৪. চতুত্থপাৰাজিকং
চতুসচ্চৱিদূতি চত্তাৰি সচ্চানি সমাহটানি চতুসচ্চং, তং অৱেদি পটিৱিজ্ঝীতি চতুসচ্চৱিদূ. সতিপি সাৱকানং পচ্চেকবুদ্ধানঞ্চ চতুসচ্চৱিদুভাৱে অনঞ্ঞপুব্বকত্তা ভগৱতো চতুসচ্চদস্সনস্স তত্থ চ সব্বঞ্ঞুতায বলেসু চ ৱসীভাৱস্স পত্তিতো পৰসন্তানেসু পসাৰিতভাৱেন পাকটত্তা চ ভগৱাৱ ৱিসেসেন ‘‘চতুসচ্চৱিদূ’’তি থোমনং অৰহতি.
ৱগ্গুমুদাতীৰিযভিক্খুৱত্থুৱণ্ণনা
১৯৩. অধিট্ঠেমাতি সংৱিদহাম. দূতকম্মন্তি গিহীনং পণ্ণং ৱা সাসনং ৱা গহেত্ৱা তত্থ তত্থ গমনং. ইৰিযাপথং সণ্ঠপেত্ৱাতি পধানানুৰূপং কত্ৱা. পুচ্ছন্তানং ৱাতি ‘‘অয্যা সন্তইৰিযাপথা অতিৱিয উপসন্তা, কতৰং ৱিসেসমধিগচ্ছিংসূ’’তি পুচ্ছন্তানং. অনাগতসম্বন্ধে পন অসতীতি ‘‘ভাসিতো ভৱিস্সতী’’তি পাঠসেসং কত্ৱা অনাগতসম্বন্ধে অসতি. ‘‘ভাসিতো’’তি অতীতৱচনং কথং অনাগতৱচনেন সম্বন্ধমুপগচ্ছতীতি আহ ‘‘লক্খণং পন সদ্দসত্থতো পৰিযেসিতব্ব’’ন্তি. ঈদিসে হি ঠানে ‘‘ধাতুসম্বন্ধে পচ্চযা’’তি ইমিনা লক্খণেন ধাত্ৱত্থসম্বন্ধে সতি অযথাকালৱিহিতাপি পচ্চযা সাধৱো ভৱন্তীতি সদ্দসত্থৱিদূ ৱদন্তি.
১৯৪. ৱণ্ণৱাতি ইমিনা সকলসৰীৰানুগতৱণ্ণস্স মনাপতা ৱুত্তা. পসন্নমুখৱণ্ণাতি ইমিনা সকলসৰীৰৱণ্ণতোপি অধিকতৰং মুখৱণ্ণস্স মনাপতা ৱুত্তা. ৱিপ্পসন্নছৱিৱণ্ণাতি ইমিনা পন ৱিজ্জমানস্সেৱ সৰীৰৱণ্ণস্স অতিৱিয পসন্নতা ৱুত্তা. যস্মা ইন্দ্ৰিযানং ঊনত্তং ৱা পূৰণত্তং ৱা নত্থি, তস্মা ‘‘অভিনিৱিট্ঠোকাসস্স পৰিপুণ্ণত্তা’’তি ৱুত্তং. ছট্ঠস্স অভিনিৱিট্ঠোকাসো হদযৱত্থু, পঞ্চপসাদানং অভিনিৱিট্ঠোকাসস্স পৰিপুণ্ণতাৱচনেনেৱ হদযৱত্থুআদিসকলসৰীৰস্স পৰিপুণ্ণতা দস্সিতাযেৱ হোতীতি আহ – ‘‘মনচ্ছট্ঠানং ইন্দ্ৰিযান’’ন্তি. যথা তন্তি এত্থ তন্তি নিপাতমত্তং. ভন্তমিগপ্পটিভাগাতি কত্তব্বাকত্তব্বস্স অজাননতো ভন্তমিগসদিসা. চতুচক্কন্তি চতুইৰিযাপথং. ইৰিযাপথো হি ইধ পৱত্তনট্ঠেন ‘‘চক্ক’’ন্তি অধিপ্পেতো. নৱদ্ৱাৰন্তি নৱহি ৱণমুখেহি নৱদ্ৱাৰং. দুক্খন্তি সীসৰোগাদিদুক্খং. সব্বকিচ্চেসূতি পত্তপচনচীৱৰৰজনযোগট্ঠানাদিকিচ্চেসু. যাপেতুন্তি ৱহিতুং পৱত্তেতুং. তেনাহ ‘‘গমেতু’’ন্তি.
১৯৫. সন্তোতি ইমিনা তেসং ৱিজ্জমানতং দস্সেতি, সংৱিজ্জমানাতি ইমিনা পন তেসং উপলব্ভমানতং দস্সেতি. তেনাহ – ‘‘অত্থি চেৱ উপলব্ভন্তি চা’’তি. উপলব্ভন্তীতি দিস্সন্তি, ঞাযন্তীতি অত্থো. পন্থদূহনকম্মন্তি পন্থঘাতনকম্মং. হনন্তোতি মাৰেন্তো. ঘাতেন্তোতি মাৰাপেন্তো. অথ ৱা হনন্তোতি বন্ধনতাড়নাদীহি হিংসন্তো. ঘাতেন্তোতি মাৰেন্তো. ছিন্দন্তোতি পৰেসং হত্থাদীনি ছিন্দন্তো. পচন্তোতি দণ্ডেন উপ্পীড়েন্তো. পচনঞ্হেত্থ দহনং ৱিবাধনং অধিপ্পেতং. পচন্তোতি ৱা তজ্জেন্তো তাসেন্তো. অথ ৱা পচন্তোতি গামেসু অগ্গিপাতনৱসেন গেহাদীনি ঝাপেত্ৱা তত্থ অজেড়কাদীনি পচন্তো.
যে সিক্খাপদেসু বহুলগাৰৱা ন হোন্তি আপত্তিৱীতিক্কমবহুলা, তে সিক্খাপদেসু অতিব্বগাৰৱা. উদ্ধতেতি অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞিতায কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞিতায অৱজ্জে ৱজ্জসঞ্ঞিতায ৱজ্জে অৱজ্জসঞ্ঞিতায চ উদ্ধচ্চপকতিকে. উন্নড়েতি উগ্গতনড়ে, উট্ঠিততুচ্ছমানেতি ৱুত্তং হোতি. চপলেতি পত্তচীৱৰমণ্ডনাদিনা চাপল্লেন যুত্তে. মুখৰেতি মুখখৰে, খৰৱচনেতি ৱুত্তং হোতি. ৱিকিণ্ণৱাচেতি অসংযতৱচনে দিৱসম্পি নিৰত্থকৱচনপ্পলাপিনে. মুট্ঠা নট্ঠা সতি এতেসন্তি মুট্ঠস্সতী, সতিৱিৰহিতেতি ৱুত্তং হোতি. অসম্পজানেতি নিপ্পঞ্ঞে. পাকতিন্দ্ৰিযেতি সংৱৰাভাৱেন গিহিকালে ৱিয ৱিৱটইন্দ্ৰিযে. আচৰিযুপজ্ঝাযেহি পৰিচ্চত্তকেতি ধম্মেন আমিসেন চ অসঙ্গহেত্ৱা আচৰিযুপজ্ঝাযেহি পৰিচ্চত্তে অনাথে অপ্পতিট্ঠে. লাভগৰুকেতি পচ্চযগৰুকে.
ইৰিযাপথসণ্ঠপনাদীনীতি আদি-সদ্দেন পচ্চযপটিসেৱনসামন্তজপ্পানং গহণং ৱেদিতব্বং. মহানিদ্দেসে (মহানি. ৮৭) হি ইৰিযাপথসণ্ঠপনপচ্চযপটিসেৱনসামন্তজপ্পনৱসেন তিৱিধং কুহকৱত্থু আগতং. তত্থ পাপিচ্ছস্সেৱ সতো সম্ভাৱনাধিপ্পাযকতেন ইৰিযাপথেন ৱিম্হাপনং ইৰিযাপথসণ্ঠপনসঙ্খাতং কুহকৱত্থু. তথা চীৱৰাদীহি নিমন্তিতস্স তদত্থিকস্সেৱ সতো পাপিচ্ছতং নিস্সায পটিক্খেপনেন তে চ গহপতিকে অত্তনি সুপ্পতিট্ঠিতসদ্ধে ঞত্ৱা পুন তেসং ‘‘অহো অয্যো অপ্পিচ্ছো, ন কিঞ্চি পটিগ্গণ্হিতুং ইচ্ছতি, সুলদ্ধং ৱত নো অস্স, সচে অপ্পমত্তকম্পি কিঞ্চি পটিগ্গণ্হেয্যা’’তি নানাৱিধেহি উপাযেহি পণীতানি চীৱৰাদীনি উপনেন্তানং তদনুগ্গহকামতংযেৱ আৱিকত্ৱা পটিগ্গহণেন চ ততো পভুতি অসীতিসকটভাৰেহি উপনামনহেতুভূতং ৱিম্হাপনং পচ্চযপটিসেৱনসঙ্খাতং কুহকৱত্থূতি ৱেদিতব্বং. পাপিচ্ছস্সেৱ পন সতো উত্তৰিমনুস্সধম্মাধিগমপৰিদীপনৱাচায তথা তথা ৱিম্হাপনং সামন্তজপ্পনসঙ্খাতং কুহকৱত্থূতি ৱেদিতব্বং. চিত্তলপব্বতাদিৱিহাৰো লোকসম্মতসেনাসনং নাম. লোকসম্মত …পে… উপাযেহি সংৱণ্ণিযমানগুণোতি সম্বন্ধো. পৰিপাচেতুন্তি পৰিণামেতুং. সুদ্ধচিত্তেন অত্তনো গন্থধুৰাদিকম্মং কত্ৱা ৱিচৰন্তানং তম্মূলকপচ্চযপৰিভোগে দোসাভাৱং দস্সেতুং ‘‘যে পনা’’তিআদি ৱুত্তং. ভিক্খাচাৰে অসম্পজ্জমানেতি গোচৰগামে ভিক্খায চৰিত্ৱা লভিতব্বপিণ্ডপাতে অসম্পজ্জন্তে. তে চ ৱত্তসীসেন সব্বম্পেতং কৰোন্তি, ন লাভনিমিত্তং. তেন ৱুত্তং ‘‘তন্তিপৱেণিঘটনকা সাসনজোতকা’’তি.
