং সেনাসনং; সব্বং অম্হেহি একস্স দিন্ন’’ন্তি. ‘‘কিং পন তুম্হে, আৱুসো, সঙ্ঘিকং সেনাসনং ৱিস্সজ্জেথা’’তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খূ সঙ্ঘিকং সেনাসনং ৱিস্সজ্জেস্সন্তী’’তি [ৱিস্সজ্জিস্সন্তীতি (ক.)]! অথ খো তে ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কিৰ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ সঙ্ঘিকং সেনাসনং ৱিস্সজ্জেন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… ‘‘কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৱে, মোঘপুৰিসা সঙ্ঘিকং সেনাসনং ৱিস্সজ্জেস্সন্তি? নেতং, ভিক্খৱে, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… ৱিগৰহিত্ৱা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি –

‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, অৱিস্সজ্জিযানি, ন ৱিস্সজ্জেতব্বানি [ন ৱিস্সজ্জিতব্বানি (ক.)], সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গলেন ৱা. ৱিস্সজ্জিতানিপি অৱিস্সজ্জিতানি হোন্তি. যো ৱিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. কতমানি পঞ্চ? আৰামো, আৰামৱত্থু – ইদং পঠমং অৱিস্সজ্জিযং, ন ৱিস্সজ্জেতব্বং, সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গলেন ৱা. ৱিস্সজ্জিতম্পি অৱিস্সজ্জিতং হোতি. যো ৱিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.

‘‘ৱিহাৰো, ৱিহাৰৱত্থু – ইদং দুতিযং অৱিস্সজ্জিযং, ন ৱিস্সজ্জেতব্বং, সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গল্লেন ৱা. ৱিস্সজ্জিতম্পি অৱিস্সজ্জিতং হোতি. যো ৱিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.

‘‘মঞ্চো, পীঠং, ভিসি, বিব্বোহনং – ইদং ততিযং অৱিস্সজ্জিযং, ন ৱিস্সজ্জেতব্বং, সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গলেন ৱা. ৱিস্সজ্জিতম্পি অৱিস্সজ্জিতং হোতি. যো ৱিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.

‘‘লোহকুম্ভী, লোহভাণকং, লোহৱাৰকো, লোহকটাহং, ৱাসি, পৰসু [ফৰসু (সী. স্যা. ক.)], কুঠাৰী [কুধাৰী (ক.)], কুদালো, নিখাদনং – ইদং চতুত্থং অৱিস্সজ্জিযং, ন ৱিস্সজ্জেতব্বং, সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গলেন ৱা. ৱিস্সজ্জিতম্পি অৱিস্সজ্জিতং হোতি. যো ৱিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.

‘‘ৱল্লি, ৱেড়ু, মুঞ্জং, পব্বজং [বব্বজং (সী.)], তিণং, মত্তিকা, দাৰুভণ্ডং, মত্তিকাভণ্ডং – ইদং পঞ্চমং অৱিস্সজ্জিযং, ন ৱিস্সজ্জেতব্বং, সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গলেন ৱা. ৱিস্সজ্জিতম্পি অৱিস্সজ্জিতং হোতি. যো ৱিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ অৱিস্সজ্জিযানি, ন ৱিস্সজ্জেতব্বানি, সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গলেন ৱা. ৱিস্সজ্জিতানিপি অৱিস্সজ্জিতানি হোন্তি. যো ৱিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তি.

