৫. সঞ্চৰিত্তসিক্খাপদৱণ্ণনা

২৯৬. পঞ্চমে পণ্ডিতস্স ভাৱো পণ্ডিচ্চং, ঞাণস্সেতং অধিৱচনং. গতিমন্তাতি ঞাণগতিযা সমন্নাগতা. পণ্ডিতাতি ইমিনা সভাৱঞাণেন সমন্নাগততা ৱুত্তা, ব্যত্তাতি ইমিনা ইত্থিকত্তব্বেসু ৱিসাৰদপঞ্ঞায. তেনাহ ‘‘উপাযঞ্ঞূ ৱিসাৰদা’’তি. মেধাৱিনীতি ঠানুপ্পত্তিপঞ্ঞাসঙ্খাতায তস্মিং তস্মিং অত্থকিচ্চে উপট্ঠিতে ঠানসো তঙ্খণে এৱ উপ্পজ্জনপঞ্ঞায সমন্নাগতা. তেনাহ ‘‘দিট্ঠং দিট্ঠং কৰোতী’’তি. ছেকাতি যাগুভত্তসম্পাদনাদীসু নিপুণা. উট্ঠানৱীৰিযসম্পন্নাতি কাযিকেন ৱীৰিযেন সমন্নাগতা, যথা অঞ্ঞা কুসীতা নিসিন্নট্ঠানে নিসিন্নাৱ হোন্তি, ঠিতট্ঠানে ঠিতাৱ, এৱং অহুত্ৱা ৱিপ্ফাৰিকেন চিত্তেন সব্বকিচ্চং নিপ্ফাদেতীতি ৱুত্তং হোতি. কুমাৰিকাযাতি নিমিত্তত্থে ভুম্মং, হেতুম্হি ৱা কৰণৱচনং. তেনাহ ‘‘কুমাৰিকায কাৰণা’’তি. আৱহনং আৱাহো, পৰিগ্গহভাৱেন দাৰিকায গণ্হাপনং, তথা দাপনং ৱিৱাহো. তেনাহ ‘‘দাৰকস্সা’’তিআদি.

২৯৭-২৯৮. ভত্তপাচনং সন্ধায ৰন্ধাপনং ৱুত্তং, যস্স কস্সচি পাচনং সন্ধায পচাপনং ৱুত্তং. দুট্ঠুং কুলং গতা দুগ্গতাতি ইমমত্থং দস্সেন্তো ‘‘যত্থ ৱা গতা’’তিআদিমাহ. আহৰণং আহাৰো. ন উপাহটন্তি ন দিন্নং. কযো গহণং, ৱিক্কযো দানং. তদুভযং সঙ্গণ্হিত্ৱা ‘‘ৱোহাৰো’’তি ৱুত্তং. মণ্ডিতপসাধিতোতি এত্থ বাহিৰুপকৰণেন অলঙ্কৰণং মণ্ডনং, অজ্ঝত্তিকানং কেসাদীনংযেৱ সণ্ঠপনং পসাধনং.

৩০০. ‘‘অব্ভুতং কাতুং ন ৱট্টতী’’তি ইমিনা দুক্কটং হোতীতি দীপেতি. ‘‘পৰাজিতেন দাতব্ব’’ন্তি ৱুত্তত্তা অদেন্তো ধুৰনিক্খেপেন কাৰেতব্বো. অচিৰকালে অধিকাৰো এতস্স অত্থীতি অচিৰকালাধিকাৰিকং, সঞ্চৰিত্তং. ‘‘অচিৰকালাচাৰিক’’ন্তি ৱা পাঠো, অচিৰকালে আচাৰো অজ্ঝাচাৰো এতস্সাতি অচিৰকালাচাৰিকং.