কিচ্ছেনাতি ন দুক্খায পটিপদায. বুদ্ধানঞ্হি চত্তাৰোপি মগ্গা সুখাপটিপদাৱ হোন্তি, পাৰমীপূৰণকালে পন সৰাগদোসমোহস্সেৱ সতো আগতানং যাচকানং অলঙ্কতপ্পটিযত্তং সীসং কন্তিত্ৱা গললোহিতং নীহৰিত্ৱা সুঅঞ্জিতানি অক্খীনি উপ্পাটেত্ৱা কুলৱংসপ্পতিট্ঠাপকং পুত্তং মনাপচাৰিনিং ভৰিযন্তি এৱমাদীনি দেন্তস্স অঞ্ঞানিপি খন্তিৱাদীসদিসেসু অত্তভাৱেসু ছেজ্জভেজ্জাদীনি পাপুণন্তস্স আগমনীযপটিপদং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. কসিৰেনাতি তস্সেৱ ৱেৱচনং.
একস্সেৱ দাতুং অসক্কুণেয্যতায গৰুভাৱতো ‘‘গৰুভণ্ডানী’’তি ৱুত্তং, সব্বেসং ভাজেত্ৱাপি গহেতুং অসক্কুণেয্যতায ‘‘গৰুপৰিক্খাৰানী’’তি ৱুত্তং. সাধাৰণপৰিক্খাৰভাৱেনাতি সঙ্ঘিকত্তা সব্বভিক্খুসাধাৰণপৰিক্খাৰভাৱেন. সঙ্গণ্হাতি উপলাপেতীতি ইদং অথেয্যচিত্তং সন্ধায ৱুত্তং. তেনেৱাহ – ‘‘তথাভাৱতো থেনেত্ৱা’’তি, অৱিস্সজ্জিযঅৱেভঙ্গিযভাৱতো থেনেত্ৱাতি অত্থো. গৰুভণ্ডঞ্হি কুলসঙ্গহত্থায ৱিস্সজ্জেন্তো ৱিভজন্তো চ তস্স অৱিস্সজ্জিযঅৱএভঙ্গিযভাৱং থেনেতি. কুলদূসকদুক্কটং আপজ্জতীতি এত্থ ‘‘যো ৱিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তি ৱুত্তত্তা ৱিস্সজ্জনপচ্চযা থুল্লচ্চযেনপি ন মুচ্চতি.
অসন্তন্তি অৱিজ্জমানং. অভূতন্তি অনুপ্পন্নং. অনুপ্পন্নত্তা হি তস্স তং অসন্তন্তি. পুৰিমস্স পচ্ছিমং কাৰণৱচনং. উল্লপতীতি উগ্গতাযুকো লপতি. সীলঞ্হি ভিক্খুনো আযু, তং তস্স তথালপনসমকালমেৱ ৱিগচ্ছতি. অসন্তসম্ভাৱনাযাতি অত্তনো অৱিজ্জমানগুণেহি সম্ভাৱনায. এৱঞ্হি গণ্হতা…পে… থেনেত্ৱা গহিতা হোন্তীতি এত্থ অসন্তসম্ভাৱনায ৰট্ঠপিণ্ডস্স থেনেত্ৱা গহিতত্তা লোকুত্তৰধম্মোপি থেনিতোযেৱ হোতি. কিতৱস্সেৱাতি কিতৱস্স সকুণগ্গহণমিৱ. কেৰাটিকস্সাতি সঠস্স. গোত্তং ৱুচ্চতি সাধাৰণনামং, মত্ত-সদ্দো লুত্তনিদ্দিট্ঠো, তস্মা সমণাতি গোত্তমত্তং অনুভৱন্তি ধাৰেন্তীতি গোত্ৰভুনো, নামমত্তসমণাতি ৱুত্তং হোতি.
ৱগ্গুমুদাতীৰিযভিক্খুৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
অধিমানৱত্থুৱণ্ণনা
১৯৬. হেট্ঠিমমগ্গেহি ঞাতমৰিযাদায এৱ জাননতো অঞ্ঞা অগ্গমগ্গপঞ্ঞা, তস্সা ফলভাৱতো অগ্গফলপঞ্ঞা তংসহগতা সম্মাসঙ্কপ্পাদযো চ অঞ্ঞাতি ৱুত্তাতি আহ ‘‘অঞ্ঞং ব্যাকৰিংসূতি অৰহত্তং ব্যাকৰিংসূ’’তি. অৰিযসাৱকস্স তাৱ নুপ্পজ্জতীতি পহীনাধিমানপচ্চযত্তা নুপ্পজ্জতি. সীলৱতোপি…পে… নুপ্পজ্জতি অকাৰকভাৱতো. তিলক্খণং আৰোপেত্ৱাতি কলাপসম্মসনৱসেন তিলক্খণং আৰোপেত্ৱা. আৰদ্ধৱিপস্সকস্সাতি উদযব্বযানুপস্সনায আৰদ্ধৱিপস্সকস্স. সুদ্ধসমথলাভী ৱিপস্সনায কম্মং অকত্ৱাপি কিলেসসমুদাচাৰং অপস্সন্তো কেৱলং অঞ্ঞাণবলেন ‘‘অৰিযোহমস্মী’’তি মঞ্ঞতীতি আহ ‘‘সুদ্ধসমথলাভিং ৱা’’তি. ‘‘অৰহা অহ’’ন্তি মঞ্ঞতি উচ্চৱালঙ্কৱাসী মহানাগত্থেৰো ৱিয.
তলঙ্গৰৱাসী ধম্মদিন্নত্থেৰো কিৰ নাম একো পভিন্নপ্পটিসম্ভিদো মহাখীণাসৱো মহতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স ওৱাদদাযকো অহোসি. সো একদিৱসং অত্তনো দিৱাট্ঠানে নিসীদিত্ৱা ‘‘কিন্নু খো অম্হাকং আচৰিযস্স উচ্চৱালঙ্কৱাসীমহানাগত্থেৰস্স সমণভাৱকিচ্চং মত্থকপ্পত্তং, নো’’তি আৱজ্জেন্তো পুথুজ্জনভাৱমেৱস্স দিস্ৱা ‘‘মযি অগচ্ছন্তে পুথুজ্জনকালকিৰিযমেৱ কৰিস্সতী’’তি চ ঞত্ৱা ইদ্ধিযা ৱেহাসং উপ্পতিত্ৱা দিৱাট্ঠানে নিসিন্নস্স থেৰস্স সমীপে ওৰোহিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ৱত্তং দস্সেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. ‘‘কিং, আৱুসো ধম্মদিন্ন, অকালে আগতোসী’’তি চ ৱুত্তো ‘‘পঞ্হং, ভন্তে, পুচ্ছিতুং আগতোম্হী’’তি আহ. ততো ‘‘পুচ্ছাৱুসো, জানমানা কথযিস্সামা’’তি ৱুত্তো পঞ্হসহস্সং পুচ্ছি. থেৰো পুচ্ছিতং পুচ্ছিতং পঞ্হং অসজ্জমানোৱ কথেসি. ততো ‘‘অতিতিক্খং ৱো, ভন্তে, ঞাণং, কদা তুম্হেহি অযং ধম্মো অধিগতো’’তি ৱুত্তো ‘‘ইতো সট্ঠিৱস্সকালে, আৱুসো’’তি আহ. সমাধিম্হি, ভন্তে, ৱড়ঞ্জেথাতি. ন ইদং, আৱুসো, ভাৰিযন্তি. তেন হি, ভন্তে, একং হত্থিং মাপেথাতি. থেৰো সব্বসেতং হত্থিং মাপেসি. ইদানি, ভন্তে, যথা অযং হত্থী অঞ্জিতকণ্ণো পসাৰিতনঙ্গুট্ঠো সোণ্ডং মুখে পক্খিপিত্ৱা ভেৰৱং কোঞ্চনাদং কৰোন্তো তুম্হাকং অভিমুখং আগচ্ছতি, তথা নং কৰোথাতি. থেৰো তথা কত্ৱা ৱেগেন আগচ্ছতো হত্থিস্স ভেৰৱং আকাৰং দিস্ৱা উট্ঠায পলাযিতুং আৰদ্ধো. তমেনং খীণাসৱত্থেৰো হত্থং পসাৰেত্ৱা চীৱৰকণ্ণে গহেত্ৱা ‘‘ভন্তে, খীণাসৱস্স সাৰজ্জং নাম হোতী’’তি আহ. সো তস্মিং কালে অত্তনো পুথুজ্জনভাৱং ঞত্ৱা ‘‘অৱস্সযো মে, আৱুসো, ধম্মদিন্ন হোহী’’তি ৱত্ৱা পাদমূলে উক্কুটিকং নিসীদি. ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং অৱস্সযো ভৱিস্সামিচ্চেৱাহং আগতো, মা চিন্তযিত্থা’’তি কম্মট্ঠানং কথেসি. থেৰো কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা চঙ্কমং ওৰুয্হ ততিযে পদৱাৰে অগ্গফলং অৰহত্তং পাপুণি. থেৰো কিৰ দোসচৰিতো অহোসি.
অধিমানৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সৱিভঙ্গসিক্খাপদৱণ্ণনা
১৯৭-১৯৮. যস্মা পনাতিআদি ‘‘অসন্তং অভূতং অসংৱিজ্জমান’’ন্তি এতেসং কাৰণৱচনং. তত্থ যন্তি যং উত্তৰিমনুস্সধম্মং. অনভিজানন্তি অত্তনি অত্থিভাৱং অজানন্তো. সমুদাচৰতীতি ‘‘অত্থি ময্হং এস ধম্মো’’তি কথেতি জানাপেতি ৱা. ‘‘অসন্তং অভূত’’ন্তি ইমস্স কাৰণৱচনং সন্তানে অনুপ্পন্নোতি. ঞাণেন চ অসচ্ছিকতোতি ইদং পন ‘‘অসংৱিজ্জমান’’ন্তি এতস্স কাৰণৱচনং. পকতিমনুস্সেহি উত্তৰিতৰানং বুদ্ধাদিউত্তমপুৰিসানং অধিগমধম্মো উত্তৰিমনুস্সধম্মোতি আহ ‘‘উত্তৰিমনুস্সান’’ন্তিআদি. তন্তি উত্তৰিমনুস্সধম্মং. অথ পদভাজনে বহুৱচননিদ্দেসো কস্মা কতোতি আহ ‘‘পদভাজনে পনা’’তিআদি. কিঞ্চাপি উত্তৰিমনুস্সধম্মো অব্যাকতোপি হোতি, আৰোগ্যট্ঠেন পন বাহিতিকসুত্তে ৱিয ‘‘কুসলে ধম্মে’’তি ৱুত্তং. অস্সাতি উত্তৰিমনুস্সধম্মস্স. খণলযমুহুত্ত-সদ্দা অঞ্ঞত্থ ভিন্নত্থাপি হোন্তি, ইধ পন খণপৰিযাযৱসেনেৱ ‘‘তং খণং তং লযং তং মুহুত্ত’’ন্তি পাড়িযং ৱুত্তং.
