৯. অধিকৰণৱূপসমনসমথো

সম্মুখাৱিনযো

২২৮. [পৰি. ২৯২-২৯৩, ৩০৭ আদযো] ‘‘ৱিৱাদাধিকৰণং কতিহি সমথেহি সম্মতি? ৱিৱাদাধিকৰণং দ্ৱীহি সমথেহি সম্মতি – সম্মুখাৱিনযেন চ, যেভুয্যসিকায চ. সিযা ৱিৱাদাধিকৰণং একং সমথং অনাগম্ম যেভুয্যসিকং, একেন সমথেন সমেয্য – সম্মুখাৱিনযেনাতি? সিযাতিস্স ৱচনীযং. যথা কথং ৱিয? ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ৱিৱদন্তি – ধম্মোতি ৱা অধম্মোতি ৱা, ৱিনযোতি ৱা অৱিনযোতি ৱা, ভাসিতং লপিতং তথাগতেনাতি ৱা অভাসিতং অলপিতং তথাগতেনাতি ৱা, আচিণ্ণং তথাগতেনাতি ৱা অনাচিণ্ণং তথাগতেনাতি ৱা, পঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি ৱা অপঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি ৱা, আপত্তীতি ৱা অনাপত্তীতি ৱা, লহুকা আপত্তীতি ৱা গৰুকা আপত্তীতি ৱা, সাৱসেসা আপত্তীতি ৱা অনৱসেসা আপত্তীতি ৱা, দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি ৱা অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি ৱা.

‘‘তে চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ সক্কোন্তি তং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং, ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা. কা চ তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা? যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপ্পত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা ন পটিক্কোসন্তি – অযং তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা. কা চ তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা? যেন ধম্মেন যেন ৱিনযেন যেন সত্থুসাসনেন তং অধিকৰণং ৱূপসম্মতি – অযং তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা. কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ ৱিৱদতি, যেন চ ৱিৱদতি, উভো অত্থপচ্চত্থিকা সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা. এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং কাৰকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.

২২৯. ‘‘তে চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ন সক্কোন্তি তং অধিকৰণং তস্মিং আৱাসে ৱূপসমেতুং, তেহি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি, যস্মিং আৱাসে সম্বহুলা [বহুতৰা (সী. স্যা.)] ভিক্খূ, সো আৱাসো গন্তব্বো. তে চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ তং আৱাসং গচ্ছন্তা অন্তৰামগ্গে সক্কোন্তি তং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং, ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা. কা চ তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা? যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপ্পত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা ন পটিক্কোসন্তি – অযং তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা. কা চ তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা? যেন ধম্মেন যেন ৱিনযেন যেন সত্থুসাসনেন তং অধিকৰণং ৱূপসম্মতি – অযং তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা. কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ ৱিৱদতি, যেন চ ৱিৱদতি, উভো অত্থপচ্চত্থিকা সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা. এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং কাৰকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.

২৩০. ‘‘তে চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ তং আৱাসং আগচ্ছন্তা অন্তৰামগ্গে ন সক্কোন্তি তং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং, তেহি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি, তং আৱাসং গন্ত্ৱা আৱাসিকা ভিক্খূ এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘ইদং খো, আৱুসো, অধিকৰণং এৱং জাতং, এৱং সমুপ্পন্নং; সাধাযস্মন্তা ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেন্তু ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন, যথযিদং অধিকৰণং সুৱূপসন্তং অস্সা’তি.

‘‘সচে, ভিক্খৱে, আৱাসিকা ভিক্খূ ৱুড্ঢতৰা হোন্তি, আগন্তুকা ভিক্খূ নৱকতৰা, তেহি, ভিক্খৱে, আৱাসিকেহি ভিক্খূহি আগন্তুকা ভিক্খূ এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘ইঙ্ঘ তুম্হে, আযস্মন্তো, মুহুত্তং একমন্তং হোথ, যাৱ মযং মন্তেমা’তি. সচে পন, ভিক্খৱে, আৱাসিকা ভিক্খূ নৱকতৰা হোন্তি, আগন্তুকা ভিক্খূ ৱুড্ঢতৰা, তেহি, ভিক্খৱে, আৱাসিকেহি ভিক্খূহি আগন্তুকা ভিক্খূ এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘তেন হি তুম্হে, আযস্মন্তো, মুহুত্তং ইধেৱ তাৱ হোথ, যাৱ মযং মন্তেমা’তি.

‘‘সচে পন, ভিক্খৱে, আৱাসিকানং ভিক্খূনং মন্তযমানানং এৱং হোতি – ‘ন মযং সক্কোম ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেনা’তি, ন তং অধিকৰণং আৱাসিকেহি ভিক্খূহি সম্পটিচ্ছিতব্বং. সচে পন, ভিক্খৱে, আৱাসিকানং ভিক্খূনং মন্তযমানানং এৱং হোতি – ‘সক্কোম মযং ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেনা’তি, তেহি, ভিক্খৱে, আৱাসিকেহি ভিক্খূহি আগন্তুকা ভিক্খূ এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘সচে তুম্হে, আযস্মন্তো, অম্হাকং ইমং অধিকৰণং যথাজাতং যথাসমুপ্পন্নং আৰোচেস্সথ, যথা চ মযং ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেস্সাম ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন তথা সুৱূপসন্তং ভৱিস্সতি. এৱং মযং ইমং অধিকৰণং সম্পটিচ্ছিস্সাম. নো চে তুম্হে, আযস্মন্তো, অম্হাকং ইমং অধিকৰণং যথাজাতং যথাসমুপ্পন্নং আৰোচেস্সথ, যথা চ মযং ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেস্সাম ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন তথা ন সুৱূপসন্তং ভৱিস্সতি, ন মযং ইমং অধিকৰণং সম্পটিচ্ছিস্সামা’তি. এৱং সুপৰিগ্গহিতং খো, ভিক্খৱে, কত্ৱা আৱাসিকেহি ভিক্খূহি তং অধিকৰণং সম্পটিচ্ছিতব্বং.

