৭. সপ্পাণকৱগ্গো

১. সঞ্চিচ্চসিক্খাপদৱণ্ণনা

৩৮২. সপ্পাণকৱগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে উসুং সৰং অস্সতি খিপতীতি ইস্সাসো, ধনুসিপ্পকুসলোতি আহ ‘‘ধনুগ্গহাচৰিযো’’তি. পটিসত্তুৱিধমনত্থং ধনুং গণ্হন্তীতি ধনুগ্গহা, তেসং আচৰিযো ধনুগ্গহাচৰিযো. অপ্পমত্তেন ৱত্তং কাতব্বন্তি যথা তে পাণা ন মৰন্তি, এৱং সূপট্ঠিতস্সতিনা সেনাসনে ৱত্তং কাতব্বং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. অঙ্গানিপি মনুস্সৱিগ্গহে ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বানীতি.

সঞ্চিচ্চসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সপ্পাণকসিক্খাপদৱণ্ণনা

৩৮৭. দুতিযে উদকসণ্ঠানকপ্পদেসেতি যত্থ ভূমিভাগে উদকং নিক্খিত্তং সন্তিট্ঠতি, ন সহসা পৰিক্খযং গচ্ছতি, তাদিসে পদেসে. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. অঙ্গানি সিঞ্চনসিক্খাপদে ৱুত্তনযানেৱ.

সপ্পাণকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. উক্কোটনসিক্খাপদৱণ্ণনা

৩৯২. ততিযে যথাপতিট্ঠিতভাৱেন পতিট্ঠাতুং ন দেন্তীতি তেসং পৱত্তিআকাৰদস্সনত্থং ৱুত্তং. যং পন ধম্মেন অধিকৰণং নিহতং, তং সুনিহতমেৱ. সচে ৱিপ্পকতে কম্মে পটিক্কোসতি, তং সঞ্ঞাপেত্ৱাৱ কাতব্বং. ইতৰথা কম্মঞ্চ কুপ্পতি, কাৰকানঞ্চ আপত্তি. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. যথাধম্মং নিহতভাৱো, জাননা, উক্কোটনাতি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.

উক্কোটনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. দুট্ঠুল্লসিক্খাপদৱণ্ণনা

৩৯৯. চতুত্থে তস্সেৱাতি যো আপন্নো, তস্সেৱ. আৰোচেতীতি পটিচ্ছাদনত্থমেৱ মা কস্সচি আৰোচেসীতি ৱদতি. ৱত্থুপুগ্গলোতি আপন্নপুগ্গলো. যেনস্স আৰোচিতন্তি যেন দুতিযেন অস্স ততিযস্স আৰোচিতং. কোটি ছিন্না হোতীতি যস্মা পটিচ্ছাদনপচ্চযা আপত্তিং আপজ্জিত্ৱাৱ দুতিযেন ততিযস্স আৰোচিতং, তস্মা তপ্পচ্চযা পুন তেন আপজ্জিতব্বাপত্তিযা অভাৱতো আপত্তিযা কোটি ছিন্না নাম হোতি.

৪০০. ‘‘অনুপসম্পন্নস্স সুক্কৱিস্সট্ঠি চ কাযসংসগ্গো চাতি অযং দুট্ঠুল্লঅজ্ঝাচাৰো নামা’’তি ইদং দুট্ঠুল্লাৰোচনসিক্খাপদট্ঠকথায ন সমেতি. ৱুত্তঞ্হি তত্থ (পাচি. অট্ঠ. ৮২) ‘‘অনুপসম্পন্নস্স দুট্ঠুল্লং ৱা অদুট্ঠুল্লং ৱা অজ্ঝাচাৰন্তি এত্থ আদিতো পঞ্চ সিক্খাপদানি দুট্ঠুল্লো নাম অজ্ঝাচাৰো, সেসানি অদুট্ঠুল্লো, সুক্কৱিস্সট্ঠিকাযসংসগ্গদুট্ঠুল্লঅত্তকামা পনস্স অজ্ঝাচাৰো নামা’’তি. ‘‘আৰোচনে অনুপসম্পন্নস্স দুট্ঠুল্লং অঞ্ঞথা অধিপ্পেতং, পটিচ্ছাদনে অঞ্ঞথা’’তি এত্থাপি ৱিসেসকাৰণং ন দিস্সতি, তস্মা অট্ঠকথায পুব্বেনাপৰং ন সমেতি. অৱিৰোধং ইচ্ছন্তেন পন ৱীমংসিতব্বমেত্থ কাৰণং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. উপসম্পন্নস্স দুট্ঠুল্লাপত্তিজাননং, পটিচ্ছাদেতুকামতায নাৰোচেস্সামীতি ধুৰনিক্খেপোতি ইমানি পনেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি.

