৮. পঠমদুট্ঠদোসসিক্খাপদৱণ্ণনা

৩৮০. অট্ঠমে পাকাৰেন পৰিক্খিত্তন্তি সম্বন্ধো. গোপুৰট্টালকযুত্তন্তি দ্ৱাৰপাসাদেন চ তত্থ তত্থ পাকাৰমত্থকে পতিট্ঠাপিতঅট্টালকেহি চ যুত্তং. ৱেড়ূহি পৰিক্খিত্তত্তা অব্ভন্তৰে পুপ্ফূপগফলূপগৰুক্খসঞ্ছন্নত্তা চ নীলোভাসং. ছাযূদকসম্পত্তিযা ভূমিভাগসম্পত্তিযা চ মনোৰমং. কাড়কৱেসেনাতি কলন্দকৰূপেন. নিৱাপন্তি ভোজনং. তন্তি উয্যানং. দব্বোতি তস্স থেৰস্স নামন্তি দব্বত্থম্ভে পতিতত্তা দব্বোতি তস্স থেৰস্স নামং অহোসি.

কস্সপদসবলস্স সাসনোসক্কনকালে কিৰ সত্ত ভিক্খূ একচিত্তা হুত্ৱা অঞ্ঞে সাসনে অগাৰৱং কৰোন্তে দিস্ৱা ‘‘ইধ কিং কৰোম, একমন্তে সমণধম্মং কত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰিস্সামা’’তি নিস্সেণিং বন্ধিত্ৱা উচ্চং পব্বতসিখৰং অভিৰুহিত্ৱা অত্তনো চিত্তবলং জানন্তা ‘‘নিস্সেণিং পাতেন্তু, জীৱিতে সালযা ওতৰন্তু, মা পচ্ছানুতপ্পিনো অহুৱত্থা’’তি ৱত্ৱা সব্বে একচিত্তা হুত্ৱা নিস্সেণিং পাতেত্ৱা ‘‘অপ্পমত্তা হোথ, আৱুসো’’তি অঞ্ঞমঞ্ঞং ওৱদিত্ৱা চিত্তৰুচিযেসু ঠানেসু নিসীদিত্ৱা সমণধম্মং কাতুং আৰভিংসু.

তত্ৰেকো থেৰো পঞ্চমে দিৱসে অৰহত্তং পত্ৱা ‘‘মম কিচ্চং নিপ্ফন্নং, অহং ইমস্মিং ঠানে কিং কৰিস্সামী’’তি ইদ্ধিযা উত্তৰকুৰুতো পিণ্ডপাতং আহৰিত্ৱা আহ – ‘‘আৱুসো, ইমং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জথ, ভিক্খাচাৰকিচ্চং মমাযত্তং হোতু, তুম্হে অত্তনো কম্মং কৰোথা’’তি. কিং নু মযং, আৱুসো, নিস্সেণিং পাতেন্তা এৱং অৱচুম্হ ‘‘যো পঠমং ধম্মং সচ্ছিকৰোতি, সো ভিক্খং আহৰতু, তেনাভতং সেসা পৰিভুঞ্জিত্ৱা সমণধম্মং কৰিস্সন্তী’’তি. নত্থি, আৱুসোতি. তুম্হে অত্তনো পুব্বহেতুনাৱ লভিত্থ, মযম্পি সক্কোন্তা ৱট্টস্সন্তং কৰিস্সাম, গচ্ছথ তুম্হেতি. থেৰো তে সঞ্ঞাপেতুং অসক্কোন্তো ফাসুকট্ঠানে পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জিত্ৱা গতো. অপৰোপি থেৰো সত্তমে দিৱসে অনাগামিফলং পত্ৱা ততো চুতো সুদ্ধাৱাসব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তো, ইতৰে থেৰা একং বুদ্ধন্তৰং দেৱমনুস্সেসু সংসৰিত্ৱা তেসু তেসু কুলেসু নিব্বত্তা. একো গন্ধাৰৰট্ঠে তক্কসিলনগৰে ৰাজগেহে নিব্বত্তো, একো পচ্চন্তিমৰট্ঠে পৰিব্বাজিকায কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তো, একো বাহিযৰট্ঠে কুটুম্বিযগেহে নিব্বত্তো, একো ৰাজগহে কুটুম্বিযগেহে নিব্বত্তো.

অযং পন দব্বত্থেৰো মল্লৰট্ঠে অনুপিযনগৰে একস্স মল্লৰঞ্ঞো গেহে পটিসন্ধিং গণ্হি. তস্স মাতা উপৱিজঞ্ঞা কালমকাসি. মতসৰীৰং সুসানং নেত্ৱা দাৰুচিতকং আৰোপেত্ৱা অগ্গিং অদংসু. অগ্গিৱেগসন্তত্তং উদৰপটলং দ্ৱেধা অহোসি. দাৰকো অত্তনো পুঞ্ঞবলেন উপ্পতিত্ৱা একস্মিং দব্বত্থম্ভে নিপতি, তং দাৰকং গহেত্ৱা অয্যিকায অদংসু. সা তস্স নামং গণ্হন্তী দব্বত্থম্ভে পতিত্ৱা লদ্ধজীৱিকত্তা ‘‘দব্বো’’তি তস্স নামং অকাসি. তেন ৱুত্তং ‘‘দব্বোতি তস্স থেৰস্স নাম’’ন্তি.

তস্স সত্তৱস্সিককালে সত্থা ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো মল্লৰট্ঠে চাৰিকং চৰমানো অনুপিযনিগমং পত্ৱা অনুপিযম্বৱনে ৱিহৰতি. দব্বকুমাৰো সত্থাৰং দিস্ৱা সহ দস্সনেনেৱ পসীদিত্ৱা পব্বজিতুকামো হুত্ৱা ‘‘অহং দসবলস্স সন্তিকে পব্বজিস্সামী’’তি অয্যিকং আপুচ্ছি. সা ‘‘সাধু তাতা’’তি দব্বকুমাৰং আদায সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘ভন্তে, ইমং কুমাৰং পব্বাজেথা’’তি আহ. সত্থা অঞ্ঞতৰস্স ভিক্খুনো সঞ্ঞং অদাসি ‘‘ভিক্খু ইমং দাৰকং পব্বাজেহী’’তি. সো থেৰো সত্থু ৱচনং সুত্ৱা দব্বকুমাৰং পব্বাজেন্তো তচপঞ্চককম্মট্ঠানং আচিক্খি. পুব্বহেতুসম্পন্নো কতাভিনীহাৰো পঠমকেসৱট্টিযা ৱোৰোপনক্খণেযেৱ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাসি, দুতিযায কেসৱট্টিযা ওৰোপিযমানায সকদাগামিফলে, ততিযায অনাগামিফলে, সব্বকেসানং পন ওৰোপনঞ্চ অৰহত্তফলসচ্ছিকিৰিযা চ অপচ্ছা অপুৰে অহোসি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘থেৰো কিৰ সত্তৱস্সিকোৱ সংৱেগং লভিত্ৱা পব্বজিতো খুৰগ্গেযেৱ অৰহত্তং পাপুণীতি ৱেদিতব্বো’’তি.