অৱেভঙ্গিযৱত্থু

৩২২. অথ খো ভগৱা সাৱত্থিযং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন কীটাগিৰি তেন চাৰিকং পক্কামি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানেহি চ. অস্সোসুং খো অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ – ‘‘ভগৱা কিৰ কীটাগিৰিং আগচ্ছতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানেহি চ’’. ‘‘হন্দ মযং, আৱুসো, সব্বং সঙ্ঘিকং সেনাসনং ভাজেম. পাপিচ্ছা সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানা, পাপিকানং ইচ্ছানং ৱসং গতা; ন মযং তেসং সেনাসনং পঞ্ঞপেস্সামা’’তি, তে সব্বং সঙ্ঘিকং সেনাসনং ভাজেসুং. অথ খো ভগৱা অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন কীটাগিৰি তদৱসৰি. অথ খো ভগৱা সম্বহুলে ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘গচ্ছথ তুম্হে, ভিক্খৱে; অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱদেথ – ‘ভগৱা, আৱুসো, আগচ্ছতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানেহি চ. ভগৱতো চ, আৱুসো, সেনাসনং পঞ্ঞপেথ, ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ, সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানানঞ্চা’’’তি. ‘‘এৱং ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পটিস্সুত্ৱা যেন অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৱা অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ এতদৱোচুং – ‘‘ভগৱা, আৱুসো, আগচ্ছতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানেহি চ. ভগৱতো চ, আৱুসো, সেনাসনং পঞ্ঞপেথ, ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ, সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানানঞ্চা’’তি. ‘‘নত্থাৱুসো, সঙ্ঘিকং সেনাসনং. সব্বং অম্হেহি ভাজিতং. স্ৱাগতং, আৱুসো, ভগৱতো. যস্মিং ৱিহাৰে ভগৱা ইচ্ছিস্সতি তস্মিং ৱিহাৰে ৱসিস্সতি. পাপিচ্ছা সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানা, পাপিকানং ইচ্ছানং ৱসং গতা. ন মযং তেসং সেনাসনং পঞ্ঞপেস্সামা’’তি. ‘‘কিং পন তুম্হে, আৱুসো, সঙ্ঘিকং সেনাসনং ভাজিত্থা’’তি? ‘‘এৱমাৱুসো’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ সঙ্ঘিকং সেনাসনং ভাজেস্সন্তী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… সচ্চং কিৰ, ভিক্খৱে…পে… ‘‘সচ্চং ভগৱা’’তি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা…পে… ‘‘কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৱে, মোঘপুৰিসা সঙ্ঘিকং সেনাসনং ভাজেস্সন্তি? নেতং, ভিক্খৱে, অপ্পসন্নানং ৱা পসাদায…পে… ৱিগৰহিত্ৱা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি –

‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, অৱেভঙ্গিযানি [অৱেভঙ্গিকানি (ক.)], ন ৱিভজিতব্বানি, সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গলেন ৱা. ৱিভত্তানিপি অৱিভত্তানি হোন্তি. যো ৱিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. কতমানি পঞ্চ? আৰামো, আৰামৱত্থু – ইদং পঠমং অৱেভঙ্গিযং, ন ৱিভজিতব্বং, সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গলেন ৱা. ৱিভত্তম্পি অৱিভত্তং হোতি. যো ৱিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.

‘‘ৱিহাৰো, ৱিহাৰৱত্থু – ইদং দুতিযং অৱেভঙ্গিযং, ন ৱিভজিতব্বং, সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গলেন ৱা. ৱিভত্তম্পি অৱিভত্তং হোতি. যো ৱিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.

‘‘মঞ্চো, পীঠং, ভিসি, বিব্বোহনং – ইদং ততিযং অৱেভঙ্গিযং, ন ৱিভজিতব্বং, সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গলেন ৱা. ৱিভত্তম্পি অৱিভত্তং হোতি. যো ৱিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.

‘‘লোহকুম্ভী, লোহভাণকং, লোহৱাৰকো, লোহকটাহং, ৱাসী, পৰসু, কুঠাৰী, কুদালো, নিখাদনং – ইদং চতুত্থং অৱেভঙ্গিযং, ন ৱিভজিতব্বং, সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গলেন ৱা. ৱিভত্তম্পি অৱিভত্তং হোতি. যো ৱিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.

‘‘ৱল্লী, ৱেড়ু, মুঞ্জং, পব্বজং, তিণং, মত্তিকা, দাৰুভণ্ডং, মত্তিকাভণ্ডং – ইদং পঞ্চমং অৱেভঙ্গিযং, ন ৱিভজিতব্বং, সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গলেন ৱা. ৱিভত্তম্পি অৱিভত্তং হোতি. যো ৱিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ অৱেভঙ্গিযানি, ন ৱিভজিতব্বানি, সঙ্ঘেন ৱা গণেন ৱা পুগ্গলেন ৱা. ৱিভত্তানিপি অৱিভত্তানি হোন্তি. যো ৱিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তি.