অধিগন্তব্বতো অধিগমো, ঝানাদি, অধিগমস্স পুচ্ছা অধিগমপুচ্ছা. তেনাহ ‘‘ঝানৱিমোক্খাদীসূ’’তিআদি. উপাযপুচ্ছাতি অধিগমুপাযপুচ্ছা. কিন্তীতি কেন পকাৰেন, কেন ৱিধিনাতি অত্থো. কতমেসং ত্ৱং ধম্মানং লাভীতি ইদং পন পুব্বে ‘‘কিং তে অধিগত’’ন্তি অনিদ্ধাৰিতভেদা ঝানাদিৱিসেসা পুচ্ছিতাতি ইদানি তেসং নিদ্ধাৰেত্ৱা পুচ্ছনাকাৰদস্সনং.
তস্মাতি যস্মা যথাৱুত্তেহি ছহাকাৰেহি অধিগমব্যাকৰণং সোধেতব্বং, তস্মা. এত্তাৱতাৱাতি এত্তকেন ব্যাকৰণমত্তেনেৱ ন সক্কাতব্বো. ব্যাকৰণঞ্হি একচ্চস্স অযাথাৱতোপি হোতীতি. ইমেসু পন ছসু ঠানেসু সোধনত্থং ৱত্তব্বোতি যথা নাম জাতৰূপপতিৰূপকম্পি জাতৰূপং ৱিয খাযতীতি জাতৰূপং নিঘংসনতাপনচ্ছেদনেহি সোধেতব্বং, এৱমেৱ ইমেসু ইদানেৱ ৱুত্তেসু ছসু ঠানেসু পক্খিপিত্ৱা সোধনত্থং ৱত্তব্বো. ৱিমোক্খাদীসূতি আদি-সদ্দেন সমাধিসমাপত্তিঞাণদস্সনমগ্গভাৱনাফলসচ্ছিকিৰিযাদিং সঙ্গণ্হাতি. পাকটো হোতীতি অধিগতৱিসেসস্স সতিসম্মোসাভাৱতো. সেসপুচ্ছাসুপি পাকটো হোতীতি পদে এসেৱ নযো.
সব্বেসঞ্হি অত্তনা অধিগতমগ্গেন পহীনকিলেসা পাকটা হোন্তীতি ইদং যেভুয্যৱসেন ৱুত্তং. কস্সচি হি অত্তনা অধিগতমগ্গৱজ্ঝকিলেসেসু সন্দেহো উপ্পজ্জতিযেৱ মহানামস্স সক্কস্স ৱিয. সো হি সকদাগামী সমানোপি ‘‘তস্স ময্হং, ভন্তে, এৱং হোতি ‘কো সু নাম মে ধম্মো অজ্ঝত্তং অপ্পহীনো, যেন মে একদা লোভধম্মাপি চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠন্তি, দোসধম্মাপি চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠন্তি, মোহধম্মাপি চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠন্তী’’’তি (ম. নি. ১.১৭৫) ভগৱন্তং পুচ্ছি. অযং কিৰ ৰাজা সকদাগামিমগ্গেন লোভদোসমোহা নিৰৱসেসা পহীযন্তীতি সঞ্ঞী অহোসি. কিং অৰিযসাৱকস্স এৱং সন্দেহো উপ্পজ্জতীতি? আম উপ্পজ্জতি. কস্মা? পণ্ণত্তিযং অকোৱিদত্তা. ‘‘অযং কিলেসো অসুকমগ্গৱজ্ঝো’’তি ইমিস্সা পণ্ণত্তিযা অকোৱিদস্স হি অৰিযসাৱকস্স এৱং হোতি. কিং তস্স পচ্চৱেক্খণা নত্থীতি? অত্থি, সা পন ন সব্বেসং পৰিপুণ্ণা হোতি. একো হি পহীনকিলেসমেৱ পচ্চৱেক্খতি, একো অৱসিট্ঠকিলেসমেৱ, একো মগ্গমেৱ, একো ফলমেৱ, একো নিব্বানমেৱ. ইমাসু পন পঞ্চসু পচ্চৱেক্খণাসু একং ৱা দ্ৱে ৱা নো লদ্ধুং ন ৱট্টতি. ইতি যস্স পচ্চৱেক্খণা ন পৰিপুণ্ণা, তস্স মগ্গৱজ্ঝকিলেসপণ্ণত্তিযং অকোৱিদত্তা এৱং হোতি. উগ্গহপৰিপুচ্ছাকুসলাতি সজ্ঝাযমগ্গসংৱণ্ণনাসু নিপুণা.
যায পটিপদায যস্স অৰিযমগ্গো আগচ্ছতি, সা পুব্বভাগপটিপত্তি আগমনপটিপদা. সোধেতব্বাতি সুদ্ধা উদাহু ন সুদ্ধাতি ৱিচাৰণৱসেন সোধেতব্বা. ন সুজ্ঝতীতি তত্থ তত্থ পমাদপটিপত্তিসব্ভাৱতো. অপনেতব্বোতি অত্তনো পটিঞ্ঞায অপনেতব্বো. ‘‘সুজ্ঝতী’’তি ৱত্ৱা সুজ্ঝনাকাৰং দস্সেতুং ‘‘দীঘৰত্ত’’ন্তিআদি ৱুত্তং. পঞ্ঞাযতীতি এত্থাপি ‘‘যদী’’তি পদং আনেত্ৱা যদি সো ভিক্খু তায পটিপদায পঞ্ঞাযতীতি সম্বন্ধো. চতূসু পচ্চযেসু অলগ্গত্তা ‘‘আকাসে পাণিসমেন চেতসা’’তি ৱুত্তং. ৱুত্তসদিসন্তি তস্স ভিক্খুনো ব্যাকৰণং ইমস্মিং সুত্তে ৱুত্তেন সদিসং, সমন্তি অত্থো.
খীণাসৱপটিপত্তিসদিসা পটিপদা হোতীতি দীঘৰত্তং সুৱিক্খম্ভিতকিলেসত্তা. খীণাসৱস্স নাম…পে… ন হোতীতি পহীনৱিপল্লাসত্তা জীৱিতনিকন্তিযা চ অভাৱতো ন হোতি. পুথুজ্জনস্স পন অপ্পহীনৱিপল্লাসত্তা জীৱিতনিকন্তিসব্ভাৱতো চ অপ্পমত্তকেনপি হোতি.
তত্ৰিমানি ৱত্থূনি – দীঘভাণকঅভযত্থেৰো কিৰ একং পিণ্ডপাতিকং পৰিগ্গহেতুং অসক্কোন্তো দহৰস্স সঞ্ঞং অদাসি. সো তং নহাযমানং কল্যাণীনদীমুখদ্ৱাৰে নিমুজ্জিত্ৱা পাদে অগ্গহেসি. পিণ্ডপাতিকো ‘‘কুম্ভীলো’’তি সঞ্ঞায মহাসদ্দং অকাসি, তদা নং ‘‘পুথুজ্জনো’’তি জানিংসু. চন্দমুখতিস্সৰাজকালে পন মহাৱিহাৰে সঙ্ঘত্থেৰো খীণাসৱো দুব্বলচক্খুকো ৱিহাৰেযেৱ অচ্ছতি. তং ৰাজা ‘‘থেৰং পৰিগ্গণ্হিস্সামী’’তি ভিক্খূসু ভিক্খাচাৰং গতেসু অপ্পসদ্দো উপসঙ্কমিত্ৱা সপ্পো ৱিয পাদে অগ্গহেসি. থেৰো সিলাথম্ভো ৱিয নিচ্চলো হুত্ৱা ‘‘কো এত্থা’’তি আহ. অহং, ভন্তে, তিস্সোতি. সুগন্ধং ৱাযসি নো তিস্সাতি. এৱং খীণাসৱস্স ভযং নাম নত্থি. একচ্চো পন পুথুজ্জনোপি অতিসূৰো হোতি নিব্ভযো, সো ৰজনীযেন আৰম্মণেন পৰিগ্গণ্হিতব্বো. ৱসভৰাজাপি হি একং থেৰং পৰিগ্গণ্হমানো ঘৰে নিসীদাপেত্ৱা তস্স সন্তিকে বদৰসাড়ৱং মদ্দমানো নিসীদি. মহাথেৰস্স খেড়ো চলিতো, থেৰস্স পুথুজ্জনভাৱো আৱিভূতো. খীণাসৱস্স হি ৰসতণ্হা নাম সুপ্পহীনা, দিব্বেসুপি ৰসেসু নিকন্তি নাম ন হোতি. তস্মা ইমেহি উপাযেহি পৰিগ্গহেত্ৱা সচস্স ভযং ৱা ছম্ভিতত্তং ৱা ৰসতণ্হা ৱা উপ্পজ্জতি, ‘‘ন ত্ৱং অৰহা’’তি অপনেতব্বো.
অসন্তগুণসম্ভাৱনলক্খণা পাপিচ্ছাতি আহ – ‘‘যা সা ইধেকচ্চো…পে… আদিনা নযেনা’’তি. আদি-সদ্দেন ‘‘অস্সদ্ধো সমানো ‘সদ্ধোতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, অপ্পস্সুতোৱ সমানো ‘বহুস্সুতোতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, সঙ্গণিকাৰামোৱ সমানো ‘পৱিৱিত্তোতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, কুসীতোৱ সমানো ‘আৰদ্ধৱীৰিযোতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, মুট্ঠস্সতীৱ সমানো ‘উপট্ঠিতস্সতীতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, অসমাহিতোৱ সমানো ‘সমাহিতোতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, দুপ্পঞ্ঞোৱ সমানো ‘পঞ্ঞৱাতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, অখীণাসৱোৱ সমানো ‘খীণাসৱোতি মং জনো জানাতূ’তি ইচ্ছতি, যা এৱৰূপা ইচ্ছা ইচ্ছাগতা পাপিচ্ছতা ৰাগো সাৰাগো চিত্তস্স সাৰাগো, অযং ৱুচ্চতি পাপিচ্ছতা’’তি (ৱিভ. ৮৫১) এৱং ৱুত্তং পাড়িপদেসং সঙ্গণ্হাতি. পাপিকাযাতি লামিকায ইচ্ছায. অপকতোতি পাপিকায ইচ্ছায সম্মাআজীৱতো অপেতো কতোতি ইচ্ছায অপকতো. তথাভূতো চ মিচ্ছাজীৱেন অভিভূতো পৰাজিতো নাম হোতীতি আহ ‘‘অভিভূতো পৰাজিতো’’তি.