দুট্ঠুল্লসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. ঊনৱীসতিৱস্সসিক্খাপদৱণ্ণনা

৪০২. পঞ্চমে ৰূপসুত্তন্তি হেৰঞ্ঞিকানং সুত্তং. দুৰুত্তানন্তি অক্কোসৱসেন দুৰুত্তানং, দুৰুত্তত্তাযেৱ দুৰাগতানং. ৱচনপথানন্তি এত্থ ৱচনমেৱ তদত্থং ঞাতুকামানং ঞাপেতুকামানঞ্চ পথোতি ৱচনপথো. দুক্খমানন্তি দুক্খেন খমিতব্বানং.

৪০৪. গব্ভে সযিতকালেন সদ্ধিং ৱীসতিমং ৱস্সং অস্সাতি গব্ভৱীসো. হাযনৱড্ঢনন্তি গব্ভমাসেসু অধিকেসু উত্তৰিহাযনং, ঊনেসু ৱড্ঢনন্তি ৱেদিতব্বং. একূনৱীসতিৱস্সন্তি দ্ৱাদসমাসে মাতুকুচ্ছিস্মিং ৱসিত্ৱা মহাপৱাৰণায জাতকালতো পট্ঠায একূনৱীসতিৱস্সং. পাটিপদদিৱসেতি পচ্ছিমিকায ৱস্সূপগমনদিৱসে. ‘‘তিংসৰত্তিদিৱো মাসো’’তি (অ. নি. ৩.৭১; ৮.৪৩; ৱিভ. ১০২৩) ৱচনতো ‘‘চত্তাৰো মাসা পৰিহাযন্তী’’তি ৱুত্তং. ৱস্সং উক্কড্ঢন্তীতি ৱস্সং উদ্ধং কড্ঢন্তি, ততিযে সংৱচ্ছৰে একমাসং অধিকমাসৱসেন পৰিচ্চজন্তা ৱস্সং উদ্ধং কড্ঢন্তীতি অত্থো, তস্মা ততিযো সংৱচ্ছৰো তেৰসমাসিকো হোতি, সংৱচ্ছৰস্স পন দ্ৱাদসমাসিকত্তা অট্ঠাৰসসু ৱস্সেসু অধিকমাসে ৱিসুং গহেত্ৱা ‘‘ছ মাসা ৱড্ঢন্তী’’তি ৱুত্তং. ততোতি ছমাসতো. নিক্কঙ্খা হুত্ৱাতি অধিকমাসেহি সদ্ধিং পৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সত্তা নিব্বেমতিকা হুত্ৱা. যং পন ৱুত্তং তীসু গণ্ঠিপদেসু ‘‘অট্ঠাৰসন্নংযেৱ ৱস্সানং অধিকমাসে গহেত্ৱা গণিতত্তা সেসৱস্সদ্ৱযস্সপি অধিকানি দিৱসানি হোন্তেৱ, তানি অধিকদিৱসানি সন্ধায ‘নিক্কঙ্খা হুত্ৱা’তি ৱুত্ত’’ন্তি, তং ন গহেতব্বং. ন হি দ্ৱীসু ৱস্সেসু অধিকদিৱসানি নাম ৱিসুং উপলব্ভন্তি ততিযে ৱস্সে ৱস্সুক্কড্ঢনৱসেন অধিকমাসে পৰিচ্চত্তেযেৱ অতিৰেকমাসসম্ভৱতো. তস্মা দ্ৱীসু ৱস্সেসু অতিৰেকদিৱসানি নাম ৱিসুং ন সম্ভৱন্তি.