সাৱকেন পত্তব্বন্তি যথুপনিস্সযং তেন তেন সাৱকেন পত্তব্বং. তিস্সো ৱিজ্জাতিআদি যথাসম্ভৱৱসেন ৱুত্তং. গুণজাতন্তি ‘‘যঞ্চ কিঞ্চি সাৱকেন পত্তব্ব’’ন্তি নপুংসকলিঙ্গসম্বন্ধদস্সনত্থং ৱুত্তং. চতূসু সচ্চেসু চতূহি মগ্গেহি সোড়সৱিধস্স কিচ্চস্স কতত্তাতি দুক্খসমুদযনিৰোধমগ্গসঙ্খাতেসু চতূসু সচ্চেসু দুক্খপৰিঞ্ঞা সমুদযপ্পহানং নিৰোধসচ্ছিকিৰিযা মগ্গভাৱনাতি একেকস্স মগ্গস্স চতুন্নং চতুন্নং কিচ্চানং ৱসেন সোড়সৱিধস্স কিচ্চস্স কতত্তা. ততো ততো পটিক্কমিত্ৱাতি ততো ততো কিচ্চতো আৰম্মণতো চ পটিৱত্তিত্ৱা. সিলাপট্টকেতি পাসাণফলকে. তেৰসাপীতি ভত্তুদ্দেসকসেনাসনগ্গাহাপকভণ্ডাগাৰিকচীৱৰপটিগ্গাহকচীৱৰভাজনকযাগুভাজনকফলভাজনকখজ্জভাজনকঅপ্পমত্তকৱিস্সজ্জকসাটিযগ্গাহাপকপত্তগ্গাহাপকআৰামিকপেসকসামণেৰপেসকসম্মুতীনং ৱসেন তেৰসাপি সম্মুতিযো দাতুং ৱট্টন্তি.

৩৮২. অপিসূতি এত্থ সূতি নিপাতমত্তং, অপি-সদ্দো অট্ঠানপ্পযুত্তো ‘‘ৱিকালে’’তি ইমস্স অনন্তৰং দট্ঠব্বো, ৱিকালেপি আগচ্ছন্তীতি অত্থো. জানন্তাতি দূৰভাৱং জানন্তা. এৱং সব্বপদেসূতি এত্থ কতিকসণ্ঠানাদীনং নানপ্পকাৰত্তা তস্মিং তস্মিং ৱিহাৰে কতিকৱত্তাদীনি ৱিসুং ৱিসুং কথাপেতীতি ৱেদিতব্বং. সব্বৱিহাৰেসু চ গমনমগ্গে সমপ্পমাণে কত্ৱা অধিট্ঠাতীতি ৱদন্তি. অযঞ্হি নিম্মিতানং ধম্মতাতি অনিযমেত্ৱা নিম্মিতানং অযং ‘‘একস্মিং ভাসমানস্মি’’ন্তিআদি ধম্মতা. তথা হি যে ৱণ্ণৱযসৰীৰাৱযৱপৰিক্খাৰকিৰিযাৱিসেসাদীহি নিযমং অকত্ৱা নিম্মিতা হোন্তি, তে অনিযমেত্ৱা নিম্মিতত্তা ইদ্ধিমতা সদিসাৱ হোন্তি. ঠাননিসজ্জাদীসু ভাসিততুণ্হীভাৱাদীসু ৱা যং যং ইদ্ধিমা কৰোতি, তং তদেৱ কৰোন্তি. সচে পন নানপ্পকাৰে কাতুকামো হোতি, কেচি পঠমৱযে, কেচি মজ্ঝিমৱযে, কেচি পচ্ছিমৱযে, তথা দীঘকেসে, উপড্ঢমুণ্ডে, মিস্সককেসে, উপড্ঢৰত্তচীৱৰে, পণ্ডুকচীৱৰে, পদভাণধম্মকথাসৰভঞ্ঞপঞ্হপুচ্ছনপঞ্হৱিস্সজ্জনচীৱৰসিব্বনধোৱনাদীনি কৰোন্তে, অপৰেপি ৱা নানপ্পকাৰকে কাতুকামো হোতি, তেন পাদকজ্ঝানতো ৱুট্ঠায ‘‘এত্তকা ভিক্খূ পঠমৱযা হোন্তূ’’তিআদিনা নযেন পৰিকম্মং কত্ৱা পুন সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠায অধিট্ঠিতে অধিট্ঠানচিত্তেন সদ্ধিং ইচ্ছিতিচ্ছিতপ্পকাৰাযেৱ হোন্তি. অৱত্থুকৱচনং ন হোতীতি নিম্মিতানং ‘‘অযং মঞ্চো’’তিআদিৱচনং অৱত্থুকং ন হোতি সব্বত্থ মঞ্চপীঠানং সম্ভৱতো.

৩৮৩. একচাৰিকভত্তন্তি অতিমনাপত্তা ৱিসুং ঠিতিকায পাপেতব্বং ভত্তং. তদ্ধিতৱোহাৰেনাতি চত্তাৰি পৰিমাণমস্স চতুক্কন্তি এৱং তদ্ধিতৱোহাৰেন. ওদনস্স পুচ্ছায সাধকতমত্তা আহ – ‘‘কৰণত্থেযেৱ কৰণৱচন’’ন্তি, ওদনেন কৰণভূতেন পুচ্ছন্তীতি ৱুত্তং হোতি. যে চ ওদনেন কৰণভূতেন পুচ্ছন্তি, তেসং পুচ্ছনাকাৰদস্সনত্থং ‘‘কিং, ভন্তে, ওদনং দেমাতি পুচ্ছন্তী’’তি ৱুত্তং.

ভৱোতি ভৱিতব্বো. অসমন্নাহৰিত্ৱাতি আভোগং অকত্ৱা. ৰত্তিং সম্মন্তযমানাতি কঞ্চি কালং সুপিত্ৱা ৱুট্ঠায সম্মন্তযমানা. ৰত্তিযঞ্হি পঠমযামমজ্ঝিমযামেসু সুপিত্ৱা পবুদ্ধানং অজ্জতনকালেপি অনজ্জতনাভিমানো হোতি, তস্মা তে ‘‘হিয্যো’’তি আহংসু. যে পন ৰত্তিযং কম্মপ্পসুতা জাগৰিযমনুযুত্তা হোন্তি, তেসং অজ্জতনাভিমানোযেৱ, তস্মা তে ‘‘অজ্জ’’ইচ্চেৱ ৱোহৰন্তি, ন ‘‘হিয্যো’’তি. পধূপাযন্তাতি পুনপ্পুনং উপ্পজ্জনককোধৱসেন পধূপাযন্তা.

৩৮৪. দব্ব দব্বাতি দুতিযো দব্ব-সদ্দো পণ্ডিতাধিৱচনোতি আহ ‘‘দব্বা পণ্ডিতা’’তি. এৱং ন নিব্বেঠেন্তীতি সম্বন্ধো. নিব্বেঠেন্তীতি অত্তানং দোসতো মোচেন্তি. ৱুট্ঠানলক্খণং মঞ্ঞমানাতি ৱুট্ঠানলক্খণন্তি মঞ্ঞমানা. ন ঘটিযতীতি থেৰস্স সুসীলপটিঞ্ঞায তস্সা দুস্সীলপটিঞ্ঞাৱচনং ন ঘটিযতীতি অধিপ্পাযো. এত্থ যং ৱত্তব্বং, তং পৰতো আৱি ভৱিস্সতি. নাসেথাতি সেতকং দত্ৱা গিহিভাৱং পাপেথাতি অত্থো. লিঙ্গনাসনা হেত্থ অধিপ্পেতা. ইমমেৱ চ দস্সেতুং ‘‘তিস্সো নাসনা’’তিআদি ৱুত্তং. এককম্মাদিসংৱাসস্স অকৰণং সংৱাসনাসনা. দণ্ডকম্মনাসনা নাম ৱালুকাদীনি ওকিৰিত্ৱা যাৱ খমাপেতি, তাৱ দণ্ডকম্মৱসেন নিক্কড্ঢনং. চৰ পিৰে ৱিনস্সাতি নিক্কড্ঢনাকাৰদস্সনং. তত্থ চৰাতি গচ্ছ, অপেহীতি ৱুত্তং হোতি. পিৰেতি পৰ অমামক, অম্হাকং অনজ্ঝত্তিকভূতাতি অত্থো. পিৰেতি হি পৰ-সদ্দেন সমানত্থং সম্বোধনৱচনং. অথ ৱা পিৰেতি ‘‘পৰতো’’তি ইমিনা সমানত্থং নিপাতপদং, তস্মা চৰ পিৰেতি পৰতো গচ্ছ, মা ইধ তিট্ঠাতি অত্থো. ৱিনস্সাতি অদস্সনং গচ্ছ.

