৯. সাসঙ্কসিক্খাপদৱণ্ণনা
৬৫২. নৱমে অন্তৰঘৰেতি অন্তৰে ঘৰানি এত্থ, এতস্সাতি ৱা অন্তৰঘৰন্তি লদ্ধৱোহাৰে গোচৰগামে. তেনাহ ‘‘অন্তোগামে’’তি. পাড়িযং ৱিপ্পৱসন্তীতি ইদং যস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তা অন্তৰঘৰে চীৱৰং নিক্খিপিংসু, ততো অঞ্ঞত্থ ৱসন্তে সন্ধায ৱুত্তং. তস্মিঞ্হি ৱিহাৰে অন্তৰঘৰে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা ৱসিতুং অনুঞ্ঞাতত্তা তত্থ ৱাসো ৱিপ্পৱাসো নাম ন হোতি. দুব্বলচোড়া দুচ্চোড়া ৱিৰূপচোড়া ৱা, দুচ্চোড়ত্তা এৱ লূখচীৱৰা.
৬৫৩. ‘‘পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি ইমস্স ৱিভঙ্গে ‘‘উপসম্পজ্জা’’তি উদ্ধৰিতব্বে ‘‘উপসম্পজ্জ’’ন্তি উদ্ধৰিত্ৱা ‘‘যো পঠমস্স ঝানস্স লাভো পটিলাভো’’তিআদি ৱুত্তং, তং সন্ধাযাহ ‘‘উপসম্পজ্জন্তিআদীসু ৱিযা’’তি. আদি-সদ্দেন ‘‘অনাপুচ্ছং ৱা পক্কমেয্যা’’তিআদীনং সঙ্গহো দট্ঠব্বো. উপগন্ত্ৱাতি উপ-সদ্দস্স অত্থমাহ. ৱসিত্ৱাতি অখণ্ডং ৱসিত্ৱা. ‘‘যেন যস্স হি সম্বন্ধো, দূৰট্ঠম্পি চ তস্স ত’’ন্তি ৱচনতো ‘‘ইমস্স…পে… ইমিনা সম্বন্ধো’’তি ৱুত্তং. তত্থ ইমস্সাতি ‘‘উপৱস্স’’ন্তি পদস্স. নিক্খিপেয্যাতি ঠপেয্য.
এত্তাৱতা চ পুৰিমিকায উপগন্ত্ৱা অখণ্ডং কত্ৱা ৱুত্থৱস্সেন আৰঞ্ঞকেসু সেনাসনেসু ৱিহৰন্তেন সকলং কত্তিকমাসং তিচীৱৰেন ৱিপ্পৱসিতুং অনুঞ্ঞাতং হোতি. অনত্থতকথিনস্স হি চীৱৰমাসে ৱিপ্পৱাসো ন ৱট্টতি অত্থতকথিনানংযেৱ অসমাদানচাৰস্স অনুঞ্ঞাতত্তা. কেচি পন ‘‘অনত্থতকথিনানং চীৱৰমাসেপি অসমাদানচাৰো লব্ভতী’’তি ৱত্ৱা বহুধা পপঞ্চেন্তি, তং ন গহেতব্বং. ব্যঞ্জনৱিচাৰণন্তি ‘‘উপৱস্স উপৱস্সিত্ৱা’’তিআদিৱিচাৰণং. তস্সপীতি ‘‘ৱুত্থৱস্সান’’ন্তি ৱিভঙ্গপদস্স. ৱুত্থৱস্সানন্তি চ নিদ্ধাৰণে সামিৱচনং. তেনাহ – ‘‘এৱৰূপানং ভিক্খূনং অব্ভন্তৰে’’তি. সেনাসনেসূতি এত্থ তথাৰূপেসূতি সম্বন্ধিতব্বং.
পৰিক্খেপাৰহট্ঠানতোতি এত্থ ‘‘পৰিক্খেপাৰহট্ঠানং নাম দ্ৱে লেড্ডুপাতা’’তি ৱদন্তি, তং ন গহেতব্বং. অপৰিক্খিত্তস্স পন গামস্স পৰিযন্তে ঠিতঘৰূপচাৰতো পট্ঠায একো লেড্ডুপাতো পৰিক্খেপাৰহট্ঠানন্তি ইদমেত্থ সন্নিট্ঠানং. তেনেৱ ৱিসুদ্ধিমগ্গেপি (ৱিসুদ্ধি. ১.৩১) ৱুত্তং ‘‘অপৰিক্খিত্তস্স পঠমলেড্ডুপাততো পট্ঠাযা’’তি. সব্বপঠমন্তি গামাভিমুখদিসাভাগতো সব্বপঠমং. তং পৰিচ্ছেদং কত্ৱাতি তং পঠমসেনাসনাদিং পৰিচ্ছেদং কত্ৱা. ইদঞ্চ ৱিনযধৰানং মতেন ৱুত্তং, মজ্ঝিমভাণকানং মতেন পন ‘‘সেনাসনাদীনং উপচাৰে ঠিতস্স একলেড্ডুপাতং মুঞ্চিত্ৱা মিনিতব্ব’’ন্তি মজ্ঝিমভাণকা ৱদন্তি. তেনেৱ মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথাযং ‘‘ৱিহাৰস্সপি গামস্সেৱ উপচাৰং নীহৰিত্ৱা উভিন্নং লেড্ডুপাতানং অন্তৰা মিনিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. পঞ্চধনুসতিকন্তি আৰোপিতেন আচৰিযধনুনা পঞ্চধনুসতপ্পমাণং. ততো ততো মগ্গং পিদহতীতি তত্থ তত্থ খুদ্দকমগ্গং পিদহতি. ধুতঙ্গচোৰোতি ইমিনা ইমস্সপি সিক্খাপদস্স অঙ্গসম্পত্তিযা অভাৱং দীপেতি.