ননু চ ‘‘তে দ্ৱে মাসে গহেত্ৱা ৱীসতিৱস্সানি পৰিপুণ্ণানি হোন্তী’’তি কস্মা ৱুত্তং, একূনৱীসতিৱস্সম্হি পুন অপৰস্মিং ৱস্সে পক্খিত্তে ৱীসতিৱস্সানি পৰিপুণ্ণানি হোন্তীতি আহ ‘‘এত্থ পন…পে… ৱুত্ত’’ন্তি. অনেকত্থত্তা নিপাতানং পন-সদ্দো হি-সদ্দত্থে, এত্থ হীতি ৱুত্তং হোতি. ইদঞ্হি ৱুত্তস্সেৱত্থস্স সমত্থনৱসেন ৱুত্তং. ইমিনা চ ইমং দীপেতি ‘‘যং ৱুত্তং ‘একূনৱীসতিৱস্সং সামণেৰং নিক্খমনীযপুণ্ণমাসিং অতিক্কম্ম পাটিপদদিৱসে উপসম্পাদেন্তী’তি, তত্থ গব্ভমাসেপি অগ্গহেত্ৱা দ্ৱীহি মাসেহি অপৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সং সন্ধায ‘একূনৱীসতিৱস্স’ন্তি ৱুত্তং, তস্মা অধিকমাসেসু দ্ৱীসু গহিতেসু ৱীসতিৱস্সানি পৰিপুণ্ণানি নাম হোন্তী’’তি. তস্মাতি যস্মা গব্ভমাসাপি গণনূপগা হোন্তি, তস্মা. একৱীসতিৱস্সো হোতীতি জাতদিৱসতো পট্ঠায ৱীসতিৱস্সো সমানো গব্ভমাসেহি সদ্ধিং একৱীসতিৱস্সো হোতি.

৪০৬. অঞ্ঞং উপসম্পাদেতীতি উপজ্ঝাযো কম্মৱাচাচৰিযো ৱা হুত্ৱা উপসম্পাদেতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. ঊনৱীসতিৱস্সতা, ঊনকসঞ্ঞিতা, উপসম্পাদনন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.

ঊনৱীসতিৱস্সসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. থেয্যসত্থসিক্খাপদৱণ্ণনা

৪০৭. ছট্ঠসিক্খাপদং উত্তানত্থমেৱ. থেয্যসত্থকভাৱো, জাননং, সংৱিধানং, অৱিসঙ্কেতেন গমনন্তি ইমানি পনেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.

থেয্যসত্থসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪১২. সত্তমে নত্থি কিঞ্চি ৱত্তব্বং.

৮. অৰিট্ঠসিক্খাপদৱণ্ণনা

৪১৭. অট্ঠমে বাধযিংসূতি হনিংসু. তংতংসম্পত্তিযা ৱিবন্ধনৱসেন সত্তসন্তানস্স অন্তৰে ৱেমজ্ঝে এতি আগচ্ছতীতি অন্তৰাযো, দিট্ঠধম্মিকাদিঅনত্থো. অনতিক্কমনট্ঠেন তস্মিং অন্তৰাযে নিযুত্তা, অন্তৰাযং ৱা ফলং অৰহন্তি, অন্তৰাযস্স ৱা কৰণসীলাতি অন্তৰাযিকা. তেনাহ ‘‘অন্তৰাযং কৰোন্তীতি অন্তৰাযিকা’’তি. আনন্তৰিযধম্মাতি আনন্তৰিকসভাৱা চেতনাধম্মা. তত্ৰাযং ৱচনত্থো – চুতিঅনন্তৰফলং অনন্তৰং নাম, তস্মিং অনন্তৰে নিযুত্তা, তংনিব্বত্তনেন অনন্তৰকৰণসীলা, অনন্তৰপ্পযোজনাতি ৱা আনন্তৰিকা, তে এৱ আনন্তৰিযাতি ৱুত্তা. কম্মানি এৱ অন্তৰাযিকাতি কম্মন্তৰাযিকা. মোক্খস্সেৱ অন্তৰাযং কৰোতি, ন সগ্গস্সাতি মিচ্ছাচাৰলক্খণাভাৱতো ৱুত্তং. ন হি ভিক্খুনিযা ধম্মৰক্খিতভাৱো অত্থি. পাকতিকভিক্খুনীৱসেন চেতং ৱুত্তং. অৰিযায পন পৱত্তং অপাযসংৱত্তনিকমেৱ, নন্দমাণৱকো চেত্থ নিদস্সনং. উভিন্নং সমানচ্ছন্দতাৱসেন ৱা ন সগ্গন্তৰাযিকতা, মোক্খন্তৰাযিকতা পন মোক্খত্থায পটিপত্তিযা ৱিদূসনতো. অভিভৱিত্ৱা পন পৱত্তিযং সগ্গন্তৰাযিকতাপি ন সক্কা নিৱাৰেতুন্তি.