যস্মা তে ভিক্খূ অত্তানং অপ্পকাসেত্ৱা ঠিতা, তস্মা অনুযুঞ্জথাতি ইমস্স গৱেসথ জানাথাতি অত্থো ৱুত্তো. কাৰকো হোতীতি ‘‘অয্যেনম্হি দূসিতা’’তি পটিঞ্ঞাতত্তা তায পটিঞ্ঞায যদি নাসিতা, থেৰো কাৰকো হোতি, সদোসোতি অত্থো. অকাৰকো হোতীতি তায কতপটিঞ্ঞং অনপেক্খিত্ৱা যদি ভগৱতা পকতিদুস্সীলভাৱংযেৱ সন্ধায সা নাসিতা, থেৰো অকাৰকো হোতীতি অধিপ্পাযো. ‘‘সকায পটিঞ্ঞায নাসেথা’’তি ৱুত্তে ‘‘অয্যেনম্হি দূসিতা’’তি তায কতপটিঞ্ঞায ভূততা আপজ্জতীতি আহ – ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং ৱাদে থেৰো কাৰকো হোতি সদোসো’’তি. ভিক্খুনিং অনুদ্ধংসেতি, দুক্কটন্তি ইমিনা মহাঅট্ঠকথাৱাদো দস্সিতো. মুসাৱাদে পাচিত্তিযন্তি ৱুত্তন্তি ভিক্খুনিং অনুদ্ধংসেন্তস্স মুসাৱাদে পাচিত্তিযন্তি ৱুত্তং.

তত্ৰাতি তেসু দুক্কটপাচিত্তিযেসু. ইতো পট্ঠায ‘‘তস্মা পাচিত্তিযমেৱ যুজ্জতী’’তি ৱচনপৰিযন্তং দ্ৱীসুপি অট্ঠকথাসু অধিপ্পাযৱিভাৱনং. তত্থ পুৰিমনযেতি ‘‘ভিক্খুনিং অনুদ্ধংসেতি, দুক্কট’’ন্তি ৱুত্তঅট্ঠকথানযে. দুক্কটমেৱ যুজ্জতীতি কস্মা ৱুত্তন্তি চে? তত্থ কাৰণং দস্সেন্তো ‘‘যথা’’তিআদিমাহ. ভিক্খুনো ভিক্খুস্মিং সঙ্ঘাদিসেসোতি ভিক্খুং অমূলকেন অন্তিমৱত্থুনা অনুদ্ধংসেন্তস্স ভিক্খুনো সঙ্ঘাদিসেসোতি অত্থো. পচ্ছিমনযেপি ‘‘ভিক্খুনিং অনুদ্ধংসেন্তস্স মুসাৱাদে পাচিত্তিয’’ন্তি ৱুত্তং. কুৰুন্দীনযেপি মুসাৱাদত্তা পাচিত্তিযমেৱ যুজ্জতীতি ৱিসংৱাদপুৰেক্খতায পাচিত্তিযমেৱ যুজ্জতীতি অধিপ্পাযো. যদি এৱং ভিক্খুং অমূলকেন অন্তিমৱত্থুনা অনুদ্ধংসেন্তস্স অক্কোসন্তস্স চ মুসাৱাদত্তা পাচিত্তিযেনেৱ ভৱিতব্বন্তি চে? তত্থ সতিপি মুসাৱাদে ৱচনপ্পমাণতো সঙ্ঘাদিসেসওমসৱাদপাচিত্তিযেহেৱ ভৱিতব্বং, ন সম্পজানমুসাৱাদপাচিত্তিযেনাতি দস্সেতুং ‘‘ৱচনপ্পমাণতো’’তিআদিমাহ. তত্থ ৱচনপ্পমাণতোতি ভগৱতা ৱুত্তপাড়িৱচনপ্পমাণতো. ইদানি তং ৱচনং দস্সেতুং ‘‘অনুদ্ধংসনাধিপ্পাযেনা’’তিআদি ৱুত্তং. ভিক্খুস্স পন ভিক্খুনিযা দুক্কটন্তি ৱচনং নত্থীতি ভিক্খুনিযা অনুদ্ধংসনে ভিক্খুনো দুক্কটন্তি ৱচনং নত্থি তথা পাড়িযং অনাগতত্তা. সম্পজানমুসাৱাদে পাচিত্তিযন্তি ৱচনমত্থীতি সামঞ্ঞতো ৱুত্তং সম্পজানমুসাৱাদসিক্খাপদং দস্সেতি.

ইদানি দ্ৱীসুপি অট্ঠকথাৱাদেসু অধিপ্পাযং ৱিভাৱেত্ৱা তেসু পচ্ছিমৱাদে দোসং দস্সেত্ৱা পুৰিমৱাদং পতিট্ঠপেতুকামো আচৰিযো ‘‘তত্ৰ পনা’’তিআদিমাহ. তত্ৰাতি ‘‘পাচিত্তিযমেৱ যুজ্জতী’’তি ৱুত্তৱাদে. অনুদ্ধংসনাধিপ্পাযে অসতি পাচিত্তিযন্তি ইমিনা সম্পজানমুসাৱাদে পাচিত্তিযস্স ওকাসং দস্সেতি. ৱিসুং পাচিত্তিযং ৱুত্তন্তি সম্পজানমুসাৱাদে পাচিত্তিযতো ৱিসুং অঞ্ঞমেৱ পাচিত্তিযং ৱুত্তং. এতেহি নাসনা নত্থীতি সামঞ্ঞতো ৱুত্তং, ইমিস্সা পন দুক্কটেন নাসনা নত্থীতি অধিপ্পাযো. যদি এৱং কস্মা নং ভগৱা নাসেতীতি আহ ‘‘যস্মা পনা’’তিআদি.