কিঞ্চাপি এহিভিক্খূপসম্পন্না চেৱ সৰণগমনূপসম্পন্না চ সঞ্চৰিত্তাদিপণ্ণত্তিৱজ্জং আপত্তিং আপজ্জন্তি, তেসং পন ন সব্বকালিকত্তা তে ৱজ্জেত্ৱা সব্বকালানুৰূপং তন্তিং ঠপেন্তো ভগৱা ইধাপি ঞত্তিচতুত্থেনেৱ কম্মেন উপসম্পন্নং ভিক্খুং দস্সেতুং ‘‘তত্ৰ য্ৱাযং ভিক্খু…পে… অযং ইমস্মিং অত্থে অধিপ্পেতো ভিক্খূ’’তি পদভাজনং আহ, ন পন নেসং সঞ্চৰিত্তাদিআপজ্জনে অভব্বভাৱতো. খীণাসৱাপি হি অপ্পস্সুতা কিঞ্চাপি লোকৱজ্জং নাপজ্জন্তি, পণ্ণত্তিযং পন অকোৱিদত্তা ৱিহাৰকাৰং কুটিকাৰং সহাগাৰং সহসেয্যন্তি এৱৰূপা কাযদ্ৱাৰে আপত্তিযো আপজ্জন্তি, সঞ্চৰিত্তং পদসোধম্মং উত্তৰিছপ্পঞ্চৱাচং ভূতাৰোচনন্তি এৱৰূপা ৱচীদ্ৱাৰে আপত্তিযো আপজ্জন্তি, উপনিক্খিত্তসাদিযনৱসেন মনোদ্ৱাৰে ৰূপিযপটিগ্গহণাপত্তিং আপজ্জন্তি.

৩০১. সঞ্চৰণং সঞ্চৰো, সো এতস্স অত্থীতি সঞ্চৰী, তস্স ভাৱো সঞ্চৰিত্তং. তেনাহ ‘‘সঞ্চৰণভাৱ’’ন্তি, ইত্থিপুৰিসানং অন্তৰে সঞ্চৰণভাৱন্তি অত্থো. জাযত্তনে জাৰত্তনেতি চ নিমিত্তত্থে ভুম্মং, জাযভাৱত্থং জাৰভাৱত্থন্তি ৱুত্তং হোতি. জাযভাৱেতি ভৰিযভাৱায. জাৰভাৱেতি সামিকভাৱায. কিঞ্চাপি ইমস্স পদভাজনে ‘‘জাৰী ভৱিস্সসী’’তি ইত্থিলিঙ্গৱসেন পদভাজনং ৱুত্তং, জাৰত্তনেতি পন নিদ্দেসস্স উভযলিঙ্গসাধাৰণত্তা পুৰিসলিঙ্গৱসেনপি যোজেত্ৱা অত্থং দস্সেন্তো ‘‘ইত্থিযা মতিং পুৰিসস্স আৰোচেন্তো জাৰত্তনে আৰোচেতী’’তিআদিমাহ. এত্থ হি ‘‘জাৰো ভৱিস্সসী’’তি ইত্থিযা মতিং পুৰিসস্স আৰোচেন্তো জাৰত্তনে আৰোচেতি নাম. পাড়িযং পন ইত্থিলিঙ্গৱসেনেৱ যোজনা কতা, তদনুসাৰেন পুৰিসলিঙ্গৱসেনপি সক্কা যোজেতুন্তি.

ইদানি পাড়িযং ৱুত্তনযেনপি অত্থং দস্সেন্তো ‘‘অপিচা’’তিআদিমাহ. পতি ভৱিস্সসীতি ৱুত্তমেৱত্থং ‘‘সামিকো ভৱিস্সসী’’তি পৰিযাযৱচনেন ৱিসেসেত্ৱা দস্সেতি. ইদঞ্চ জাৰত্তনেতি নিদ্দেসস্স উভযলিঙ্গসাধাৰণত্তা ৱুত্তং. মুহুত্তিকা ভৱিস্সসীতি অসামিকং সন্ধায ৱুত্তং, জাৰী ভৱিস্সসীতি সসামিকং সন্ধায. অন্তমসো তঙ্খণিকাযপীতি ইদং নিদস্সনমত্তন্তি আহ ‘‘এতেনেৱুপাযেনা’’তিআদি.

