২. পৱত্তিৱাৰৱণ্ণনা

৫০-২০৫. মিস্সককালভেদেসু যমকেসু পদানং ভিন্নকালত্তা সিযা অত্থৱিসেসোতি আহ ‘‘অমিস্সককালভেদেসু ৱাৰেসু অত্থৱিসেসাভাৱতো’’তি. ইদানি তমেৱত্থং ‘‘পুৰিমস্স হী’’তিআদিনা ৱিৱৰতি. তেনাতি অত্থৱিসেসাভাৱেন. এত্থাতি এতস্মিং পৱত্তিৱাৰপাঠে, এতিস্সং ৱা পৱত্তিৱাৰৱণ্ণনাযং. ছ এৱ ৱুত্তা, ন নৱাতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘অতীতেনা’’তিআদি. এতে পন তযোতি অত্তনা ৱিসুং অনন্তৰং দস্সিতে সন্ধাযাহ. যথাদস্সিতাতি অট্ঠকথাযং নিদ্ধাৰেত্ৱা দস্সিতব্বাকাৰা পচ্চুপ্পন্নেনাতীতাদযো যে পাড়িযং উজুকমেৱ আগতা. ‘‘ন ৱিসুং ৱিজ্জন্তী’’তি ৱুত্তমেৱত্থং ‘‘তত্থ তত্থ হী’’তিআদিনা পাকটতৰং কৰোতি. তত্থ পটিলোমপুচ্ছাহীতি ‘‘যস্স ৱা পন ৱেদনাক্খন্ধো উপ্পজ্জিত্থ, তস্স ৰূপক্খন্ধো উপ্পজ্জতী’’তি এৱমাদিকাহি পঠমপদে ৱুত্তস্স পটিলোমৱসেন পৱত্তাহি. তেনেৱাতি নযতো যোজেতুং সক্কুণেয্যত্তা এৱ. মিস্সককালভেদেসু চাতি ন কেৱলং অমিস্সককালভেদেসুযেৱ, অথ খো মিস্সককালভেদেসু চাতি অত্থো. ন যোজনাসুকৰতায এৱ পুৰিমে অযোজনা, অথ খো সুখগ্গহণত্থম্পীতি দস্সেন্তো আহ ‘‘অমিস্সক…পে… ৱুত্তানী’’তি.

যেন কাৰণেনাতি যেন একপদদ্ৱযসঙ্গহিতানং খন্ধানং উপ্পাদস্স নিৰোধস্স লাভসঙ্খাতেন কাৰণেন. যথাক্কমং পুৰেপঞ্হো পচ্ছাপঞ্হোতি চ নামং ৱুত্তং. চ-সদ্দেন পুৰেপচ্ছাপঞ্হোতি চ নামং ৱুত্তন্তি নিদ্ধাৰেত্ৱা যোজেতব্বং. তত্থ পন ‘‘একপদদ্ৱযসঙ্গহিতান’’ন্তি ইদং একজ্ঝং কত্ৱা গহেতব্বং. তমেৱত্থম্পি ৱিৱৰতি ‘‘যস্স হী’’তিআদিনা. তত্থ যস্সাতি যস্স পঞ্হস্স. ‘‘পঞ্হো’’তি চেত্থ পুচ্ছনৱসেন পৱত্তং ৱচনং ৱেদিতব্বং. তেনেৱাহ ‘‘পৰিপূৰেত্ৱা ৱিস্সজ্জেতব্বত্থসঙ্গণ্হনতো’’তি. তং সৰূপদস্সনেন ৱিস্সজ্জনং তংৱিস্সজ্জনং, তং ৱা যথাৱুত্তং ৱিস্সজ্জনং এতস্সাতি তংৱিস্সজ্জনো, তস্স তংৱিস্সজ্জনস্স. পুৰিমকোট্ঠাসেনাতি পুৰিমেন উদ্দেসপদেন. তেন হি ৱিস্সজ্জনপদস্স সমানত্থতা ইধ সদিসত্থতা. একেন পদেনাতি একেন পধানাপ্পধানেন যমকপদেন, ন পঠমপদেনেৱাতি অত্থো. উপ্পাদনিৰোধলাভসামঞ্ঞমত্তেনাতি উপ্পাদস্স ৱা নিৰোধস্স ৱা লব্ভমানতায সমানতামত্তেন. সন্নিট্ঠানপদ…পে… যুত্তন্তি ইদং অট্ঠকথাযং ‘‘যত্থ ৰূপক্খন্ধো নুপ্পজ্জতী’’তিআদিনা পুৰেপঞ্হস্স দস্সিতত্তা ৱুত্তং. যদিপি তত্থ ‘‘উপ্পজ্জতী’’তি ৱিস্সজ্জিতত্তা ৱেদনাক্খন্ধস্স উপ্পাদো লব্ভতীতি ৱুত্তং, যো পন সন্নিট্ঠানপদসঙ্গহিতো ৰূপক্খন্ধস্স অনুপ্পাদো পাড়িযং অনুঞ্ঞাতৰূপেন ঠিতো, তস্স ৱসেন পুৰেপঞ্হো যুত্তোতি অধিপ্পাযো. এৱঞ্হি পুৰিমকোট্ঠাসেন সদিসত্থতা হোতি.

