৭. জালিযসুত্তৱণ্ণনা
দ্ৱেপব্বজিতৱত্থুৱণ্ণনা
৩৭৮. এৱং মহালিসুত্তং সংৱণ্ণেত্ৱা ইদানি জালিযসুত্তং সংৱণ্ণেন্তো যথানুপুব্বং সংৱণ্ণনোকাসস্স পত্তভাৱং ৱিভাৱেতুং, মহালিসুত্তস্সানন্তৰং সঙ্গীতস্স সুত্তস্স জালিযসুত্তভাৱং ৱা পকাসেতুং ‘‘এৱং মে সুতং…পে… কোসম্বিযন্তি জালিযসুত্ত’’ন্তি আহ. ‘‘ঘোসিতেনা’’তিআদিনা মজ্ঝেলোপসমাসং দস্সেতি, ঘোসিতস্স আৰামোতিপি ৱত্তব্বং. এৱম্পি হি ‘‘অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে’’তিআদীসু (পাৰা. ২৩৪) ৱিয দাযককিত্তনং হোতি, এৱং পন কিত্তেন্তো আযস্মা আনন্দো অঞ্ঞেপি তস্স দিট্ঠানুগতিআপজ্জনে নিযোজেতীতি অঞ্ঞত্থ ৱুত্তং. তত্থ কোযং ঘোসিতসেট্ঠি নাম, কথঞ্চানেন আৰামো কাৰিতো, কথং পন তত্থ ভগৱা ৱিহাসীতি পুচ্ছায সব্বং তং ৱিস্সজ্জনং সমুদাগমতো পট্ঠায সঙ্খেপতোৱ দস্সেন্তো ‘‘পুব্বে কিৰা’’তিআদিমাহ. অল্লকপ্পৰট্ঠন্তি বহূসু পোত্থকেসু দিস্সতি, কত্থচি পন ‘‘অদ্দিলৰট্ঠ’’ন্তি চ ‘‘দমিড়ৰট্ঠ’’ন্তি চ লিখিতং. ততোতি অল্লকপ্পৰট্ঠতো. ‘‘পুত্তং…পে… অগমাসী’’তি ইদম্পি ‘‘তস্সেতং কম্ম’’ন্তি ঞাপেতুং ৱুত্তং. তদাতি তেসং গামং পৱিট্ঠদিৱসে. বলৱপাযাসন্তি গৰুতৰং বহুপাযাসং. জীৰাপেতুন্তি সমৱেপাকিনিযা গহণিযা পক্কাপেতুং. অসন্নিহিতেতি গেহতো বহি অঞ্ঞং গতে. ভুস্সতীতি নদতি, ‘‘ভুভু’’ইতি সুনখসদ্দং কৰোতীতি অত্থো. ইদম্পিস্স একং কম্মং. পচ্চেকবুদ্ধে পন চীৱৰকম্মত্থায অঞ্ঞং ঠানং গতে সুনখস্স হদযং ফালিতং. তিৰচ্ছানা নামেতে উজুজাতিকা হোন্তি অকুটিলা, মনুস্সা পন অঞ্ঞং হদযেন চিন্তেতি, অঞ্ঞং মুখেন কথেন্তি. তেনেৱাহ ‘‘গহনঞ্হেতং ভন্তে যদিদং মনুস্সা, উত্তানকঞ্হেতং ভন্তে যদিদং পসৱো’’তি (ম. নি. ২.৩).