৩০৩. সেৰিৱিহাৰন্তি সচ্ছন্দচাৰং. অত্তনো ৱসন্তি অত্তনো আণং. গোত্তন্তি গোতমগোত্তাদিকং গোত্তং. ধম্মোতি পণ্ডৰঙ্গপৰিব্বাজকাদীনং, তেসং তেসং ৱা কুলানং ধম্মো. গোত্তৱন্তেসু গোত্তসদ্দো, ধম্মচাৰীসু চ ধম্মসদ্দো ৱত্ততীতি আহ ‘‘সগোত্তেহী’’তিআদি. তত্থ সগোত্তেহীতি সমানগোত্তেহি, একৱংসজাতেহীতি অত্থো. সহধম্মিকেহীতি একস্স সত্থুসাসনে সহচৰিতব্বধম্মেহি, সমানকুলধম্মেহি ৱা. তেনেৱাহ ‘‘একং সত্থাৰ’’ন্তিআদি. তত্থ ‘‘একং সত্থাৰং উদ্দিস্স পব্বজিতেহী’’তি ইমিনা পণ্ডৰঙ্গপৰিব্বাজকাদযো ৱুত্তা, একগণপৰিযাপন্নেহীতি মালাকাৰাদিএকগণপৰিযাপন্নেহি.

সসামিকা সাৰক্খা. যস্সা গমনে ৰঞ্ঞা দণ্ডো ঠপিতো, সা সপৰিদণ্ডা. পচ্ছিমানং দ্ৱিন্নন্তি সাৰক্খসপৰিদণ্ডানং মিচ্ছাচাৰো হোতি তাসং সসামিকভাৱতো. ন ইতৰাসন্তি ইতৰাসং মাতুৰক্খিতাদীনং অট্ঠন্নং পুৰিসন্তৰগমনে নত্থি মিচ্ছাচাৰো তাসং অসামিকভাৱতো. যা হি সামিকস্স সন্তকং ফস্সং থেনেত্ৱা পৰেসং অভিৰতিং উপ্পাদেন্তি, তাসং মিচ্ছাচাৰো, ন চ মাতাদযো তাসং ফস্সে ইস্সৰা. মাতাদযো হি ন অত্তনা ফস্সানুভৱনত্থং তা ৰক্খন্তি, কেৱলং অনাচাৰং নিসেধেন্তা পুৰিসন্তৰগমনং তাসং ৱাৰেন্তি. পুৰিসস্স পন এতাসু অট্ঠসুপি হোতিযেৱ মিচ্ছাচাৰো মাতাদীহি যথা পুৰিসেন সদ্ধিং সংৱাসং ন কপ্পেতি, তথা ৰক্খিতত্তা পৰেসং ৰক্খিতগোপিতং ফস্সং থেনেত্ৱা ফুট্ঠভাৱতো.

ধনেন কীতাতি ভৰিযভাৱত্থং ধনেন কীতা. তেনাহ ‘‘যস্মা পনা’’তিআদি. ভোগেনাতি ভোগহেতু. ভোগত্থঞ্হি ৱসন্তী ‘‘ভোগৱাসিনী’’তি ৱুচ্চতি. লভিত্ৱাতি যো নং ৱাসেতি, তস্স হত্থতো লভিত্ৱা. উদকপত্তং আমসিত্ৱা গহিতা ওদপত্তকিনী. তেনাহ ‘‘উভিন্ন’’ন্তিআদি. ধজেন আহটাতি এত্থ ধজযোগতো সেনাৱ ধজসদ্দেন ৱুত্তা, উস্সিতদ্ধজায সেনায আহটাতি ৱুত্তং হোতি. তেনাহ ‘‘উস্সিতদ্ধজাযা’’তিআদি.