‘‘তেহি, ভিক্খৱে, আগন্তুকেহি ভিক্খূহি আৱাসিকা ভিক্খূ এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘যথাজাতং যথাসমুপ্পন্নং মযং ইমং অধিকৰণং আযস্মন্তানং আৰোচেস্সাম. সচে আযস্মন্তা সক্কোন্তি এত্তকেন ৱা এত্তকেন ৱা অন্তৰেন ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন তথা সুৱূপসন্তং ভৱিস্সতি. এৱং মযং ইমং অধিকৰণং আযস্মন্তানং নিয্যাদেস্সাম. নো চে আযস্মন্তা সক্কোন্তি এত্তকেন ৱা এত্তকেন ৱা অন্তৰেন ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন তথা ন সুৱূপসন্তং ভৱিস্সতি, ন মযং ইমং অধিকৰণং আযস্মন্তানং নিয্যাদেস্সাম. মযমেৱ ইমস্স অধিকৰণস্স সামিনো ভৱিস্সামা’তি. এৱং সুপৰিগ্গহিতং খো, ভিক্খৱে, কত্ৱা আগন্তুকেহি ভিক্খূহি তং অধিকৰণং আৱাসিকানং ভিক্খূনং নিয্যাদেতব্বং.

‘‘তে চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ সক্কোন্তি তং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং, ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং কাৰকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.

উব্বাহিকাযৱূপসমনং

২৩১. ‘‘তেহি চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি তস্মিং অধিকৰণে ৱিনিচ্ছিযমানে অনন্তানি [অনগ্গানি (সী.)] চেৱ ভস্সানি জাযন্তি, ন চেকস্স [ন চেতস্স (ক.)] ভাসিতস্স অত্থো ৱিঞ্ঞাযতি, অনুজানামি, ভিক্খৱে, এৱৰূপং অধিকৰণং উব্বাহিকায ৱূপসমেতুং. ‘‘দসহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো – সীলৱা হোতি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু; বহুস্সুতো হোতি সুতধৰো সুতসন্নিচযো, যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পৰিযোসানকল্যাণা সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং অভিৱদন্তি, তথাৰূপস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি, ধাতা [ধতা (সী. স্যা.)] ৱচসা পৰিচিতা মনসানুপেক্খিতা দিট্ঠিযা সুপ্পটিৱিদ্ধা; উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ৱিত্থাৰেন স্ৱাগতানি হোন্তি সুৱিভত্তানি সুপ্পৱত্তীনি সুৱিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো; ৱিনযে খো পন ঠিতো [ছেকো (ক.)] হোতি অসংহীৰো; পটিবলো হোতি উভো অত্থপচ্চত্থিকে অস্সাসেতুং সঞ্ঞাপেতুং নিজ্ঝাপেতুং পেক্খেতুং পসাদেতুং; অধিকৰণসমুপ্পাদৱূপসমনকুসলো হোতি; অধিকৰণং জানাতি; অধিকৰণসমুদযং জানাতি; অধিকৰণনিৰোধং জানাতি; অধিকৰণনিৰোধগামিনিপটিপদং জানাতি. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ইমেহি দসহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং উব্বাহিকায সম্মন্নিতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৱা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

২৩২. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অম্হাকং ইমস্মিং অধিকৰণে ৱিনিচ্ছিযমানে অনন্তানি চেৱ ভস্সানি জাযন্তি, ন চেকস্স ভাসিতস্স অত্থো ৱিঞ্ঞাযতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামঞ্চ ইত্থন্নামঞ্চ ভিক্খুং সম্মন্নেয্য উব্বাহিকায ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অম্হাকং ইমস্মিং অধিকৰণে ৱিনিচ্ছিযমানে অনন্তানি চেৱ ভস্সানি জাযন্তি, ন চেকস্স ভাসিতস্স অত্থো ৱিঞ্ঞাযতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামঞ্চ ইত্থন্নামঞ্চ ভিক্খুং সম্মন্নতি উব্বাহিকায ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স চ ইত্থন্নামস্স চ ভিক্খুনো সম্মুতি উব্বাহিকায ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো চ ইত্থন্নামো চ ভিক্খু উব্বাহিকায ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.

‘‘তে চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ সক্কোন্তি তং অধিকৰণং উব্বাহিকায ৱূপসমেতুং, ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং কাৰকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং.

২৩৩. ‘‘তেহি চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি তস্মিং অধিকৰণে ৱিনিচ্ছিযমানে তত্ৰাস্স ভিক্খু ধম্মকথিকো, তস্স নেৱ সুত্তং আগতং হোতি, নো সুত্তৱিভঙ্গো, সো অত্থং অসল্লক্খেন্তো ব্যঞ্জনচ্ছাযায অত্থং পটিবাহতি, ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন তে ভিক্খূ ঞাপেতব্বা –

‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু ধম্মকথিকো. ইমস্স নেৱ সুত্তং আগতং হোতি, নো সুত্তৱিভঙ্গো. সো অত্থং অসল্লক্খেন্তো ব্যঞ্জনচ্ছাযায অত্থং পটিবাহতি. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, ইত্থন্নামং ভিক্খুং ৱুট্ঠাপেত্ৱা অৱসেসা ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেয্যামাতি.

