৩. পচ্চযৱাৰৱণ্ণনা
২৪৩. পতি-সদ্দো পতিট্ঠত্থং দীপেতি ‘‘সাৰে পতিট্ঠিতো’’তিআদীসু, অয-সদ্দো গতিং দীপেতি ‘‘এতি এত্থাতি অযো’’তি.
ভূতুপাদাৰূপানি সহ সঙ্গণ্হিত্ৱা ৱুত্তং উপাদাৰূপানং ৱিয ভূতৰূপানি নিস্সযো হোতীতি কত্ৱা. যদি এৱং কস্মা অট্ঠকথাযং ‘‘মহাভূতে নিস্সায চিত্তসমুট্ঠানং উপাদাৰূপ’’ন্তি উপাদাৰূপংযেৱ দস্সিতন্তি আহ ‘‘অট্ঠকথাযং পনা’’তিআদি.
২৫৫. পটিচ্চৱাৰে সহজাতেতি পটিচ্চৱাৰে সহজাতপচ্চযৱণ্ণনাযং, কম্মউতুজানন্তি কম্মজানং উতুজানঞ্চ ৱসেন অত্থো ৱুত্তোতি যোজনা. তথা হি তত্থ ৱুত্তং ‘‘দ্ৱিসন্ততিসমুট্ঠানভূতৱসেন ৱুত্ত’’ন্তি (পট্ঠা. অট্ঠ. ১.৫৭). কম্মে চাতি কম্মে জনককম্মপচ্চযে গহিতে. একন্তানেকন্তকম্মজানন্তি একন্তেন কম্মজানং ন একন্তকম্মজানঞ্চ. তত্থ অসঞ্ঞভৱে একন্তকম্মজং নাম জীৱিতিন্দ্ৰিযং, ইতৰং উপাদাৰূপং ভূতৰূপঞ্চ ন একন্তকম্মজং, তদুভযম্পি তত্থ একজ্ঝং কত্ৱা ৱুত্তং, ‘‘মহাভূতে পটিচ্চ কটত্তাৰূপ’’ন্তি ইদং পন কম্মসমুট্ঠানৱসেনেৱ ৱুত্তন্তি. সো নাধিপ্পেতোতি যো যথাদস্সিতো পটিচ্চৱাৰে সহজাতপচ্চযে অত্থো ৱুত্তো, সো ইধ ন অধিপ্পেতো. কস্মাতি চে, আহ ‘‘কটত্তা…পে… গহিতত্তা’’তি. তং পহাযাতি তং পটিচ্চৱাৰে ৱুত্তমত্থং পহায অগ্গহেত্ৱা. যথাগহিতস্সাতি ‘‘অসঞ্ঞ…পে… কটত্তাৰূপং উপাদাৰূপ’’ন্তি পাড়িযং এৱ গহিতস্স. পটিচ্চ পচ্চযাতি ইদং দ্ৱিন্নং ৱাৰানং উপলক্খণং. পটিচ্চৱাৰে আগতনযেন মহাভূতে পটিচ্চ, পচ্চযৱাৰে আগতনযেন মহাভূতে পচ্চযা মহাভূতানং উপ্পত্তি ন নিৱাৰেতব্বা, তস্মা ‘‘উপাদাৰূপসঙ্খাতং কটত্তাৰূপ’’ন্তি এৱং উপাদাৰূপগ্গহণেন কটত্তাৰূপং অৱিসেসেত্ৱা উপাদাৰূপানং নিৱত্তেতব্বানং উতুচিত্তাহাৰসমুট্ঠানানং অত্থিতায কটত্তা…পে… ৱিসেসনং দট্ঠব্বন্তি এৱমেত্থ যোজনা ৱেদিতব্বা.
২৮৬-২৮৭. একচ্চস্স ৰূপস্সাতি অহেতুকচিত্তসমুট্ঠানস্স. ইতো পৰেসুপি একচ্চৰূপগ্গহণে এসেৱ নযো. চক্খাদিধম্মৱসেনাতি চক্খাযতনাদিৰূপধম্মৱসেন. চিত্তসমুট্ঠানাদিকোট্ঠাসৱসেনাতি চিত্তজাদিৰূপধম্মভাগৱসেন. সব্বং লব্ভতীতি সতিপি ইমস্স নযস্স নহেতুমূলকত্তে নোনত্থিনোৱিগতেসু একন্তি গণনং সব্বং ৰূপং সব্বস্স ৰূপস্স ৱসেন গণনা লব্ভতি চতুসন্ততিৱসেন ৱত্তমানেসু পঞ্চৱীসতিযা ৰূপধম্মেসু ৱজ্জিতব্বস্স অভাৱা.
পচ্চযৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.