৩৮৫-৩৮৬. দূসিতোতি দুট্ঠসদ্দস্স কম্মসাধনতং দস্সেতি. দূসযতি পৰং ৱিনাসেতীতি দূসকো. ইমিনা ‘‘দূসযতীতি দোসো’’তি দোসসদ্দস্স কত্তুসাধনতা ৱুত্তা. পকতিভাৱং জহাপিতোতি দুসসদ্দস্স ৱিকতিযং পঠিতত্তা ৱুত্তং, পকতিযা সোম্মভাৱং জহাপিতোতি অত্থো, ৱিকাৰমাপাদিতোতি ৱুত্তং হোতি. আকাৰনানত্তেনাতি দূসিতাকাৰস্স দূসকাকাৰস্স চ নানত্তেন. অনভিৰদ্ধোতি অতুট্ঠো. যো পন অতুট্ঠো, সো সুখিতো নাম ন হোতীতি আহ ‘‘ন সুখিতো’’তি. ‘‘আৰাধিতো ৰাজা’’তিআদীসু পসাদিতোতি অত্থসম্ভৱতো ‘‘ন ৱা পসাদিতো’’তি ৱুত্তং. খীলসদ্দো থদ্ধভাৱৱচনো কচৱৰপৰিযাযো চ হোতীতি আহ – ‘‘চিত্তথদ্ধভাৱচিত্তকচৱৰসঙ্খাতং পটিঘখীল’’ন্তি. খীলযতি তেন চিত্তং থদ্ধভাৱং আপজ্জতীতি খীলং, চিত্তস্স থদ্ধভাৱো. সো চ অত্থতো পটিঘোযেৱ. চিত্তস্স থদ্ধভাৱলক্খণো হি পটিঘো, তস্মিঞ্চ উপ্পন্নে চিত্তং উক্লাপজাতট্ঠানং ৱিয অমনুঞ্ঞং হোতি, তস্মা কচৱৰসদিসত্তাপি পটিঘোৱ ‘‘খীল’’ন্তি ৱুত্তো. তেনাহ ‘‘পটিঘখীল’’ন্তি. চিত্তস্স থদ্ধভাৱত্তা কচৱৰসদিসত্তা চ পটিঘোযেৱ খীলং পটিঘখীলং. নপ্পতীতোতি পীতিসুখাদীহি ন অভিগতো ন অনুগতো, ন উপেতোতি অত্থো. যো চ পীতিসুখাদীহি অনুপগতো, সো তেহি ৱজ্জিতো নাম হোতীতি আহ ‘‘পীতিসুখাদীহি ৱজ্জিতো’’তি. যো চ তেহি ৱজ্জিতো, ন সো তেন অভিসটো নাম হোতীতি আহ ‘‘ন অভিসটো’’তি, পীতিসুখাদীহি ন পত্থটোতি অত্থো.

যেনাতি যেন কোপেন. দুট্ঠোতি মাতিকায আগতপদং দস্সেতি, কুপিতোতি পদভাজনে আগতপদং. অত্থতো একত্তেপি উভিন্নং পদানং ৱসেন ‘‘উভযম্পী’’তি ৱুত্তং. এৱং ‘‘তেন চ কোপেন তেন চ দোসেনা’’তি ইমেসং পদানং ৱসেন ‘‘দ্ৱীহী’’তি ৱুত্তং, অত্থতো পন দোসোযেৱ. সো চ সঙ্খাৰক্খন্ধপৰিযাপন্নোতি আহ ‘‘ইমেহি দ্ৱীহি সঙ্খাৰক্খন্ধমেৱ দস্সেতী’’তি. ‘‘অনত্তমনতা অনভিৰদ্ধী’’তি ৱচনেহি দোমনস্সৱেদনাৱ ৱুত্তাতি আহ ‘‘ইমেহি দ্ৱীহি ৱেদনাক্খন্ধং দস্সেতী’’তি.

যদা পন চোদকেন অদিট্ঠং অসুতং অপৰিসঙ্কিতং ৱা হোতি, তদা অমূলকং নাম হোতীতি আহ ‘‘তং পনস্স…পে… চোদকৱসেন অধিপ্পেত’’ন্তি. যদি চুদিতকৱসেন অধিপ্পেতং সিযা, অমূলকং নাম অনজ্ঝাপন্নন্তি পদভাজনং ৱদেয্যাতি অধিপ্পাযো. যং পাৰাজিকন্তি ভিক্খুনো অনুৰূপেসু একূনৱীসতিযা পাৰাজিকেসু অঞ্ঞতৰং. পদভাজনে পন পাড়িযং আগতানেৱ গহেত্ৱা ‘‘চতুন্নং অঞ্ঞতৰেনা’’তি ৱুত্তং. এতন্তি চুদিতকস্স আপন্নানাপন্নত্তং. ইধাতি ইমস্মিং সিক্খাপদে.

তথেৱাতি পসাদসোতেন দিব্বসোতেন ৱাতি ইমমত্থং অতিদিসতি. সুত্ৱাৱ জানিতব্বতো ‘‘সুতট্ঠানেযেৱ তিট্ঠতী’’তি ৱুত্তং. পৰিসঙ্কনং পৰিসঙ্কিতং, দিট্ঠানুগতং পৰিসঙ্কিতং দিট্ঠপৰিসঙ্কিতং. এৱং সেসেসুপি. ইমেসন্তি কত্তুঅত্থে সামিৱচনং, ইমেহীতি অত্থো. কৰিস্সন্তি ৱাতি এত্থ ৱিভত্তিপৰিণামং কত্ৱা ইমেতি যোজেতব্বং. দিট্ঠং অত্থি সমূলকং, অত্থি অমূলকন্তি ইদং অজ্ঝাচাৰস্স সব্ভাৱাসব্ভাৱং সন্ধায ৱুত্তং. অত্থি সঞ্ঞাসমূলকং, অত্থি সঞ্ঞাঅমূলকন্তি ইদং পন দিট্ঠসঞ্ঞায সব্ভাৱাসব্ভাৱং সন্ধায.

সমীপে ঠত্ৱাতি দ্ৱাদসহত্থব্ভন্তৰে সমীপে ঠত্ৱাতি ৱদন্তীতি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. পৰতো পন ‘‘দূতং ৱা পণ্ণং ৱা সাসনং পেসেত্ৱা চোদেন্তস্স সীসং ন এতী’’তি পৰম্মুখাচোদনায এৱ অনাপত্তিযা ৱুত্তত্তা ‘‘সমীপে ঠত্ৱা’’তি ইদং সম্মুখভাৱমত্তদস্সনত্থং ৱুত্তন্তি অম্হাকং খন্তি. তেনেৱ মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. দুট্ঠদোসসিক্খাপদৱণ্ণনা) অঙ্গং দস্সেন্তেন ‘‘চাৱনাধিপ্পাযেন সম্মুখাচোদনা’’তি ৱুত্তং, ন চ সম্মুখভাৱো দ্ৱাদসহত্থব্ভন্তৰেযেৱাতি নিযমো সক্কা ৱত্থুং. ৱিনযৱিনিচ্ছযঞ্চ পত্ৱা গৰুকেযেৱ ঠাতব্বন্তি ৱুত্তং, তস্মা উপপৰিক্খিত্ৱা যুত্ততৰং গহেতব্বং. চোদাপকস্সেৱ ৱাচায ৱাচায সঙ্ঘাদিসেসোতি আণত্তস্স ৱাচায ৱাচায চোদাপকস্স সঙ্ঘাদিসেসো. মযাপি দিট্ঠং সুতং অত্থীতি ইদং আণত্তস্সপি চোদকভাৱদস্সনত্থং ৱুত্তং, এৱং পন অৱত্ৱাপি ‘‘পাৰাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্নোসী’’তি ইদমেৱ ৱচনং পৰস্স ৱচনং ৱিয অকত্ৱা অনুদ্ধংসনাধিপ্পাযেন ৱদন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসোযেৱ. সতিপি পন অনুদ্ধংসনাধিপ্পাযে ‘‘অসুকেন এৱং ৱুত্ত’’ন্তি দস্সেত্ৱা ৱদন্তস্স নত্থি সঙ্ঘাদিসেসোতি ৱদন্তি.