‘‘তে চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ তং ভিক্খুং ৱুট্ঠাপেত্ৱা সক্কোন্তি তং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং, ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং কাৰকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং.

‘‘তেহি চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি তস্মিং অধিকৰণে ৱিনিচ্ছিযমানে তত্ৰাস্স ভিক্খু ধম্মকথিকো, তস্স সুত্তঞ্হি খো আগতং হোতি, নো সুত্তৱিভঙ্গো, সো অত্থং অসল্লক্খেন্তো ব্যঞ্জনচ্ছাযায অত্থং পটিবাহতি, ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন তে ভিক্খূ ঞাপেতব্বা –

‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু ধম্মকথিকো. ইমস্স সুত্তঞ্হি খো আগতং হোতি, নো সুত্তৱিভঙ্গো. সো অত্থং অসল্লক্খেন্তো ব্যঞ্জনচ্ছাযায অত্থং পটিবাহতি. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, ইত্থন্নামং ভিক্খুং ৱুট্ঠাপেত্ৱা অৱসেসা ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেয্যামাতি.

‘‘তে চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ তং ভিক্খুং ৱুট্ঠাপেত্ৱা সক্কোন্তি তং অধিকৰণং ৱূপসমেতুং, ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং কাৰকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং.

যেভুয্যসিকাৱিনযো

২৩৪. ‘‘তে চে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ন সক্কোন্তি তং অধিকৰণং উব্বাহিকায ৱূপসমেতুং, তেহি, ভিক্খৱে, ভিক্খূহি তং অধিকৰণং সঙ্ঘস্স নিয্যাদেতব্বং – ‘ন মযং [ন চ মযং (ক.)], ভন্তে, সক্কোম ইমং অধিকৰণং উব্বাহিকায ৱূপসমেতুং, সঙ্ঘোৱ ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেতূ’তি. অনুজানামি, ভিক্খৱে, এৱৰূপং অধিকৰণং যেভুয্যসিকায ৱূপসমেতুং. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু সলাকগ্গাহাপকো সম্মন্নিতব্বো – যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, গহিতাগহিতঞ্চ জানেয্য…পে… এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৱা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সলাকগ্গাহাপকং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সলাকগ্গাহাপকং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সলাকগ্গাহাপকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু সলাকগ্গাহাপকো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.

‘‘তেন সলাকগ্গাহাপকেন ভিক্খুনা সলাকা গাহেতব্বা. যথা বহুতৰা ভিক্খূ ধম্মৱাদিনো ৱদন্তি তথা তং অধিকৰণং ৱূপসমেতব্বং. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন চ, যেভুয্যসিকায চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা. কা চ তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা? যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপ্পত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা ন পটিক্কোসন্তি – অযং তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা. কা চ তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা? যেন ধম্মেন যেন ৱিনযেন যেন সত্থুসাসনেন তং অধিকৰণং ৱূপসম্মতি – অযং তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা. কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ ৱিৱদতি, যেন চ ৱিৱদতি, উভো অত্থপচ্চত্থিকা সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা. কা চ তত্থ যেভুয্যসিকায? যা যেভুয্যসিকাকম্মস্স কিৰিযা কৰণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৱাসনা অপ্পটিক্কোসনা – অযং তত্থ যেভুয্যসিকায. এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং কাৰকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিয’’ন্তি.

তিৱিধসলাকগ্গাহো

২৩৫. তেন খো পন সমযেন সাৱত্থিযা এৱং জাতং এৱং সমুপ্পন্নং অধিকৰণং হোতি. অথ খো তে ভিক্খূ – অসন্তুট্ঠা সাৱত্থিযা সঙ্ঘস্স অধিকৰণৱূপসমনেন – অস্সোসুং খো অমুকস্মিং কিৰ আৱাসে সম্বহুলা থেৰা ৱিহৰন্তি বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধৰা ৱিনযধৰা মাতিকাধৰা পণ্ডিতা ৱিযত্তা মেধাৱিনো লজ্জিনো কুক্কুচ্চকা সিক্খাকামা. তে চে থেৰা ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেয্যুং ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন, এৱমিদং অধিকৰণং সুৱূপসন্তং অস্সাতি. অথ খো তে ভিক্খূ তং আৱাসং গন্ত্ৱা তে থেৰে এতদৱোচুং – ‘‘ইদং, ভন্তে, অধিকৰণং এৱং জাতং, এৱং সমুপ্পন্নং. সাধু, ভন্তে, থেৰা ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেন্তু ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন, যথযিদং অধিকৰণং সুৱূপসন্তং অস্সা’’তি. অথ খো তে থেৰা – যথা সাৱত্থিযা সঙ্ঘেন অধিকৰণং ৱূপসমিতং তথা সুৱূপসন্তন্তি [যথা সুৱূপসন্তং (সী. স্যা.)] – তথা তং অধিকৰণং ৱূপসমেসুং.