সামঞ্ঞং দুপ্পৰামট্ঠং নিৰযাযুপকড্ঢতীতি যথা কুসো যেন দুগ্গহিতো, তস্স হত্থং অনুকন্ততি ফালেতি, এৱমেৱ সমণধম্মসঙ্খাতং সামঞ্ঞম্পি খণ্ডসীলাদিতায দুপ্পৰামট্ঠং নিৰযায উপকড্ঢতি, নিৰযে নিব্বত্তাপেতীতি অত্থো. সিথিলোতি ওলীযিত্ৱা কৰণেন সিথিলগ্গাহেন কতো. পৰিব্বাজোতি খণ্ডাদিভাৱপ্পত্তো সমণধম্মো. ভিয্যো আকিৰতে ৰজন্তি অব্ভন্তৰে ৱিজ্জমানং ৰাগৰজাদিং এৱৰূপো সমণধম্মো অপনেতুং ন সক্কোতি, অথ খো তস্স উপৰি অপৰম্পি ৰাগৰজাদিং আকিৰতীতি অত্থো. ভিক্খুভাৱোতি পাৰাজিকং আপজ্জিত্ৱা ‘‘সমণো অহ’’ন্তি পটিজাননতো ৱোহাৰমত্তসিদ্ধো ভিক্খুভাৱো. অজানমেৱাতি পাঠে এৱাতি অৱধাৰণত্থে নিপাতো. অজানমেৱন্তি পাঠে পন এৱং জানামি এৱং পস্সামীতি অৱচন্তি যোজেতব্বং.
পদভাজনীযৱণ্ণনা
১৯৯. অসুভজ্ঝানাদীনীতি আদি-সদ্দেন কাযগতাসতিজ্ঝানঞ্চ কসিণজ্ঝানঞ্চ সঙ্গণ্হাতি. তেন ‘‘কাযগতাসতিজ্ঝানং পথৱীকসিণজ্ঝানং সমাপজ্জি’’ন্তিআদিং ৱদন্তোপি পাৰাজিকোৱ হোতীতি ৱেদিতব্বং. ৱিমোক্খোতি এত্থ ৱি-সদ্দো ৱিসেসত্থো ৱিৱিধত্থো ৱাতি দস্সেন্তো আহ ‘‘সুট্ঠু মুত্তো’’তিআদি. ৱিমোক্খোতি চত্তাৰো অৰিযমগ্গা. তস্স সগুণতো সুঞ্ঞতাদিনামলাভং দস্সেন্তো আহ ‘‘সো পনায’’ ন্তিআদি. মগ্গো হি নাম পঞ্চহি কাৰণেহি নামং লভতি সৰসেন ৱা পচ্চনীকেন ৱা সগুণেন ৱা আৰম্মণেন ৱা আগমনেন ৱা. সচে হি সঙ্খাৰুপেক্খা অনিচ্চতো সঙ্খাৰে সম্মসিত্ৱা ৱুট্ঠাতি, অনিমিত্তৱিমোক্খেন ৱিমুচ্চতি, সচে দুক্খতো সম্মসিত্ৱা ৱুট্ঠাতি, অপ্পণিহিতৱিমোক্খেন ৱিমুচ্চতি, সচে অনত্ততো সম্মসিত্ৱা ৱুট্ঠাতি, সুঞ্ঞতৱিমোক্খেন ৱিমুচ্চতি, ইদং সৰসতো নামং নাম. যস্মা পনেস অনিচ্চানুপস্সনায সঙ্খাৰানং ঘনৱিনিব্ভোগং কত্ৱা নিচ্চনিমিত্তধুৱনিমিত্তসস্সতনিমিত্তানি পজহন্তো আগতো, তস্মা অনিমিত্তো. দুক্খানুপস্সনায পন সুখসঞ্ঞং পহায পণিধিং পত্থনং সুক্খাপেত্ৱা আগতত্তা অপ্পণিহিতো. অনত্তানুপস্সনায অত্তসত্তপুগ্গলসঞ্ঞং পহায সঙ্খাৰানং সুঞ্ঞতো দিট্ঠত্তা সুঞ্ঞতোতি ইদং পচ্চনীকতো নামং নাম.
ৰাগাদীহি পনেস সুঞ্ঞতত্তা সুঞ্ঞতো. ৰূপনিমিত্তাদীনং ৰাগনিমিত্তাদীনংযেৱ ৱা অভাৱেন অনিমিত্তো. ৰাগাদিপণিধিআদীনং অভাৱতো অপ্পণিহিতোতি ইদমস্স সগুণতো নামং. স্ৱাযং সুঞ্ঞতং অনিমিত্তং অপ্পণিহিতঞ্চ নিব্বানং আৰম্মণং কৰোতীতি সুঞ্ঞতো অনিমিত্তো অপ্পণিহিতোতি ৱুচ্চতি, ইদমস্স আৰম্মণতো নামং. আগমনং পন দুৱিধং ৱিপস্সনাগমনং মগ্গাগমনঞ্চ. তত্থ মগ্গে ৱিপস্সনাগমনং লব্ভতি, ফলে মগ্গাগমনং. অনত্তানুপস্সনা হি সুঞ্ঞতা নাম, সুঞ্ঞতৱিপস্সনায মগ্গো সুঞ্ঞতো. অনিচ্চানুপস্সনা অনিমিত্তা নাম, অনিমিত্তৱিপস্সনায মগ্গো অনিমিত্তো. ইদং পন নামং ন অভিধম্মপৰিযাযেন লব্ভতি. তথা হি তং সঙ্খাৰনিমিত্তস্স অৱিজহনতো ন নিপ্পৰিযাযেন অনিমিত্তং, সুত্তন্তপৰিযাযেন পন লব্ভতি. তত্ৰ হি গোত্ৰভুঞাণং অনিমিত্তং নিব্বানং আৰম্মণং কত্ৱা অনিমিত্তনামকং হুত্ৱা সযং আগমনিযট্ঠানে ঠত্ৱা মগ্গস্স নামং দেতীতি ৱদন্তি, তেন মগ্গো অনিমিত্তোতি ৱুত্তো. মগ্গাগমনেন পন ফলং অনিমিত্তন্তি যুজ্জতিযেৱ. দুক্খানুপস্সনা সঙ্খাৰেসু পণিধিং সুক্খাপেত্ৱা আগতত্তা অপ্পণিহিতা নাম, অপ্পণিহিতৱিপস্সনায মগ্গো অপ্পণিহিতো, অপ্পণিহিতমগ্গস্স ফলং অপ্পণিহিতং. এৱং ৱিপস্সনা অত্তনো নামং মগ্গস্স দেতি, মগ্গো ফলস্সাতি ইদং আগমনতো নামং. সুঞ্ঞত্তাতি ৱিৱিত্তত্তা. ন হি মগ্গে ৰাগাদযো সন্তি, উপৰূপৰি উপ্পজ্জনকৰাগাদীনং কাৰণত্তা ৰাগাদযো নিমিত্তন্তি আহ ‘‘ৰাগদোসমোহনিমিত্তেহী’’তি. সৱিগ্গহানং ৱিয উপট্ঠানম্পেত্থ নিমিত্তন্তি ৱদন্তি. ৰাগাদযোৱ পৱত্তিট্ঠানট্ঠেন পণিধীতি আহ ‘‘ৰাগদোসমোহপণিধীন’’ন্তি.
ৱত্থুৱিজ্জাদিং সন্ধায অৱচনতো ‘‘ৱিজ্জানং লাভীম্হী’’তি ৱুত্তেপি হোতি. একেককোট্ঠাসৱসেনাতি সতিপট্ঠানচতুক্কাদিএকেককোট্ঠাসৱসেন. কিঞ্চাপি মহাঅট্ঠকথাযম্পি একেককোট্ঠাসৱসেনেৱ দস্সিতং, তত্থ পন ‘‘লোকুত্তৰানং সতিপট্ঠানান’’ন্তিআদিনা পচ্চেকং লোকুত্তৰ-সদ্দং যোজেত্ৱা একেককোট্ঠাসৱসেনেৱ ৱুত্তং, ইধ লোকুত্তৰ-সদ্দেন ৱিনাতি অযমেত্থ ৱিসেসো. তত্থাতি তেসু কোট্ঠাসেসু.
ননু চ ‘‘কিলেসপ্পহানমেৱা’’তি কস্মা ৱুত্তং. ন হি কিলেসানং পহানমত্তং উত্তৰিমনুস্সধম্মো হোতীতি যো ৱদেয্য, তং সন্ধায কিলেসপ্পহানস্স মগ্গকিচ্চত্তা কিচ্চৱসেন মগ্গো দীপিতোতি দস্সেতুং ‘‘তং পনা’’তিআদি ৱুত্তং. কামৰাগং সন্ধায ‘‘ততিযমগ্গেন হি ৰাগদোসানং পহান’’ন্তি ৱুত্তং, ন পন ৰূপৰাগঅৰূপৰাগে সন্ধায. ন হি তে তেন পহীযন্তি চতুত্থমগ্গেন পহাতব্বত্তা.
ৰাগা চিত্তং ৱিনীৱৰণতাতি ৰাগা চিত্তস্স ৱিনীৱৰণতাতি ৱুত্তং হোতি. ৰাগা ৱিমুত্তস্স চিত্তস্স তস্সেৱ ৰাগনীৱৰণস্স অভাৱেন ৱিগতনীৱৰণত্তা ৱিনীৱৰণতাতি অত্থো ৱেদিতব্বো. এস নযো সেসেসুপি.
যা চ পঞ্চ ৱিজ্জাতি যোজেতব্বং. নিব্বট্টিতলোকুত্তৰত্তাতি ৱিসুংযেৱ লোকতো অপগতলোকুত্তৰত্তা. যথা ৱিনা লোকুত্তৰ-সদ্দেন ‘‘সতিপট্ঠানাদীনং লাভীম্হী’’তি ৱুত্তেপি পাৰাজিকং হোতি, এৱমিধাপি ‘‘অত্থপটিসম্ভিদায লাভীম্হীতি ৱুত্তেপি হোতিযেৱা’’তি ৱত্তুং যুজ্জতি. কিঞ্চাপি যুজ্জতি, অথ খো মহাঅট্ঠকথাযং ৱিভাগেন ৱুত্তত্তা ন সক্কা এৱমিদং ৱত্তুন্তি দস্সেতুং ‘‘মহাঅট্ঠকথাযং পন…পে… ন সক্কা অঞ্ঞং পমাণং কাতু’’ন্তি ৱুত্তং. তম্পি তত্থেৱ পটিক্খিত্তন্তি সম্বন্ধো.
