৫. সহসেয্যসিক্খাপদৱণ্ণনা

৪৯-৫০. পঞ্চমে ৱিকূজমানাতি নিত্থুনন্তা. কাকচ্ছমানাতি ৰোদন্তা. তত্ৰিদং ৱত্থুনিদস্সনং ৱা. তেন নু খো পাতিতন্তি পুচ্ছাৱসেন কথিতত্তা নত্থি মুসাৱাদো. কেচি পন ‘‘সন্দেহৱসেন ৱচনং মুসা নাম ন হোতি, তস্মা এৱং ৱুত্ত’’ন্তি ৱদন্তি. সন্তিকং অগন্ত্ৱাতি ‘‘যং এতেসং ন কপ্পতি, তং তেসম্পি ন কপ্পতী’’তি অধিপ্পাযেন অগন্ত্ৱা.

৫১. দিৰত্ততিৰত্তন্তি এত্থ ৱচনসিলিট্ঠতামত্তেন দিৰত্ত-গ্গহণং কতন্তি ৱেদিতব্বং. তিৰত্তঞ্হি সহৱাসে লব্ভমানে দিৰত্তে ৱত্তব্বমেৱ নত্থীতি দিৰত্তগ্গহণং ৱিসুং ন যোজেতি. তেনেৱাহ ‘‘উত্তৰিদিৰত্ততিৰত্তন্তি ভগৱা সামণেৰানং সঙ্গহকৰণত্থায তিৰত্তপৰিহাৰং অদাসী’’তি. নিৰন্তৰং তিৰত্তদস্সনত্থং ৱা দিৰত্তগ্গহণং কতং. কেৱলঞ্হি তিৰত্তন্তি ৱুত্তে অঞ্ঞত্থ ৱাসেন অন্তৰিকম্পি তিৰত্তং গণ্হেয্য, দিৰত্তৱিসিট্ঠং পন তিৰত্তং ৱুচ্চমানং তেন অনন্তৰিকমেৱ তিৰত্তং দীপেতি. সযনং সেয্যা, সযন্তি এত্থাতিপি সেয্যাতি আহ ‘‘কাযপ্পসাৰণসঙ্খাত’’ন্তিআদি. তস্মাতি যস্মা উভযম্পি পৰিগ্গহিতং, তস্মা. পঞ্চহি ছদনেহীতি ইট্ঠকসিলাসুধাতিণপণ্ণসঙ্খআতেহি পঞ্চহি ছদনেহি. ৱাচুগ্গতৱসেনাতি পগুণৱসেন. দিযড্ঢহত্থুব্বেধো ৱড্ঢকীহত্থেন গহেতব্বো. একূপচাৰোতি ৱড়ঞ্জনদ্ৱাৰস্স একত্তং সন্ধায ৱুত্তং. সতগব্ভং ৱা চতুস্সালং একূপচাৰং হোতীতি সম্বন্ধো.

উপৰিমতলেন সদ্ধিং অসম্বদ্ধভিত্তিকস্সাতি ইদং তুলায অব্ভন্তৰে সযিত্ৱা পুন তেনেৱ সুসিৰেন নিক্খমিত্ৱা ভিত্তিঅন্তৰেন হেট্ঠিমতলং পৱিসিতুং যোগ্গেপি উপৰিমতলেন অসম্বদ্ধভিত্তিকে সেনাসনে অনাপত্তিযা ৱুত্তায তথা পৱিসিতুং অসক্কুণেয্যে সম্বদ্ধভিত্তিকে ৱত্তব্বমেৱ নত্থীতি দস্সনত্থং ৱুত্তং, ন পন সম্বদ্ধভিত্তিকে আপত্তীতি দস্সনত্থং ৱুত্তং. হেট্ঠাপাসাদে সযিতভিক্খুস্স অনাপত্তীতি ইদম্পি তাদিসে সেনাসনে হেট্ঠিমতলে সযিতস্সেৱ আপত্তিপ্পসঙ্কা সিযাতি তংনিৱাৰণত্থং ৱুত্তং, ন পন উপৰিমতলে সযিতস্স আপত্তীতি দস্সনত্থং. নানূপচাৰেতি যত্থ বহি নিস্সেণিং কত্ৱা উপৰিমতলং আৰোহন্তি, তাদিসং সন্ধায ৱুত্তং. উপৰিমতলেপি আকাসঙ্গণে নিপজ্জন্তস্স আপত্তিযা অভাৱতো ‘‘ছদনব্ভন্তৰে’’তি ৱুত্তং.