অথ খো তে ভিক্খূ – অসন্তুট্ঠা সাৱত্থিযা সঙ্ঘস্স অধিকৰণৱূপসমনেন, অসন্তুট্ঠা সম্বহুলানং থেৰানং অধিকৰণৱূপসমনেন – অস্সোসুং খো অমুকস্মিং কিৰ আৱাসে তযো থেৰা ৱিহৰন্তি…পে… দ্ৱে থেৰা ৱিহৰন্তি…পে… একো থেৰো ৱিহৰতি বহুস্সুতো আগতাগমো ধম্মধৰো ৱিনযধৰো মাতিকাধৰো পণ্ডিতো ৱিযত্তো মেধাৱী লজ্জী কুক্কুচ্চকো সিক্খাকামো. সো চে থেৰো ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেয্য ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন, এৱমিদং অধিকৰণং সুৱূপসন্তং অস্সাতি. অথ খো তে ভিক্খূ তং আৱাসং গন্ত্ৱা তং থেৰং এতদৱোচুং – ‘‘ইদং, ভন্তে, অধিকৰণং এৱং জাতং, এৱং সমুপ্পন্নং. সাধু, ভন্তে, থেৰো ইমং অধিকৰণং ৱূপসমেতু ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন, যথযিদং অধিকৰণং সুৱূপসন্তং অস্সা’’তি. অথ খো সো থেৰো – যথা সাৱত্থিযা সঙ্ঘেন অধিকৰণং ৱূপসমিতং, যথা সম্বহুলেহি থেৰেহি অধিকৰণং ৱূপসমিতং, যথা তীহি থেৰেহি অধিকৰণং ৱূপসমিতং, যথা দ্ৱীহি থেৰেহি অধিকৰণং ৱূপসমিতং, তথা সুৱূপসন্তন্তি – তথা তং অধিকৰণং ৱূপসমেসি.

অথ খো তে ভিক্খূ অসন্তুট্ঠা সাৱত্থিযা সঙ্ঘস্স অধিকৰণৱূপসমনেন, অসন্তুট্ঠা সম্বহুলানং থেৰানং অধিকৰণৱূপসমনেন, অসন্তুট্ঠা তিণ্ণং থেৰানং অধিকৰণৱূপসমনেন, অসন্তুট্ঠা দ্ৱিন্নং থেৰানং অধিকৰণৱূপসমনেন, অসন্তুট্ঠা একস্স থেৰস্স অধিকৰণৱূপসমনেন, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং…পে… ‘‘নিহতমেতং, ভিক্খৱে, অধিকৰণং সন্তং ৱূপসন্তং সুৱূপসন্তং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, তেসং ভিক্খূনং সঞ্ঞত্তিযা তযো সলাকগ্গাহে – গূড়্হকং, সকণ্ণজপ্পকং, ৱিৱটকং.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, গূড়্হকো সলাকগ্গাহো হোতি? তেন সলাকগ্গাহাপকেন ভিক্খুনা সলাকাযো ৱণ্ণাৱণ্ণাযো কত্ৱা একমেকো ভিক্খু উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘অযং এৱংৱাদিস্স সলাকা, অযং এৱংৱাদিস্স সলাকা. যং ইচ্ছসি তং গণ্হাহী’তি. গহিতে ৱত্তব্বো – ‘মা চ কস্সচি দস্সেহী’তি. সচে জানাতি – অধম্মৱাদী বহুতৰাতি, দুগ্গহোতি, পচ্চুক্কড্ঢিতব্বং. সচে জানাতি – ধম্মৱাদী বহুতৰাতি, সুগ্গহোতি, সাৱেতব্বং. এৱং খো, ভিক্খৱে, গূড়্হকো সলাকগ্গাহো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, সকণ্ণজপ্পকো সলাকগ্গাহো হোতি? তেন সলাকগ্গাহাপকেন ভিক্খুনা একমেকস্স ভিক্খুনো উপকণ্ণকে আৰোচেতব্বং – ‘অযং এৱংৱাদিস্স সলাকা, অযং এৱংৱাদিস্স সলাকা. যং ইচ্ছসি তং গণ্হাহী’তি. গহিতে ৱত্তব্বো – ‘মা চ কস্সচি আৰোচেহী’তি. সচে জানাতি – অধম্মৱাদী বহুতৰাতি, দুগ্গহোতি, পচ্চুক্কড্ঢিতব্বং. সচে জানাতি – ধম্মৱাদী বহুতৰাতি, সুগ্গহোতি, সাৱেতব্বং. এৱং খো, ভিক্খৱে, সকণ্ণজপ্পকো সলাকগ্গাহো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ৱিৱটকো সলাকগ্গাহো হোতি? সচে জানাতি – ধম্মৱাদী বহুতৰাতি, ৱিস্সট্ঠেনেৱ ৱিৱটেন গাহেতব্বো. এৱং খো, ভিক্খৱে, ৱিৱটকো সলাকগ্গাহো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো সলাকগ্গাহা’’তি.

সতিৱিনযো

২৩৬. [পৰি. ২৯২-২৯৩, ৩০৭ আদযো] ‘‘অনুৱাদাধিকৰণং কতিহি সমথেহি সম্মতি? অনুৱাদাধিকৰণং চতূহি সমথেহি সম্মতি – সম্মুখাৱিনযেন চ, সতিৱিনযেন চ, অমূড়্হৱিনযেন চ, তস্সপাপিযসিকায চ. সিযা অনুৱাদাধিকৰণং দ্ৱে সমথে অনাগম্ম – অমূড়্হৱিনযঞ্চ, তস্সপাপিযসিকঞ্চ; দ্ৱীহি সমথেহি সম্মেয্য – সম্মুখাৱিনযেন চ, সতিৱিনযেন চাতি? সিযাতিস্স ৱচনীযং. যথা কথং ৱিয? ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ভিক্খুং অমূলিকায সীলৱিপত্তিযা অনুদ্ধংসেন্তি. তস্স খো, ভিক্খৱে [তস্স খো তং ভিক্খৱে (স্যা. ক.)], ভিক্খুনো সতিৱেপুল্লপ্পত্তস্স সতিৱিনযো দাতব্বো. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, দাতব্বো –