সম্বহুলা সম্বহুলে সম্বহুলেহি ৱত্থূহি চোদেন্তীতি এত্থ সম্বহুলেতি বহুত্তনিদ্দেসে কাৰণং ন দিস্সতি. ৱত্থুচোদকানংযেৱ হি একানেকৱসেন ইদং চতুক্কমাগতং, ন চুদিতকস্সপি একানেকৱসেন. তথা হি একস্সেৱ চুদিতকস্স ৱসেন একৱত্থুএকচোদকএকৱত্থুনানাচোদকনানাৱত্থুএকচোদকনানাৱত্থুনানাচোদকপ্পভেদং ইদং চতুক্কমাগতং, তেনেৱ চতুত্থচোদনং দস্সেন্তেনপি ‘‘ইমিস্সা চোদনায নানাৱত্থূনি নানাচোদকা’’তি ৱুত্তং, ন পন ‘‘নানাচুদিতকা’’তি, তস্মা ‘‘সম্বহুলে’’তি বহুত্তনিদ্দেসে কাৰণং ন দিস্সতি. অথ ৱা পঠমং তীসুপি চোদনাসু একত্তেন চুদিতকং নিদ্দিসিত্ৱাপি ইধ বহুত্তেন নিদ্দেসো ‘‘ন কেৱলং একস্মিংযেৱ চুদিতকে চোদনা সম্ভৱতি, অথ খো সম্বহুলেসুপী’’তি ইমমত্থং দস্সেতুং কতো.

চোদেতুং পন কো লভতি, কো ন লভতীতিআদি অনুদ্ধংসনাধিপ্পাযং ৱিনাপি চোদনালক্খণং দস্সেতুং ৱুত্তং. সীলসম্পন্নোতি ইদং দুস্সীলস্স ৱচনং অপ্পমাণন্তি অধিপ্পাযেন ৱুত্তং. ভিক্খুনীনং পন ভিক্খুং চোদেতুং অনিস্সৰত্তা ‘‘ভিক্খুনিমেৱা’’তি ৱুত্তং. সতিপি ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু অনিস্সৰভাৱে তাহি কতচোদনাপি চোদনাৰুহত্তা চোদনাযেৱাতি অধিপ্পাযেন ‘‘পঞ্চপি সহধম্মিকা লভন্তী’’তি ৱুত্তং. ভিক্খুস্স সুত্ৱা চোদেতীতিআদিনা চোদকো যেসং সুত্ৱা চোদেতি, তেসম্পি ৱচনং পমাণমেৱাতি সম্পটিচ্ছিতত্তা তেসং চোদনাপি ৰুহতেৱাতি দস্সেতুং থেৰো সুত্তং নিদস্সেসি.

দূতং ৱা পণ্ণং ৱা সাসনং ৱা পেসেত্ৱাতি ‘‘ত্ৱংযেৱ গন্ত্ৱা চোদেহী’’তি দূতং ৱা পেসেত্ৱা যো তং চোদেতুং সক্কোতি, তস্স মুখসাসনং ৱা পণ্ণং ৱা পেসেত্ৱা. সীসং ন এতীতি সঙ্ঘাদিসেসো ন হোতীতি অধিপ্পাযো. কিঞ্চাপি পাড়িযং ‘‘চোদেতি ৱা চোদাপেতি ৱা’’তি সামঞ্ঞতো ৱুত্তত্তা দূতসাসনাদীহি চোদাপেন্তস্সপি আপত্তিযেৱাতি পঞ্ঞাযতি, ‘‘সীসং ন এতী’’তি ইদং পন অট্ঠকথাচৰিযপ্পমাণেন গহেতব্বং. সমযেনাতি পকতিযা সদ্দং সুত্ৱা অত্থৱিজাননসমযেন.

গৰুকানং দ্ৱিন্নন্তি পাৰাজিকসঙ্ঘাদিসেসানং. অৱসেসানং ৱসেনাতি পঞ্চলহুকাপত্তীনং ৱসেন. ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদি দসৱত্থুকা মিচ্ছাদিট্ঠি. ‘‘অন্তৱা লোকো, অনন্তৱা লোকো’’তিআদিনযপ্পৱত্তা দিট্ঠি সস্সতুচ্ছেদসঙ্খাতং অন্তং গণ্হাতীতি অন্তগ্গাহিকা. আজীৱহেতু পঞ্ঞত্তানং ছন্নং সিক্খাপদানং ৱসেনাতি আজীৱহেতু আজীৱকাৰণা পাপিচ্ছো ইচ্ছাপকতো অসন্তং অভূতং উত্তৰিমনুস্সধম্মং উল্লপতি, আপত্তি পাৰাজিকস্স, আজীৱহেতু আজীৱকাৰণা সঞ্চৰিত্তং সমাপজ্জতি, আপত্তি সঙ্ঘাদিসেসস্স, আজীৱহেতু আজীৱকাৰণা যো তে ৱিহাৰে ৱসতি, সো ভিক্খু অৰহাতি ভণতি, পটিৱিজানন্তস্স আপত্তি থুল্লচ্চযস্স, আজীৱহেতু আজীৱকাৰণা ভিক্খু পণীতভোজনানি অগিলানো অত্তনো অত্থায ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা ভুঞ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্স, আজীৱহেতু আজীৱকাৰণা ভিক্খুনী পণীতভোজনানি অগিলানা অত্তনো অত্থায ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা ভুঞ্জতি, আপত্তি পাটিদেসনীযস্স, আজীৱহেতু আজীৱকাৰণা ভিক্খু সূপং ৱা ওদনং ৱা অগিলানো অত্তনো অত্থায ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা ভুঞ্জতি, আপত্তি দুক্কটস্স, আজীৱৱিপত্তিপচ্চযা ইমা ছ আপত্তিযো আপজ্জতীতি এৱং পৰিৱাৰপাড়িযং (পৰি. ২৮৭) দস্সিতানং ছন্নং সিক্খাপদানং ৱসেন. দিট্ঠিৱিপত্তিআজীৱৱিপত্তীহি চোদেন্তোপি তম্মূলিকায আপত্তিযা এৱ চোদেতি.

‘‘কস্মা মং ন ৱন্দসী’’তি পুচ্ছিতে ‘‘অস্সমণোসি অসক্যপুত্তিযোসী’’তি অৱন্দনকাৰণস্স ৱুত্তত্তা অন্তিমৱত্থুং অজ্ঝাপন্নো ন ৱন্দিতব্বোতি ৱদন্তি. চোদেতুকামতায এৱ অৱন্দিত্ৱা অত্তনা ৱত্তব্বস্স ৱুত্তমত্থং ঠপেত্ৱা অৱন্দিযভাৱে তং কাৰণং ন হোতীতি চূড়গণ্ঠিপদে মজ্ঝিমগণ্ঠিপদে চ ৱুত্তং. অন্তিমৱত্থুং অজ্ঝাপন্নস্স অৱন্দনীযেসু অৱুত্তত্তা তেন সদ্ধিং সযন্তস্স সহসেয্যাপত্তিযা অভাৱতো তস্স চ পটিগ্গহণস্স ৰুহনতো তদেৱ যুত্ততৰন্তি ৱিঞ্ঞাযতি. কিঞ্চাপি যাৱ সো ভিক্খুভাৱং পটিজানাতি, তাৱ ৱন্দিতব্বো. যদা পন ‘‘অস্সমণোম্হী’’তি পটিজানাতি, তদা ন ৱন্দিতব্বোতি অযমেত্থ ৱিসেসো ৱেদিতব্বো. অন্তিমৱত্থুং অজ্ঝাপন্নস্স হি ভিক্খুভাৱং পটিজানন্তস্সেৱ ভিক্খুভাৱো, ন ততো পৰং. ভিক্খুভাৱং অপ্পটিজানন্তো হি অনুপসম্পন্নপক্খং ভজতি. যস্মা আমিসং দেন্তো অত্তনো ইচ্ছিতট্ঠানেযেৱ দেতি, তস্মা পটিপাটিযা নিসিন্নানং যাগুভত্তাদীনি দেন্তেন একস্স চোদেতুকামতায অদিন্নেপি চোদনা নাম ন হোতীতি আহ ‘‘ন তাৱতা চোদনা হোতী’’তি.