অহেতুকদিট্ঠিঅকিৰিযদিট্ঠিনত্থিকদিট্ঠিযোৱ নিযতভাৱং পত্তা নিযতমিচ্ছাদিট্ঠিধম্মা. পটিসন্ধিধম্মাতি পটিসন্ধিচিত্তুপ্পাদমাহ. পণ্ডকাদিগ্গহণঞ্চেত্থ নিদস্সনমত্তং সব্বাযপি অহেতুকপটিসন্ধিযা ৱিপাকন্তৰাযিকভাৱতো. যাহি অৰিযে উপৱদতি, তা চেতনা অৰিযূপৱাদা জাতা. ততো পৰন্তি খমাপনতো উপৰি. যং পনেত্থ ৱত্তব্বং, তং দিব্বচক্খুকথাযং ৱুত্তমেৱ. সঞ্চিচ্চ আপন্না আপত্তিযোতি সঞ্চিচ্চ ৱীতিক্কন্তা সত্ত আপত্তিক্খন্ধা. সঞ্চিচ্চ ৱীতিক্কন্তঞ্হি অন্তমসো দুক্কটদুব্ভাসিতম্পি সগ্গমগ্গফলানং অন্তৰাযং কৰোতি. যাৱ ভিক্খুভাৱং পটিজানাতি পাৰাজিকং আপন্নো, ন ৱুট্ঠাতি সেসগৰুকাপত্তিং আপন্নো, ন দেসেতি লহুকাপত্তিং আপন্নো.

অযং ভিক্খূতি অৰিট্ঠো ভিক্খু. ৰসেন ৰসং সংসন্দিত্ৱাতি অনৱজ্জেন পচ্চযপৰিভুঞ্জনৰসেন সাৱজ্জকামগুণপৰিভোগৰসং সমানেত্ৱা. যোনিসো পচ্চৱেক্খণেন নত্থি এত্থ ছন্দৰাগোতি নিচ্ছন্দৰাগো, পচ্চযপৰিভোগো. উপনেন্তো ৱিযাতি বন্ধনং উপনেন্তো ৱিয. ‘‘ঘটেন্তো ৱিযা’’তিপি পাঠো. উপসংহৰন্তো ৱিযাতি সদিসতং উপসংহৰন্তো ৱিয একন্তসাৱজ্জে অনৱজ্জভাৱপক্খেপনতো. পাপকন্তি লামকট্ঠেন দুগ্গতিসম্পাপনট্ঠেন চ পাপকং. মহাসমুদ্দং বন্ধন্তেন ৱিযাতি সেতুকৰণৱসেন মহাসাগৰং বন্ধন্তেন ৱিয. সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন সদ্ধিং পটিৱিৰুজ্ঝন্তোতি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন ‘‘সাৱজ্জ’’ন্তি দিট্ঠং ‘‘অনৱজ্জ’’ন্তি গহণেন তেন সহ পটিৱিৰুজ্ঝন্তো. আণাচক্কেতি পঠমপাৰাজিকসিক্খাপদসঙ্খাতে, ‘‘অব্ৰহ্মচৰিযং পহাযা’’তিআদিদেসনাসঙ্খাতে চ আণাচক্কে.

অট্ঠিকঙ্কলং নাম উৰট্ঠি ৱা পিট্ঠিকণ্টকং ৱা সীসট্ঠি ৱা. তঞ্হি নিম্মংসত্তা ‘‘কঙ্কল’’ন্তি ৱুচ্চতি. ৱিগতমংসায হি অট্ঠিসঙ্খলিকায একট্ঠিম্হি ৱা কঙ্কল-সদ্দো নিৰুড়্হো. অনুদহনট্ঠেনাতি অনুপাযপটিপত্তিযা সম্পতি আযতিঞ্চ অনুদহনট্ঠেন. মহাভিতাপনট্ঠেন অনৱট্ঠিতসভাৱতায, ইত্তৰপচ্চুপট্ঠানট্ঠেন মুহুত্তকৰণীযতায, তাৱকালিকট্ঠেন পৰেহি অভিভৱনতায, সব্বঙ্গপচ্চঙ্গপলিভঞ্জনট্ঠেন ভেদনাদিঅধিকৰণভাৱেন, উগ্ঘাটসদিসতায অধিকুট্টনট্ঠেন, অৱণে ৱণং উপ্পাদেত্ৱা অন্তো অনুপৱিসনভাৱতায ৱিনিৱিজ্ঝনট্ঠেন, দিট্ঠধম্মিকসম্পৰাযিকঅনত্থনিমিত্ততায সাসঙ্কসপ্পটিভযট্ঠেন.