‘‘তেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গ কৰিত্ৱা…পে… এৱমস্স ৱচনীযো – ‘মং, ভন্তে, ভিক্খূ অমূলিকায সীলৱিপত্তিযা অনুদ্ধংসেন্তি. সোহং, ভন্তে, সতিৱেপুল্লপ্পত্তো সঙ্ঘং সতিৱিনযং যাচামী’তি. দুতিযম্পি যাচিতব্বো. ততিযম্পি যাচিতব্বো. ব্যত্তেনং ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ভিক্খূ ইত্থন্নামং ভিক্খুং অমূলিকায সীলৱিপত্তিযা অনুদ্ধংসেন্তি. সো সতিৱেপুল্লপ্পত্তো সঙ্ঘং সতিৱিনযং যাচতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সতিৱেপুল্লপ্পত্তস্স সতিৱিনযং দদেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ভিক্খূ ইত্থন্নামং ভিক্খুং অমূলিকায সীলৱিপত্তিযা অনুদ্ধংসেন্তি. সো সতিৱেপুল্লপ্পত্তো সঙ্ঘং সতিৱিনযং যাচতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সতিৱেপুল্লপ্পত্তস্স সতিৱিনযং দেতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সতিৱেপুল্লপ্পত্তস্স সতিৱিনযস্স দানং, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৱদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৱদামি…পে….

‘‘দিন্নো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সতিৱেপুল্লপ্পত্তস্স সতিৱিনযো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.

‘‘ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন চ সতিৱিনযেন চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ অনুৱদতি, যঞ্চ অনুৱদতি, উভো সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা. কিঞ্চ তত্থ সতিৱিনযস্মিং? যা সতিৱিনযস্স কম্মস্স কিৰিযা কৰণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৱাসনা অপ্পটিক্কোসনা – ইদং তত্থ সতিৱিনযস্মিং. এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং কাৰকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.

অমূড়্হৱিনযো

২৩৭. ‘‘সিযা অনুৱাদাধিকৰণং দ্ৱে সমথে অনাগম্ম – সতিৱিনযঞ্চ, তস্সপাপিযসিকঞ্চ; দ্ৱীহি সমথেহি সম্মেয্য – সম্মুখাৱিনযেন চ, অমূড়্হৱিনযেন চাতি? সিযাতিস্স ৱচনীযং. যথা কথং ৱিয? ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু উম্মত্তকো হোতি চিত্তৱিপৰিযাসকতো. তেন উম্মত্তকেন চিত্তৱিপৰিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং হোতি ভাসিতপৰিক্কন্তং. তং ভিক্খূ উম্মত্তকেন চিত্তৱিপৰিযাসকতেন অজ্ঝাচিণ্ণেন আপত্তিযা চোদেন্তি – ‘সৰতাযস্মা এৱৰূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. সো এৱং ৱদেতি – ‘অহং খো, আৱুসো, উম্মত্তকো অহোসিং চিত্তৱিপৰিযাসকতো. তেন মে উম্মত্তকেন চিত্তৱিপৰিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপৰিক্কন্তং. নাহং তং সৰামি. মূড়্হেন মে এতং কত’ন্তি. এৱম্পি নং ৱুচ্চমানা চোদেন্তেৱ – ‘সৰতাযস্মা এৱৰূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. ‘‘তস্স খো, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অমূড়্হস্স অমূড়্হৱিনযো দাতব্বো. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, দাতব্বো –

‘‘তেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা…পে… এৱমস্স ৱচনীযো – ‘অহং, ভন্তে, উম্মত্তকো অহোসিং চিত্তৱিপৰিযাসকতো. তেন মে উম্মত্তকেন চিত্তৱিপৰিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপৰিক্কন্তং. মং ভিক্খূ উম্মত্তকেন চিত্তৱিপৰিযাসকতেন অজ্ঝাচিণ্ণেন আপত্তিযা চোদেন্তি – ‘সৰতাযস্মা এৱৰূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. ত্যাহং এৱং ৱদামি – ‘অহং খো, আৱুসো, উম্মত্তকো অহোসিং চিত্তৱিপৰিযাসকতো. তেন মে উম্মত্তকেন চিত্তৱিপৰিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপৰিক্কন্তং. নাহং তং সৰামি. মূড়্হেন মে এতং কত’ন্তি. এৱম্পি মং ৱুচ্চমানা চোদেন্তেৱ – ‘সৰতাযস্মা এৱৰূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. ‘সোহং, ভন্তে, অমূড়্হো সঙ্ঘং অমূড়্হৱিনযং যাচামী’তি. দুতিযম্পি যাচিতব্বো. ততিযম্পি যাচিতব্বো. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু উম্মত্তকো অহোসি চিত্তৱিপৰিযাসকতো. তেন উম্মত্তকেন চিত্তৱিপৰিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপৰিক্কন্তং. তং ভিক্খূ উম্মত্তকেন চিত্তৱিপৰিযাসকতেন অজ্ঝাচিণ্ণেন আপত্তিযা চোদেন্তি – ‘সৰতাযস্মা এৱৰূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. সো এৱং ৱদেতি – ‘অহং খো, আৱুসো, উম্মত্তকো অহোসিং চিত্তৱিপৰিযাসকতো. তেন মে উম্মত্তকেন চিত্তৱিপৰিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপৰিক্কন্তং. নাহং তং সৰামি. মূড়্হেন মে এতং কত’ন্তি. এৱম্পি নং ৱুচ্চমানা চোদেন্তেৱ – ‘সৰতাযস্মা এৱৰূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. সো অমূড়্হো সঙ্ঘং অমূড়্হৱিনযং যাচতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো অমূড়্হস্স অমূড়্হৱিনযং দদেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু উম্মত্তকো অহোসি চিত্তৱিপৰিযাসকতো. তেন উম্মত্তকেন চিত্তৱিপৰিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপৰিক্কন্তং. তং ভিক্খূ উম্মত্তকেন চিত্তৱিপৰিযাসকতেন অজ্ঝাচিণ্ণেন আপত্তিযা চোদেন্তি – ‘সৰতাযস্মা এৱৰূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. সো এৱং ৱদেতি – ‘অহং খো, আৱুসো, উম্মত্তকো অহোসিং চিত্তৱিপৰিযাসকতো. তেন মে উম্মত্তকেন চিত্তৱিপৰিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপৰিক্কন্তং. নাহং তং সৰামি. মূড়্হেন মে এতং কত’ন্তি. এৱম্পি নং ৱুচ্চমানা চোদেন্তেৱ – ‘সৰতাযস্মা এৱৰূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. সো অমূড়্হো সঙ্ঘং অমূড়্হৱিনযং যাচতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো অমূড়্হস্স অমূড়্হৱিনযং দেতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো অমূড়্হস্স অমূড়্হৱিনযস্স দানং, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৱদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৱদামি…পে….