নৱকম্মদানকথা

৩২৩. অথ খো ভগৱা কীটাগিৰিস্মিং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন আড়ৱী তেন চাৰিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন আড়ৱী তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা আড়ৱিযং ৱিহৰতি অগ্গাড়ৱে চেতিযে. তেন খো পন সমযেন আড়ৱকা [আড়ৱিকা (স্যা. ক.)] ভিক্খূ এৱৰূপানি নৱকম্মানি দেন্তি – পিণ্ডনিক্খেপনমত্তেনপি নৱকম্মং দেন্তি; কুট্টলেপনমত্তেনপি নৱকম্মং দেন্তি; দ্ৱাৰট্ঠপনমত্তেনপি নৱকম্মং দেন্তি; অগ্গড়ৱট্টিকৰণমত্তেনপি নৱকম্মং দেন্তি; আলোকসন্ধিকৰণমত্তেনপি নৱকম্মং দেন্তি; সেতৱণ্ণকৰণমত্তেনপি নৱকম্মং দেন্তি; কাড়ৱণ্ণকৰণমত্তেনপি নৱকম্মং দেন্তি; গেৰুকপৰিকম্মকৰণমত্তেনপি নৱকম্মং দেন্তি; ছাদনমত্তেনপি নৱকম্মং দেন্তি; বন্ধনমত্তেনপি নৱকম্মং দেন্তি; ভণ্ডিকাট্ঠপনমত্তেনপি নৱকম্মং দেন্তি; খণ্ডফুল্লপটিসঙ্খৰণমত্তেনপি নৱকম্মং দেন্তি; পৰিভণ্ডকৰণমত্তেনপি নৱকম্মং দেন্তি; ৱীসতিৱস্সিকম্পি নৱকম্মং দেন্তি; তিংসৱস্সিকম্পি নৱকম্মং দেন্তি; যাৱজীৱিকম্পি নৱকম্মং দেন্তি; ধূমকালিকম্পি পৰিযোসিতং ৱিহাৰং নৱকম্মং দেন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৱিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আড়ৱকা ভিক্খূ এৱৰূপানি নৱকম্মানি দস্সন্তি – পিণ্ডনিক্খেপনমত্তেনপি নৱকম্মং দস্সন্তি; কুট্টলেপনমত্তেনপি… দ্ৱাৰট্ঠপনমত্তেনপি … অগ্গড়ৱট্টিকৰণমত্তেনপি… আলোকসন্ধিকৰণমত্তেনপি… সেতৱণ্ণকৰণমত্তেনপি… কাড়ৱণ্ণকৰণমত্তেনপি… গেৰুকপৰিকম্মকৰণমত্তেনপি… ছাদেনমত্তেনপি… বন্ধনমত্তেনপি… ভণ্ডিকাড়পনমত্তেনপি… খণ্ডফুল্লপটিসঙ্খৰণমত্তেনপি… পৰিভণ্ডকৰণমত্তেনপি… ৱিসতিৱস্সিকম্পি… তিংসৱস্সিকম্পি… যাৱজীৱিকম্পি… ধূমকালিকম্পি পৰিযোসিতং ৱিহাৰং নৱকম্মং দস্সন্তী’’তি! ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… সচ্চং কিৰ, ভিক্খৱে…পে… ‘‘সচ্চং ভগৱা’’তি…পে… ৱিগৰহিত্ৱা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৱে, পিণ্ডনিক্খেপনমত্তেন নৱকম্মং দাতব্বং; ন কুট্টলেপনমত্তেন নৱকম্মং দাতব্বং. ন দ্ৱাৰট্ঠপনমত্তেন নৱকম্মং দাতব্বং. ন অগ্গড়ৱট্টিকৰণমত্তেন নৱকম্মং দাতব্বং. ন আলোকসন্ধিকৰণমত্তেন নৱকম্মং দাতব্বং. ন সেতৱণ্ণকৰণমত্তেন নৱকম্মং দাতব্বং. ন কাড়ৱণ্ণকৰণমত্তেন নৱকম্মং দাতব্বং. ন গেৰুকপৰিকম্মকৰণমত্তেন নৱকম্মং দাতব্বং. ন ছাদেনমত্তেন নৱকম্মং দাতব্বং. ন বন্ধনমত্তেন নৱকম্মং দাতব্বং. ন ভণ্ডিকাড়পনমত্তেন নৱকম্মং দাতব্বং. ন খণ্ডফুল্লপটিসঙ্খৰণমত্তেন নৱকম্মং দাতব্বং. ন পৰিভণ্ডকৰণমত্তেন নৱকম্মং দাতব্বং. ন ৱিসতিৱস্সিকং নৱকম্মং দাতব্বং. ন তিংসৱস্সিকং নৱকম্মং দাতব্বং. ন যাৱজীৱিকং নৱকম্মং দাতব্বং. ন ধূমকালিকম্পি পৰিযোসিতং ৱিহাৰং নৱকম্মং দাতব্বং. যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, অকতং ৱা ৱিপ্পকতং ৱা নৱকম্মং দাতুং, খুদ্দকে ৱিহাৰে কম্মং ওলোকেত্ৱা ছপ্পঞ্চৱস্সিকং নৱকম্মং দাতুং, অড্ঢযোগে কম্মং ওলোকেত্ৱা সত্তট্ঠৱস্সিকং নৱকম্মং দাতুং, মহল্লকে ৱিহাৰে পাসাদে ৱা কম্মং ওলোকেত্ৱা দসদ্ৱাদসৱস্সিকং নৱকম্মং দাতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ সব্বে ৱিহাৰে নৱকম্মং দেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, সব্বে ৱিহাৰে নৱকম্মং দাতব্বং. যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ একস্স দ্ৱে দেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, একস্স দ্ৱে দাতব্বা. যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ নৱকম্মং গহেত্ৱা অঞ্ঞং ৱাসেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, নৱকম্মং গহেত্ৱা অঞ্ঞো ৱাসেতব্বো. যো ৱাসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ নৱকম্মং গহেত্ৱা সঙ্ঘিকং পটিবাহেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, নৱকম্মং গহেত্ৱা সঙ্ঘিকং পটিবাহিতব্বং. যো পটিবাহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, একং ৱৰসেয্যং গহেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ নিস্সীমে ঠিতস্স নৱকম্মং দেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, নিস্সীমে ঠিতস্স নৱকম্মং দাতব্বং. যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ নৱকম্মং গহেত্ৱা সব্বকালং পটিবাহন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, নৱকম্মং গহেত্ৱা সব্বকালং পটিবাহিতব্বং. যো পটিবাহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ৱস্সানং তেমাসং পটিবাহিতুং, উতুকালং পন ন পটিবাহিতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ নৱকম্মং গহেত্ৱা পক্কমন্তিপি, ৱিব্ভমন্তিপি, কালম্পি কৰোন্তি; সামণেৰাপি পটিজানন্তি; সিক্খং পচ্চক্খাতকাপি পটিজানন্তি; অন্তিমৱত্থুং অজ্ঝাপন্নকাপি পটিজানন্তি; উম্মত্তকাপি পটিজানন্তি; খিত্তচিত্তাপি পটিজানন্তি; ৱেদনাট্টাপি পটিজানন্তি; আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিত্তকাপি পটিজানন্তি; আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খিত্তকাপি পটিজানন্তি; পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে উক্খিত্তকাপি পটিজানন্তি; পণ্ডকাপি পটিজানন্তি; থেয্যসংৱাসকাপি পটিজানন্তি; তিত্থিযপক্কন্তকাপি

