২. অত্থঙ্গতসিক্খাপদৱণ্ণনা

১৫৩. দুতিযে কুসলানং ধম্মানং সাতচ্চকিৰিযাযাতি পুব্বভাগপ্পটিপত্তিৱসেন ৱুত্তং. মুনাতীতি জানাতি. তেন ঞাণেনাতি তেন অৰহত্তফলপঞ্ঞাসঙ্খাতেন ঞাণেন. পথেসূতি উপাযমগ্গেসু. অৰহতো পৰিনিট্ঠিতসিক্খত্তা আহ ‘‘ইদঞ্চ…পে… ৱুত্ত’’ন্তি. অথ ৱা ‘‘অপ্পমজ্জতো সিক্খতো’’তি ইমেসং পদানং হেতুঅত্থতা দট্ঠব্বা, তস্মা অপ্পমজ্জনহেতু সিক্খনহেতু চ অধিচেতসোতি অত্থো. সোকাতি চিত্তসন্তাপা. এত্থ চ অধিচেতসোতি ইমিনা অধিচিত্তসিক্খা, অপ্পমজ্জতোতি ইমিনা অধিসীলসিক্খা, মুনিনো মোনপথেসু সিক্খতোতি এতেহি অধিপঞ্ঞাসিক্খা, মুনিনোতি ৱা এতেন অধিপঞ্ঞাসিক্খা, মোনপথেসু সিক্খতোতি এতেন তাসং লোকুত্তৰসিক্খানং পুব্বভাগপ্পটিপদা, সোকা ন ভৱন্তীতিআদীহি সিক্খাপাৰিপূৰিযা আনিসংসা পকাসিতাতি ৱেদিতব্বং.

কোকনুদন্তি পদুমৱিসেসনং যথা ‘‘কোকাসয’’ন্তি, তং কিৰ বহুপত্তং ৱণ্ণসম্পন্নং অতিৱিয সুগন্ধঞ্চ হোতি. ‘‘কোকনুদং নাম সেতপদুম’’ন্তিপি ৱদন্তি. পাতোতি পগেৱ. অযঞ্হেত্থ অত্থো – যথা কোকনুদসঙ্খাতং পদুমং পাতো সূৰিযুগ্গমনৱেলাযং ফুল্লং ৱিকসিতং অৱীতগন্ধং সিযা ৱিৰোচমানং, এৱং সৰীৰগন্ধেন গুণগন্ধেন চ সুগন্ধং সৰদকালে অন্তলিক্খে আদিচ্চমিৱ অত্তনো তেজসা তপন্তং অঙ্গেহি নিচ্ছৰণজুতিতায অঙ্গীৰসং সম্মাসম্বুদ্ধং পস্সাতি.

অভব্বোতি পটিপত্তিসাৰমিদং সাসনং, পটিপত্তি চ পৰিযত্তিমূলিকা, ত্ৱঞ্চ পৰিযত্তিং উগ্গহেতুং অসমত্থো, তস্মা অভব্বোতি অধিপ্পাযো. সুদ্ধং পিলোতিকখণ্ডন্তি ইদ্ধিযা অভিসঙ্খতং পৰিসুদ্ধং চোড়খণ্ডং. তদা কিৰ ভগৱা ‘‘ন সজ্ঝাযং কাতুং অসক্কোন্তো মম সাসনে অভব্বো নাম হোতি, মা সোচি ভিক্খূ’’তি তং বাহাযং গহেত্ৱা ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ইদ্ধিযা পিলোতিকখণ্ডং অভিনিম্মিনিত্ৱা ‘‘হন্দ, ভিক্খু, ইমং পৰিমজ্জন্তো ‘ৰজোহৰণং ৰজোহৰণ’ন্তি পুনপ্পুনং সজ্ঝাযং কৰোহী’’তি ৱত্ৱা অদাসি তত্থ পুব্বেকতাধিকাৰত্তা.