৩০৫. বহিদ্ধা ৱিমট্ঠং নাম হোতীতি অঞ্ঞত্থ আৰোচিতং নাম হোতি. তং কিৰিযং সম্পাদেস্সতীতি তস্সা আৰোচেত্ৱা তং কিচ্চং সম্পাদেতু ৱা মা ৱা, তংকিৰিযাসম্পাদনে যোগ্যতং সন্ধায ৱুত্তং. দাৰকং দাৰিকঞ্চ অজানাপেত্ৱা তেসং মাতাপিতুআদীহি মাতাপিতুআদীনংযেৱ সন্তিকং সাসনে পেসিতেপি হৰণৱীমংসনপচ্চাহৰণসঙ্খাতায তিৱঙ্গসম্পত্তিযা সঙ্ঘাদিসেসো হোতিযেৱাতি দট্ঠব্বং. যং উদ্দিস্স সাসনং পেসিতং, তংযেৱ সন্ধায তস্সা মাতুআদীনং আৰোচিতে ৱত্থুনো একত্তা মাতুআদযোপি খেত্তমেৱাতি খেত্তমেৱ ওতিণ্ণভাৱং দস্সেতুং ‘‘বুদ্ধং পচ্চক্খামী’’তিআদি উদাহটং. ইমিনা সমেতীতি এত্থাযমধিপ্পাযো – যথা সযং অনাৰোচেত্ৱা অঞ্ঞেন অন্তেৱাসিআদিনা আৰোচাপেন্তস্স ৱিসঙ্কেতো নত্থি, এৱং তস্সা সযং অনাৰোচেত্ৱা আৰোচনত্থং মাতুআদীনং ৱদন্তস্সপি নত্থি ৱিসঙ্কেতোতি. ঘৰং নযতীতি ঘৰণী. মূলট্ঠানঞ্চ ৱসেনাতি এত্থ পুৰিসস্স মাতুআদযো সাসনপেসনে মূলভূতত্তা ‘‘মূলট্ঠা’’তি ৱুচ্চন্তি. মাতুৰক্খিতায মাতা ভিক্খুং পহিণতীতি এত্থ অত্তনো ৱা ধীতু সন্তিকং ‘‘ইত্থন্নামস্স ভৰিযা হোতূ’’তি ভিক্খুং পহিণতি, পুৰিসস্স ৱা সন্তিকং ‘‘মম ধীতা ইত্থন্নামস্স ভৰিযা হোতূ’’তি পহিণতীতি গহেতব্বং. এস নযো সেসেসুপি. পুব্বে ৱুত্তনযত্তাতি পঠমসঙ্ঘাদিসেসে ৱুত্তনযত্তা.

৩৩৮. এত্তোৱ পক্কমতীতি পুন আগন্ত্ৱা আণাপকস্স অনাৰোচেত্ৱা ততোযেৱ পক্কমতি. অঞ্ঞেন কৰণীযেনাতি গমনহেতুৱিসুদ্ধিদস্সনত্থং ৱুত্তং. তেনেৱ পন কৰণীযেন গন্ত্ৱাপি কিঞ্চি অনাৰোচেন্তো ন ৱীমংসতি নাম. অনভিনন্দিত্ৱাতি ইদং তথা পটিপজ্জমানং সন্ধায ৱুত্তং, সতিপি অভিনন্দনে সাসনং অনাৰোচেন্তো পন ন ৱীমংসতি নাম. ততিযপদে ৱুত্তনযেনাতি ‘‘সো তস্সা ৱচনং অনভিনন্দিত্ৱা’’তিআদিনা ৱুত্তনযেন. ৱত্থুগণনাযাতি সম্বহুলানং ইত্থিপুৰিসানং সমভাৱে সতি দ্ৱিন্নং দ্ৱিন্নং ইত্থিপুৰিসৱত্থূনং গণনায. সচে পন একতো অধিকা হোন্তি, অধিকানং গণনায আপত্তিভেদো ৱেদিতব্বো.