ইতি সো তায পচ্চেকবুদ্ধে সিনেহৱসেন উজুদিট্ঠিতায অকুটিলতায কালঙ্কত্ৱা তাৱতিংসভৱনে নিব্বত্তো. তং সন্ধাযাহ ‘‘সো…পে… নিব্বত্তী’’তি. তস্স পন কণ্ণমূলে কথেন্তস্স সদ্দো সোড়সযোজনট্ঠানং ফৰতি, পকতিকথাসদ্দো পন সকলং দসযোজনসহস্সং দেৱনগৰং, এৱং সৰঘোসসম্পত্তিযা ‘‘ঘোসকদেৱপুত্তো’’ ত্ৱেৱ নামং অহোসি. অযমস্স পচ্চেকবুদ্ধে সিনেহেন ভুক্কৰণস্স নিস্সন্দো. চৱিত্ৱাতি আহাৰক্খযেন চৱিত্ৱা. দেৱলোকতো হি দেৱপুত্তা আযুক্খযেন, পুঞ্ঞক্খযেন, আহাৰক্খযেন, কোপেনাতি চতূহি কাৰণেহি চৱন্তি. ইমস্স পন কামগুণে পৰিভুঞ্জতো মুট্ঠস্সতিস্স আহাৰক্খযেন চৱনং হোতি. সো কোসম্বিযং নগৰসোভিনিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গণ্হি. নগৰসোভিনিযো কিৰ ধীতৰং পটিজগ্গন্তি, ন পুত্তং. ধীতৰো হি তাসং পৱেণিং ঘটযন্তি, তস্মা সাপি তং সঙ্কাৰকূটে ছড্ডাপেতি. অযমস্স পুব্বে পুত্তছড্ডনকম্মস্স নিস্সন্দো. পাপকম্মঞ্হি নামেতং ‘‘অপ্পক’’ন্তি নাৱমঞ্ঞিতব্বং. তমেকো মনুস্সো কাকসুনখপৰিৱাৰিতং দিস্ৱা ‘‘পুত্তো মে লদ্ধো’’তি গেহং নেসি, তস্স পন হত্থতো কোসম্বকসেট্ঠি কহাপণসহস্সং দত্ৱা অগ্গহেসি, তমত্থং সন্ধায ‘‘কোসম্বিযং একস্স কুলস্স ঘৰে নিব্বত্তী’’তিআদি ৱুত্তং. সত্তক্খত্তুং ঘাতাপনত্থং উপক্কমকৰণম্পি পুত্তছড্ডনকম্মস্সেৱ নিস্সন্দো. সেট্ঠিধীতাযাতি জনপদসেট্ঠিনো ধীতায. ৱেয্যত্তিযেনাতি পঞ্ঞাৱেয্যত্তিযেন. সা হি তস্স পিতৰা পেসিতং মাৰাপনপণ্ণং ফালেত্ৱা ৱিৱাহপণ্ণং বন্ধিত্ৱা জীৱিতলাভং কৰোতি. তাযেৱ সৰসম্পত্তিযা ঘোসিতসেট্ঠি নাম জাতো.
সৰীৰসন্তপ্পনত্থন্তি হিমৱন্তেৱ মূলফলাহাৰতায কিলন্তসৰীৰস্স লোণম্বিলসেৱনেন পীননত্থং. তসিতাতি পিপাসিতা. কিলন্তাতি পৰিস্সন্তকাযা. ৱটৰুক্খন্তি মহানিগ্ৰোধৰুক্খং. তে কিৰ তং পত্ৱা তস্স মূলে নিসীদিংসু. অথ জেট্ঠকতাপসো নিগ্ৰোধৰুক্খস্স সোভাসম্পত্তিং পস্সিত্ৱা ‘‘মহানুভাৱো মঞ্ঞে এত্থ অধিৱুত্থা দেৱতা. সাধু ৱতাযং দেৱতা ইসিগণস্স পানীযাদিদানেন অদ্ধানপৰিস্সমং ৱিনোদেয্যা’’তি চিন্তেসি. দেৱতাপি তথা চিন্তিতং উত্ৱা ইসিগণস্স