সুদ্ধিকৱাৰকথাৱণ্ণনা
২০০. উল্লপনাকাৰন্তি সমাপজ্জিন্তিআদিউল্লপনাকাৰং. আপত্তিভেদন্তি ‘‘ন পটিৱিজানন্তস্স আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তিআদিআপত্তিভেদং. পুন আনেত্ৱা পঠমজ্ঝানাদীহি ন যোজিতন্তি এত্থ ‘‘পঠমজ্ঝানেনা’’তি পাঠোতি গণ্ঠিপদে ৱুত্তং, তদেৱ যুত্তং.
কত্তুসাধনোপি ভণিত-সদ্দো হোতীতি আহ ‘‘অথ ৱা’’তিআদি. যেন চিত্তেন মুসা ভণতি, তেনেৱ চিত্তেন ন সক্কা ‘‘মুসা ভণামী’’তি জানিতুং, অন্তৰন্তৰা পন অঞ্ঞেন চিত্তেন ‘‘মুসা ভণামী’’তি জানাতীতি ৱুত্তং ‘‘ভণন্তস্স হোতি মুসা ভণামী’’তি. অযমেত্থ অত্থো দস্সিতোতি তীহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো মুসাৱাদোতি অযমেত্থ অত্থো দস্সিতো. ন সক্কা ন ভৱিতুন্তি পুব্বভাগতো পট্ঠায আভোগং কত্ৱা ভণিতত্তা ন সক্কা ন ভৱিতুং. আপত্তিযা ন কাৰেতব্বোতি পুব্বভাগক্খণে ‘‘মুসা ভণিস্সামী’’তি আভোগং ৱিনা সহসা ভণন্তস্স ৱচনক্খণে ‘‘মুসা এত’’ন্তি উপট্ঠিতেপি নিৱত্তেতুমসক্কুণেয্যতায অৱিসযভাৱতো আপত্তিযা ন কাৰেতব্বো. দৱাতি সহসা. ৰৱাতি অঞ্ঞং ৱত্তুকামস্স খলিত্ৱা অঞ্ঞভণনং.
তং জানাতীতি তংঞাণং, তস্স ভাৱো তংঞাণতা, ঞাণস্স অত্থসংৱেদনন্তি অত্থো. ঞাণসমোধানন্তি ঞাণস্স বহুভাৱো, একচিত্তুপ্পাদে অনেকঞাণতাতি অত্থো. ন হি সক্কা…পে… জানিতুন্তি আৰম্মণকৰণস্স অভাৱতো ৱুত্তং. অসম্মোহাৱবোধো চ ঈদিসস্স ঞাণস্স নত্থি, ‘‘ভণিস্সামী’’তি পৱত্তচিত্তং ‘‘ভণামী’’তি পৱত্তচিত্তস্স পচ্চযো হুত্ৱা নিৰুজ্ঝতি, তঞ্চ ‘‘ভণিত’’ন্তি পৱত্তচিত্তস্স পচ্চযো হুত্ৱাতি আহ – ‘‘পুৰিমং পুৰিমং পন…পে… নিৰুজ্ঝতী’’তি. তস্মিং পুব্বভাগে সতি ‘‘সেসদ্ৱযং ন হেস্সতী’’তি এতং নত্থি, অৱস্সং হোতিযেৱাতি ৱুত্তং হোতি, ভণিস্সামীতি পুব্বভাগে সতি ‘‘ভণামি ভণিত’’ন্তি এতং দ্ৱযং ন ন হোতি, হোতিযেৱাতি অধিপ্পাযো. একং ৱিয পকাসতীতি অনেকক্খণে উপ্পন্নম্পি চিত্তং একক্খণে উপ্পন্নসদিসং হুত্ৱা পকাসতি. সমাপজ্জিন্তিআদীনীতি আদি-সদ্দেন সমাপজ্জামি, সমাপন্নোতি ইমানি দ্ৱে সঙ্গণ্হাতি. তত্থ সমাপজ্জিং, সমাপন্নোতি ইমেসং অসতিপি কালনানত্তে ৱচনৱিসেসং সন্ধায ৱিসুং গহণং.
২০৭. সকভাৱপৰিচ্চজনৱসেনাতি অত্তনো সন্তকভাৱস্স পৰিচ্চজনৱসেন. মগ্গুপ্পত্তিতো পুব্বে ৱিয ‘‘সৰাগো সদোসো’’তি ৱত্তব্বতাভাৱতো চত্তম্পি কেচি গণ্হন্তি, নযিদমেৱন্তি দস্সনত্থং ‘‘ৱন্তো’’তি ৱুত্তং. ন হি যং যেন ৱন্তং, সো পুন তং আদিযতি. তেনাহ ‘‘অনাদিযনভাৱদস্সনৱসেনা’’তি. ৱন্তম্পি কিঞ্চি সন্ততিলগ্গং সিযা, নযিদমেৱন্তি দস্সনত্থং ‘‘মুত্তো’’তি ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘সন্ততিতো ৱিমোচনৱসেনা’’তি. মুত্তম্পি কিঞ্চি মুত্তবন্ধনং ৱিয ফলং কুহিঞ্চি তিট্ঠতি, ন এৱমিদন্তি দস্সনত্থং ‘‘পহীনো’’তি ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘ক্ৱচি অনৱট্ঠানদস্সনৱসেনা’’তি. যথা কিঞ্চি দুন্নিস্সট্ঠং পুন আদায সম্মদেৱ নিস্সট্ঠং পটিনিস্সট্ঠন্তি ৱুচ্চতি, এৱং ৱিপস্সনায নিস্সট্ঠং আদিন্নসদিসং মগ্গেন পহীনং পটিনিস্সট্ঠং নাম হোতীতি দস্সনত্থং ‘‘পটিনিস্সট্ঠো’’তি ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘আদিন্নপুব্বস্স পটিনিস্সগ্গদস্সনৱসেনা’’তি. উক্খেটিতোতি উত্তাসিতো, উত্তাসেত্ৱা পলাপিতোতি ৱুত্তং হোতি. যো চ উত্তাসেত্ৱা পলাপিতো, ন পুন সো তং ঠানং আগচ্ছতীতি আহ ‘‘পুন অনল্লীযনভাৱদস্সনৱসেনা’’তি, পুন আগন্ত্ৱা সন্তানে অনুপ্পত্তিভাৱদস্সনৱসেনাতি অত্থো. খিট-সদ্দং সদ্দসত্থৱিদূ উত্তাসত্থে পঠন্তীতি আহ – ‘‘স্ৱাযমত্থো সদ্দসত্থতো পৰিযেসিতব্বো’’তি. অণুযেৱ অণুসহগতং, অতিখুদ্দকন্তি ৱুত্তং হোতি.
সুদ্ধিকৱাৰকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ৱত্তুকামৱাৰকথাৱণ্ণনা
২১৫. কেৱলঞ্হিযন্তি কেৱলঞ্হি অযং. ‘‘ৱাৰো’’তি অজ্ঝাহৰিতব্বং. তঙ্খণঞ্ঞেৱ জানাতীতি ‘‘পঠমজ্ঝানং সমাপজ্জি’’ন্তিআদিম্হি ৱুত্তে তদত্থস্স পকতিযা ৱিজাননলক্খণং সন্ধায ৱুত্তং. এৱং পন ৱচীভেদং অকত্ৱা পক্কমনাদীসু অঞ্ঞতৰো ভিক্খু ‘‘মং অৰহাতি জানাতূ’’তি তম্হা আৱাসা পঠমং পক্কমতীতি আগতৱত্থুম্হি ৱিয তস্মিং খণে অৱিদিতেপি নিক্খন্তমত্তে পাৰাজিকং. জাননলক্খণন্তি ‘‘তঙ্খণে জাননং নাম ঈদিস’’ন্তি ৱুত্তলক্খণং. ৱিঞ্ঞত্তিপথেতি কাযৱচীৱিঞ্ঞত্তীনং গহণযোগ্গে পদেসে, পকতিচক্খুনা পকতিসোতেন চ দট্ঠুং সোতুঞ্চ অৰহট্ঠানেতি ৱুত্তং হোতি. তেন ৱিঞ্ঞত্তিপথং অতিক্কমিত্ৱা ঠিতো চে কোচি দিব্বেন চক্খুনা দিব্বায চ সোতধাতুযা দিস্ৱা সুত্ৱা চ জানাতি, ন পাৰাজিকন্তি দীপেতি. অস্সুতপুব্বস্স ‘‘কিমিদং ৱুত্ত’’ন্তি সংসযুপ্পত্তিসব্ভাৱতো ‘‘সুতং হোতী’’তি ৱুত্তং. পঠমং ৱচনমত্তং অস্সুতপুব্বেনপি ‘‘পঠমজ্ঝানং সমাপজ্জি’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘কিমিদ’’ন্তি সন্দেহং অনুপ্পাদেত্ৱা ‘‘ঝানং নাম কিৰেস সমাপজ্জী’’তি এত্তকমত্তেপি ঞাতে পাৰাজিকং হোতিযেৱ.
অনাপত্তিভেদকথাৱণ্ণনা
২২২. অনুল্লপনাধিপ্পাযস্সাতি অতিক্কমিত্ৱা অৱত্তুকামস্স, ‘‘উত্তৰিমনুস্সধম্মো অয’’ন্তি অসল্লক্খেন্তস্সাতি অধিপ্পাযো. সৰূপতো পন ‘‘অনাপত্তি ভিক্খু অনুল্লপনাধিপ্পাযস্সা’’তি ৱিনীতৱত্থূসু তত্থ তত্থ আগতৱত্থুৱসেন ৱেদিতব্বো. ‘‘উত্তৰিমনুস্সধম্মো অয’’ন্তি অসল্লক্খেত্ৱা ৱদন্তোপি ৱোহাৰতো অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তো নাম হোতীতি ৱুত্তং ‘‘অঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তস্সা’’তি.
পদভাজনীযৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ভাযন্তোপীতি ‘‘ইমস্স মযি নত্থিভাৱং অঞ্ঞেপি জানন্তা অত্থি নু খো’’তি ভাযন্তোপি.
ৱিনীতৱত্থুৱণ্ণনা
২২৩. সেক্খভূমিযন্তি ইমিনা ঝানভূমিম্পি সঙ্গণ্হাতি. তিণ্ণং ৱিৱেকানন্তি কাযচিত্তউপধিৱিৱেকানং.
পিণ্ডায চৰণস্স ভোজনপৰিযোসানত্তা ৱুত্তং ‘‘যাৱ ভোজনপৰিযোসান’’ন্তি. ভুত্ৱা আগচ্ছন্তস্সপি পুন ৱুত্তনযেনেৱ সম্ভাৱনিচ্ছায চীৱৰসণ্ঠপনাদীনি কৰোন্তস্স দুক্কটমেৱ.
২২৫. আৰাধনীযো, আৱুসো, ধম্মো আৰদ্ধৱীৰিযেনাতি ৱত্থুদ্ৱযং একসদিসম্পি দ্ৱীহি ভিক্খূহি ৱিসুং ৱিসুং আৰোচিতত্তা ভগৱতা ৱিনিচ্ছিনিতং সব্বম্পি ৱিনীতৱত্থূসু আৰোপেতব্বন্তি পাড়িযং আৰোপিতং.
২২৬. পসাদভঞ্ঞন্তি কেৱলং পসাদমত্তেন ভণনং, ন পন ‘‘সভাৱতো এতে অৰহন্তোযেৱা’’তি চিন্তেত্ৱা. তেনেৱেত্থ অনাপত্তি ৱুত্তা. যদি পন ‘‘এতে সভাৱতো অৰহন্তোযেৱা’’তি মঞ্ঞমানো ‘‘আযন্তু ভোন্তো অৰহন্তো’’তিআদীনি ৱদতি, ন সম্পটিচ্ছিতব্বং.
২২৭. পদসা গমনং সন্ধায কতিকায কতত্তা ‘‘যানেন ৱা’’তিআদিমাহ. তত্থ ৱিজ্জামযিদ্ধিং সন্ধায ‘‘ইদ্ধিযা’’তি ৱুত্তং. অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰক্খন্তীতি ‘‘যো ইমম্হা আৱাসা পঠমং পক্কমিস্সতি, তং মযং ‘অৰহা’তি জানিস্সামা’’তি এৱং কতিকায কতত্তা অপুব্বাচৰিমং অসুদ্ধচিত্তেন গচ্ছন্তাপি সহ নিক্খন্তভাৱতো অঞ্ঞমঞ্ঞং ৰক্খন্তি. কেচি পন ‘‘হত্থপাসং অৱিজহিত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স হত্থং গণ্হন্তো ৱিয গচ্ছন্তোপি ‘উট্ঠেথ গচ্ছাম, এথ গচ্ছামা’তি এৱং সংৱিদহিত্ৱা গমনে পুব্বাপৰং গচ্ছন্তোপি নাপজ্জতী’’তি ৱদন্তি. এতং পন অধম্মিকং কতিকৱত্তন্তি ‘‘ইধ অৰহন্তোযেৱ ৱসন্তূতি যদি ভিক্খূ কতিকং কৰোন্তি, এতং অধম্মিকং কতিকৱত্ত’’ন্তি চূড়গণ্ঠিপদে ৱুত্তং. হেট্ঠা ৱুত্তং পন সব্বম্পি কতিকৱত্তং সন্ধায এতং ৱুত্তন্তি অম্হাকং খন্তি, ৱীমংসিত্ৱা গহেতব্বং. নানাৱেৰজ্জকাতি নানাজনপদৱাসিনো. সঙ্ঘলাভোতি যথাৱুড্ঢং অত্তনো পাপুণনকোট্ঠাসো. অযঞ্চ পটিক্খেপো ইমিনাৱ নীহাৰেন বহিসীমট্ঠানং অৱিসেসেন সঙ্ঘলাভস্স সামিভাৱাপাদনং সন্ধায কতো. ৱিসেসতো পন বহিসীমট্ঠানম্পি পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা একেককোট্ঠাসতো ‘‘এত্তকং দাতুং, ঈদিসং ৱা দাতুং, এত্তকানং ৱা দাতুং, ঈদিসস্স ৱা দাতুং ৰুচ্চতি সঙ্ঘস্সা’’তি অপলোকনকম্মং কত্ৱা দাতুং ৱট্টতি.
২২৮. আযস্মা চ লক্খণোতিআদীসু কো পনাযস্মা লক্খণো, কস্মা চস্স লক্খণোতি নামং অহোসি, কো চাযস্মা মহামোগ্গল্লানো, কস্মা চ সিতং পাত্ৱাকাসীতি তং সব্বং পকাসেতুং ‘‘য্ৱায’’ন্তিআদি আৰদ্ধং. লক্খণসম্পন্নেনাতি পুৰিসলক্খণসম্পন্নেন. ব্ৰহ্মসমেনাতি ব্ৰহ্মত্তভাৱসমেন. ঈসকং হসিতং সিতন্তি ৱুচ্চতীতি আহ ‘‘মন্দহসিত’’ন্তি. অট্ঠিকসঙ্খলিকন্তি নযিদং অৱিঞ্ঞাণকং অট্ঠিসঙ্খলিকমত্তং, অথ খো একো পেতোতি আহ ‘‘পেতলোকে নিব্বত্তং সত্ত’’ন্তি. এতে অত্তভাৱাতি পেতত্তভাৱা. ন আপাথং আগচ্ছন্তীতি দেৱত্তভাৱা ৱিয পকতিযা আপাথং ন আগচ্ছন্তি. তেসং পন ৰুচিযা আপাথং আগচ্ছেয্যুং. মনুস্সানং দুক্খাভিভূতানং অনাথভাৱদস্সনপদট্ঠানা কৰুণাতি আহ ‘‘কাৰুঞ্ঞে কত্তব্বে’’তি. অত্তনো চ সম্পত্তিং বুদ্ধঞাণস্স চ সম্পত্তিন্তি পচ্চেকং সম্পত্তি-সদ্দো যোজেতব্বো. তদুভযং ৱিভাৱেতুং ‘‘তঞ্হী’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ ‘‘অত্তনো চ সম্পত্তিং অনুস্সৰিত্ৱা সিতং পাত্ৱাকাসী’’তি পদং আনেত্ৱা সম্বন্ধিতব্বং. ধম্মধাতূতি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং সন্ধায ৱদতি, ধম্মধাতূতি ৱা ধম্মানং সভাৱো. উপপত্তীতি জাতি. উপপত্তিসীসেন হি তথাৰূপং অত্তভাৱং ৱদতি. দুস্সদ্ধাপযা হোন্তি, তদস্স তেসং দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায. দুস্সদ্ধাপযাতি ইদঞ্চ ন লক্খণত্থেৰং সন্ধায ৱুত্তং, যে পন সুণন্তি ‘‘এৱং কিৰ ৱুত্ত’’ন্তি, তে সন্ধায. অথ লক্খণত্থেৰো কস্মা ন অদ্দস, কিমস্স দিব্বচক্খু নত্থীতি? নো নত্থি, মহামোগ্গল্লানো পন আৱজ্জেন্তো অদ্দস, ইতৰো অনাৱজ্জনেন ন অদ্দস.
ৱিতুডেন্তীতি ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা ডেন্তি, অসিধাৰূপমেহি তিখিণেহি লোহতুণ্ডকেহি ৱিজ্ঝিত্ৱা ৱিজ্ঝিত্ৱা ইতো চিতো চ গচ্ছন্তীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা গচ্ছন্তী’’তি. ‘‘ৱিতুদন্তী’’তি ৱা পাঠো. ফাসুড়ন্তৰিকাহীতি ভুম্মত্থে নিস্সক্কৱচনং. লোহতুণ্ডকেহীতি লোহসলাকাসদিসেহি, কাড়লোহমযেহেৱ ৱা তুণ্ডকেহি. পসাদুস্সদাতি ইমিনা অট্ঠিসঙ্ঘাতমত্তং হুত্ৱা পঞ্ঞাযমানানম্পি কাযপ্পসাদস্স বলৱভাৱং দস্সেতি. পক্কগণ্ডসদিসাতি ইমিনা পন অতিৱিয মুদুসভাৱতং দস্সেতি. অচ্ছৰিযং ৱতাতি গৰহনচ্ছৰিযং নামেতং.
চক্খুভূতাতি সম্পত্তদিব্বচক্খুকা, লোকস্স চক্খুভূতাতি এৱং ৱা এত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. যত্ৰাতি হেতুঅত্থে নিপাতোতি আহ ‘‘যত্ৰাতি কাৰণৱচন’’ন্তি. অপ্পমাণে সত্তনিকাযে, তে চ খো ৱিভাগেন কামভৱাদিভেদে ভৱে, নিৰযাদিভেদা গতিযো, নানত্তকাযনানত্তসঞ্ঞীআদিৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো, তথাৰূপে সত্তাৱাসে চ সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণঞ্চ মে উপনেতুং পচ্চক্খং কৰোন্তেন.
গোঘাতকোতি গুন্নং অভিণ্হং হননকো. তেনাহ ‘‘ৱধিত্ৱা ৱধিত্ৱা’’তি. তস্সাতি গুন্নং হননকম্মস্স. অপৰাপৰিযকম্মস্সাতি অপৰাপৰিযৱেদনীযকম্মস্স. বলৱতা গোঘাতককম্মেন ৱিপাকে দীযমানে অলদ্ধোকাসং অপৰাপৰিযৱেদনীযং, তস্মিং ৱিপক্কৱিপাকে ইদানি লদ্ধোকাসং ‘‘অৱসেসকম্ম’’ন্তি ৱুত্তং. কম্মসভাগতাযাতি কম্মস্স সভাগভাৱেন সদিসভাৱেন. আৰম্মণসভাগতাযাতি আৰম্মণস্স সভাগভাৱেন সদিসভাৱেন. যাদিসে হি আৰম্মণে পুব্বে তং কম্মং তস্স চ ৱিপাকো পৱত্তো, তাদিসেযেৱ আৰম্মণে ইদং কম্মং ইমস্স ৱিপাকো চ পৱত্তোতি কত্ৱা ৱুত্তং ‘‘তস্সেৱ কম্মস্স ৱিপাকাৱসেসেনা’’তি. ভৱতি হি তংসদিসেপি তব্বোহাৰো যথা সো এৱ তিত্তিৰো, তানিযেৱ ওসধানীতি. যস্মা কম্মসৰিক্খকৱিসযে ‘‘কম্মং ৱা কম্মনিমিত্তং ৱা’’তি দ্ৱযমেৱ ৱুত্তং, যস্মা চ গতিনিমিত্তং ৱিয কম্মং কম্মনিমিত্তঞ্চ কম্মতো ভিন্নং ৱিসুং হুত্ৱা ন তিট্ঠতি, তস্মা সৰিক্খকৱিপাকদানস্স কাৰণভাৱতো যত্থ কম্মসৰিক্খকেন ৱিপাকেন ভৱিতব্বং, তত্থ কম্মং ৱা কম্মনিমিত্তং ৱা গহেত্ৱা পটিসন্ধি হোতীতি ৱদন্তি. তেনেৱাহ – ‘‘তস্স কিৰ…পে… নিমিত্তং অহোসী’’তি. তত্থ নিমিত্তং অহোসীতি পুব্বে কতূপচিতস্স পেতূপপত্তিনিব্বত্তনৱসেন কতোকাসস্স তস্স কম্মস্স নিমিত্তভূতং ইদানি তথা উপট্ঠহন্তং তস্স ৱিপাকস্স নিমিত্তং আৰম্মণং অহোসি. সোতি গোঘাতকো. অট্ঠিকসঙ্খলিকপেতো জাতো কম্মসৰিক্খকৱিপাকৱসেন.