‘‘সাসঙ্কানী’’তি সম্মতানীতি চোৰানং নিৱিট্ঠোকাসাদিদস্সনেন ‘‘সাসঙ্কানী’’তি সম্মতানি. সন্নিহিতবলৱভযানীতি চোৰেহি মনুস্সানং হতৱিলুত্তাকোটিতভাৱদস্সনতো সন্নিহিতবলৱভযানীতি অত্থো. সচে পচ্ছিমিকাযাতিআদিনা ৱুত্তমেৱত্থং ব্যতিৰেকমুখেন ৱিভাৱেতি. যত্ৰ হি পিণ্ডাযাতিআদিনা ৱুত্তপ্পমাণমেৱ ৱিসেসেত্ৱা দস্সেতি. সাসঙ্কসপ্পটিভযমেৱাতি এত্থ সাসঙ্কং ৱা সপ্পটিভযং ৱা হোতু, ৱট্টতিযেৱ.
পাড়িযং ‘‘সিযা চ তস্স ভিক্খুনো কোচিদেৱ পচ্চযো তেন চীৱৰেন ৱিপ্পৱাসায, ছাৰত্তপৰমং তেন ভিক্খুনা তেন চীৱৰেন ৱিপ্পৱসিতব্ব’’ন্তি ইমিনা অন্তৰঘৰে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা তস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তস্স অঞ্ঞত্থ গমনকিচ্চে সতি ৱিহাৰতো বহি ছাৰত্তং ৱিপ্পৱাসো অনুঞ্ঞাতো. ৱসনট্ঠানতো হি অঞ্ঞত্থ ছাৰত্তং ৱিপ্পৱাসো ৱুত্তো, ন তস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তস্স. তেন চ ‘‘পুন গামসীমং ওক্কমিত্ৱাতি এত্থ সচে গোচৰগামতো পুৰত্থিমায দিসায সেনাসনং, অযঞ্চ পচ্ছিমদিসং গতো হোতী’’তিআদি ৱুত্তং. ততোযেৱ চ মাতিকাট্ঠকথাযম্পি (কঙ্খা. অট্ঠ. সাসঙ্কসিক্খাপদৱণ্ণনা) ‘‘ততো চে উত্তৰি ৱিপ্পৱসেয্যা’’তি এত্থ ‘‘ছাৰত্ততো উত্তৰি তস্মিং সেনাসনে সত্তমং অৰুণং উট্ঠাপেয্যা’’তি অত্থো ৱুত্তো. ভদন্তবুদ্ধদত্তাচৰিযেন পন পাকটতৰং কত্ৱা অযমেৱত্থো ৱুত্তো. ৱুত্তঞ্হি তেন –
‘‘যং গামং গোচৰং কত্ৱা, ভিক্খু আৰঞ্ঞকে ৱসে;
তস্মিং গামে ঠপেতুং তং, মাসমেকন্তু ৱট্টতি.
‘‘অঞ্ঞত্থেৱ ৱসন্তস্স, ছাৰত্তপৰমং মতং;
অযমস্স অধিপ্পাযো, পটিচ্ছন্নো পকাসিতো’’তি.
‘‘কোসম্বিযং অঞ্ঞতৰো ভিক্খু গিলানো হোতী’’তি আগতত্তা ‘‘কোসম্বকসম্মুতি অনুঞ্ঞাতা’’তি ৱুত্তং. কোসম্বকস্স ভিক্খুনো সম্মুতি কোসম্বকসম্মুতি. সেনাসনং আগন্ত্ৱাতি ৱুসিতৱিহাৰস্সেৱ সন্ধায ৱুত্তত্তা তস্মিং গামূপচাৰেপি অঞ্ঞস্মিং ৱিহাৰে অৰুণং উট্ঠাপেতুং ন ৱট্টতি. ৱসিত্ৱাতি অৰুণং উট্ঠাপেত্ৱা. গতট্ঠানস্স অতিদূৰত্তা ‘‘এৱং অসক্কোন্তেনা’’তি ৱুত্তং. তত্থেৱাতি তস্মিংযেৱ গতট্ঠানে.
সাসঙ্কসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.