সভাসঙ্খেপেনাতি সভাকাৰেন. অড্ঢকুট্টকে সেনাসনেতি এত্থ ‘‘অড্ঢকুট্টকং নাম যত্থ একং পস্সং মুঞ্চিত্ৱা তীসু পস্সেসু ভিত্তিযো বদ্ধা হোন্তি, যত্থ ৱা একস্মিং পস্সে ভিত্তিং উট্ঠাপেত্ৱা উভোসু পস্সেসু উপড্ঢং উপড্ঢং কত্ৱা ভিত্তিযো উট্ঠাপেন্তি, তাদিসং সেনাসন’’ন্তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. গণ্ঠিপদে পন ‘‘অড্ঢকুট্টকেতি ছদনং অড্ঢেন অসম্পত্তকুট্টকে’’তি ৱুত্তং, তম্পি নো ন যুত্তং. ‘‘ৱাড়সঙ্ঘাটো নাম থম্ভানং উপৰি ৱাড়ৰূপেহি কতসঙ্ঘাটো ৱুচ্চতী’’তি ৱদন্তি. পৰিক্খেপস্স বহিগতেতি এত্থ যস্মিং পস্সে পৰিক্খেপো নত্থি, তত্থাপি পৰিক্খেপাৰহপ্পদেসতো বহিগতে অনাপত্তিযেৱাতি দট্ঠব্বং. অপৰিচ্ছিন্নগব্ভূপচাৰেতি এত্থ মজ্ঝে ৱিৱটঙ্গণৱন্তাসু পমুখমহাচতুস্সালাসু যথা আকাসঙ্গণং অনোতৰিত্ৱা পমুখেনেৱ গন্ত্ৱা সব্বগব্ভে পৱিসিতুং ন সক্কা হোতি, এৱং একেকগব্ভস্স দ্ৱীসু পস্সেসু কুট্টং নীহৰিত্ৱা কতং পৰিচ্ছিন্নগব্ভূপচাৰং নাম, ইদং পন তাদিসং ন হোতীতি ‘‘অপৰিচ্ছিন্নগব্ভূপচাৰে’’তি ৱুত্তং. সব্বগব্ভে পৱিসন্তীতি গব্ভূপচাৰস্স অপৰিচ্ছিন্নত্তা আকাসঙ্গণং অনোতৰিত্ৱা পমুখেনেৱ গন্ত্ৱা তং তং গব্ভং পৱিসন্তি. অথ কুতো তস্স পৰিক্খেপোযেৱ সব্বপৰিচ্ছন্নত্তাতি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘গব্ভপৰিক্খেপোযেৱ হিস্স পৰিক্খেপো’’তি. ইদঞ্চ সমন্তা গব্ভভিত্তিযো সন্ধায ৱুত্তং. চতুস্সালৱসেন সন্নিৱিট্ঠেপি সেনাসনে গব্ভপমুখং ৱিসুং অপৰিক্খিত্তম্পি সমন্তা ঠিতগব্ভভিত্তীনং ৱসেন পৰিক্খিত্তং নাম হোতি.

