অনিযতকথাৱণ্ণনা

৫৪২-৩. ইদানি সঙ্ঘাদিসেসকথানন্তৰং অনিযতকথং দস্সেতুমাহ ‘‘ৰহোনিসজ্জস্সাদেনা’’তিআদি. ৰহসি নিসজ্জা ৰহোনিসজ্জা, তস্সা অস্সাদো ৰহোনিসজ্জস্সাদো, তেন ৰহোনিসজ্জস্সাদেন, মেথুনধম্মসন্নিস্সিতেন কিলেসেনাতি অত্থো. ৱুত্তঞ্হি অট্ঠকথাযং ‘‘ৰহোনিসজ্জস্সাদোতি মেথুনধম্মসন্নিস্সিতকিলেসো ৱুচ্চতী’’তি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪৫১). ‘‘ৰহো নাম চক্খুস্স ৰহো সোতস্স ৰহো. চক্খুস্স ৰহো নাম ন সক্কা হোতি অক্খিং ৱা নিখণিযমানে ভমুকং ৱা উক্খিপিযমানে সীসং ৱা উক্খিপিযমানে পস্সিতুং. সোতস্স ৰহো নাম ন সক্কা হোতি পকতিকথা সোতু’’ন্তি (পাৰা. ৪৪৫) পদভাজনে ৱুত্তৰহেসু চক্খুস্স ৰহো এৱ ইধাধিপ্পেতো. যথাহ অট্ঠকথাযং ‘‘কিঞ্চাপি পাড়িযং ‘সোতস্স ৰহো’তি আগতং, চক্খুস্স ৰহেনেৱ পন পৰিচ্ছেদো ৱেদিতব্বো’’তি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪৪৪-৪৪৫).

চক্খুস্স ৰহত্তা ‘‘পটিচ্ছন্ন’’ন্তি ইমম্পি পটিচ্ছন্নত্তা এৱ ‘‘অলংকম্মনিয’’ন্তি ইমম্পি সঙ্গণ্হাতি. নিসজ্জসদ্দোপাদানেন ‘‘আসনে’’তি ইদম্পি গহিতমেৱ. ‘‘মাতুগামস্স সন্তিকং গন্তুকামো’’তি ইমিনা ‘‘মাতুগামেন সদ্ধি’’ন্তি ইদম্পি গহিতমেৱ. এৱং সামত্থিযা লব্ভমানপদোপাদানেন যো পন ভিক্খু মাতুগামেন সদ্ধিং একো একায ৰহো পটিচ্ছন্নে আসনে অলংকম্মনিযে নিসজ্জস্সাদেনাতি ৱুত্তং হোতি. চক্খুস্স ৰহভাৱেন কুট্টাদিপটিচ্ছন্নে তেনেৱ মেথুনসেৱনকম্মস্স অনুৰূপে আসনে তদহুজাতাযপি মনুস্সিত্থিযা সহ নিসজ্জস্সাদৰাগেন সমন্নাগতো হুত্ৱাতি অত্থো. এত্থ ‘‘মাতুগামস্সা’’তি তদহুজাতম্পি ইত্থিং গণ্হাতীতি কুতো লব্ভতীতি? ‘‘মাতুগামো নাম মনুস্সিত্থী, ন যক্খী, ন পেতী, ন তিৰচ্ছানগতা, অন্তমসো তদহুজাতাপি দাৰিকা, পগেৱ মহত্তৰী’’তি (পাৰা. ৪৪৫) পদভাজনতো লব্ভতি.

‘‘নিৱাসেতী’’তি ইমিনা ‘‘কাযবন্ধনং বন্ধতি, চীৱৰং পাৰুপতী’’তি ইদং লক্খীযতি. সব্বত্থাতি যথাৱুত্তং পযোগতো পুব্বাপৰপযোগে সঙ্গণ্হাতি. তেনেৱ ‘‘পযোগে চ পযোগে চা’’তি ৱিচ্ছাপযোগো কতো. নিসীদতো চস্স দুক্কটন্তি যোজনা. ‘‘উভিন্নম্পি নিসজ্জায পাচিত্তিয’’ন্তি ৱক্খমানত্তা দুক্কটং সন্ধায এককস্স নিসীদতোতি গহেতব্বং.

