৩. ৱিকালগামপ্পৱিসনসিক্খাপদৱণ্ণনা
৫০৮. ততিযে অৰিযমগ্গস্সাতি এত্থ সগ্গমগ্গোপি সঙ্গহেতব্বো. অনিয্যানিকত্তা সগ্গমোক্খমগ্গানং তিৰচ্ছানভূতা হি কথা তিৰচ্ছানকথা. তিৰচ্ছানভূতন্তি তিৰোকৰণভূতং ৱিবন্ধনভূতং. ৰাজপটিসংযুত্তং কথন্তি (দী. নি. অট্ঠ. ১.১৭; ম. নি. অট্ঠ. ২.২২৩; সং. নি. অট্ঠ. ৩.৫.১০৮০; অ. নি. অট্ঠ. ৩.১০.৬৯-৭০) ৰাজানং আৰব্ভ ‘‘মহাসম্মতো মন্ধাতা ধম্মাসোকো এৱংমহানুভাৱো’’তিআদিনা নযেন পৱত্তকথং. এত্থ চ ‘‘অসুকো ৰাজা অভিৰূপো দস্সনীযো’’তিআদিনা নযেন গেহস্সিতকথাৱ তিৰচ্ছানকথা হোতি. ‘‘সোপি নাম এৱংমহানুভাৱো খযং গতো’’তি এৱং পৱত্তা পন অনিচ্চতাপটিসংযুত্তা কম্মট্ঠানভাৱে তিট্ঠতি. চোৰেসুপি ‘‘মূলদেৱো এৱংমহানুভাৱো, মেঘমালো এৱংমহানুভাৱো’’তি তেসং কম্মং পটিচ্চ ‘‘অহো সূৰা’’তি গেহস্সিতকথাৱ তিৰচ্ছানকথা. যুদ্ধেপি ভৰতযুদ্ধাদীসু ‘‘অসুকেন অসুকো এৱং মাৰিতো এৱং ৱিদ্ধো’’তি কামস্সাদৱসেনেৱ কথা তিৰচ্ছানকথা. ‘‘তেপি নাম খযং গতা’’তি এৱং পৱত্তা পন সব্বত্থ কম্মট্ঠানমেৱ হোতি.
অপিচ অন্নাদীসু ‘‘এৱং ৱণ্ণৱন্তং গন্ধৱন্তং ৰসৱন্তং ফস্সসম্পন্নং খাদিম্হ ভুঞ্জিম্হ পিৱিম্হ পৰিভুঞ্জিম্হা’’তি কামস্সাদৱসেন কথেতুং ন ৱট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৱা ‘‘পুব্বে এৱং ৱণ্ণাদিসম্পন্নং অন্নং পানং ৱত্থং সযনং মালাগন্ধং সীলৱন্তানং অদম্হ, চেতিযপূজং অকৰিম্হা’’তি কথেতুং ৱট্টতি. ঞাতিকথাদীসুপি ‘‘অম্হাকং ঞাতকা সূৰা সমত্থা’’তি ৱা ‘‘পুব্বে মযং এৱং ৱিচিত্ৰেহি যানেহি ৱিচৰিম্হা’’তি ৱা অস্সাদৱসেন ৱত্তুং ন ৱট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৱা ‘‘তেপি নো ঞাতকা খযং গতা’’তি ৱা ‘‘পুব্বে মযং এৱৰূপা উপাহনা সঙ্ঘস্স অদম্হা’’তি ৱা কথেতব্বং. গামকথাপি সুনিৱিট্ঠদুন্নিৱিট্ঠসুভিক্খদুব্ভিক্খাদিৱসেন ৱা ‘‘অসুকগামৱাসিনো সূৰা সমত্থা’’তি ৱা এৱং অস্সাদৱসেন ন ৱট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৱা ‘‘সদ্ধা পসন্না’’তি ৱা ‘‘খযৱযং গতা’’তি ৱা ৱত্তুং ৱট্টতি. নিগমনগৰজনপদকথাসুপি এসেৱ নযো.