সো কিৰ পুব্বে ৰাজা হুত্ৱা নগৰং পদক্খিণং কৰোন্তো নলাটতো সেদে মুচ্চন্তে পৰিসুদ্ধেন সাটকেন নলাটং পুঞ্ছি, সাটকো কিলিট্ঠো অহোসি. সো ‘‘ইমং সৰীৰং নিস্সায এৱৰূপো পৰিসুদ্ধসাটকো পকতিং জহিত্ৱা কিলিট্ঠো জাতো, অনিচ্চা ৱত সঙ্খাৰা’’তি অনিচ্চসঞ্ঞং পটিলভতি, তেন কাৰণেনস্স ৰজোহৰণমেৱ পচ্চযো জাতো. ৰজং হৰতীতি ৰজোহৰণং. সংৱেগং পটিলভিত্ৱাতি অসুভসঞ্ঞং অনিচ্চসঞ্ঞঞ্চ উপট্ঠপেন্তো সংৱেগং পটিলভিত্ৱা. সো হি যোনিসো উম্মজ্জন্তো ‘‘পৰিসুদ্ধং ৱত্থং, নত্থেত্থ দোসো, অত্তভাৱস্স পনাযং দোসো’’তি অসুভসঞ্ঞং অনিচ্চসঞ্ঞঞ্চ পটিলভিত্ৱা নামৰূপপৰিগ্গহাদিনা পঞ্চসু খন্ধেসু ঞাণং ওতাৰেত্ৱা কলাপসম্মসনাদিক্কমেন ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা উদযব্বযঞাণাদিপঅপাটিযা ৱিপস্সনং অনুলোমগোত্ৰভুসমীপং পাপেসি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘ৱিপস্সনং আৰভী’’তি. ওভাসগাথং অভাসীতি ওভাসৱিস্সজ্জনপুব্বকভাসিতগাথা ওভাসগাথা, তং অভাসীতি অত্থো.

এত্থ চ ‘‘অধিচেতসোতি ইমং ওভাসগাথং অভাসী’’তি ইধেৱ ৱুত্তং. ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ২.৩৮৬) পন ধম্মপদট্ঠকথাযং (ধ. প. অট্ঠ. ১.চূড়পন্থকত্থেৰৱত্থু) থেৰগাথাসংৱণ্ণনাযঞ্চ (থেৰগা. অট্ঠ. ২.৫৬৬) –

‘‘ৰাগো ৰজো ন চ পন ৰেণু ৱুচ্চতি;

ৰাগস্সেতং অধিৱচনং ৰজোতি;

এতং ৰজং ৱিপ্পজহিত্ৱা পণ্ডিতা;

ৱিহৰন্তি তে ৱিগতৰজস্স সাসনে.

‘‘দোসো…পে… সাসনে.

‘‘মোহো ৰজো ন চ পন ৰেণু ৱুচ্চতি;

মোহস্সেতং অধিৱচনং ৰজোতি;

এতং ৰজং ৱিপ্পজহিত্ৱা পণ্ডিতা;

ৱিহৰন্তি তে ৱিগতৰজস্স সাসনেতি. –

ইমা তিস্সো ওভাসগাথা অভাসী’’তি ৱুত্তং. অধিচেতসোতি চ অযং চূড়পন্থকত্থেৰস্স উদানগাথাতি ইমিস্সাযেৱ পাড়িযা আগতং. থেৰগাথাযং পন চূড়পন্থকত্থেৰস্স উদানগাথাসু অযং অনাৰুড়্হা, ‘‘একুদানিযত্থেৰস্স পন অযং উদানগাথা’’তি (থেৰগা. অট্ঠ. ১.একুদানিযত্থেৰগাথাৱণ্ণনা) তত্থ ৱুত্তং. এৱং সন্তেপি ইমিস্সা পাড়িযা অট্ঠকথায চ এৱমাগতত্তা চূড়পন্থকত্থেৰস্সপি অযং উদানগাথা ওভাসগাথাৱসেন চ ভগৱতা ভাসিতাতি গহেতব্বং. অৰহত্তং পাপুণীতি অভিঞ্ঞাপটিসম্ভিদাপৰিৱাৰং অৰহত্তং পাপুণি. অভব্বো ত্ৱন্তিআদিৱচনতো অনুকম্পাৱসেন সদ্ধিৱিহাৰিকাদিং সঙ্ঘিকৱিহাৰা নিক্কড্ঢাপেন্তস্স অনাপত্তি ৱিয দিস্সতি. অভব্বো হি থেৰো সঞ্চিচ্চ তং কাতুং, নিক্কড্ঢনসিক্খাপদে ৱা অপঞ্ঞত্তে থেৰেন এৱং কতন্তি গহেতব্বং.

১৫৬. ওৱদন্তস্স পাচিত্তিযন্তি অত্থঙ্গতে সূৰিযে গৰুধম্মেহি ৱা অঞ্ঞেন ৱা ধম্মেনেৱ ওৱদন্তস্স সম্মতস্সপি পাচিত্তিযং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. অত্থঙ্গতসূৰিযতা, পৰিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, ওৱদনন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.

অত্থঙ্গতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.