৬. সুৰাপানৱগ্গো
১. সুৰাপানসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩২৬-৩২৮. সুৰাপানৱগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে ৱতিযাতি গামপৰিক্খেপৱতিযা. পাড়িযং পিট্ঠসুৰাদীসু পিট্ঠং ভাজনে পক্খিপিত্ৱা তজ্জং উদকং দত্ৱা মদ্দিত্ৱা কতা পিট্ঠসুৰা. এৱং পূৱে ওদনে চ ভাজনে পক্খিপিত্ৱা তজ্জং উদকং দত্ৱা মদ্দিত্ৱা কতা পূৱসুৰা ওদনসুৰাতি চ ৱুচ্চতি. ‘‘কিণ্ণা’’তি পন তস্সা সুৰায বীজং ৱুচ্চতি. যে সুৰামোদকাতিপি ৱুচ্চন্তি, তে পক্খিপিত্ৱা কতা কিণ্ণপক্খিত্তা. হৰীতকীসাসপাদিনানাসম্ভাৰেহি সংযোজিতা সম্ভাৰসংযুত্তা.
মধুকতালনাড়িকেৰাদিপুপ্ফৰসো চিৰপৰিৱাসিতো পুপ্ফাসৱো. পনসাদিফলৰসো ফলাসৱো. মুদ্দিকাৰসো মধ্ৱাসৱো. উচ্ছুৰসো গুড়াসৱো. হৰীতকামলককটুকভণ্ডাদিনানাসম্ভাৰানং ৰসো চিৰপৰিৱাসিতো সম্ভাৰসংযুত্তো. বীজতো পট্ঠাযাতি সম্ভাৰে পটিযাদেত্ৱা চাটিযং পক্খিত্তকালতো, তালনাড়িকেৰাদীনং পুপ্ফৰসস্স গহিতঅভিনৱকালতোযেৱ চ পট্ঠায.
৩২৯. লোণসোৱীৰকং সুত্তঞ্চ অনেকেহি ভেসজ্জেহি অভিসঙ্খতো অমজ্জভূতো আসৱৱিসেসো. ৱাসগ্গাহাপনত্থন্তি সুগন্ধিভাৱগ্গাহাপনত্থং. অচিত্তকং লোকৱজ্জন্তি এত্থ যং ৱত্তব্বং, তং পঠমপাৰাজিকৱণ্ণনাযং ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. মজ্জভাৱো, তস্স পানঞ্চাতি ইমানি পনেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি.
সুৰাপানসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. অঙ্গুলিপতোদকসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৩০. দুতিযে ভিক্খুনীপি অনুপসম্পন্নট্ঠানে ঠিতাতি এত্থ ভিক্খুপি ভিক্খুনিযা অনুপসম্পন্নট্ঠানে ঠিতোতি ৱেদিতব্বো. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. হসাধিপ্পাযতা, উপসম্পন্নস্স কাযেন কাযামসনন্তি ইমানি পনেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি.
অঙ্গুলিপতোদকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. হসধম্মসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৩৫. ততিযং উত্তানত্থমেৱ. উপৰিগোপ্ফকতা, হসাধিপ্পাযেন কীড়নন্তি ইমানি পনেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি.
হসধম্মসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. অনাদৰিযসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৪৪. চতুত্থে গাৰয্হো আচৰিযুগ্গহো ন গহেতব্বোতি যস্মা উচ্ছুৰসো সত্তাহকালিকো, তস্স কসটো যাৱজীৱিকো, দ্ৱিন্নংযেৱ সমৱাযো উচ্ছুযট্ঠি, তস্মা ৱিকালে উচ্ছুযট্ঠিং খাদিতুং ৱট্টতি গুড়হৰীতকং ৱিযাতি এৱমাদিকো গাৰয্হাচৰিযৱাদো ন গহেতব্বো. লোকৱজ্জে আচৰিযুগ্গহো ন ৱট্টতীতি লোকৱজ্জসিক্খাপদে আপত্তিট্ঠানে যো আচৰিযৱাদো, সো ন গহেতব্বো, লোকৱজ্জং অতিক্কমিত্ৱা ‘‘ইদং অম্হাকং আচৰিযুগ্গহো’’তি ৱদন্তস্স উগ্গহো ন ৱট্টতীতি অধিপ্পাযো. সুত্তানুলোমং নাম অট্ঠকথা. পৱেণিযা আগতসমোধানং গচ্ছতীতি ‘‘পৱেণিযা আগতো আচৰিযুগ্গহোৱ গহেতব্বো’’তি এৱং ৱুত্তে মহাঅট্ঠকথাৱাদেযেৱ সঙ্গহং গচ্ছতীতি অধিপ্পাযো. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. উপসম্পন্নস্স পঞ্ঞত্তেন ৱচনং, অনাদৰিযকৰণন্তি ইমানি পনেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি.
অনাদৰিযসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. ভিংসাপনসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৪৫. পঞ্চমং উত্তানত্থমেৱ. উপসম্পন্নতা, তস্স দস্সনসৱনৱিসযে ভিংসাপেতুকামতায ৱাযমনন্তি ইমানি পনেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি.
ভিংসাপনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. জোতিসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৫০. ছট্ঠে ভগ্গা নাম জনপদিনো ৰাজকুমাৰা, তেসং নিৱাসো একোপি জনপদো ৰুড়্হীসদ্দেন ‘‘ভগ্গা’’তি ৱুচ্চতি. তেন ৱুত্তং ‘‘ভগ্গাতি জনপদস্স নাম’’ন্তি. সুসুমাৰগিৰেতি এৱংনামকে নগৰে. তস্স কিৰ নগৰস্স মাপনত্থং ৱত্থুৱিজ্জাচৰিযেন নগৰট্ঠানস্স পৰিগ্গণ্হনদিৱসে অৱিদূৰে সুসুমাৰো সদ্দমকাসি গিৰং নিচ্ছাৰেসি. অথ অনন্তৰাযেন নগৰে মাপিতে তমেৱ সুসুমাৰগিৰণং সুভনিমিত্তং কত্ৱা সুসুমাৰগিৰংত্ৱেৱস্স নামং অকংসু. কেচি পন ‘‘সুসুমাৰসণ্ঠানত্তা সুসুমাৰো নাম একো গিৰি, সো তস্স নগৰস্স সমীপে, তস্মা তং সুসুমাৰগিৰি এতস্স অত্থীতি ‘সুসুমাৰগিৰী’তি ৱুচ্চতী’’তি ৱদন্তি. তথা ৱা হোতু অঞ্ঞথা ৱা, নামমেতং তস্স নগৰস্সাতি আহ ‘‘সুসুমাৰগিৰন্তি নগৰস্স নাম’’ন্তি. ভেসকড়াতি ঘম্পণ্ডনামকো গচ্ছৱিসেসো. কেচি ‘‘সেতৰুক্খো’’তিপি ৱদন্তি. তেসং বহুলতায পন তং ৱনং ভেসকড়াৱনন্ত্ৱেৱ পঞ্ঞাযিত্থ. ‘‘ভেসগড়াৱনে’’তিপি পাঠো. ‘‘ভেসো নাম একো যক্খো অযুত্তকাৰী, তস্স ততো গড়িতট্ঠানতায তং ৱনং ভেসগড়াৱনং নাম জাত’’ন্তি হি কেচি.
৩৫২. জোতিকৰণেতি অগ্গিকৰণে. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. অগিলানতা, অনুঞ্ঞাতকৰণাভাৱো, ৱিসিব্বেতুকামতা, সমাদহনন্তি ইমানি পনেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.
জোতিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. নহানসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৫৭. সত্তমসিক্খাপদস্স পাড়িযং অসম্ভিন্নেনাতি অমক্খিতেন, অনট্ঠেনাতি অত্থো. ওৰেনদ্ধমাসং নহাযেয্যাতি নহাতদিৱসতো পট্ঠায অদ্ধমাসে অপৰিপুণ্ণে নহাযেয্য. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. মজ্ঝিমদেসো, ঊনকদ্ধমাসে নহানং, সমযানং ৱা নদীপাৰগমনস্স ৱা আপদানং ৱা অভাৱোতি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
নহানসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. দুব্বণ্ণকৰণসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৬৮. অট্ঠমে ‘‘চম্মকাৰনীলং নাম পকতিনীল’’ন্তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. গণ্ঠিপদে পন ‘‘চম্মকাৰা উদকে তিপুমলং অযগূথঞ্চ পক্খিপিত্ৱা চম্মং কাড়ং কৰোন্তি, তং চম্মকাৰনীল’’ন্তি ৱুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. ৱুত্তপ্পকাৰস্স চীৱৰস্স অকতকপ্পতা, অনট্ঠচীৱৰাদিতা, নিৱাসনং ৱা পাৰুপনং ৱাতি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
দুব্বণ্ণকৰণসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. ৱিকপ্পনসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৭৪. নৱমে অপচ্চুদ্ধাৰণন্তি ‘‘ময্হং সন্তকং পৰিভুঞ্জ ৱা ৱিস্সজ্জেহি ৱা’’তিআদিনা অকতপচ্চুদ্ধাৰং. যেন ৱিনযকম্মং কতন্তি যেন সদ্ধিং ৱিনযকম্মং কতং. তিংসকৱণ্ণনাযন্তি নিস্সগ্গিযৱণ্ণনাযং. পৰিভোগেন কাযকম্মং, অপচ্চুদ্ধাৰাপনেন ৱচীকম্মং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. সামং ৱিকপ্পিতস্স অপচ্চুদ্ধাৰো, ৱিকপ্পনুপগচীৱৰতা, পৰিভোগোতি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
ৱিকপ্পনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. চীৱৰঅপনিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৭৭. দসমং উত্তানত্থমেৱ. উপসম্পন্নস্স সন্তকানং পত্তাদীনং অপনিধানং, ৱিহেসেতুকামতা ৱা হসাধিপ্পাযতা ৱাতি ইমানি পনেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি.
চীৱৰঅপনিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতো সুৰাপানৱগ্গো ছট্ঠো.