৫৪৪. নিসজ্জায উভিন্নম্পীতি এত্থ ‘‘সকি’’ন্তি সেসো, উভিন্নং নিসজ্জাপূৰণৱসেন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স পুৰে ৱা পচ্ছা ৱা একক্খণে ৱা মাতুগামস্স ৱা ভিক্খুস্স ৱা একৱাৰং নিসজ্জাযাতি ৱুত্তং হোতি. ৱুত্তঞ্হেতং পাড়িযং ‘‘মাতুগামে নিসিন্নে ভিক্খু উপনিসিন্নো ৱা হোতী’’তিআদি (পাৰা. ৪৪৫). হোতি পাচিত্তিযন্তি যোজনা. পযোগগণনায চ হোন্তি পাচিত্তিযানীতি গহেতব্বং, মাতুগামস্স ৱা ভিক্খুনো ৱা উভিন্নং ৱা উট্ঠাযুট্ঠায পুনপ্পুনং উপনিসীদনপযোগগণনায চাতি অত্থো. ‘‘আপত্তীহিপি তীহিপী’’তি ৱক্খমানত্তা পাচিত্তিযগ্গহণং পাৰাজিকসঙ্ঘাদিসেসানং উপলক্খণং হোতি, তীসু একং হোতীতি ৱুত্তং হোতি. এত্থ ‘‘পযোগগণনাযা’’তি ইদং পাৰাজিকায ন লব্ভতি একপযোগেনেৱ সিজ্ঝনতো. কাযসংসগ্গসঙ্ঘাদিসেসো, পন সৰীৰতো পুনপ্পুনং ৱিযুজ্জিত্ৱা ফুসনেন পাচিত্তিযঞ্চ যথাৱুত্তনযেনেৱ লব্ভতি.

বহূসুপি মাতুগামেসু বহুকানি পাচিত্তিযানি হোন্তীতি যোজনা. বহূসু মাতুগামেসু নিসিন্নেসু নিসিন্নানং গণনায একেনেৱ পযোগেন বহূনি পাচিত্তিযানি চ সঙ্ঘাদিসেসা চ হোন্তি. ‘‘পযোগগণনায চা’’তি ইমস্স এত্থাপি যুজ্জমানত্তা তাসু ৱিসুং ৱিসুং উট্ঠাযুট্ঠায পুনপ্পুনং নিসীদন্তীসু, সযঞ্চ উট্ঠাযুট্ঠায পুনপ্পুনং নিসীদতো তাসং গণনায আপজ্জিতব্বাপত্তিযো পযোগগণনায চ বহূ হোন্তীতি ইদং লব্ভতি. এত্থাপি পন পাৰাজিকং ন লব্ভতি, সঙ্ঘাদিসেসো, পাচিত্তিযঞ্চ লব্ভতি.

৫৪৫. সমীপে ঠিতোপি অন্ধো অনাপত্তিং ন কৰোতীতি সোতস্স ৰহভাৱে অসতিপি পধানভূতস্স ‘‘চক্খুস্স ৰহো’’তি ইমস্স অঙ্গস্স ৱিজ্জমানত্তা ৱুত্তং ‘‘অন্তোদ্ৱাদসহত্থকে’’তি, ইমিনা সৱনূপচাৰে ৱিজ্জমানেপীতি ৱুত্তং হোতি. ইত্থীনং তু সতম্পি চ ন কৰোতি অনাপত্তিন্তি যোজনা, ৱিঞ্ঞুনো পুৰিসস্স অসন্নিহিতভাৱেনাতি অধিপ্পাযো. ‘‘ইত্থীনম্পি সতম্পি চা’’তি লিখন্তি, ততোপি অযমেৱ পাঠো সুন্দৰো. পি-সদ্দো ৱা তু-সদ্দত্থে দট্ঠব্বো.