‘‘ননু চ ‘অপৰিক্খিত্তে পমুখে অনাপত্তী’তি অন্ধকট্ঠকথাযং অৱিসেসেন ৱুত্তং, তস্মা চতুস্সালৱসেন সন্নিৱিট্ঠেপি সেনাসনে ৱিসুং অপৰিক্খিত্তে পমুখে অনাপত্তিযেৱা’’তি যো ৱদেয্য, তস্স ৱাদপৰিমোচনত্থং ইদং ৱুত্তং ‘‘যং পন…পে… পাটেক্কসন্নিৱেসা একচ্ছদনা গব্ভপাড়িযো সন্ধায ৱুত্ত’’ন্তি. ইদং ৱুত্তং হোতি – ‘‘অপৰিক্খিত্তে পমুখে অনাপত্তীতি যং ৱুত্তং, তং ন চতুস্সালৱসেন সন্নিৱিট্ঠা গব্ভপাড়িযো সন্ধায ৱুত্তং, কিঞ্চৰহি ৱিসুং সন্নিৱিট্ঠং একমেৱ গব্ভপাড়িং সন্ধায. তাদিসায হি গব্ভপাড়িযা অপৰিক্খিত্তে পমুখে অনাপত্তি, ন চতুস্সালৱসেন সন্নিৱিট্ঠাযা’’তি. একায চ গব্ভপাড়িযা তস্স তস্স গব্ভস্স উপচাৰং পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা অন্তমসো উভোসু পস্সেসু খুদ্দকভিত্তীনং উট্ঠাপনমত্তেনপি পমুখং পৰিক্খিত্তং নাম হোতি, চতুস্সালৱসেন সন্নিৱিট্ঠাসু পন গব্ভপাড়ীসু উভোসু পস্সেসু গব্ভভিত্তীনং ৱসেনপি পমুখং পৰিক্খিত্তং নাম হোতি. তস্মা যং ইমিনা লক্খণেন পৰিক্খিত্তং পমুখং, তত্থ আপত্তি, ইতৰত্থ অনাপত্তীতি ইদমেত্থ সন্নিট্ঠানং.

ইদানি ‘‘অপৰিক্খিত্তে পমুখে অনাপত্তী’’তি ৱত্ৱা তস্সেৱ ৱচনস্স অধিপ্পাযং পকাসেন্তেন যং ৱুত্তং ‘‘ভূমিযং ৱিনা জগতিযা পমুখং সন্ধায কথিত’’ন্তি, তস্স অযুত্ততাৱিভাৱনত্থং ‘‘যঞ্চ তত্থা’’তিআদি আৰদ্ধং. ভূমিযং ৱিনা জগতিযা পমুখং সন্ধায কথিতন্তি হি ইমস্স ৱচনস্স অযমধিপ্পাযো – ‘‘অপৰিক্খিত্তে পমুখে অনাপত্তী’’তি যং ৱুত্তং, তং ৱিনা ৱত্থুং ভূমিযং কতগেহস্স পমুখং সন্ধায কথিতং. সচে পন উচ্চৱত্থুকং পমুখং হোতি, পৰিক্খিত্তসঙ্খ্যং ন গচ্ছতীতি. তেনেৱাহ ‘‘দসহত্থুব্বেধাপি হি জগতি পৰিক্খেপসঙ্খ্যং ন গচ্ছতী’’তি. হেট্ঠাপি ইদমেৱ মনসি সন্নিধায ৱুত্তং ‘‘উচ্চৱত্থুকং চেপি হোতি, পমুখে সযিতো গব্ভে সযিতানং আপত্তিং ন কৰোতী’’তি. তত্থাতি অন্ধকট্ঠকথাযং. জগতিযা পমাণং ৱত্ৱাতি ‘‘সচে জগতিযা ওতৰিত্ৱা ভূমিযং সযিতো, জগতিযা উপৰি সযিতং ন পস্সতী’’তি এৱং জগতিযা উব্বেধেন পমাণং ৱত্ৱা. একসালাদীসু উজুকমেৱ দীঘং কত্ৱা সন্নিৱেসিতো পাসাদো একসালসন্নিৱেসো. দ্ৱিসালসন্নিৱেসাদযোপি ৱুত্তানুসাৰতো ৱেদিতব্বা. সালপ্পভেদদীপনমেৱ চেত্থ হেট্ঠা ৱুত্ততো ৱিসেসো.

মজ্ঝেপাকাৰং কৰোন্তীতি এত্থাপি পৰিক্খেপস্স হেট্ঠিমপৰিচ্ছেদেন দিযড্ঢহত্থুব্বেধত্তা দিযড্ঢহত্থং চেপি মজ্ঝে পাকাৰং কৰোন্তি, নানূপচাৰমেৱ হোতীতি ৱেদিতব্বং. ন হি ছিদ্দেন গেহং একূপচাৰং নাম হোতীতি এত্থ সচে উব্বেধেন দিযড্ঢহত্থব্ভন্তৰে মনুস্সানং সঞ্চাৰপ্পহোনকং ছিদ্দং হোতি, তম্পি দ্ৱাৰমেৱাতি একূপচাৰং হোতি. কিং পৰিক্খেপোৱিদ্ধস্তোতি পমুখস্স পৰিক্খেপং সন্ধায ৱদতি. সব্বত্থ পঞ্চন্নংযেৱ ছদনানং আগতত্তা ৱদতি ‘‘পঞ্চন্নং অঞ্ঞতৰেন ছদনেন ছন্না’’তি.