পাড়িযং ‘‘থামসা পৰামাসা’’তিআদীসু এৱমত্থো ৱেদিতব্বো. থামসাতি দিট্ঠিথামেন, তস্সা দিট্ঠিযা থামগতভাৱেনাতি অত্থো. পৰামাসাতি দিট্ঠিপৰামাসেন, দিট্ঠিসঙ্খাতপৰামাসেনাতি অত্থো. দিট্ঠিযেৱ হি ধম্মসভাৱং অতিক্কমিত্ৱা পৰতো আমসনেন পৰামাসো. অভিনিৱিস্সাতি তণ্হাভিনিৱেসপুব্বঙ্গমেন দিট্ঠাভিনিৱেসেন ‘‘ইদমেত্থ সচ্চ’’ন্তি অভিনিৱিসিত্ৱা. ৱোহৰতীতি কথেতি. যতো চ খো তে ভিক্খূতি যদা তে ভিক্খূ. এৱংব্যাখো অহং, ভন্তে, ভগৱতাতি ইদং এস অত্তনো লদ্ধিং নিগূহিতুকামতায নত্থীতি ৱত্তুকামোপি ভগৱতো আনুভাৱেন সম্পটিচ্ছতি. বুদ্ধানং কিৰ সম্মুখা দ্ৱে কথা কথেতুং সমত্থো নাম নত্থি. কস্স নু খো নাম ত্ৱং মোঘপুৰিসাতি ত্ৱং মোঘপুৰিস কস্স খত্তিযস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা ৱেস্সস্স ৱা সুদ্দস্স ৱা গহট্ঠস্স ৱা পব্বজিতস্স ৱা দেৱস্স ৱা মনুস্সস্স ৱা মযা এৱং ধম্মং দেসিতং আজানাসি. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. ধম্মকম্মতা, সমনুভাসনা, অপ্পটিনিস্সজ্জনন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.

অৰিট্ঠসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদৱণ্ণনা

৪২৪. নৱমে পযোগগণনাযাতি দানগ্গহণপ্পযোগগণনায. সংৱাসে কম্মপৰিযোসানৱসেন, সহসেয্যায একস্মিং নিপন্নে ইতৰস্স নিপজ্জনপযোগৱসেন আপত্তিপৰিচ্ছেদো ৱেদিতব্বো. এত্থ চ পদভাজনে ‘‘একচ্ছন্নে’’তি অৱিসেসেন ৱুত্তত্তা নানূপচাৰেপি একচ্ছন্নে নিপজ্জন্তস্স আপত্তি. তেনেৱ মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদৱণ্ণনা) ৱুত্তং ‘‘সহ ৱা সেয্যং কপ্পেয্যাতি নানূপচাৰেপি একচ্ছন্নে নিপজ্জেয্যা’’তি. পণ্ণত্তিং অজানন্তেন অৰহতাপি কিৰিযাব্যাকতচিত্তেন আপজ্জিতব্বত্তা ‘‘তিচিত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. যং পন কেনচি ৱুত্তং ‘‘তিচিত্তন্তি এত্থ ৱিপাকাব্যাকতচিত্তেন সহ ৱা সেয্যং কপ্পেয্যাতি এৱমত্থো দট্ঠব্বো, অঞ্ঞথা সচিত্তকত্তা সিক্খাপদস্স কিৰিযাব্যাকতং সন্ধায ন যুজ্জতী’’তি, তং ন গহেতব্বং. ন হি সচিত্তকসিক্খাপদৱীতিক্কমো অৰহতো ন সম্ভৱতি. তেনেৱ পথৱীখণনাদীসু সচিত্তকসিক্খাপদেসু তিচিত্তমেৱ ৱুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. অকতানুধম্মতা, জাননা, সম্ভোগাদিকৰণন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.

উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. কণ্টকসিক্খাপদৱণ্ণনা

৪২৮. দসমে পিৰেতি নিপাতপদং. সম্বোধনে ৱত্তমানং পৰ-সদ্দেন সমানত্থং ৱদন্তীতি আহ ‘‘পৰ অমামকা’’তি, অম্হাকং অনজ্ঝত্তিকভূতাতি অত্থো. পিৰেতি ৱা ‘‘পৰতো’’তি ইমিনা সমানত্থং নিপাতপদং, তস্মা চৰ পিৰেতি পৰতো গচ্ছ, মা ইধ তিট্ঠাতি এৱম্পেত্থ অত্থো ৱেদিতব্বো. সেসমেত্থ পুৰিমসিক্খাপদদ্ৱযে ৱুত্তনযমেৱ.

কণ্টকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো সপ্পাণকৱগ্গো সত্তমো.