৩৪. পকিণ্ণকৱিনিচ্ছযকথা
১. ইদানি পকিণ্ণককথা চ ৱেদিতব্বা. ‘‘গণভোজনে অঞ্ঞত্ৰ সমযা পাচিত্তিয’’ন্তি (পাচি. ২১৭) ৱুত্তং গণভোজনং (পাচি. অট্ঠ. ২১৭-২১৮) দ্ৱীহি আকাৰেহি পসৱতি ৱিঞ্ঞত্তিতো ৱা নিমন্তনতো ৱা. কথং ৱিঞ্ঞত্তিতো পসৱতি? চত্তাৰো ভিক্খূ একতো ঠিতা ৱা নিসিন্না ৱা উপাসকং দিস্ৱা ‘‘অম্হাকং চতুন্নম্পি ভত্তং দেহী’’তি ৱা ৱিঞ্ঞাপেয্যুং, পাটেক্কং ৱা পস্সিত্ৱা ‘‘ময্হং দেহি, ময্হং দেহী’’তি এৱং একতো ৱা নানাতো ৱা ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা একতো ৱা গচ্ছন্তু নানাতো ৱা, ভত্তং গহেত্ৱাপি একতো ৱা ভুঞ্জন্তু নানাতো ৱা. সচে একতো গণ্হন্তি, গণভোজনং হোতি, সব্বেসং আপত্তি. পটিগ্গহণমেৱ হেত্থ পমাণং. এৱং ৱিঞ্ঞত্তিতো পসৱতি.
কথং নিমন্তনতো পসৱতি? চত্তাৰো ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘তুম্হে, ভন্তে, ওদনেন নিমন্তেমি, ওদনং মে গণ্হথ আকঙ্খথ ওলোকেথ অধিৱাসেথ পটিমানেথা’’তি এৱং যেন কেনচি ৱেৱচনেন ৱা ভাসন্তৰেন ৱা পঞ্চন্নং ভোজনানং নামং গহেত্ৱা নিমন্তেতি. এৱং একতো নিমন্তিতা পৰিচ্ছিন্নকালৱসেন অজ্জতনায ৱা স্ৱাতনায ৱা একতো গচ্ছন্তি, একতো গণ্হন্তি, একতো ভুঞ্জন্তি, গণভোজনং হোতি, সব্বেসং আপত্তি. একতো নিমন্তিতা একতো ৱা নানাতো ৱা গচ্ছন্তি, একতো গণ্হন্তি, একতো ৱা নানাতো ৱা ভুঞ্জন্তি, আপত্তিযেৱ. একতো নিমন্তিতা একতো ৱা নানাতো ৱা গচ্ছন্তি, নানাতো গণ্হন্তি, একতো ৱা নানাতো ৱা ভুঞ্জন্তি, অনাপত্তি. চত্তাৰি পৰিৱেণানি ৱা ৱিহাৰে ৱা গন্ত্ৱা নানাতো নিমন্তিতা, একট্ঠানে ঠিতেসুযেৱ ৱা একো পুত্তেন একো পিতৰাতি এৱম্পি নানাতো নিমন্তিতা একতো ৱা নানাতো ৱা গচ্ছন্তু, একতো ৱা নানাতো ৱা ভুঞ্জন্তু, সচে একতো গণ্হন্তি, গণভোজনং হোতি, সব্বেসং আপত্তি. এৱং তাৱ নিমন্তনতো পসৱতি.
তস্মা সচে কোচি সঙ্ঘভত্তং কত্তুকামেন নিমন্তনত্থায পেসিতো ৱিহাৰং আগম্ম ‘‘ভন্তে, স্ৱে অম্হাকং ঘৰে ভিক্খং গণ্হথা’’তি অৱত্ৱা ‘‘ভত্তং গণ্হথা’’তি ৱা ‘‘সঙ্ঘভত্তং গণ্হথা’’তি ৱা ‘‘সঙ্ঘো ভত্তং গণ্হতূ’’তি ৱা ৱদতি, ভত্তুদ্দেসকেন পণ্ডিতেন ভৱিতব্বং. নিমন্তনিকা গণভোজনতো, পিণ্ডপাতিকা চ ধুতঙ্গভেদতো মোচেতব্বা. কথং? এৱং তাৱ ৱত্তব্বং ‘‘স্ৱে ন সক্কা উপাসকা’’তি. পুনদিৱসে, ভন্তেতি. পুনদিৱসেপি ন সক্কাতি. এৱং যাৱ অড্ঢমাসম্পি হৰিত্ৱা পুন ৱত্তব্বো ‘‘কিং ত্ৱং অৱচা’’তি. সচে পুনপি ‘‘সঙ্ঘভত্তং গণ্হথা’’তি ৱদতি, ততো ‘‘ইমং তাৱ উপাসক পুপ্ফং কপ্পিযং কৰোহি, ইমং তিণ’’ন্তি এৱং ৱিক্খেপং কত্ৱা পুন ‘‘ত্ৱং কিং কথযিত্থা’’তি পুচ্ছিতব্বো. সচে পুনপি তথেৱ ৱদতি, ‘‘আৱুসো, ত্ৱং পিণ্ডপাতিকে ৱা মহল্লকত্থেৰে ৱা ন লচ্ছসি, সামণেৰে লচ্ছসী’’তি ৱত্তব্বো. ‘‘ননু, ভন্তে, অসুকস্মিং অসুকস্মিঞ্চ গামে ভদন্তে ভোজেসুং, অহং কস্মা ন লভামী’’তি চ ৱুত্তে তে নিমন্তিতুং জানন্তি, ত্ৱং ন জানাসীতি. তে কথং নিমন্তেসুং, ভন্তেতি? তে এৱমাহংসু ‘‘অম্হাকং, ভন্তে, ভিক্খং গণ্হথা’’তি. সচে সোপি তথেৱ ৱদতি, ৱট্টতি.