পটিজানন্তি; তিৰচ্ছানগতাপি পটিজানন্তি; মাতুঘাতকাপি পটিজানন্তি; পিতুঘাতকাপি পটিজানন্তি; অৰহন্তঘাতকাপি পটিজানন্তি; ভিক্খুনিদূসকাপি পটিজানন্তি; সঙ্ঘভেদকাপি পটিজানন্তি; লোহিতুপ্পাদকাপি পটিজানন্তি; উভতোব্যঞ্জনকাপি পটিজানন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু নৱকম্মং গহেত্ৱা পক্কমতি – মা সঙ্ঘস্স হাযীতি অঞ্ঞস্স দাতব্বং.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু নৱকম্মং গহেত্ৱা ৱিব্ভমতি…পে… কালঙ্কৰোতি, সামণেৰো পটিজানাতি, সিক্খং পচ্চক্খাতকো পটিজানাতি, অন্তিমৱত্থুং অজ্ঝাপন্নকো পটিজানাতি, উম্মত্তকো পটিজানাতি, খিত্তচিত্তো পটিজানাতি, ৱেদনাট্টো পটিজানাতি, আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিত্তকো পটিজানাতি, আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খিত্তকো পটিজানাতি, পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে উক্খিত্তকো পটিজানাতি, পণ্ডকো পটিজানাতি, থেয্যসংৱাসকো পটিজানাতি, তিত্থিযপক্কন্তকো পটিজানাতি, তিৰচ্ছানগতো পটিজানাতি, মাতুঘাতকো পটিজানাতি, পিতুঘাতকো পটিজানাতি, অৰহন্তঘাতকো পটিজানাতি, ভিক্খুনীদূসকো পটিজানাতি, সঙ্ঘভেদকো পটিজানাতি, লোহিতুপ্পাদকো পটিজানাতি, উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি – মা সঙ্ঘস্স হাযীতি অঞ্ঞস্স দাতব্বং.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু নৱকম্মং গহেত্ৱা ৱিপ্পকতে পক্কমতি – মা সঙ্ঘস্স হাযীতি অঞ্ঞস্স দাতব্বং.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু নৱকম্মং গহেত্ৱা ৱিপ্পকতে ৱিব্ভমতি…পে… উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি – মা সঙ্ঘস্স হাযীতি অঞ্ঞস্স দাতব্বং.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু নৱকম্মং গহেত্ৱা পৰিযোসিতে পক্কমতি – তস্সেৱেতং.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু নৱকম্মং গহেত্ৱা পৰিযোসিতে ৱিব্ভমতি…পে… কালঙ্কৰোতি, সামণেৰো পটিজানাতি, সিক্খং পচ্চক্খাতকো পটিজানাতি, অন্তিমৱত্থুং অজ্ঝাপন্নকো পটিজানাতি – সঙ্ঘো সামী.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু নৱকম্মং গহেত্ৱা পৰিযোসিতে উম্মত্তকো পটিজানাতি, খিত্তচিত্তো পটিজানাতি, ৱেদনাট্টো পটিজানাতি, আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিত্তকো পটিজানাতি, আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খিত্তকো পটিজানাতি, পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – তস্সেৱেতং.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু নৱকম্মং গহেত্ৱা পৰিযোসিতে পণ্ডকো পটিজানাতি, থেয্যসংৱাসকো পটিজানাতি, তিত্থিযপক্কন্তকো পটিজানাতি, তিৰচ্ছানগতো পটিজানাতি, মাতুঘাতকো পটিজানাতি, পিতুঘাতকো পটিজানাতি, অৰহন্তঘাতকো পটিজানাতি, ভিক্খুনীদূসকো পটিজানাতি, সঙ্ঘভেদকো পটিজানাতি, লোহিতুপ্পাদকো পটিজানাতি, উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি – সঙ্ঘো সামী’’তি.