৩৩৯-৩৪০. পাড়িযং চতুত্থৱাৰে অসতিপি ‘‘গচ্ছন্তো ন সম্পাদেতি, আগচ্ছন্তো ৱিসংৱাদেতি, অনাপত্তী’’তি ইদং অত্থতো আপন্নমেৱাতি কত্ৱা ৱুত্তং ‘‘চতুত্থে অনাপত্তী’’তি. কাৰুকানন্তি ৱড্ঢকীআদীনং. তচ্ছকঅযোকাৰতন্তৱাযৰজকন্হাপিতকা পঞ্চ কাৰৱো ‘‘কাৰুকা’’তি ৱুচ্চন্তি. এৱৰূপেন…পে… অনাপত্তীতি তাদিসং গিহিৱেয্যাৱচ্চম্পি ন হোতীতি কত্ৱা ৱুত্তং.

কাযতো সমুট্ঠাতীতি পণ্ণত্তিং ৱা অলংৱচনীযভাৱং ৱা অজানন্তস্স কাযতো সমুট্ঠাতি. ৱাচতো সমুট্ঠাতীতি এত্থাপি এসেৱ নযো. কাযৱাচতো সমুট্ঠাতীতি পণ্ণত্তিং জানিত্ৱা অলংৱচনীযভাৱং অজানন্তস্সপি কাযৱাচতো সমুট্ঠাতীতি ৱেদিতব্বং. অলংৱচনীযা হোন্তীতি দেসচাৰিত্তৱসেন পণ্ণদানাদিনা পৰিচ্চত্তা হোন্তি. পণ্ণত্তিং পন জানিত্ৱাতি এত্থ অলংৱচনীযভাৱং ৱাতি চ দট্ঠব্বং. তেনেৱ মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. সঞ্চৰিত্তসিক্খাপদৱণ্ণনা) ‘‘তদুভযং পন জানিত্ৱা এতেহেৱ তীহি নযেহি সমাপজ্জন্তস্স তানেৱ তীণি তদুভযজাননচিত্তেন সচিত্তকানি হোন্তী’’তি ৱুত্তং. তস্মা পণ্ণত্তিজাননচিত্তেনাতি এত্থাপি তদুভযজাননং ৱত্তব্বং. ভিক্খুং অজানাপেত্ৱা অত্তনো অধিপ্পাযং পণ্ণে লিখিত্ৱা দিন্নং হৰন্তস্সপি আপত্তি হোতি, ইমস্স সিক্খাপদস্স অচিত্তকত্তাতি ন গহেতব্বং. পাড়িযং পন ‘‘আৰোচেতী’’তি ৱুত্তত্তা অট্ঠকথাযঞ্চ তত্থ তত্থ আৰোচনস্সেৱ দস্সিতত্তা কাযেন ৱা ৱাচায ৱা আৰোচেন্তস্সেৱ আপত্তি হোতীতি গহেতব্বং.

৩৪১. দুট্ঠুল্লাদীসুপীতি আদি-সদ্দেন সঞ্চৰিত্তম্পি সঙ্গণ্হাতি. এত্থ পন কিঞ্চাপি ইত্থী নাম মনুস্সিত্থী, ন যক্খী, ন পেতী, ন তিৰচ্ছানগতা, পুৰিসো নাম মনুস্সপুৰিসো, ন যক্খোতিআদি ন ৱুত্তং, তথাপি মনুস্সজাতিকাৱ ইত্থিপুৰিসা ইধ অধিপ্পেতা. তস্মা যেসু সঞ্চৰিত্তং সমাপজ্জতি, তেসং মনুস্সজাতিকতা, ন নালংৱচনীযতা, পটিগ্গণ্হনৱীমংসনপচ্চাহৰণানীতি ইমানেত্থ পঞ্চঙ্গানি.

সঞ্চৰিত্তসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.