তিংসানীতি তিংস এতেসমত্থীতি তিংসানি, তিংসৱন্তানীতি অত্থো, তিংসাধিকানীতি ৱুত্তং হোতি. গুণৱচনত্তা তদ্ধিতলোপং কত্ৱা ‘‘তিংসানী’’তি ৱুত্তং. অথ ৱা তিংস চোদনা অধিকা এতেসূতি তিংসানি. তস্মিং অধিকমিতি ডকাৰপচ্চযে সতি ৰূপমিদং দট্ঠব্বং. নৱুতানীতি এত্থাপি এসেৱ নযো.

উব্বাহিকায তং অধিকৰণং ৱিনিচ্ছিনিতব্বন্তি উব্বাহিকায সম্মতেহি তং অধিকৰণং ৱিনিচ্ছিনিতব্বং. অলজ্জুস্সন্নায হি পৰিসায দসহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো. ‘‘সীলৱা হোতি পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো’’তিআদিনা সমথক্খন্ধকে (চূড়ৱ. ২৩১) ৱুত্তদসঙ্গসম্পত্তিযা সমন্নাগতা দ্ৱে তযো ভিক্খূ উচ্চিনিত্ৱা তত্থেৱ ৱুত্তায ঞত্তিদুতিযকম্মৱাচায সম্মন্নিতব্বা. এৱং সম্মতেহি পন তেহি ভিক্খূহি ৱিসুং ৱা নিসীদিত্ৱা তস্সাযেৱ ৱা পৰিসায ‘‘অঞ্ঞেহি ন কিঞ্চি কথেতব্ব’’ন্তি সাৱেত্ৱা তং অধিকৰণং ৱিনিচ্ছিনিতব্বং. তুম্হাকন্তি চুদিতকচোদকে সন্ধায ৱুত্তং.

কিম্হীতি কিস্মিং ৱত্থুস্মিং. কিম্হি নম্পি ন জানাসীতি কিম্হি নন্তি ৱচনম্পি ন জানাসি. নাস্স অনুযোগো দাতব্বোতি নাস্স পুচ্ছা পটিপুচ্ছা দাতব্বা. ‘‘দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযা’’তিআদিৱচনতো ‘‘অলজ্জীনিগ্গহত্থায…পে… পঞ্ঞত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. এহিতীতি আগমিস্সতি. দিট্ঠসন্তানেনাতি দিট্ঠসম্বন্ধেন, দিট্ঠনিযামেনাতি ৱুত্তং হোতি. ৱিৱাদৱত্থুসঙ্খাতে অত্থে পচ্চত্থিকা অত্থপ্পচ্চত্থিকা. সঞ্ঞং দত্ৱাতি তেসং কথং পচ্ছিন্দিত্ৱা অত্তনো ৱচনং সাধেতুং সঞ্ঞং কত্ৱা. অসুদ্ধসঞ্ঞায উপ্পন্নত্তা ‘‘অননুচ্ছৱিকো’’তি আহ. একসম্ভোগপৰিভোগাতি ইদং অত্তনো সন্তিকা তেসং মোচনত্থং ৱুত্তং, ন পন তেসং অঞ্ঞমঞ্ঞসম্ভোগে যোজনত্থং. ৱিনিচ্ছযো ন কাতব্বোতি ‘‘অম্হাকং ৱচনে অট্ঠাতব্বসভাৱা এতে অলজ্জিনো’’তি জানন্তেন ৱিনিচ্ছযো ন কাতব্বো.

ৱিৰদ্ধং হোতীতি অত্তনা কতদোসপ্পটিচ্ছাদনত্থং কঞ্চি মুসাৱাদং কত্ৱা ৱিৰদ্ধং হোতি. পটিঞ্ঞং ন দেতীতি সচে মযা কতদোসং ৱক্খামি, ময্হং অনুৱত্তকা ভিজ্জিস্সন্তীতি ‘‘কতং মযা’’তি পটিঞ্ঞং ন দেতি. সুদ্ধো হোতূতি তেসং ৱচনেন সুদ্ধো নাম হোতু, তেসং ৱচনেন একদ্ৱেৱাৰমস্স ৱিনিচ্ছযো দাতব্বোতি অধিপ্পাযো. ঠানে ন তিট্ঠতীতি লজ্জিট্ঠানে ন তিট্ঠতি. ৱিনিচ্ছযো ন দাতব্বোতি অলজ্জিভাৱমাপন্নত্তা ন দাতব্বো.

অমূলকম্পি সমূলকম্পি মূলং গহেত্ৱা ৱদন্তীতি আহ ‘‘দ্ৱে মূলানী’’তি. কালেন ৱক্খামীতিআদীসু একো একং ওকাসং কাৰেত্ৱা চোদেন্তো কালেন ৱদতি নাম. সঙ্ঘমজ্ঝে গণমজ্ঝে সলাকগ্গযাগুঅগ্গৱিতক্কমাড়কভিক্খাচাৰমগ্গআসনসালাদীসু উপট্ঠাকেহি পৰিৱাৰিতক্খণে ৱা চোদেন্তো অকালেন ৱদতি নাম. তচ্ছেন ৱদন্তো ভূতেন ৱদতি নাম. ‘‘অম্ভো মহল্লক-পৰিসাৱচৰ-পংসুকূলিক-ধম্মকথিক-পতিৰূপং তৱ ইদ’’ন্তি ৱদন্তো ফৰুসেন ৱদতি নাম. কাৰণনিস্সিতং পন কত্ৱা ‘‘ভন্তে মহল্লকাত্থ, পৰিসাৱচৰা পংসুকূলিকা ধম্মকথিকাত্থ, পতিৰূপং তুম্হাকং ইদ’’ন্তি ৱদন্তো সণ্হেন ৱদতি নাম. কাৰণনিস্সিতং কত্ৱা ৱদন্তো অত্থসঞ্হিতেন ৱদতি নাম. মেত্তচিত্তো ৱক্খামি, নো দোসন্তৰোতি মেত্তচিত্তং উপট্ঠাপেত্ৱা ৱক্খামি, ন দুট্ঠচিত্তো হুত্ৱা. পন্নৰসসু ধম্মেসূতি পৰিসুদ্ধকাযসমাচাৰতা, পৰিসুদ্ধৱচীসমাচাৰতা, সব্ৰহ্মচাৰীসু মেত্তচিত্ততা, বহুস্সুততা, উভিন্নং পাতিমোক্খানং ৱিত্থাৰেন স্ৱাগতসুৱিভত্তসুপ্পৱত্তসুৱিনিচ্ছিততা, ‘‘কালেন ৱক্খামী’’তিআদিনা ৱুত্তপঞ্চধম্মা, কাৰুঞ্ঞতা, হিতেসিতা, অনুকম্পতা, আপত্তিৱুট্ঠানতা, ৱিনযপুৰেক্খাৰতাতি ইমেসু পন্নৰসসু ধম্মেসু. তত্থ কাৰুঞ্ঞতাতি কাৰুণিকভাৱো. ইমিনা কৰুণা চ কৰুণাপুব্বভাগো চ দস্সিতো. হিতেসিতাতি হিতগৱেসনতা. অনুকম্পতাতি তেন হিতেন সংযোজনা. দ্ৱীহিপি মেত্তা চ মেত্তাপুব্বভাগো চ দস্সিতো. আপত্তিৱুট্ঠানতাতি আপত্তিতো ৱুট্ঠাপেত্ৱা সুদ্ধন্তে পতিট্ঠাপনা. ৱত্থুং চোদেত্ৱা সাৰেত্ৱা পটিঞ্ঞং আৰোপেত্ৱা যথাপটিঞ্ঞায কম্মকৰণং ৱিনযপুৰেক্খাৰতা নাম. সচ্চে চ অকুপ্পে চাতি ৱচীসচ্চে চ অকুপ্পতায চ. চুদিতকেন হি সচ্চঞ্চ ৱত্তব্বং, কোপো চ ন কাতব্বো, নেৱ অত্তনা কুজ্ঝিতব্বো, ন পৰো ঘট্টেতব্বোতি অত্থো.