২২৯. পেসিযো কত্ৱাতি গাৱিং ৱধিত্ৱা ৱধিত্ৱা গোমংসং ফালেত্ৱা পেসিযো কত্ৱা. সুক্খাপেত্ৱাতি কালন্তৰং ঠপনত্থং সুক্খাপেত্ৱা. সুক্খাপিতমংসপেসীনঞ্হি ৱল্লূৰসমঞ্ঞাতি. নিপ্পক্খচম্মেতি ৱিগতপক্খচম্মে. উৰব্ভে হন্তীতি ওৰব্ভিকো. এড়কেতি অজে. নিৱাপপুট্ঠেতি অত্তনা দিন্ননিৱাপেন পোসিতে অসিনা ৱধিত্ৱা ৱধিত্ৱা ৱিক্কিণন্তো. একং মিগন্তি দীপকমিগং. কাৰণাহীতি যাতনাহি. ঞত্ৱাতি কম্মট্ঠানং ঞত্ৱা. পেসুঞ্ঞুপসংহাৰৱসেন ইতো সুতং অমুত্ৰ, অমুত্ৰ ৱা সুতং ইধ সূচেতীতি সূচকো. অনযব্যসনং পাপেসি মনুস্সেতি সম্বন্ধো.
ৱিনিচ্ছযামচ্চোতি ৰঞ্ঞা অড্ডকৰণে ঠপিতো ৱিনিচ্ছযমহামত্তো. সো হি গামজনকাযং কূটট্ঠেন ৱঞ্চেতীতি ‘‘গামকূটো’’তি ৱুচ্চতি. কেচি ‘‘তাদিসোযেৱ গামজেট্ঠকো গামকূটো’’তি ৱদন্তি. সমেন ভৱিতব্বং ধম্মট্ঠোতি ৱত্তব্বতো. ৰহস্সঙ্গে নিসীদনৱসেন ৱিসমা নিসজ্জা অহোসি. ফুসন্তোতি থেয্যায ফুসন্তো.
২৩০. অনিস্সৰোতি মাতুগামো সসামিকো অত্তনো ফস্সে অনিস্সৰো. ধংসিত্ৱাতি ভস্সিত্ৱা অপগন্ত্ৱা. মঙ্গনৱসেন উলতীতি মঙ্গুলি, ৱিৰূপবীভচ্ছভাৱেন পৱত্ততীতি অত্থো. তেনাহ ‘‘ৱিৰূপং দুদ্দসিকং বীভচ্ছ’’ন্তি.
উদ্ধং উদ্ধং অগ্গিনা পক্কসৰীৰতায উপ্পক্কং, হেট্ঠতো পগ্ঘৰণৱসেন কিলিন্নসৰীৰতায ওকিলিনী, ইতো চিতো চ অঙ্গাৰসম্পৰিকিণ্ণতায ওকিৰিনী. তেনাহ ‘‘সা কিৰা’’তিআদি. অঙ্গাৰচিতকেতি অঙ্গাৰসঞ্চযে. সৰীৰতো পগ্ঘৰন্তি অসুচিদুগ্গন্ধজেগুচ্ছানি সেদগতানি. তস্স কিৰ ৰঞ্ঞোতি কালিঙ্গস্স ৰঞ্ঞো. নাটকিনীতি নচ্চনকিচ্চে অধিগতা ইত্থী. সেদন্তি সেদনং, তাপনন্তি অত্থো.
অসীসকং কবন্ধং হুত্ৱা নিব্বত্তি কম্মাযূহনকালে তথা নিমিত্তগ্গহণপৰিচযতো. লামকভিক্খূতি হীনাচাৰতায লামকো, ভিক্খুৱেসতায ভিক্খাহাৰেন জীৱনতো চ ভিক্খু. চিত্তকেড়িন্তি চিত্তৰুচিযং তং তং কীড়ন্তো. অযমেৱাতি ভিক্খুৱত্থুস্মিং ৱুত্তনযো এৱ.
২৩১. নিস্সেৱালপণককদ্দমোতি তিলবীজকাদিভেদেন সেৱালেন নীলমণ্ডূকপিট্ঠিৱণ্ণেন উদকপিট্ঠং ছাদেত্ৱা নিব্বত্তপণকেন কদ্দমেন চ ৱিৰহিতো. সুন্দৰেহি তিত্থেহীতি সুখাৱগাহণট্ঠানতায কদ্দমাদিদোসৱিৰহতো চ সুন্দৰেহি তিত্থেহি. ততো উদকদহতো তংহেতু, তং উপনিস্সাযাতি অত্থো. নাগভৱনগতোপি হি সো ৰহদো ততো উপৰিমনুস্সলোকে জলাসযেন সম্বন্ধো হোতি. তেন ৱুত্তং ‘‘ততো অযং তপোদা সন্দতী’’তি. অথ ৱা ততোতি নাগভৱনে উদকদহতো অযং তপোদা সন্দতি. তঞ্হি উপৰিভূমিতলং আৰোহতি, উণ্হভাৱেন তপনতো তপং উদকং এতিস্সাতি অন্ৱত্থনামৱসেন তপোদাতি ৱুচ্চতি. পেতলোকোতি পেতানং আৱাসট্ঠানং. কেচি পন ‘‘পেতলোকোতি লোহকুম্ভীনিৰযা ইধাধিপ্পেতা’’তি ৱদন্তি, নগৰস্স পন পৰিতো পব্বতপাদৱনন্তৰেসু বহূ পেতাৱাসাপি সন্তেৱ. স্ৱাযমত্থো পেতৱত্থুপাড়িযা লক্খণসংযুত্তেন ইমায চ ৱিনীতৱত্থুপাড়িযা দীপেতব্বো.
কতহত্থাতি থিৰতৰং লক্খেসু অৱিৰজ্ঝনসৰক্খেপা. ঈদিসা পন তত্থ ৱসীভূতা কতহত্থা নাম হোন্তি, তস্মা যো সিপ্পমেৱ উগ্গণ্হাতি, সো কতহত্থো নাম ন হোতি, ইমে পন কতহত্থা, চিণ্ণৱসীভাৱাতি ৱুত্তং হোতি. সিপ্পদস্সনৱসেন কতং ৰাজকুলানি উপেচ্চ অসনং সৰক্খেপো এতেহীতি কতুপাসনা, ৰাজকুলাদীসু দস্সিতসিপ্পাতি ৱুত্তং হোতি. পভগ্গোতি পৰাজিতো.
২৩২. দোসদস্সন পুব্বক ৰূপ ৱিৰাগ ভাৱনা সঙ্খাত পটিপক্খ ভাৱনাৱসেন পটিঘসঞ্ঞানং সুপ্পহীনত্তা মহতাপি সদ্দেন অৰূপসমাপত্তিতো ন ৱুট্ঠাতি, তথা পন ন সুপ্পহীনত্তা সব্বৰূপাৱচৰসমাপত্তিতো ৱুট্ঠানং সিযাতি ইধ আনেঞ্জসমাধীতি চতুত্থজ্ঝানসমাপত্তি অধিপ্পেতাতি আহ ‘‘অনেজং অচলং কাযৱাচাৱিপ্ফন্দৱিৰহিতং চতুত্থজ্ঝানসমাধি’’ন্তি. অঞ্ঞত্থ পন সমাধিপচ্চনীকানং অতিদূৰতায ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জোতি অৰূপাৱচৰসমাধি ৱুচ্চতি. সমাধিপৰিপন্থকে ধম্মেতি ৱিতক্কৱিচাৰাদিকে সন্ধায ৱদতি. ৱিতক্কাদীসু আদীনৱসল্লক্খণস্স ন সুট্ঠুকতভাৱং সন্ধাযাহ ‘‘ন সুট্ঠু পৰিসোধেত্ৱা’’তি.
ননু চাযমাযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৱতো পঠমৱস্সেৱ অভিনৱপ্পত্তঅৰহত্তো, ইদঞ্চ উত্তৰিমনুস্সধম্মপাৰাজিকং ৱীসতিমৱস্সতো উপৰি পঞ্ঞত্তং, কথং ইমস্স ৱত্থুনো ইমস্মিং পাৰাজিকে ভগৱতা ৱিনিচ্ছিতভাৱো ৱুত্তোতি? নাযং দোসো. অযঞ্হেত্থ আচৰিযানং কথামগ্গো – অপঞ্ঞত্তেপি সিক্খাপদে থেৰস্স ৱচনং সুত্ৱা ‘‘অত্তনো অপ্পতিৰূপং উত্তৰিমনুস্সধম্মং এস ৱদতী’’তি মঞ্ঞমানা ভিক্খূ থেৰস্স দোসং আৰোপেন্তা উজ্ঝাযিংসু. ভগৱা চ থেৰস্স তথাৱচনে কাৰণং দস্সেত্ৱা নিদ্দোসভাৱং কৰোন্তো ‘‘অনাপত্তি, ভিক্খৱে, মোগ্গল্লানস্সা’’তি আহ. সঙ্গীতিকাৰকা পন উত্তৰিমনুস্সধম্মাধিকাৰত্তা তম্পি ৱত্থুং আনেত্ৱা ইধ আৰোপেসুন্তি.