‘‘যস্স ৰূপক্খন্ধো নুপ্পজ্জিত্থ, তস্স ৱেদনাক্খন্ধো নুপ্পজ্জিত্থা’’তি এত্থ ৰূপক্খন্ধস্স অনুপ্পন্নপুব্বতাপটিক্খেপমুখেন ইতৰস্স পটিক্খিপীযতীতি ৰূপক্খন্ধস্সেৱ যথাৱুত্তপটিক্খেপো পধানভাৱেন ৱুত্তো. এসেৱ নযো অঞ্ঞেসুপি এদিসেসু ঠানেসূতি আহ ‘‘সন্নিট্ঠানত্থস্সেৱ পটিক্খিপনং পটিক্খেপো’’তি. ‘‘যস্স ৰূপক্খন্ধো উপ্পজ্জতি, তস্স ৱেদনাক্খন্ধো নিৰুজ্ঝতী’’তি এত্থ পন ৰূপক্খন্ধস্স উপ্পাদলক্খণং কত্ৱা ৱেদনাক্খন্ধস্স নিৰোধো পুচ্ছীযতীতি সো এৱ ‘‘নো’’তি পটিসেধীযতি. এস নযো অঞ্ঞেসুপি এদিসেসু ঠানেসূতি ৱুত্তং ‘‘সংসযত্থনিৱাৰণং পটিসেধো’’তি. ‘‘ন-কাৰৱিৰহিত’’ন্তি এতেন পটিসেধস্স পটিসেধিতমাহ. যদি এৱং পাড়িগতিপটিসেধৱিস্সজ্জনানং কো ৱিসেসোতি আহ ‘‘তত্থ উপ্পত্তী’’তিআদি.

তদেকদেসপক্খেপৱসেনাতি তেসং চতুন্নং পঞ্হানং পঞ্চন্নঞ্চ ৱিস্সজ্জনানং একদেসস্স পক্খিপনৱসেন. তেনাহ অট্ঠকথাযং ‘‘পঠমে ঠানে পৰিপুণ্ণপঞ্হস্স পুৰিমকোট্ঠাসে সৰূপদস্সনেনা’’তিআদি. যো পনেত্থ পঞ্হেসু ৱিস্সজ্জনেসু চ সত্তৱীসতিযা ঠানেসু পক্খেপং লভতি, তং দস্সেতুং ‘‘পৰিপুণ্ণপঞ্হো এৱা’’তিআদি ৱুত্তং. পাড়িৱৱত্থানদস্সনাদিতোতি এত্থ আদি-সদ্দেন পুচ্ছাৱিভঙ্গো ৱিস্সজ্জনাঠানানি একস্মিং পঞ্হে যোজনানযোতি ইমেসং সঙ্গহো দট্ঠব্বো.