অঞ্ঞত্ৰপৰিভোগপটিক্খেপাদি

৩২৪. [পাৰা. ১৫৭] তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অঞ্ঞতৰস্স উপাসকস্স ৱিহাৰপৰিভোগং সেনাসনং অঞ্ঞত্ৰ পৰিভুঞ্জন্তি. অথ খো সো উপাসকো উজ্ঝাযতি খিয্যতি ৱিপাচেতি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভদন্তা অঞ্ঞত্ৰ পৰিভোগং অঞ্ঞত্ৰ পৰিভুঞ্জিস্সন্তী’’তি! ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অঞ্ঞত্ৰ পৰিভোগো অঞ্ঞত্ৰ পৰিভুঞ্জিতব্বো. যো পৰিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

[পাৰা. ১৫৭] তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ উপোসথগ্গম্পি সন্নিসজ্জম্পি হৰিতুং কুক্কুচ্চাযন্তা ছমায নিসীদন্তি. গত্তানিপি চীৱৰানিপি পংসুকিতানি হোন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তাৱকালিকং হৰিতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স মহাৱিহাৰো উন্দ্ৰিযতি. ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা সেনাসনং নাতিহৰন্তি [নাভিহৰন্তি (ক.)]. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, গুত্তত্থায হৰিতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স সেনাসনপৰিক্খাৰিকো মহগ্ঘো কম্বলো উপ্পন্নো হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ফাতিকম্মত্থায পৰিৱত্তেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স সেনাসনপৰিক্খাৰিকং মহগ্ঘং দুস্সং উপ্পন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ফাতিকম্মত্থায পৰিৱত্তেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স অচ্ছচম্মং উপ্পন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পাদপুঞ্ছনিং কাতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স চক্কলিকং উপ্পন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পাদপুঞ্ছনিং কাতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স চোড়কং উপ্পন্নং হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পাদপুঞ্ছনিং কাতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অধোতেহি পাদেহি সেনাসনং অক্কমন্তি. সেনাসনং দুস্সতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অধোতেহি পাদেহি সেনাসনং অক্কমিতব্বং. যো অক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অল্লেহি পাদেহি সেনাসনং অক্কমন্তি. সেনাসনং দুস্সতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অল্লেহি পাদেহি সেনাসনং অক্কমিতব্বং. যো অক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ সউপাহনা সেনাসনং অক্কমন্তি. সেনাসনং দুস্সতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, সউপাহনেন সেনাসনং অক্কমিতব্বং. যো অক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ পৰিকম্মকতায ভূমিযা নিট্ঠুভন্তি. ৱণ্ণো দুস্সতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, পৰিকম্মকতায ভূমিযা নিট্ঠুভিতব্বং. যো নিট্ঠুভেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, খেড়মল্লক’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন মঞ্চপাদাপি পীঠপাদাপি পৰিকম্মকতং ভূমিং ৱিলিখন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, চোড়কেন পলিৱেঠেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ পৰিকম্মকতং ভিত্তিং অপস্সেন্তি. ৱণ্ণো দুস্সতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৱে, পৰিকম্মকতা ভিত্তি অপস্সেতব্বা. যো অপস্সেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, অপস্সেনফলক’’ন্তি. অপস্সেনফলকং হেট্ঠতো ভূমিং ৱিলিখতি, উপৰিতো ভিত্তিঞ্চ. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, হেট্ঠতো চ উপৰিতো চ চোড়কেন পলিৱেঠেতু’’ন্তি.

তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ধোতপাদকা নিপজ্জিতুং কুক্কুচ্চাযন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পচ্চত্থৰিত্ৱা নিপজ্জিতু’’ন্তি.

সঙ্ঘভত্তাদিঅনুজাননং

৩২৫. অথ খো ভগৱা আড়ৱিযং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন ৰাজগহং তেন চাৰিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন ৰাজগহং তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি ৱেড়ুৱনে কলন্দকনিৱাপে. তেন খো পন সমযেন ৰাজগহং দুব্ভিক্খং হোতি. মনুস্সা ন সক্কোন্তি সঙ্ঘভত্তং কাতুং; ইচ্ছন্তি উদ্দেসভত্তং নিমন্তনং সলাকভত্তং পক্খিকং উপোসথিকং পাটিপদিকং কাতুং. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘভত্তং উদ্দেসভত্তং নিমন্তনং সলাকভত্তং পক্খিকং উপোসথিকং পাটিপদিক’’ন্তি.

ভত্তুদ্দেসকসম্মুতি

৩২৬. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অত্তনো ৱৰভত্তানি গহেত্ৱা লামকানি ভত্তানি ভিক্খূনং দেন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং ভত্তুদ্দেসকং সম্মন্নিতুং – যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, উদ্দিট্ঠানুদ্দিট্ঠঞ্চ জানেয্য. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৱা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং ভত্তুদ্দেসকং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং ভত্তুদ্দেসকং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো ভত্তুদ্দেসকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু ভত্তুদ্দেসকো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.

অথ খো ভত্তুদ্দেসকানং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কথং নু খো ভত্তং উদ্দিসিতব্ব’’ন্তি? ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সলাকায ৱা পট্টিকায ৱা [পটিকায ৱা (স্যা.)] উপনিবন্ধিত্ৱা ওপুঞ্জিত্ৱা ভত্তং উদ্দিসিতু’’ন্তি.

সেনাসনপঞ্ঞাপকাদিসম্মুতি

৩২৭. তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স সেনাসনপঞ্ঞাপকো ন হোতি…পে… ভণ্ডাগাৰিকো ন হোতি…পে… চীৱৰপ্পটিগ্গাহকো ন হোতি…পে… চীৱৰভাজকো ন হোতি…পে… যাগুভাজকো ন হোতি…পে… ফলভাজকো ন হোতি…পে… খজ্জকভাজকো ন হোতি. খজ্জকং অভাজিযমানং নস্সতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং খজ্জকভাজকং সম্মন্নিতুং – যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, ভাজিতাভাজিতঞ্চ জানেয্য. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৱা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং খজ্জকভাজকং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং খজ্জকভাজকং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো খজ্জকভাজকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু খজ্জকভাজকো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.

অপ্পমত্তকৱিস্সজ্জকসম্মুতি

৩২৮. তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স ভণ্ডাগাৰে অপ্পমত্তকো পৰিক্খাৰো উপ্পন্নো [উস্সন্নো (স্যা.)] হোতি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং অপ্পমত্তকৱিস্সজ্জকং সম্মন্নিতুং – যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, ৱিস্সজ্জিতাৱিস্সজ্জিতঞ্চ জানেয্য. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৱা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং অপ্পমত্তকৱিস্সজ্জকং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং অপ্পমত্তকৱিস্সজ্জকং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো অপ্পমত্তকৱিস্সজ্জকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু অপ্পমত্তকৱিস্সজ্জকো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.