অথ পুনপি ‘‘ভত্তং গণ্হথা’’তি ৱদতি, ‘‘ন দানি ত্ৱং, আৱুসো, বহূ ভিক্খূ লচ্ছসি, তযো এৱ, আৱুসো, লচ্ছসী’’তি ৱত্তব্বো. ‘‘ননু, ভন্তে, অমুকস্মিঞ্চ অমুকস্মিঞ্চ গামে সকলং ভিক্খুসঙ্ঘং ভোজেসুং, অহং কস্মা ন লভামী’’তি. ‘‘ত্ৱং নিমন্তিতুং ন জানাসী’’তি. তে কথং নিমন্তেসুং, ভন্তেতি? তে এৱমাহংসু ‘‘অম্হাকং, ভন্তে, ভিক্খং গণ্হথা’’তি. সচে সোপি তথেৱ ‘‘ভিক্খং গণ্হথা’’তি ৱদতি, ৱট্টতি. অথ পুনপি ‘‘ভত্তমেৱা’’তি ৱদতি, ততো ৱত্তব্বো – ‘‘গচ্ছ ত্ৱং, নত্থম্হাকং তৱ ভত্তেনত্থো, নিবদ্ধগোচৰো এস অম্হাকং, মযমেত্থ পিণ্ডায চৰিস্সামা’’তি. তং ‘‘চৰথ, ভন্তে’’তি ৱত্ৱা আগতং পুচ্ছন্তি ‘‘কিং ভো লদ্ধা ভিক্খূ’’তি? কিং এতেন, বহু এত্থ ৱত্তব্বং, থেৰা ‘‘স্ৱে পিণ্ডায চৰিস্সামা’’তি আহংসু, মা দানি তুম্হে পমজ্জিত্থাতি. দুতিযদিৱসে চেতিযৱত্তং কত্ৱা ঠিতভিক্খূ সঙ্ঘত্থেৰেন ৱত্তব্বা ‘‘আৱুসো, ধুৰগামে সঙ্ঘভত্তং, অপণ্ডিতমনুস্সো পন অগমাসি, গচ্ছাম, ধুৰগামে পিণ্ডায চৰিস্সামা’’তি. ভিক্খূহি থেৰস্স ৱচনং কাতব্বং, ন দুব্বচেহি ভৱিতব্বং, গামদ্ৱাৰে অট্ঠত্ৱাৱ পিণ্ডায চৰিতব্বং, তেসু পত্তানি গহেত্ৱা নিসীদাপেত্ৱা ভোজেন্তেসু ভুঞ্জিতব্বং.