ভুম্মপ্পত্তিযাতি ভুম্মৱচনে সম্পত্তে, ভুম্মত্থে ইদং উপযোগৱচনন্তি ৱুত্তং হোতি. অধিকৰীযন্তি এত্থাতি অধিকৰণানি. কে অধিকৰীযন্তি? সমথা. কথং অধিকৰীযন্তি? সমনৱসেন. অধিকৰণং সমেন্তি ৱূপসমেন্তীতি হি সমথা. অথ ৱা সমনত্থায পৱত্তমানেহি সমথেহি অধিকাতব্বানীতি অধিকৰণানি. যথা হি সমনৱসেন সমথানং ৱিৱাদাদীসু অধিকত্তুভাৱো, এৱং ৱিৱাদাদীনং তেহি অধিকত্তব্বতাপি. তেনাহ ‘‘সমথেহি অধিকৰণীযতা’’তি. ইমিনা অধিকৰণসদ্দস্স কম্মসাধনতা ৱুত্তা. গাহন্তি ‘‘অসুকং চোদেস্সামী’’তি মনসা চোদনায গহণং. চেতনন্তি ‘‘চোদেস্সামী’’তি উপ্পন্নচেতনং. অক্খন্তিন্তি চুদিতকে উপ্পন্নং অক্খন্তিং. ৱোহাৰন্তি চোদনাৱসপ্পত্তৱচনং. পণ্ণত্তিন্তি চোদনাৱসপ্পৱত্তনামপণ্ণত্তিং. অত্তাদানং গহেত্ৱাতি চোদনং মনসা গহেত্ৱা. তং অধিকৰণন্তি তং গাহলক্খণং অধিকৰণং.

তস্মা পণ্ণত্তি অধিকৰণন্তি অট্ঠকথাসু কতসন্নিট্ঠানং দস্সেত্ৱা ইদানি তম্পি ন যুত্তন্তি দস্সেতুং ‘‘তং পনেত’’ন্তিআদিমাহ. তেতি অট্ঠকথাচৰিযা. পাৰাজিকধম্মোতি পাৰাজিকাপত্তি. অচ্চন্তঅকুসলত্তাতি লোকৱজ্জভাৱতো পাৰাজিকাপত্তিযা একন্তঅকুসলত্তা. যায পণ্ণত্তিযাতি নামপণ্ণত্তিং সন্ধায ৱদতি. অভিলাপেনাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. পঞ্ঞত্তোতি ৱোহাৰৱসেন কথিতো. অধিকৰণে পৱত্তত্তা চ অধিকৰণন্তি মঞ্চট্ঠেসু মঞ্চৱোহাৰো ৱিয. যস্মা অমূলকেন চোদেন্তো চুদিতকে পুগ্গলে তং অধিকৰণং নত্থীতি সল্লক্খেতি, তস্মা তস্স ৱচনং অভিধেয্যসুঞ্ঞন্তি আহ ‘‘সভাৱতো নত্থী’’তি. তঞ্চ খো ইধেৱাতি তঞ্চ যথাৱুত্তপৰিযাযেন পণ্ণত্তিযা অধিকৰণভাৱো ইধেৱ ইমস্মিংযেৱ সিক্খাপদে. ‘‘মাতাপি পুত্তেন ৱিৱদতী’’তিআদিনযপ্পৱত্তস্স ৱিৱাদস্স অধিকৰণভাৱো ন সম্ভৱতি সমথেহি অনধিকৰণীযত্তাতি আহ ‘‘ইধেকচ্চো ৱিৱাদো’’তি.

অট্ঠাৰসভেদকৰৱত্থূনীতি লক্খণৱচনমেতং যথা ‘‘যদি মে ব্যাধিতা দহেয্যুং, দাতব্বমিদমোসধ’’ন্তি, তস্মা তেসু অঞ্ঞতৰঞ্ঞতৰং নিস্সায উপ্পন্নো ৱিৱাদো ‘‘অট্ঠাৰসভেদকৰৱত্থূনি নিস্সায উপ্পন্নো’’তি ৱুচ্চতি. অনুৱাদোতি উপৱদনা চেৱ চোদনা চ. তত্থ উপৱদনা নাম অক্কোসো. পঞ্চপি আপত্তিক্খন্ধাতি মাতিকায আগতা পঞ্চ আপত্তিক্খন্ধা. সত্তাতি তেযেৱ পঞ্চ, ৱিভঙ্গে আগতা থুল্লচ্চযদুব্ভাসিতাপত্তিযো দ্ৱেতি সত্ত. কিচ্চযতাতি কত্তব্বতা. কৰণীযতাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. উভযেনপি অপলোকনাদিসঙ্ঘকম্মংযেৱ দস্সেতি, তেনাহ ‘‘অপলোকনকম্ম’’ন্তিআদি.

আপত্তাধিকৰণং ঠপেত্ৱা সেসাধিকৰণেহি চোদনাযেৱ নত্থীতি আহ ‘‘ইমস্মিং পনত্থে…পে… আপত্তাধিকৰণমেৱ অধিপ্পেত’’ন্তি. সপদানুক্কমনিদ্দেসস্সাতি পদানং অনুক্কমেন নিদ্দেসো পদানুক্কমনিদ্দেসো, পদভাজনস্সেতং অধিৱচনং. তেন সহ ৱত্তমানং সপদানুক্কমনিদ্দেসং, সিক্খাপদং, তস্স পদানুক্কমনিদ্দেসসহিতস্স সিক্খাপদস্সাতি অত্থো, পদভাজনসহিতস্সাতি ৱুত্তং হোতি.