তেন অপ্পমত্তকৱিস্সজ্জকেন ভিক্খুনা একা [একেকা (সী.)] সূচি দাতব্বা, সত্থকং দাতব্বং, উপাহনা দাতব্বা, কাযবন্ধনং দাতব্বং, অংসবন্ধকো দাতব্বো, পৰিস্সাৱনং দাতব্বং, ধম্মকৰণো দাতব্বো, কুসি দাতব্বা, অড্ঢকুসি দাতব্বা, মণ্ডলং দাতব্বং, অড্ঢমণ্ডলং দাতব্বং, অনুৱাতো দাতব্বো, পৰিভণ্ডং দাতব্বং. সচে হোতি সঙ্ঘস্স সপ্পি ৱা তেলং ৱা মধু ৱা ফাণিতং ৱা, সকিং পটিসাযিতুং দাতব্বং. সচে পুনপি অত্থো হোতি, পুনপি দাতব্বং.

সাটিযগ্গাহাপকাদিসম্মুতি

৩২৯. তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স সাটিযগ্গাহাপকো ন হোতি…পে… পত্তগ্গাহাপকো ন হোতি…পে… আৰামিকপেসকো ন হোতি…পে… সামণেৰপেসকো ন হোতি. সামণেৰা অপেসিযমানা কম্মং ন কৰোন্তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং সামণেৰপেসকং সম্মন্নিতুং – যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, পেসিতাপেসিতঞ্চ জানেয্য. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৱা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সামণেৰপেসকং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সামণেৰপেসকং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সামণেৰপেসকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু সামণেৰপেসকো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.

ততিযভাণৱাৰো নিট্ঠিতো.

সেনাসনক্খন্ধকো ছট্ঠো.

তস্সুদ্দানং –

ৱিহাৰং বুদ্ধসেট্ঠেন, অপঞ্ঞত্তং তদা অহু;

তহং তহং নিক্খমন্তি, ৱাসা তে জিনসাৱকা.

সেট্ঠী গহপতি দিস্ৱা, ভিক্খূনং ইদমব্ৰৱি;

কাৰাপেয্যং ৱসেয্যাথ, পটিপুচ্ছিংসু নাযকং.

ৱিহাৰং অড্ঢযোগঞ্চ, পাসাদং হম্মিযং গুহং;

পঞ্চলেণং অনুঞ্ঞাসি, ৱিহাৰে সেট্ঠি কাৰযি.

জনো ৱিহাৰং কাৰেতি, অকৱাটং অসংৱুতং;

কৱাটং পিট্ঠসঙ্ঘাটং, উদুক্খলঞ্চ উত্তৰি.

আৱিঞ্ছনচ্ছিদ্দং ৰজ্জুং, ৱট্টিঞ্চ কপিসীসকং;

সূচিঘটিতাড়চ্ছিদ্দং, লোহকট্ঠৱিসাণকং.

যন্তকং সূচিকঞ্চেৱ, ছদনং উল্লিত্তাৱলিত্তং;

ৱেদিজালসলাকঞ্চ, চক্কলি সন্থৰেন চ.

মিড্ঢি বিদলমঞ্চঞ্চ, সোসানিকমসাৰকো;

বুন্দিকুড়িৰপাদঞ্চ, আহচ্চাসন্দি উচ্চকে.

সত্তঙ্গো চ ভদ্দপীঠং, পীঠকেড়কপাদকং;

আমলাফলকা কোচ্ছা, পলালপীঠমেৱ চ.

উচ্চাহিপটিপাদকা, অট্ঠঙ্গুলি চ পাদকা;

সুত্তং অট্ঠপদং চোড়ং, তূলিকং অড্ঢকাযিকং.

গিৰগ্গো ভিসিযো চাপি, দুস্সং সেনাসনম্পি চ;

ওনদ্ধং হেট্ঠা পততি, উপ্পাটেত্ৱা হৰন্তি চ.

ভত্তিঞ্চ হত্থভত্তিঞ্চ, অনুঞ্ঞাসি তথাগতো;

তিত্থিযা ৱিহাৰে চাপি, থুসং সণ্হঞ্চ মত্তিকা.

ইক্কাসং পাণিকং কুণ্ডং, সাসপং সিত্থতেলকং;

উস্সন্নে পচ্চুদ্ধৰিতুং, ফৰুসং গণ্ডুমত্তিকং.