পানীযন্হানকভোজনানি অদাসি. তেনাহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. জেট্ঠকতাপসস্স পন তথা চিন্তনং অৱিসেসতো সব্বত্থ আৰোপেত্ৱা ‘‘সঙ্গহং পচ্চাসিসন্তা’’তি ৱুত্তং. ‘‘হত্থং পসাৰেত্ৱা’’তি ইমিনা হত্থপ্পসাৰণমত্তেন তস্সা যথিচ্ছিতনিপ্ফত্তিং দস্সেতি. দেৱতা আহাতি সা অত্তনো পুঞ্ঞস্স পৰিত্তকত্তা লজ্জায কথেতুং অৱিসহন্তীপি পুনপ্পুনং নিপ্পীড়িযমানা এৱমাহ. সোতি অনাথপিণ্ডিকো গহপতি. ভতকানন্তি ভতিযা ৱেয্যাৱচ্চং কৰোন্তানং দাসপেসকম্মকৰানং. পকতিভত্তৱেতনমেৱাতি পকতিযা দাতব্বভত্তৱেতনমেৱ. তদা উপোসথিকত্তা কম্মং অকৰোন্তানম্পি কম্মকৰণদিৱসে দাতব্বভত্তৱেতনমেৱ, ন ততো ঊনন্তি অত্থো. ধম্মপদট্ঠকথাযং খুদ্দকভাণকানং মতেন ‘‘সাযমাসত্থায আগতো’’তি (ধ. প. অট্ঠ. ১.২.সামাৱতীৱত্থু) ৱুত্তং, ইধ পন দীঘভাণকানং মতেন ‘‘মজ্ঝন্হিকে পাতৰাসত্থায আগতো’’তি. কঞ্চীতি কঞ্চিপি ভতকং, কিঞ্চিপি ভতককম্মন্তি ৱা সম্বন্ধো. মজ্ঝন্হিককালত্তা ‘‘উপড্ঢদিৱসো গতো’’তি আহ, তেন উপড্ঢদিৱসমেৱ সমাদিন্নত্তা ‘‘উপড্ঢূপোসথো’’তি তং ৱোহৰন্তীতি দস্সেতি. ধম্মপদট্ঠকথাযং (ধ. প. অট্ঠ. ১.২ সামাৱতীৱত্থু) ৰত্তিভাগেন উপড্ঢূপোসথো ৱুত্তো, ইধ পন মজ্ঝন্হিকতো পট্ঠায দিৱসভাগেনেৱ, তদৱসেসদিৱসৰত্তিভাগেন ৱা. অসমেপি হি ভাগে উপড্ঢসদ্দো পৱত্ততি. তদহেৱাতি অৰুণুগ্গমনকালং সন্ধায ৱুত্তং.
‘‘ঘোসোপি খো দুল্লভো লোকস্মিং যদিদং বুদ্ধো’’তি সঞ্জাতপীতিপামোজ্জো. তদহেৱাতি কোসম্বিং পত্তদিৱসতো দুতিযদিৱসেযেৱ. তুৰিতাত্থাতি তুৰিতা অত্থ, সীঘযাযিনো ভৱথাতি অত্থো. এহিভিক্খুপব্বজ্জং সন্ধায ‘‘পব্বজিত্ৱা’’তি ৱুত্তং. অৰহত্তন্তি চতুপটিসম্ভিদাসমলঙ্কতং অৰহন্তভাৱং. তেপি সেট্ঠিনো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায অড্ঢমাসমত্তং দানানি দত্ৱা পচ্চাগম্ম তযো ৱিহাৰে কাৰেসুং. ভগৱা পন দেৱসিকং একেকস্মিং ৱিহাৰে ৱসতি. যস্স চ ৱিহাৰে ৱুত্থো, তস্সেৱ ঘৰে পিণ্ডায চৰতি, তদা পন ঘোসিতস্স ৱিহাৰে ৱিহৰতি. তেন ৱুত্তং ‘‘কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে’’তি.