‘‘দিন্নো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো অমূড়্হস্স অমূড়্হৱিনযো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.

‘‘ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন চ, অমূড়্হৱিনযেন চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… কিঞ্চ তত্থ অমূড়্হৱিনযস্মিং? যা অমূড়্হৱিনযস্স কম্মস্স কিৰিযা কৰণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৱাসনা অপ্পটিক্কোসনা – ইদং তত্থ অমূড়্হৱিনযস্মিং. এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং কাৰকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.

তস্সপাপিযসিকাৱিনযো

২৩৮. ‘‘সিযা অনুৱাদাধিকৰণং দ্ৱে সমথে অনাগম্ম – সতিৱিনযঞ্চ, অমূড়্হৱিনযঞ্চ; দ্ৱীহি সমথেহি সম্মেয্য – সম্মুখাৱিনযেন চ, তস্সপাপিযসিকায চাতি? সিযাতিস্স ৱচনীযং. যথা কথং ৱিয? ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু ভিক্খুং সঙ্ঘমজ্ঝে গৰুকায আপত্তিযা চোদেতি – ‘সৰতাযস্মা এৱৰূপিং গৰুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পাৰাজিকং ৱা পাৰাজিকসামন্তং ৱা’তি. সো এৱং ৱদেতি – ‘ন খো অহং, আৱুসো, সৰামি এৱৰূপিং গৰুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পাৰাজিকং ৱা পাৰাজিকসামন্তং ৱা’তি. তমেনং সো নিব্বেঠেন্তং অতিৱেঠেতি – ‘ইঙ্ঘাযস্মা সাধুকমেৱ জানাহি, যদি সৰসি এৱৰূপিং গৰুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পাৰাজিকং ৱা পাৰাজিকসামন্তং ৱা’তি. সো এৱং ৱদেতি – ‘ন খো অহং, আৱুসো, সৰামি এৱৰূপিং গৰুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পাৰাজিকং ৱা পাৰাজিকসামন্তং ৱা. সৰামি চ খো অহং, আৱুসো, এৱৰূপিং অপ্পমত্তিকং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. তমেনং সো নিব্বেঠেন্তং অতিৱেঠেতি – ‘ইঙ্ঘাযস্মা সাধুকমেৱ জানাহি, যদি সৰসি এৱৰূপিং গৰুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পাৰাজিকং ৱা পাৰাজিকসামন্তং ৱা’তি. সো এৱং ৱদেতি – ‘ইমঞ্হি নামাহং, আৱুসো, অপ্পমত্তিকং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা অপুট্ঠো পটিজানিস্সামি. কিং পনাহং এৱৰূপিং গৰুকং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা, পাৰাজিকং ৱা পাৰাজিকসামন্তং ৱা, পুট্ঠো ন পটিজানিস্সামী’তি? সো এৱং ৱদেতি – ‘ইমঞ্হি নাম ত্ৱং, আৱুসো, অপ্পমত্তিকং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা অপুট্ঠো ন পটিজানিস্সসি. কিং পন ত্ৱং এৱৰূপিং গৰুকং আপত্তিং আপজ্জিত্ৱা, পাৰাজিকং ৱা পাৰাজিকসামন্তং ৱা, অপুট্ঠো পটিজানিস্সসি? ইঙ্ঘাযস্মা সাধুকমেৱ জানাহি, যদি সৰসি এৱৰূপিং গৰুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পাৰাজিকং ৱা পাৰাজিকসামন্তং ৱা’তি. সো এৱং ৱদেসি – ‘সৰামি খো অহং, আৱুসো, এৱৰূপিং গৰুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পাৰাজিকং ৱা পাৰাজিকসামন্তং ৱা. দৱা মে এতং ৱুত্তং, ৰৱা মে এতং ৱুত্তং – নাহং তং সৰামি এৱৰূপিং গৰুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পাৰাজিকং ৱা পাৰাজিকসামন্তং ৱা’তি. তস্স খো, ভিক্খৱে [তস্স খো তং ভিক্খৱে (ক.) তস্স খ্ৱতং ভিক্খৱে (স্যা.)], ভিক্খুনো তস্সপাপিযসিকাকম্মং কাতব্বং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, কাতব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝে গৰুকায আপত্তিযা অনুযুঞ্জিযমানো অৱজানিত্ৱা পটিজানাতি, পটিজানিত্ৱা অৱজানাতি, অঞ্ঞেনাঞ্ঞং পটিচৰতি, সম্পজানমুসা ভাসতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো তস্সপাপিযসিকাকম্মং কৰেয্য. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝে গৰুকায আপত্তিযা অনুযুঞ্জিযমানো অৱজানিত্ৱা পটিজানাতি, পটিজানিত্ৱা অৱজানাতি, অঞ্ঞেনাঞ্ঞং পটিচৰতি, সম্পজানমুসা ভাসতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো তস্সপাপিযসিকাকম্মং কৰোতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো তস্সপাপিযসিকাকম্মস্স কৰণং, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৱদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৱদামি…পে….