ইক্কাসং পটিভানঞ্চ, নীচা চযো চ আৰুহং;

পৰিপতন্তি আড়কা, অড্ঢকুট্টং তযো পুন.

খুদ্দকে কুট্টপাদো চ, ওৱস্সতি সৰং খিলং;

চীৱৰৱংসং ৰজ্জুঞ্চ, আড়িন্দং কিটিকেন চ.

আলম্বনং তিণচুণ্ণং, হেট্ঠামগ্গে নযং কৰে;

অজ্ঝোকাসে ওতপ্পতি, সালং হেট্ঠা চ ভাজনং.

ৱিহাৰো কোট্ঠকো চেৱ, পৰিৱেণগ্গিসালকং;

আৰামে চ পুন কোট্ঠে, হেট্ঠঞ্ঞেৱ নযং কৰে.

সুধং অনাথপিণ্ডি চ, সদ্ধো সীতৱনং অগা;

দিট্ঠধম্মো নিমন্তেসি, সহ সঙ্ঘেন নাযকং.

আণাপেসন্তৰামগ্গে, আৰামং কাৰযী গণো;

ৱেসালিযং নৱকম্মং, পুৰতো চ পৰিগ্গহি.

কো অৰহতি ভত্তগ্গে, তিত্তিৰঞ্চ অৱন্দিযা;

পৰিগ্গহিতন্তৰঘৰা, তূলো সাৱত্থি ওসৰি.

পতিট্ঠাপেসি আৰামং, ভত্তগ্গে চ কোলাহলং;

গিলানা ৱৰসেয্যা চ, লেসা সত্তৰসা তহিং.

কেন নু খো কথং নু খো, ৱিহাৰগ্গেন ভাজযি;

পৰিৱেণং অনুভাগঞ্চ, অকামা ভাগং নো দদে.

নিস্সীমং সব্বকালঞ্চ, গাহা সেনাসনে তযো;

উপনন্দো চ ৱণ্ণেসি, ঠিতকা সমকাসনা.

সমানাসনিকা ভিন্দিংসু, তিৱগ্গা চ দুৱগ্গিকং;

অসমানাসনিকা দীঘং, সাড়িন্দং পৰিভুঞ্জিতুং.

অয্যিকা চ অৱিদূৰে, ভাজিতঞ্চ কীটাগিৰে;

আড়ৱী পিণ্ডককুট্টেহি, দ্ৱাৰঅগ্গড়ৱট্টিকা.

আলোকসেতকাড়ঞ্চ, গেৰুছাদনবন্ধনা;

ভণ্ডিখণ্ডপৰিভণ্ডং, ৱীস তিংসা চ কালিকা.

ওসিতে অকতং ৱিপ্পং, খুদ্দে ছপ্পঞ্চৱস্সিকং;

অড্ঢযোগে চ সত্তট্ঠ, মহল্লে দস দ্ৱাদস.

সব্বং ৱিহাৰং একস্স, অঞ্ঞং ৱাসেন্তি সঙ্ঘিকং;

নিস্সীমং সব্বকালঞ্চ, পক্কমি ৱিব্ভমন্তি চ.

কালঞ্চ সামণেৰঞ্চ, সিক্খাপচ্চক্খঅন্তিমং;

উম্মত্তখিত্তচিত্তা চ, ৱেদনাপত্তিদস্সনা.

অপ্পটিকম্মদিট্ঠিযা, পণ্ডকা থেয্যতিত্থিযা;

তিৰচ্ছানমাতুপিতু, অৰহন্তা চ দূসকা.

ভেদকা লোহিতুপ্পাদা, উভতো চাপি ব্যঞ্জনকা;

মা সঙ্ঘস্স পৰিহাযি, কম্মং অঞ্ঞস্স দাতৱে.

ৱিপ্পকতে চ অঞ্ঞস্স, কতে তস্সেৱ পক্কমে;

ৱিব্ভমতি কালঙ্কতো, সামণেৰো চ জাযতি.

পচ্চক্খাতো চ সিক্খায, অন্তিমজ্ঝাপন্নকো যদি;

সঙ্ঘোৱ সামিকো হোতি, উম্মত্তখিত্তৱেদনা.

অদস্সনাপ্পটিকম্মে, দিট্ঠি তস্সেৱ হোতি তং;

পণ্ডকো থেয্যতিত্থী চ, তিৰচ্ছানমাতুপেত্তিকং.

ঘাতকো দূসকো চাপি, ভেদলোহিতব্যঞ্জনা;