সাৱকানং উপ্পটিপাটিযা অনুস্সৰণং নত্থীতি দস্সেতুং ‘‘ন উপ্পটিপাটিযা’’তি আহ. অসঞ্ঞসমাপত্তিন্তি সঞ্ঞাৱিৰাগভাৱনায ৱাযোকসিণনিব্বত্তিতং চতুত্থজ্ঝানসমাপত্তিং ৱদতি. পুব্বেনিৱাসঞাণং চুতিপটিসন্ধিং গণ্হন্তম্পি অনন্তৰপচ্চযক্কমৱন্তানং অৰূপধম্মানং ৱসেনেৱ গণ্হাতীতি আহ – ‘‘ততিযে অত্তভাৱে চুতিমেৱ অদ্দসা’’তি. নযতো সল্লক্খেসীতি ৱট্টে সংসৰণকসত্তানং খন্ধানং অভাৱকালো নাম নত্থি, অসঞ্ঞভৱে পন অচিত্তকা হুত্ৱা পঞ্চ কপ্পসতানি পৱত্তন্তি, ইমিনা নযেন সল্লক্খেসি. দুক্কৰং কতন্তি খন্ধৱিকলস্স পুব্বেনিৱাসস্স অনুস্সৰণং ঠপেত্ৱা সম্মাসম্বুদ্ধং ন সক্কা অঞ্ঞেহি কাতুন্তি নযতো সল্লক্খেন্তেনপি দুক্কৰং কতন্তি অধিপ্পাযো. পটিৱিদ্ধাতি পটিৱিদ্ধসদিসা. যথা নাম কোচি ধনুসিপ্পে কতহত্থো একং কেসসঙ্খাতং ৱালং সতক্খত্তুং ৱিদালেত্ৱা ততো একং অংসুং গহেত্ৱা ৱাতিঙ্গণফলস্স মজ্ঝট্ঠানে বন্ধিত্ৱা অপৰং অংসুং কণ্ডস্স অগ্গকোটিযং যথা তস্স অংসুস্স ঊকামত্তং ৱা লিক্খামত্তং ৱা কণ্ডস্স অগ্গকোটিতো অধিকং হুত্ৱা তিট্ঠতি, এৱং বন্ধিত্ৱা উসভমত্তে ঠানে ঠিতো কণ্ডবদ্ধায ৱালকোটিযা ৱাতিঙ্গণবদ্ধং ৱালস্স কোটিং পটিৱিজ্ঝেয্য, এৱমেৱ ইমিনাপি কতং দুক্কৰন্তি ৱুত্তং হোতি. এতদগ্গন্তি এসো অগ্গো. যদিদন্তি যো অযং. লিঙ্গৱিপল্লাসৱসেনেতং ৱুত্তং.
ৱিনীতৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিগমনৱণ্ণনা
২৩৩. ইধাতি ইমস্মিং ভিক্খুৱিভঙ্গে. উদ্দিট্ঠাতি ইধ পাতিমোক্খৱসেন অনোসাৰিতত্তা চত্তাৰো পাৰাজিকাৱ উদ্দিট্ঠা কথিতাতি অত্থো গহেতব্বো. যদি এৱং হেট্ঠা থুল্লচ্চযদুক্কটানম্পি ৱুত্তত্তা পাৰাজিকাৱ উদ্দিট্ঠাতি কস্মা ৱুত্তাতি? পাৰাজিকাধিকাৰত্তা সন্তেসুপি থুল্লচ্চযদুক্কটেসু ইধ পাৰাজিকাৱ ৱুত্তা. যেসং…পে… অসংৱাসোতি ইমমত্থং ৱা দীপেতুকামো তংসম্বন্ধেন ‘‘উদ্দিট্ঠা চত্তাৰো পাৰাজিকা’’তি আহ. তত্থাযস্মন্তেতিআদিকং পন অনুঞ্ঞাতপাতিমোক্খুদ্দেসক্কমোপি অযমেৱ, নাঞ্ঞোতি দস্সনত্থং ৱুত্তং. ভিক্খুনীনং অসাধাৰণানি চত্তাৰীতি উব্ভজাণুমণ্ডলিকা ৱজ্জপটিচ্ছাদিকা উক্খিত্তানুৱত্তিকা অট্ঠৱত্থুকাতি ইমানি চত্তাৰি ভিক্খুনীনং ভিক্খূহি অসাধাৰণানি নাম. এতেসু উব্ভজাণুমণ্ডলিকা নাম যা কাযসংসগ্গৰাগেন অৱস্সুতা তেনেৱ ৰাগেন অৱস্সুতস্স মনুস্সপুৰিসস্স অক্খকানং অধো জাণুমণ্ডলানং কপ্পৰানঞ্চ উপৰি যেন কেনচি সৰীৰাৱযৱেন আমসনাদিং সাদিযতি, তস্সা অধিৱচনং. যা পন ভিক্খুনী অঞ্ঞিস্সা ভিক্খুনিযা পাৰাজিকসঙ্খাতং ৱজ্জং জানং পটিচ্ছাদেতি, সা ৱজ্জপটিচ্ছাদিকা নাম. সমগ্গেন পন সঙ্ঘেন উক্খিত্তং ভিক্খুং যা ভিক্খুনী যংদিট্ঠিকো সো হোতি, তস্সা দিট্ঠিযা গহণৱসেন অনুৱত্ততি, সা উক্খিত্তানুৱত্তিকা নাম. যা পন কাযসংসগ্গৰাগেন তিন্তা তথাৱিধস্সেৱ পুৰিসস্স হত্থগ্গহণং ৱা সঙ্ঘাটিকণ্ণগ্গহণং ৱা সাদিযতি, কাযসংসগ্গসঙ্খাতস্স অসদ্ধম্মস্স পটিসেৱনত্থায পুৰিসস্স হত্থপাসে সন্তিট্ঠতি ৱা, তত্থ ঠত্ৱা সল্লপতি ৱা, সঙ্কেতং ৱা গচ্ছতি, পুৰিসস্স আগমনং ৱা সাদিযতি, কেনচি ৱা পটিচ্ছন্নোকাসং পৱিসতি, হত্থপাসে ৱা ঠত্ৱা কাযং উপসংহৰতি, অযং অট্ঠৱত্থুকা নামাতি ৱেদিতব্বং.
ৱত্থুৱিপন্নাতি পব্বজ্জুপসম্পদায অৱত্থুভাৱতো ৱত্থুৱিপন্না. নেসঞ্হি ‘‘ন, ভিক্খৱে, পণ্ডকো পব্বাজেতব্বো, যো পব্বাজেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তিআদিনা পব্বজ্জা উপসম্পদা চ পটিক্খিত্তা. তস্মা তে ভিক্খুভাৱায অভব্বত্তা পাৰাজিকাপন্নসদিসতায ‘‘পাৰাজিকা’’তি ৱুত্তা. তব্ভাৱভাৱিতায ভিক্খুভাৱো ৱসতি এত্থাতি ৱত্থু, পুগ্গলানং ভিক্খুভাৱাৰহতা. সা পন পব্বজ্জক্খন্ধকাগতসব্বদোসৱিৰহিতসম্পত্তিযুত্ততা. তং ৱিপন্নং পণ্ডকভাৱাদিযোগেন যেসং তে ৱত্থুৱিপন্না. অহেতুকপটিসন্ধিকাতি ইমিনা তেসং ৱিপাকাৱৰণেন সমন্নাগতভাৱং দস্সেন্তো মগ্গাৱৰণে কাৰণমাহ. পাৰাজিকাপন্নসদিসত্তা পাৰাজিকা. থেয্যসংৱাসকাদিকম্মং মাতুঘাতাদিকং ৱিয আনন্তৰিযং ন হোতীতি আহ ‘‘ইমেসং তিণ্ণং সগ্গো অৱাৰিতো’’তি.
দীঘতায লম্বমানং অঙ্গজাতমেতস্সাতি লম্বী. সো এত্তাৱতা ন পাৰাজিকো, অথ খো যদা অনভিৰতিযা পীড়িতো অত্তনো অঙ্গজাতং মুখে ৱা ৱচ্চমগ্গে ৱা পৱেসেতি, তদা পাৰাজিকো হোতি. মুদু পিট্ঠি এতস্সাতি মুদুপিট্ঠিকো, কতপৰিকম্মায মুদুকায পিট্ঠিযা সমন্নাগতো. সোপি যদা অনভিৰতিযা পীড়িতো অত্তনো অঙ্গজাতং অত্তনো মুখৱচ্চমগ্গেসু অঞ্ঞতৰং পৱেসেতি, তদা পাৰাজিকো হোতি. পৰস্স অঙ্গজাতং অত্তনো মুখেন গণ্হাতীতি যো অনভিৰতিযা পীড়িতো পৰস্স সুত্তস্স ৱা পমত্তস্স ৱা অঙ্গজাতং অত্তনো মুখেন গণ্হাতি. পৰস্স অঙ্গজাতে অভিনিসীদতীতি যো অনভিৰতিযা পীড়িতো পৰস্স অঙ্গজাতং কম্মনিযং দিস্ৱা অত্তনো ৱচ্চমগ্গেন তস্সূপৰি নিসীদতি, তং অত্তনো ৱচ্চমগ্গং পৱেসেতীতি অত্থো.
এত্থাহ – মাতুঘাতকপিতুঘাতকঅৰহন্তঘাতকা ততিযপাৰাজিকং আপন্না, ভিক্খুনীদূসকো লম্বীআদযো চত্তাৰো পঠমপাৰাজিকং আপন্না এৱাতি কথং চতুৱীসতীতি? ৱুচ্চতে – মাতুঘাতকাদযো হি চত্তাৰো ইধ অনুপসম্পন্না এৱ অধিপ্পেতা, লম্বীআদযো চত্তাৰো কিঞ্চাপি পঠমপাৰাজিকেন সঙ্গহিতা, যস্মা পন এতেন পৰিযাযেন মেথুনং ধম্মং অপ্পটিসেৱিনো হোন্তি, তস্মা ৱিসুং ৱুত্তাতি. এতেন পৰিযাযেনাতি উভিন্নং ৰাগপৰিযুট্ঠানসঙ্খাতেন পৰিযাযেন. দুতিযৱিকপ্পে কচ্চিত্থাতি এত্থ কচ্চি অত্থাতি পদচ্ছেদো ৱেদিতব্বো.
নিগমনৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ইতি সমন্তপাসাদিকায ৱিনযসংৱণ্ণনায সাৰত্থদীপনিযং
চতুত্থপাৰাজিকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.