২. অব্ভন্তৰমাতিকাৱণ্ণনা

২. তদত্থানীতি পটিচ্চসমুপ্পাদত্থানি. পটিচ্চ সমুপ্পজ্জতি সঙ্খাৰাদিকং এতস্মাতি হি পটিচ্চসমুপ্পাদো, পচ্চেকং অৱিজ্জাদিকো পচ্চযধম্মো. তথা হি ৱুত্তং সঙ্খাৰপিটকে ‘‘দ্ৱাদস পচ্চযা, দ্ৱাদস পটিচ্চসমুপ্পাদা’’তি. তেসন্তি খন্ধাদীনং. তথাদস্সিতানন্তি গণনুদ্দেসৱিভাগমত্তেন দস্সিতানং. কস্মা পনেত্থ পটিচ্চসমুপ্পাদো দ্ৱাদসভাৱেনেৱ গহিতো, ননু তত্থ ভৱো কম্মভৱাদিভেদেন, সোকাদযো চ সৰূপতোযেৱ ইধ পাড়িযং গহিতাতি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. তত্থ তত্থাতি তস্মিং ‘‘পঞ্চৱীসাধিকেন পদসতেনা’’তি এৱং ৱুত্তে অট্ঠকথাৱচনে. কম্মভৱস্স ভাৱনভাৱেন, উপপত্তিভৱস্স ভৱনভাৱেন. পদত্থতো পন কম্মভৱো ভৱতি এতস্মাতি ভৱো, ইতৰো ভৱতি, ভৱনং ৱাতি. তন্নিদানদুক্খভাৱেনাতি জৰামৰণনিদানদুক্খভাৱেন.

‘‘সব্বাপি ধম্মসঙ্গণী ধাতুকথায মাতিকা’’তি ইদম্পি ধাতুকথায মাতিকাকিত্তনমেৱাতি ‘‘সব্বাপি…পে… মাতিকাতি অযং ধাতুকথামাতিকাতো বহিদ্ধা ৱুত্তা’’তি ৱচনং অসম্ভাৱেন্তো ‘‘অথ ৱা’’তিআদিমাহ. পকৰণন্তৰগতা ৱুত্তা ধাতুকথায মাতিকাভাৱেনাতি অত্থো. কামঞ্চেত্থ মাতিকাভাৱেন ৱুত্তা, পকৰণন্তৰগতত্তা পন অঞ্ঞতো গহেতব্বৰূপা ইতো বহিভূতা নাম হোন্তি, সৰূপতো গহিতাৱ পঞ্চক্খন্ধাতিআদিকা অব্ভন্তৰা. তেনাহ ‘‘সৰূপতো দস্সেত্ৱা ঠপিতত্তা’’তি. মাতিকায অসঙ্গহিতত্তাতি মাতিকায সৰূপেন অসঙ্গহিতত্তা, ন অঞ্ঞথা. ন হি মাতিকায অসঙ্গহিতো কোচি পদত্থো অত্থি. ৱিকিণ্ণভাৱেনাতি খন্ধৱিভঙ্গাদীসু ৱিসুং ৱিসুং কিণ্ণভাৱেন ৱিসটভাৱেন.