বাহিৰসমযমত্তেন উপজ্ঝাযো, ন সাসনে ৱিয উপজ্ঝাযলক্খণেন. উপেচ্চ পৰস্স ৱাচায আৰম্ভনং বাধনং উপাৰম্ভো, দোসদস্সনৱসেন ঘট্টনন্তি অত্থো. তেনাহ ‘‘ৱাদং আৰোপেতুকামা হুত্ৱা’’তি. ৱদন্তি নিন্দাৱসেন কথেন্তি এতেনাতি হি ৱাদো, দোসো, তমাৰোপেতুকামা উপৰি পতিট্ঠপেতুকামা হুত্ৱাতি অত্থো. কথমাৰোপেতুকামাতি আহ ‘‘ইতি কিৰা’’তিআদি. তং জীৱং তং সৰীৰন্তি যং ৱত্থু জীৱসঞ্ঞিতং, তদেৱ সৰীৰসঞ্ঞিতং. ইদঞ্হি ‘‘ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তি ৱুত্তৱাদং গহেত্ৱা ৱদন্তি. ৰূপঞ্চ অত্তানঞ্চ অদ্ৱযং একীভাৱং কত্ৱা সমনুপস্সনৱসেন, ‘‘সত্তো’’তি ৱা বাহিৰকপৰিকপ্পিতং অত্তানং সন্ধায ৱদন্তি. তথা হি ৱুত্তং ‘‘ইধেৱ সত্তো ভিজ্জতী’’তি. অস্সাতি সমণস্স গোতমস্স. ভিজ্জতীতি নিৰুদযৱিনাসৱসেন ৱিনস্সতি. তেন জীৱিতসৰীৰানং অনঞ্ঞত্তানুজাননতো, সৰীৰস্স চ ভেদদস্সনতো. ন হেত্থ যথা দিট্ঠভেদৱতা সৰীৰতো অনঞ্ঞত্তা অদিট্ঠোপি জীৱস্স ভেদো ৱুত্তো, এৱং অদিট্ঠভেদৱতা জীৱতো অনঞ্ঞত্তা সৰীৰস্সাপি অভেদোতি সক্কা ৱত্তুং তস্স ভেদস্স পচ্চক্খসিদ্ধত্তা, ভূতুপাদাযৰূপৱিনিমুত্তস্স চ সৰীৰস্স অভাৱতোতি ইমিনা অধিপ্পাযেনাহ ‘‘উচ্ছেদৱাদো হোতী’’তি.
অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞং সৰীৰন্তি অঞ্ঞদেৱ ৱত্থু জীৱসঞ্ঞিতং, অঞ্ঞং সৰীৰসঞ্ঞিতং. ইদঞ্হি ‘‘ৰূপৱন্তং অত্তানং সমনুপস্সতী’’তিআদিনযপ্পৱত্তৱাদং গহেত্ৱা ৱদন্তি. ৰূপভেদস্সেৱ দিট্ঠত্তা, অত্তনি চ তদভাৱতো ‘‘অত্তা নিচ্চো’’তি অযমত্থো আপন্নো ৱাতি ইমিনা অধিপ্পাযেনাহ ‘‘সত্তো সস্সতো আপজ্জতী’’তি.
৩৭৯-৩৮০. তযিদং নেসং ৱঞ্ঝাপুত্তস্স দীঘৰস্সতাদিপৰিকপ্পনসদিসং, তস্মাযং পঞ্হো ঠপনীযো. ন হেস অত্থনিস্সিতো, ন ধম্মনিস্সিতো, নাদিব্ৰহ্মচৰিযকো, ন নিব্বিদাদিঅত্থায সংৱত্ততি. পোট্ঠপাদসুত্তঞ্চেত্থ নিদস্সনং. তং তত্থ ৰাজনিমীলনং কত্ৱা ‘‘তেন হাৱুসোসুণাথা’’তিআদিনা সত্থা নেসং উপৰি ধম্মদেসনমাৰভীতি আহ ‘‘অথ ভগৱা’’তিআদি. সস্সতুচ্ছেদদিট্ঠিযো দ্ৱে অন্তা. অৰিযমগ্গো মজ্ঝিমা পটিপদা. তস্সাযেৱ পটিপদাযাতি মিচ্ছাপটিপদায এৱ.