অস্সাতি কত্তুঅত্থে সামিৱচনং, অনেনাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘এতেন চোদকেনা’’তিআদি. ইধাগতেসূতি ইমস্মিং সিক্খাপদে আগতেসু. অঞ্ঞত্ৰ আগতেসূতি ইতো অঞ্ঞত্ৰ ওমসৱাদাদিসিক্খাপদপাড়িযং আগতেসু. দুস্সীলোতি নিস্সীলো সীলৱিৰহিতো. পাপধম্মোতি দুস্সীলত্তা এৱ হীনজ্ঝাসযতায লামকসভাৱো. অসুচিসঙ্কস্সৰসমাচাৰোতি অপৰিসুদ্ধকাযকম্মাদিতায অসুচি হুত্ৱা সঙ্কায সৰিতব্বসমাচাৰো. দুস্সীলো হি কিঞ্চিদেৱ অসাৰুপ্পং দিস্ৱা ‘‘ইদং অসুকেন কতং ভৱিস্সতী’’তি পৰেসং আসঙ্কনীযো হোতি, কেনচিদেৱ ৱা কৰণীযেন মন্তযন্তে ভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘কচ্চি নু খো ইমে মযা কতকম্মং জানিত্ৱা মন্তেন্তী’’তি অত্তনোযেৱ সঙ্কায সৰিতব্বসমাচাৰো. পটিচ্ছন্নকম্মন্তোতি লজ্জিতব্বতায পটিচ্ছাদেতব্বকম্মন্তো. অস্সমণোতি ন সমণো. সলাকগ্গহণাদীসু ‘‘অহম্পি সমণো’’তি মিচ্ছাপটিঞ্ঞায সমণপটিঞ্ঞো. অসেট্ঠচাৰিতায অব্ৰহ্মচাৰী. উপোসথাদীসু ‘‘অহম্পি ব্ৰহ্মচাৰী’’তি মিচ্ছাপটিঞ্ঞায ব্ৰহ্মচাৰিপটিঞ্ঞো. পূতিনা কম্মেন সীলৱিপত্তিযা অন্তো অনুপৱিট্ঠত্তা অন্তোপূতি. ছদ্ৱাৰেহি ৰাগাদিকিলেসানুৱস্সনেন তিন্তত্তা অৱস্সুতো. সঞ্জাতৰাগাদিকচৱৰত্তা সীলৱন্তেহি ছড্ডেতব্বত্তা চ কসম্বুজাতো.

ইধ পাড়িযন্তি ইমস্মিং সিক্খাপদে পাড়িযং. জেট্ঠব্বতিকোতি কলিদেৱীৱতনিযুত্তো. কলিদেৱী কিৰ সিৰীদেৱিযা জেট্ঠা, তস্মা তস্সা ৱতধৰো ‘‘জেট্ঠব্বতিকো’’তি ৱুচ্চতি. তং পন ৱতং সমাদিযিত্ৱা পূৰেন্তো সকলসৰীৰে মসিং মক্খেত্ৱা কাকপত্তানি মুট্ঠিযং কত্ৱা কলিদেৱিং ফলকে লিখাপেত্ৱা তং কাজকোটিযং বন্ধিত্ৱা থোমেন্তো ৱিচৰতি. যদগ্গেনাতি যত্তকেন. তদগ্গেনাতি তত্তকেন. নো কপ্পেতীতিআদি ৱেমতিকভাৱদীপনত্থমেৱ ৱুত্তন্তি মহাপদুমত্থেৰস্স অধিপ্পাযো. দুতিযত্থেৰো পন ‘‘নো কপ্পেতি, নস্সৰতি, পমুট্ঠো’’তি এতেহি ৱেমতিকভাৱাৱত্থায অদীপনতো অঞ্ঞো ৱেমতিকভাৱো, অঞ্ঞানি নো কপ্পনাদীনীতি চতুন্নম্পি ৱিভাগেন অত্থং দস্সেতি, তস্মা তস্স ৱাদো যুত্ততৰোতি পচ্ছা ৱুত্তো. দস্সনে ৱেমতিকো হোতীতি পুগ্গলে ঞাতেপি তস্স কিৰিযায সম্মা অদিট্ঠভাৱতো চিৰকালাতিক্কমতো ৱা তং কিৰিযং কৰোন্তো ‘‘এস মযা দিট্ঠো ৱা, ন ৱা’’তি দস্সনে ৱেমতিকো হোতি. পুগ্গলে ৱেমতিকো হোতীতি তেন কতকম্মে ঞাতেপি তং কম্মং কৰোন্তস্স সম্মা অদিট্ঠভাৱতো কালন্তৰভাৱতো ৱা ‘‘তস্স কম্মস্স কাৰকো অযং ৱা, নো’’তি পুগ্গলে ৱেমতিকো হোতি.

৩৮৯. ‘‘তজ্জনীযকম্মাদিসত্তৱিধম্পি কম্মং কৰিস্সামা’’তি আপত্তিযা চোদেন্তস্স অধিপ্পাযো কম্মাধিপ্পাযো. ‘‘আপত্তিতো ৱুট্ঠাপেস্সামী’’তি অধিপ্পাযো ৱুট্ঠানাধিপ্পাযো. অনুদ্ধংসেন্তস্সাতি ইমিনা চাৱনাধিপ্পাযং দস্সেতি. অক্কোসাধিপ্পাযেন ৱদন্তস্স পাচিত্তিযন্তি অক্কোসাধিপ্পাযেন সত্তহিপি আপত্তিক্খন্ধেহি সম্মুখা ৱদন্তস্স পাচিত্তিযং. দুক্কটন্তি অক্কোসাধিপ্পাযেন ৱদন্তস্স দুক্কটং.

‘‘এৱং সংৱদ্ধা হি তস্স ভগৱতো পৰিসা যদিদং অঞ্ঞমঞ্ঞৱচনেন অঞ্ঞমঞ্ঞৱুট্ঠাপনেনা’’তি ৱচনতো কুৰুন্দট্ঠকথানযং পতিট্ঠপেন্তো ‘‘কুৰুন্দিযং পনা’’তিআদিমাহ. সব্বত্থেৱাতি সব্বঅট্ঠকথাসু. য্য-কাৰে সম্পত্তে ৰে-কাৰো অতিক্কন্তো নাম হোতীতি আহ ‘‘ৰে-কাৰে অনতিক্কন্তে’’তি. উপোসথস্স ঞত্তিকম্মভাৱতো ঞত্তিযা সমত্তায উপোসথো কতো নাম হোতীতি আহ ‘‘য্য-কাৰে সম্পত্তে ন লব্ভতী’’তি.

ইদঞ্চিদঞ্চাতি ‘‘পাণাতিপাতং অদিন্নাদান’’ন্তিআদিং. ‘‘অসুকো চ অসুকো চ অস্সমণো অনুপাসকো’’তি অক্কোসাধিপ্পাযেন পৰম্মুখা ৱদন্তস্স দুক্কটং, সম্মুখা ৱদন্তস্স পন পাচিত্তিযমেৱ. যথা ‘‘অসূৰিযং পস্সতি কঞ্ঞা’’তি এত্থ ‘‘সূৰিযং ন পস্সতি কঞ্ঞা’’তি অযমত্থো লব্ভতি, এৱং ‘‘অনোকাসং কাৰাপেত্ৱা’’তি এত্থাপি ‘‘ওকাসং অকাৰাপেত্ৱা’’তি অযমত্থো লব্ভতীতি আহ ‘‘যং পনা’’তিআদি. যং চোদেতি, তস্স উপসম্পন্নোতি সঙ্খ্যূপগমনং, তস্মিং সুদ্ধসঞ্ঞিতা, যেন পাৰাজিকেন চোদেতি, তস্স দিট্ঠাদিৱসেন অমূলকতা, চাৱনাধিপ্পাযেন সম্মুখা চোদনা, তস্স তঙ্খণৱিজাননন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.

পঠমদুট্ঠদোসসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.