৫৩. পাড়িযং ‘‘সেয্যা নাম সব্বচ্ছন্না সব্বপৰিচ্ছন্না যেভুয্যেনচ্ছন্না যেভুয্যেনপৰিচ্ছন্না’’তি ৱদন্তেন যেভুয্যেনচ্ছন্নযেভুয্যেনপৰিচ্ছন্নসেনাসনং পাচিত্তিযস্স অৱসানং ৱিয কত্ৱা দস্সিতং, ‘‘উপড্ঢচ্ছন্নে উপড্ঢপৰিচ্ছন্নে আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৱদন্তেন চ উপড্ঢচ্ছন্নউপড্ঢপৰিচ্ছন্নসেনাসনং দুক্কটস্স আদিং কত্ৱা দস্সিতং, উভিন্নমন্তৰা কেন ভৱিতব্বং পাচিত্তিযেন, উদাহু দুক্কটেনাতি? লোকৱজ্জসিক্খাপদস্সেৱ অনৱসেসং কত্ৱা পঞ্ঞাপনতো ইমস্স চ পণ্ণত্তিৱজ্জত্তা যেভুয্যেনচ্ছন্নযেভুয্যেনপৰিচ্ছন্নস্স উপড্ঢচ্ছন্নউপড্ঢপৰিচ্ছন্নস্স চ অন্তৰা পাচিত্তিযং অনিৱাৰিতমেৱ, তস্মা ৱিনযৱিনিচ্ছযে চ গৰুকেযেৱ ঠাতব্বত্তা অট্ঠকথাযম্পি পাচিত্তিযমেৱ দস্সিতং. সত্ত পাচিত্তিযানীতি পাড়িযং ৱুত্তপাচিত্তিযং সামঞ্ঞতো একত্তেন গহেত্ৱা ৱুত্তং. ৱিসুং পন গয্হমানে ‘‘সব্বচ্ছন্নে সব্বপৰিচ্ছন্নে পাচিত্তিযং, যেভুয্যেনচ্ছন্নে যেভুয্যেনপৰিচ্ছন্নে পাচিত্তিয’’ন্তি অট্ঠেৱ পাচিত্তিযানি হোন্তি.

সেনম্বমণ্ডপৱণ্ণং হোতীতি সীহড়দীপে কিৰ উচ্চৱত্থুকো সব্বচ্ছন্নো সব্বঅপৰিচ্ছন্নো এৱংনামকো সন্নিপাতমণ্ডপো অত্থি, তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. যদি জগতিপৰিক্খেপসঙ্খ্যং গচ্ছতি, উচ্চৱত্থুকত্তা মণ্ডপস্স সব্বঅপৰিচ্ছন্নতা ন যুজ্জতীতি আহ ‘‘ইমিনাপেতং ৱেদিতব্ব’’ন্তিআদি. চূড়কচ্ছন্নাদীনি চেত্থ এৱং ৱেদিতব্বানি – যস্স চতূসু ভাগেসু একো ছন্নো, সেসা অচ্ছন্না, ইদং চূড়কচ্ছন্নং. যস্স তীসু ভাগেসু দ্ৱে ছন্না, একো অচ্ছন্নো, ইদং যেভুয্যেনচ্ছন্নং. যস্স দ্ৱীসু ভাগেসু একো ছন্নো, একো অচ্ছন্নো, ইদং উপড্ঢচ্ছন্নং নাম সেনাসনং. চূড়কপৰিচ্ছন্নাদীনিপি ইমিনাৱ নযেন ৱেদিতব্বানি. সেসং উত্তানমেৱ. পাচিত্তিযৱত্থুকসেনাসনং, তত্থ তত্থ অনুপসম্পন্নেন সহ নিপজ্জনং, চতুত্থদিৱসে সূৰিযত্থঙ্গমনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.

সহসেয্যসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.