সদ্ধাপব্বজিতস্সাতি সদ্ধায পব্বজিতস্স ‘‘এৱমহং ইতো ৱট্টদুক্খতো নিস্সৰিস্সামী’’তি পব্বজ্জমুপগতস্স, তদনুৰূপঞ্চ সীলং পূৰেত্ৱা পঠমজ্ঝানেন সমাহিতচিত্তস্স. এতন্তি কিলেসৱট্টপৰিৱুদ্ধিদীপনং ‘‘তং জীৱং তং সৰীৰ’’ন্তিআদিকং দিট্ঠিসংকিলেসনিস্সিতৱচনং. নিব্বিচিকিচ্ছো ন হোতীতি ধম্মেসু তিণ্ণৱিচিকিচ্ছো ন হোতি, তত্থ তত্থ আসপ্পনপৰিসপ্পনৱসেন পৱত্ততীতি অত্থো.
এতমেৱং জানামীতি যেন সো ভিক্খু পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, এতং সসম্পযুত্তং ধম্মং ‘‘মহগ্গতচিত্ত’’ন্তি এৱং জানামি. তথা হি ৱুত্তং ‘‘মহগ্গতচিত্তমেতন্তি সঞ্ঞং ঠপেসি’’ন্তি. নো চ এৱং ৱদামীতি যথা দিট্ঠিগতিকা তং ধম্মজাতং সনিস্সযং অভেদতো গণ্হন্তা ‘‘তং জীৱং তং সৰীৰ’’ন্তি, তদুভযং ৱা ভেদতো গণ্হন্তা ‘‘অঞ্ঞং জীৱং অঞ্ঞ সৰীৰ’’ন্তি অত্তনো মিচ্ছাগাহং পৱেদেন্তি, এৱমহং ন ৱদামি তস্স ধম্মস্স সুপৰিঞ্ঞাতত্তা. তেনাহ ‘‘অথ খো’’তিআদি. বাহিৰকা যেভুয্যেন কসিণজ্ঝানানি এৱ নিব্বত্তেন্তীতি ৱুত্তং ‘‘কসিণপৰিকম্মং ভাৱেন্তস্সা’’তি. যস্মা ভাৱনানুভাৱেন ঝানাধিগমো, ভাৱনা চ পথৱীকসিণাদিসঞ্জাননমুখেন হোতীতি কত্ৱা সঞ্ঞাসীসেন নিদ্দিসীযতি, তস্মা ‘‘সঞ্ঞাবলেন উপ্পন্ন’’ন্তি আহ. তেন ৱুত্তং ‘‘পথৱীকসিণমেকো সঞ্জানাতী’’তিআদি. যস্মা পন ভগৱতা তত্থ তত্থ ৱাৰে ‘‘অথ চ পনাহং ন ৱদামী’’তি ৱুত্তং, তস্মা ভগৱতো ৱচনমুপদেসং কত্ৱা ন ৱত্তব্বং কিৰেতং কেৱলিনা উত্তমপুৰিসেনাতি অধিপ্পাযেন ‘‘ন কল্লং তস্সেত’’ন্তি আহংসু, ন সযং পটিভানেনাতি দস্সেতুং ‘‘মঞ্ঞমানা ৱদন্তী’’তি ৱুত্তং. সেসং অনন্তৰসুত্তে ৱুত্তনযত্তা, পাকটত্তা চ সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
ইতি সুমঙ্গলৱিলাসিনিযা দীঘনিকাযট্ঠকথায পৰমসুখুমগম্ভীৰদুৰনুবোধত্থপৰিদীপনায সুৱিমলৱিপুলপঞ্ঞাৱেয্যত্তিযজননায সাধুৱিলাসিনিযা নাম লীনত্থপকাসনিযা জালিযসুত্তৱণ্ণনায লীনত্থপকাসনা.
জালিযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.