৫৪৬. নিপজ্জিত্ৱাতি এত্থ ‘‘সমীপে’’তি সেসো, ‘‘নিদ্দাযন্তোপী’’তি এতস্স ৱিসেসকেন ‘‘নিপজ্জিত্ৱা’’তি ইমিনা নিসীদিত্ৱা নিদ্দাযন্তোতি ইমস্স নিৱত্তিতত্তা সমীপে নিসীদিত্ৱা নিদ্দাযন্তোপি অনন্ধো মনুস্সপুৰিসো অনাপত্তিং কৰোতীতি লব্ভতি. ‘‘কেৱল’’ন্তি ৱিসেসনেন বলৱনিদ্দূপগতো গহিতোতি তথা অহুত্ৱা অন্তৰন্তৰা আপন্নাপন্নে ৱিনিচ্ছিনিত্ৱা পৱত্তমানায কপিনিদ্দায নিদ্দাযন্তোপি অনাপত্তিং কৰোতীতি অযমত্থো লব্ভতি. ‘‘পিহিতদ্ৱাৰগব্ভস্সা’’তি ৱত্তব্বে মজ্ঝপদলোপীসমাসৱসেন ‘‘পিহিতগব্ভস্সা’’তি ৱুত্তং. ‘‘দ্ৱাৰে’’তি ইমিনা দ্ৱাৰেকদেসভূতং উম্মাৰং ৱা তংসমীপং ৱা উপচাৰেন ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. সচে গব্ভো পিহিতদ্ৱাৰো ন হোতি, অনাপত্তীতি ব্যতিৰেকতো দস্সিতং.

৫৪৭. ইমস্মিং অনিযতসিক্খাপদে পাড়িযং অনাপত্তিৱাৰে অসতিপি ‘‘যো পন ভিক্খু মাতুগামেন সদ্ধিং ৰহো পটিচ্ছন্নে আসনে নিসজ্জং কপ্পেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি (পাচি. ২৮৫) পঞ্চমস্স অচেলকৱগ্গস্স চতুত্থসিক্খাপদে অনাপত্তিৱাৰে ‘‘অনাপত্তি যো কোচি ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো দুতিযো হোতি, তিট্ঠতি ন নিসীদতি, অৰহোপেক্খো, অঞ্ঞৱিহিতো নিসীদতি, উম্মত্তকস্স আদিকম্মিকস্সা’’তি (পাচি. ২৮৮) ৱুত্তে অনাপত্তিৱাৰে সঙ্গহেতুমাহ ‘‘অনন্ধে সতী’’তিআদি. ‘‘এতস্স সমীপে’’তি পকৰণতো লব্ভতি. ইধ পুল্লিঙ্গনিদ্দেসেন পুৰিসো লব্ভতি, ‘‘তেনাপি অবালেন ভৱিতব্বং, মনুস্সজাতিকেন ভৱিতব্ব’’ন্তি ইদঞ্চ ‘‘ৱিঞ্ঞুস্মি’’ন্তি ইমিনা লব্ভতি. অন্ধসদিসনিদ্দূপগতপটিপক্খৱাচিঅনন্ধপদেন ‘‘অনিদ্দাযন্তে’’তি লব্ভতি, মনাপামনাপং জানন্তে অনিদ্দাযন্তে মনুস্সপুৰিসে দস্সনূপচাৰস্স অন্তো ৱিজ্জমানেতি অত্থো.

‘‘নিসজ্জপচ্চযা দোসো নত্থী’’তি ইমিনা সম্বন্ধো, এৱৰূপে ৰহো আসনে মাতুগামেন সদ্ধিং নিসিন্নপচ্চযা আপত্তি নত্থীতি অত্থো. ‘‘ঠিতস্সা’’তি ইমিনাপি তদেৱ পদং যোজেতব্বং. ৱিঞ্ঞুম্হি পটিবলে মনুস্সপুৰিসে অসন্নিহিতেপি তথাৱিধে ৰহো আসনে মাতুগামে আসনে নিসিন্নেপি সযানেপি ঠিতেপি সযং ঠিতস্স নিসজ্জায অভাৱা তপ্পচ্চযা আপত্তি ন হোতীতি অত্থো. অৰহসঞ্ঞিনো নিসজ্জপচ্চযা দোসো নত্থীতি ৰহো আসনে মাতুগামেন সদ্ধিং নিসজ্জন্তস্সাপি ‘‘ৰহো’’তি সঞ্ঞাৰহিতস্স নিসীদতো নিসজ্জপচ্চযা অনাপত্তীতি অত্থো. ৱিক্খিত্তচেতসো নিসজ্জপচ্চযা দোসো নত্থীতি যোজনা.