‘‘কতং সঙ্ঘেন ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো তস্সপাপিযসিকাকম্মং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.

‘‘ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন চ, তস্সপাপিযসিকায চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা…পে… কা চ তত্থ তস্সপাপিযসিকায? যা তস্সপাপিযসিকাকম্মস্স কিৰিযা কৰণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৱাসনা অপ্পটিক্কোসনা – অযং তত্থ তস্সপাপিযসিকায. এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং কাৰকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.

পটিঞ্ঞাতকৰণং

২৩৯. [পৰি. ২৯৫, ৩০৬, ৩০৮ আদযো] ‘‘আপত্তাধিকৰণং কতিহি সমথেহি সম্মতি? আপত্তাধিকৰণং তীহি সমথেহি সম্মতি – সম্মুখাৱিনযেন চ, পটিঞ্ঞাতকৰণেন চ, তিণৱত্থাৰকেন চ. সিযা আপত্তাধিকৰণং একং সমথং অনাগম্ম – তিণৱত্থাৰকং, দ্ৱীহি সমথেহি সম্মেয্য – সম্মুখাৱিনযেন চ, পটিঞ্ঞাতকৰণেন চাতি? সিযাতিস্স ৱচনীযং. যথা কথং ৱিয? ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু লহুকং আপত্তিং আপন্নো হোতি. তেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘অহং, আৱুসো, ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো; তং পটিদেসেমী’তি. তেন ৱত্তব্বো – ‘পস্সসী’তি? ‘আম পস্সামী’তি. ‘আযতিং সংৱৰেয্যাসী’তি.

‘‘ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন চ, পটিঞ্ঞাতকৰণেন চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ দেসেতি, যস্স চ দেসেতি, উভো সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা. কিঞ্চ তত্থ পটিঞ্ঞাতকৰণস্মিং? যা পটিঞ্ঞাতকৰণস্স কম্মস্স কিৰিযা কৰণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৱাসনা অপ্পটিক্কোসনা – ইদং তত্থ পটিঞ্ঞাতকৰণস্মিং. এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং পটিগ্গাহকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা সম্বহুলে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা ৱুড্ঢানং ভিক্খূনং পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্সু ৱচনীযা – ‘অহং, ভন্তে, ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো; তং পটিদেসেমী’তি. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন তে ভিক্খূ ঞাপেতব্বা –

‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সৰতি, ৱিৱৰতি, উত্তানিং কৰোতি দেসেতি. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো আপত্তিং পটিগ্গণ্হেয্যন্তি. তেন ৱত্তব্বো – ‘পস্সসী’তি? ‘আম পস্সামী’তি. ‘আযতিং সংৱৰেয্যাসী’তি.

‘‘ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন চ, পটিঞ্ঞাতকৰণেন চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ দেসেতি, যস্স চ দেসেতি, উভো সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা. কিঞ্চ তত্থ পটিঞ্ঞাতকৰণস্মিং? যা পটিঞ্ঞাতকৰণস্স কম্মস্স কিৰিযা কৰণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৱাসনা অপ্পটিক্কোসনা – ইদং তত্থ পটিঞ্ঞাতকৰণস্মিং. এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং পটিগ্গাহকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা ৱুড্ঢানং ভিক্খূনং পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘অহং, ভন্তে, ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো; তং পটিদেসেমী’তি. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সৰতি, ৱিৱৰতি, উত্তানিং কৰোতি, দেসেতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো আপত্তিং পটিগ্গণ্হেয্যন্তি. তেন ৱত্তব্বো – ‘পস্সসী’তি? ‘আম পস্সামী’তি. ‘আযতিং সংৱৰেয্যাসী’তি.

‘‘ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন চ, পটিঞ্ঞাতকৰণেন চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং পটিগ্গাহকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.

তিণৱত্থাৰকং

২৪০. ‘‘সিযা আপত্তাধিকৰণং একং সমথং অনাগম্ম – পটিঞ্ঞাতকৰণং, দ্ৱীহি সমথেহি সম্মেয্য – সম্মুখাৱিনযেন চ, তিণৱত্থাৰকেন চাতি? সিযাতিস্স ৱচনীযং. যথা কথং ৱিয? ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৱিৱাদাপন্নানং ৱিহৰতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং হোতি ভাসিতপৰিক্কন্তং. তত্ৰ চে ভিক্খূনং এৱং হোতি – ‘অম্হাকং খো ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৱিৱাদাপন্নানং ৱিহৰতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপৰিক্কন্তং. সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কাৰেস্সাম, সিযাপি তং অধিকৰণং কক্খড়ত্তায ৱাড়ত্তায ভেদায সংৱত্তেয্যা’তি. অনুজানামি, ভিক্খৱে, এৱৰূপং অধিকৰণং তিণৱত্থাৰকেন ৱূপসমেতুং. এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ৱূপসমেতব্বং. সব্বেহেৱ একজ্ঝং সন্নিপতিতব্বং, সন্নিপতিত্ৱা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অম্হাকং ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৱিৱাদাপন্নানং ৱিহৰতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপৰিক্কন্তং. সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কাৰেস্সাম, সিযাপি তং অধিকৰণং কক্খড়ত্তায ৱাড়ত্তায ভেদায সংৱত্তেয্য. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইমং অধিকৰণং তিণৱত্থাৰকেন ৱূপসমেয্য, ঠপেত্ৱা থুল্লৱজ্জং, ঠপেত্ৱা গিহিপ্পটিসংযুত্তন্তি. ‘‘একতোপক্খিকানং ভিক্খূনং ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সকো পক্খো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা. অম্হাকং ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৱিৱাদাপন্নানং ৱিহৰতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপৰিক্কন্তং. সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কাৰেস্সাম, সিযাপি তং অধিকৰণং কক্খড়ত্তায ৱাড়ত্তায ভেদায সংৱত্তেয্য. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, অহং যা চেৱ আযস্মন্তানং আপত্তি, যা চ অত্তনো আপত্তি, আযস্মন্তানঞ্চেৱ অত্থায, অত্তনো চ অত্থায, সঙ্ঘমজ্ঝে তিণৱত্থাৰকেন দেসেয্যং, ঠপেত্ৱা থুল্লৱজ্জং, ঠপেত্ৱা গিহিপ্পটিসংযুত্তন্তি.