সুদ্ধাৱাসানন্তিআদি পাড়িযা পদং উদ্ধৰিত্ৱা অত্থদস্সনত্থং আৰদ্ধং. ‘‘যস্স যত্থ ৰূপক্খন্ধো নুপ্পজ্জিত্থ, তস্স তত্থ ৱেদনাক্খন্ধো নুপ্পজ্জিত্থা’’তি ইমস্স ৱিস্সজ্জনং হোতি ‘‘সুদ্ধাৱাসানং তেসং তত্থা’’তি. তত্থ একভূমিযং দুতিযা উপপত্তি নত্থীতি একিস্সা ভূমিযা একস্স অৰিযপুগ্গলস্স দুতিযৱাৰং পটিসন্ধিগ্গহণং নত্থীতি অত্থো. ততিযৱাৰাদীসু ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. স্ৱাযমত্থো যথা ঞাপিতো হোতি, তং দস্সেতুং ‘‘পটিসন্ধিতো পভুতি হি…পে… পৱত্তা’’তি ৱুত্তং. তেন অদ্ধাপচ্চুপ্পন্নৱসেনাযং দেসনা পৱত্তাতি দস্সেতি. আদাননিক্খেপপৰিচ্ছিন্নং কম্মজসন্তানং একত্তেন গহেত্ৱা তস্স ৱসেন উপ্পাদনিৰোধেসু ৱুচ্চমানেসু অকম্মজেসু কুসলাদীসু কথন্তি চোদনাযং তেপি ইধ তংনিস্সিতা এৱ কতাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘তস্মিঞ্হি…পে… দস্সিতা’’তি. তেনেৱাতি কম্মজসন্তানেনেৱ. তস্মাতি এককম্মনিব্বত্তস্স ৱিপাকসন্তানস্স একত্তেন গহিতত্তা. তস্সাতি কম্মজসন্তানস্স. পঞ্চসু সুদ্ধাৱাসেসু যথা পচ্চেকং ‘‘একিস্সা ভূমিযা দুতিযা উপপত্তি নত্থী’’তি যথাৱুত্তপাড়িযা ৱিঞ্ঞাযতি, এৱং ‘‘সুদ্ধাৱাসান’’ন্তি অৱিসেসৱচনতো সকলেপি সুদ্ধাৱাসে সা নত্থীতি তায কস্মা ন ৱিঞ্ঞাযতীতি চোদনং সমুট্ঠাপেত্ৱা সযমেৱ পৰিহৰিতুং ‘‘কস্মা পনা’’তিআদিমাহ. তত্থ সুদ্ধাৱাসেসু হেট্ঠাভূমিকস্স অসতি ইন্দ্ৰিযপৰিপাকে উপৰিভূমিসমুপ্পত্তি ন সক্কা পটিসেধেতুং উদ্ধংসোতৱচনতো. উদ্ধমস্স তণ্হাসোতং ৱট্টসোতঞ্চাতি হি উদ্ধংসোতো. তেনাহ ‘‘উদ্ধংসোতপাড়িসব্ভাৱা’’তি. সংসন্দেতব্বাতি যথা ন ৱিৰুজ্ঝন্তি, এৱং নেতব্বা. তথা চেৱ সংৱণ্ণিতং.

এতেন সন্নিট্ঠানেনাতি অঙ্কিতোকাসভাৱিৰূপুপ্পাদসন্নিস্সযেন নিচ্ছযেন. ৱিসেসিতা তথাভাৱিৰূপভাৱিনো. অসঞ্ঞসত্তাপীতি ন কেৱলং পঞ্চৱোকাৰা এৱ, অথ খো অসঞ্ঞসত্তাপি. তে এৱ অসঞ্ঞসত্তে এৱ গহেত্ৱা পুৰিমকোট্ঠাসেতি অধিপ্পাযো. তেন যে সন্নিট্ঠানেন ৱজ্জিতাতি তেন যথাৱুত্তসন্নিট্ঠানেন যে ৱিৰহিতা, তে তথা ন ৱত্তব্বাতি অত্থো. ইদানি ‘‘তে ততো’’তিআদিনা দস্সেতি. ততোতি অসঞ্ঞাভৱতো. পচ্ছিমভৱিকানন্তি এত্থ পচ্ছিমভৱং সৰূপতো দস্সেতুং ‘‘কিং পঞ্চৱোকাৰাদী’’তিআদি ৱুত্তং. অপচ্ছিমভৱিকানম্পি অৰূপানং অৰূপভৱে যথা ৰূপক্খন্ধো নুপ্পাদি, এৱং তত্থ পচ্ছিমভৱিকানং ৱেদনাক্খন্ধোপীতি আহ ‘‘এতেন সন্নিট্ঠানেন সঙ্গহিতত্তা’’তি. তেনাহ ‘‘তেসং…পে… আহা’’তি. তত্থ তেসন্তি পচ্ছিমভৱিকানং. তত্থাতি অৰূপভৱে. ইতৰানুপ্পত্তিভাৱঞ্চাতি ইতৰস্স ৱেদনাক্খন্ধস্স অনুপ্পজ্জনসব্ভাৱম্পি. সপ্পটিসন্ধিকানম্পি সুদ্ধাৱাসানং খন্ধভেদস্স পৰিনিব্বানপৰিযাযো ওড়াৰিকদোসপ্পহানতো কিলেসূপসমসামঞ্ঞেন ৱুত্তোতি ৱেদিতব্বং.

সব্বেসঞ্হি তেসন্তি তংতংভূমিযং ঠিতানং সব্বেসং সুদ্ধাৱাসানং. যথা পনাতিআদিনা ৱুত্তমেৱত্থং পাকটতৰং কৰোতি. অনন্তা লোকধাতুযোতি ইদং ওকাসস্স পৰিচ্ছেদাভাৱংযেৱ দস্সেতুং ৱুত্তং. পুগ্গলৱসেন সমানাধাৰতায সমানকালত্তেন অসম্ভৱন্তো ওকাসৱসেন পন সম্ভৱন্তো সংকিণ্ণা ৱিয হোন্তীতি আহ ‘‘সংকিণ্ণতা হোতী’’তি.

পৱত্তিৱাৰৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.