৫৪৮. এত্তাৱতা পাচিত্তিযাপত্তিমত্ততো অনাপত্তিপ্পকাৰং দস্সেত্ৱা ইদানি ইমস্স সিক্খাপদস্স অনিযতৱোহাৰহেতুভূতাহি তীহি আপত্তীহি অনাপত্তিপকাৰং দস্সেতুমাহ ‘‘ন দোসো’’তিআদি. আপত্তীহিপি তীহিপীতি ‘‘নিসজ্জং ভিক্খু পটিজানমানো তিণ্ণং ধম্মানং অঞ্ঞতৰেন কাৰেতব্বো পাৰাজিকেন ৱা সঙ্ঘাদিসেসেন ৱা পাচিত্তিযেন ৱা’’তি (পাৰা. ৪৪৪) পাড়িযং ৱুত্তাহি ‘‘পঠমপাৰাজিকাপত্তিকাযসংসগ্গসঙ্ঘাদিসেসাপত্তিপাচিত্তিযাপত্তী’’তি ইমাহি তীহিপি আপত্তীহীতি ৱুত্তং হোতীতি.

পঠমানিযতকথাৱণ্ণনা.

৫৪৯. ৱত্তব্বভাৱেনাধিকতদুতিযানিযতৱিনিচ্ছযতো পঠমানিযতে ৱুত্তৱিনিচ্ছযেহি সমং ৱিনিচ্ছযং পহায তত্থ অৱুত্তং ইমস্সেৱ ৱিনিচ্ছযৱিসেসং দস্সেতুমাহ ‘‘অনন্ধা’’তিআদি. ইধ দুট্ঠুল্লৱাচাসঙ্ঘাদিসেসস্সাপি গহিতত্তা ততো অনাপত্তিকৰং দস্সেতুং ‘‘অবধিৰো’’তি ৱুত্তং. অনন্ধো অবধিৰোতি ‘‘পুৰিসো’’তি ইদং সন্ধায ৱুত্তং. ‘‘ইত্থী’’তি ইদং সন্ধায ‘‘অনন্ধাবধিৰা’’তি গহেতব্বং. এৱমুপৰিপি. তেনাপি সৱনূপচাৰন্তোগধেন ভৱিতব্বন্তি দস্সেতুং ‘‘অন্তোদ্ৱাদসহত্থট্ঠো’’তি ৱুত্তং.

৫৫০. ‘‘অন্ধো অবধিৰো অনাপত্তিং ন কৰোতী’’তি ইদং কাযসংসগ্গসঙ্ঘাদিসেসং সন্ধায ৱুত্তং. ‘‘বধিৰো ৱাপি চক্খুমা, ন কৰোতি অনাপত্তি’’ন্তি ইদং পন দুট্ঠুল্লৱাচাসঙ্ঘাদিসেসং সন্ধায ৱুত্তন্তি এৱমেত্থ সন্ধায ভাসিতত্থো ৱেদিতব্বো.