২৪১. ‘‘অথাপৰেসং একতোপক্খিকানং ভিক্খূনং ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সকো পক্খো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা. অম্হাকং ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৱিৱাদাপন্নানং ৱিহৰতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপৰিক্কন্তং. সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কাৰেস্সাম, সিযাপি তং অধিকৰণং কক্খড়ত্তায ৱাড়ত্তায ভেদায সংৱত্তেয্য. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, অহং যা চেৱ আযস্মন্তানং আপত্তি, যা চ অত্তনো আপত্তি, আযস্মন্তানঞ্চেৱ অত্থায, অত্তনো চ অত্থায, সঙ্ঘমজ্ঝে তিণৱত্থাৰকেন দেসেয্যং, ঠপেত্ৱা থুল্লৱজ্জং, ঠপেত্ৱা গিহিপ্পটিসংযুত্তন্তি.

২৪২. ‘‘অথাপৰেসং একতোপক্খিকানং ভিক্খূনং ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অম্হাকং ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৱিৱাদাপন্নানং ৱিহৰতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপৰিক্কন্তং. সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কাৰেস্সাম, সিযাপি তং অধিকৰণং কক্খড়ত্তায ৱাড়ত্তায ভেদায সংৱত্তেয্য. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং যা চেৱ ইমেসং আযস্মন্তানং আপত্তি, যা চ অত্তনো আপত্তি, ইমেসঞ্চেৱ আযস্মন্তানং অত্থায, অত্তনো চ অত্থায, সঙ্ঘমজ্ঝে তিণৱত্থাৰকেন দেসেয্যং, ঠপেত্ৱা থুল্লৱজ্জং, ঠপেত্ৱা গিহিপ্পটিসংযুত্তং. এসা ঞত্তি.

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অম্হাকং ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৱিৱাদাপন্নানং ৱিহৰতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপৰিক্কন্তং. সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কাৰেস্সাম, সিযাপি তং অধিকৰণং কক্খড়ত্তায ৱাড়ত্তায ভেদায সংৱত্তেয্য. অহং যা চেৱ ইমেসং আযস্মন্তানং আপত্তি, যা চ অত্তনো আপত্তি, ইমেসঞ্চেৱ আযস্মন্তানং অত্থায, অত্তনো চ অত্থায, সঙ্ঘমজ্ঝে তিণৱত্থাৰকেন দেসেমি, ঠপেত্ৱা থুল্লৱজ্জং, ঠপেত্ৱা গিহিপ্পটিসংযুত্তং. যস্সাযস্মতো খমতি অম্হাকং ইমাসং আপত্তীনং সঙ্ঘমজ্ঝে তিণৱত্থাৰকেন দেসনা, ঠপেত্ৱা থুল্লৱজ্জং, ঠপেত্ৱা গিহিপ্পটিসংযুত্তং, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.

‘‘দেসিতা অম্হাকং ইমা আপত্তিযো সঙ্ঘমজ্ঝে তিণৱত্থাৰকেন, ঠপেত্ৱা থুল্লৱজ্জং, ঠপেত্ৱা গিহিপ্পটিসংযুত্তং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.

‘‘অথাপৰেসং…পে… এৱমেতং ধাৰযামী’’তি.

‘‘ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অধিকৰণং ৱূপসন্তং. কেন ৱূপসন্তং? সম্মুখাৱিনযেন চ, তিণৱত্থাৰকেন চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৱিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা.

‘‘কা চ তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা? যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপ্পত্তা, তে আগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা ন পটিক্কোসন্তি – অযং তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা.

‘‘কা চ তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা? যেন ধম্মেন যেন ৱিনযেন যেন সত্থুসাসনেন তং অধিকৰণং ৱূপসম্মতি – অযং তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৱিনযসম্মুখতা.

‘‘কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ দেসেতি, যস্স চ দেসেতি, উভো সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা.

‘‘কিঞ্চ তত্থ তিণৱত্থাৰকস্মিং? যা তিণৱত্থাৰকস্স কম্মস্স কিৰিযা কৰণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৱাসনা অপ্পটিক্কোসনা – ইদং তত্থ তিণৱত্থাৰকস্মিং. এৱং ৱূপসন্তং চে, ভিক্খৱে, অধিকৰণং পটিগ্গাহকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.

[পৰি. ২৯৫, ৩০৭, ৩০৮] ‘‘কিচ্চাধিকৰণং কতিহি সমথেহি সম্মতি? কিচ্চাধিকৰণং একেন সমথেন সম্মতি – সম্মুখাৱিনযেনা’’তি.

সমথক্খন্ধকং নিট্ঠিতং চতুত্থং.