ইত্থিকথাপি ৱণ্ণসণ্ঠানাদীনি পটিচ্চ অস্সাদৱসেন ন ৱট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না, খযং গতা’’তি এৱং ৱত্তুং ৱট্টতি. সূৰকথাপি ‘‘নন্দিমিত্তো নাম যোধো সূৰো অহোসী’’তি অস্সাদৱসেন ন ৱট্টতি, ‘‘সদ্ধো অহোসি, খযং গতো’’তি এৱমেৱ ৱট্টতি. ৱিসিখাকথাপি ‘‘অসুকা ৱিসিখা সুনিৱিট্ঠা দুন্নিৱিট্ঠা সূৰা সমত্থা’’তি অস্সাদৱসেনেৱ ন ৱট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না, খযং গতা’’ইচ্চেৱ ৱট্টতি.
কুম্ভট্ঠানকথাতি কুটট্ঠানকথা উদকতিত্থকথা ৱুচ্চতি, কুম্ভদাসীকথা ৱা. সাপি ‘‘পাসাদিকা নচ্চিতুং গাযিতুং ছেকা’’তি অস্সাদৱসেন ন ৱট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না’’তিআদিনা নযেনেৱ ৱট্টতি. পুব্বপেতকথাতি অতীতঞাতিকথা. তত্থ ৱত্তমানঞাতিকথাসদিসোৱ ৱিনিচ্ছযো.
নানত্তকথাতি পুৰিমপচ্ছিমকথাৱিমুত্তা অৱসেসা নানাসভাৱা নিৰত্থককথা. লোকক্খাযিকাতি ‘‘অযং লোকো কেন নিম্মিতো, অসুকেন পজাপতিনা ব্ৰহ্মুনা ইস্সৰেন ৱা নিম্মিতো, কাকো সেতো অট্ঠীনং সেতত্তা, বকা ৰত্তা লোহিতস্স ৰত্তত্তা’’তি এৱমাদিকা লোকাযতৱিতণ্ডসল্লাপকথা. উপ্পত্তিঠিতিসংহাৰাদিৱসেন লোকং অক্খাযতীতি লোকক্খাযিকা. সমুদ্দক্খাযিকা নাম কস্মা সমুদ্দো সাগৰো, সাগৰস্স ৰঞ্ঞো পুত্তেহি খতত্তা সাগৰো. খতো অম্হেহীতি হত্থমুদ্দায নিৱেদিতত্তা সমুদ্দোতি এৱমাদিকা নিৰত্থকা সমুদ্দক্খাযিককথা.
ইতি ভৱো ইতি অভৱোতি যং ৱা তং ৱা নিৰত্থককাৰণং ৱত্ৱা পৱত্তিতকথা ইতিভৱাভৱকথা. এত্থ চ ভৱোতি সস্সতং, অভৱোতি উচ্ছেদং. ভৱোতি ৱুদ্ধি, অভৱোতি হানি. ভৱোতি কামসুখং, অভৱোতি অত্তকিলমথো. ইতি ইমায ছব্বিধায ইতিভৱাভৱকথায সদ্ধিং বাত্তিংস তিৰচ্ছানকথা নাম হোতি. অথ ৱা পাড়িযং সৰূপতো অনাগতাপি অৰঞ্ঞপব্বতনদীদীপকথা ইতি-সদ্দেন সঙ্গহেত্ৱা ছত্তিংস তিৰচ্ছানকথাতি ৱুচ্চতি. ইতি ৱাতি হি এত্থ ইতি-সদ্দো পকাৰত্থে, ৱা-সদ্দো ৱিকপ্পত্থে. ইদং ৱুত্তং হোতি – ‘‘এৱংপকাৰং ইতো অঞ্ঞং ৱা তাদিসং নিৰত্থককথং কথেন্তী’’তি. আদিঅত্থে ৱা ইতি-সদ্দো ‘‘ইতি ৱা ইতি এৱৰূপা নচ্চগীতৱাদিতৱিসূকদস্সনা পটিৱিৰতো’’তিআদীসু (দী. নি. ১.১০, ১৯৪) ৱিয, এৱমাদিং অঞ্ঞম্পি তাদিসং কথং কথেন্তীতি অত্থো.
৫১২. অপৰিক্খিত্তস্স গামস্স উপচাৰো অদিন্নাদানে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বোতি ইমিনা দুতিযলেড্ডুপাতো ইধ উপচাৰোতি দস্সেতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছনা, অনুঞ্ঞাতকাৰণাভাৱো, ৱিকালে গামপ্পৱিসনন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
ৱিকালগামপ্পৱিসনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.