পুৰিমানিযতকথায অৱুত্তৱিসেসস্স দুতিযানিযতকথায ৱত্তুমিচ্ছিতত্তা অযম্পি ৱিসেসো ইধ ৱত্তব্বো. কোযং ৱিসেসো, যো ইধ ৱত্তব্বোতি চে? তত্থ ‘‘পটিচ্ছন্নে আসনে অলংকম্মনিযে’’তি (পাৰা. ৪৪৪) ৱুত্তং আসনঙ্গদ্ৱযং ইধ ‘‘ন হেৱ খো পন পটিচ্ছন্নং আসনং হোতি নালংকম্মনিয’’ন্তি (পাৰা. ৪৫৩) নিসেধেত্ৱা ‘‘অলঞ্চ খো হোতি মাতুগামং দুট্ঠুল্লাহি ৱাচাহি ওভাসিতু’’ন্তি (পাৰা. ৪৫৩) ইদং অপুব্বঙ্গং ৱুত্তং. তত্ৰ মাতুগামোতি অন্তমসো তদহুজাতাপি দাৰিকা গহিতা, ইধ ‘‘মাতুগামো নাম মনুস্সিত্থী, ন যক্খী, ন পেতী, ন তিৰচ্ছানগতা, ৱিঞ্ঞূ পটিবলা সুভাসিতদুব্ভাসিতং দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আজানিতু’’ন্তি (পাৰা. ৪৫৪) ৱিঞ্ঞূ পটিবলো মাতুগামোৱ ৱুত্তো. তত্থ ‘‘পাৰাজিকেন ৱা সঙ্ঘাদিসেসেন ৱা পাচিত্তিযেন ৱা’’তি (পাৰা. ৪৪৪) তিস্সো আপত্তিযো ৱুত্তা, ইধ ‘‘নিসজ্জং ভিক্খু পটিজানমানো দ্ৱিন্নং ধম্মানং অঞ্ঞতৰেন কাৰেতব্বো সঙ্ঘাদিসেসেন ৱা পাচিত্তিযেন ৱা’’তি (পাৰা. ৪৫৩) দ্ৱেযেৱ আপত্তিযো ৱুত্তা. সঙ্ঘাদিসেসেসু চ তত্থ ‘‘সা চে এৱং ৱদেয্য ‘অয্যো মযা দিট্ঠো নিসিন্নো মাতুগামেন সদ্ধিং কাযসংসগ্গং সমাপজ্জন্তো’তি, সো চ তং পটিজানাতি, আপত্তিযা কাৰেতব্বো’’তি (পাৰা. ৪৪৮) কাযসংসগ্গসঙ্ঘাদিসেসোৱ ৱুত্তো, ইধ সো চ ৱুত্তো, ‘‘সা চে এৱং ৱদেয্য ‘অয্যস্স মযা সুতং নিসিন্নস্স মাতুগামং দুট্ঠুল্লাহি ৱাচাহি ওভাসেন্তস্সা’তি, সো চ তং পটিজানাতি, আপত্তিযা কাৰেতব্বো’’তি (পাৰা. ৪৫৫) দুট্ঠুল্লৱাচাসঙ্ঘাদিসেসো চ ৱুত্তো. এত্তকো উভিন্নমনিযতানং ৱিসেসো.

অযং কস্মা ন ৱুত্তোতি? অযং সম্বোধৱত্থুৱিসেসো ৱত্তুমিচ্ছিতো পন অট্ঠকথাগতৱিনিচ্ছযৱিসেসতোতি তস্মা ন ৱুত্তোতি দট্ঠব্বো. তিসমুট্ঠানমেৱিদং কাযচিত্তৱাচাচিত্তকাযৱাচাচিত্তৱসেন তীণি সমুট্ঠানানি এতস্সাতি কত্ৱা.

ইমেহিপি দ্ৱীহি অনিযতসিক্খাপদেহি সিক্খাপদন্তৰেসু পঞ্ঞত্তাযেৱ আপত্তিযো, অনাপত্তিযো চ দস্সিতা, ন কোচি আপত্তিৱিসেসো ৱুত্তো, তস্মা কিমেতেসং ৱচনেনাতি? ৱুচ্চতে – ৱিনযৱিনিচ্ছযলক্খণং ঠপেতুং ভগৱতা উপ্পন্নে ৱত্থুম্হি দ্ৱে অনিযতা পঞ্ঞত্তা. কথং? এৱৰূপাযপি সদ্ধেয্যৱচনায উপাসিকায ৱুচ্চমানো পটিজানমানোৱ আপত্তিযা কাৰেতব্বো, ন অপ্পটিজানমানো, তস্মা ‘‘যায কাযচি আপত্তিযা যেন কেনচি চোদিতে পটিঞ্ঞাতকৰণংযেৱঙ্গং কাতব্ব’’ন্তি ইমেহি সিক্খাপদেহি ৱিনিচ্ছযলক্খণং ঠপিতন্তি ৱেদিতব্বং. অথ কস্মা ভিক্খুনীনং অনিযতং ন ৱুত্তন্তি? ইদমেৱ লক্খণং সব্বত্থ অনুগতন্তি ন ৱুত্তং.

দুতিযানিযতকথাৱণ্ণনা.

ইতি ৱিনযত্থসাৰসন্দীপনিযা

ৱিনযৱিনিচ্ছযৱণ্ণনায

অনিযতকথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.