সচে আসনসালায ভত্তং ঠপেত্ৱা ৰথিকাসু আহিণ্ডন্তা আৰোচেন্তি ‘‘আসনসালাযং, ভন্তে, ভত্তং গণ্হথা’’তি, ন ৱট্টতি. অথ পন ‘‘ভত্তং আদায তত্থ তত্থ গন্ত্ৱা ভত্তং গণ্হথা’’তি ৱদন্তি, পটিকচ্চেৱ ৱা ৱিহাৰং অতিহৰিত্ৱা পতিৰূপে ঠানে ঠপেত্ৱা আগতাগতানং দেন্তি, অযং অভিহটভিক্খা নাম ৱট্টতি. সচে পন ভত্তসালায দানং সজ্জেত্ৱা তং তং পৰিৱেণং পহিণন্তি ‘‘ভত্তসালায ভত্তং গণ্হথা’’তি, ৱট্টতি. যে পন মনুস্সা পিণ্ডচাৰিকে ভিক্খূ দিস্ৱা আসনসালং সম্মজ্জিত্ৱা তত্থ নিসীদাপেত্ৱা ভোজেন্তি, ন তে পটিক্খিপিতব্বা. যে পন গামে ভিক্খং অলভিত্ৱা গামতো নিক্খমন্তে ভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘ভন্তে, ভত্তং গণ্হথা’’তি ৱদন্তি, তে পটিক্খিপিতব্বা, ন নিৱত্তিতব্বং. সচে ‘‘নিৱত্তথ, ভন্তে, ভত্তং গণ্হথা’’তি ৱদন্তি, ‘‘নিৱত্তথা’’তি ৱুত্তপদে নিৱত্তিতুং ৱট্টতি. ‘‘নিৱত্তথ, ভন্তে, ঘৰে ভত্তং কতং, গামে ভত্তং কত’’ন্তি ৱদন্তি, গেহে চ গামে চ ভত্তং নাম যস্স কস্সচি হোতি, নিৱত্তিতুং ৱট্টতি. ‘‘নিৱত্তথ ভত্তং গণ্হথা’’তি সম্বন্ধং কত্ৱা ৱদন্তি, নিৱত্তিতুং ন ৱট্টতি. আসনসালাতো পিণ্ডায চৰিতুং নিক্খমন্তে দিস্ৱা ‘‘নিসীদথ, ভন্তে, ভত্তং গণ্হথা’’তি ৱুত্তেপি এসেৱ নযো.
‘‘অঞ্ঞত্ৰ সমযা’’তি ৱচনতো গিলানসমযো চীৱৰদানসমযো চীৱৰকাৰসমযো অদ্ধানগমনসমযো নাৱাভিৰুহনসমযো মহাসমযো সমণভত্তসমযোতি এতেসু সত্তসু সমযেসু অঞ্ঞতৰস্মিং অনাপত্তি. তস্মা যথা মহাচম্মস্স পৰতো মংসং দিস্সতি, এৱং অন্তমসো পাদাপি ফালিতা হোন্তি, ৱালিকায ৱা সক্খৰায ৱা পহটমত্তে দুক্খং উপ্পাদেন্তি, ন সক্কা চ হোতি অন্তোগামে পিণ্ডায চৰিতুং, ঈদিসে গেলঞ্ঞে গিলানসমযোতি ভুঞ্জিতব্বং, ন লেসকপ্পিযং কাতব্বং.
চীৱৰদানসমযো নাম অনত্থতে কথিনে ৱস্সানস্স পচ্ছিমো মাসো, অত্থতে কথিনে পঞ্চমাসা. এত্থন্তৰে ‘‘চীৱৰদানসমযো’’তি ভুঞ্জিতব্বং. চীৱৰে কৰিযমানে চীৱৰকাৰসমযোতি ভুঞ্জিতব্বং. যদা হি সাটকঞ্চ সুত্তঞ্চ লভিত্ৱা চীৱৰং কৰোন্তি, অযং চীৱৰকাৰসমযো নাম, ৱিসুং চীৱৰকাৰসমযো নাম নত্থি, তস্মা যো তত্থ চীৱৰে কত্তব্বং যং কিঞ্চি কম্মং কৰোতি, মহাপচ্চৰিযঞ্হি ‘‘অন্তমসো সূচিৱেধকো’’তিপি ৱুত্তং. তেন ‘‘চীৱৰকাৰসমযো’’তি ভুঞ্জিতব্বং. কুৰুন্দিযং পন ৱিত্থাৰেনেৱ ৱুত্তং ‘‘যো চীৱৰং ৱিচাৰেতি ছিন্দতি, মোঘসুত্তকং ঠপেতি, আগন্তুকপত্তং ঠপেতি, পচ্চাগতং সিব্বেতি, আগন্তুকপত্তং বন্ধতি, অনুৱাতং ছিন্দতি ঘটেতি আৰোপেতি, তত্থ পচ্চাগতং সিব্বেতি, সুত্তং কৰোতি ৱলেতি, পিপ্ফলিকং নিসেতি, পৰিৱত্তনং কৰোতি, সব্বোপি চীৱৰং কৰোতিযেৱাতি ৱুচ্চতি. যো পন সমীপে নিসিন্নো জাতকং ৱা ধম্মপদং ৱা কথেতি, অযং ন চীৱৰকাৰকো, এতং ঠপেত্ৱা সেসানং গণভোজনে অনাপত্তী’’তি.
অদ্ধানগমনসমযে অন্তমসো অড্ঢযোজনং গন্তুকামেনপি ‘‘অড্ঢযোজনং গচ্ছিস্সামী’’তি ভুঞ্জিতব্বং, গচ্ছন্তেন ভুঞ্জিতব্বং, গতেন একদিৱসং ভুঞ্জিতব্বং.
নাৱাভিৰুহনসমযে ‘‘নাৱং অভিৰুহিস্সামী’’তি ভুঞ্জিতব্বং, আৰুড়্হেন ইচ্ছিতট্ঠানং গন্ত্ৱাপি যাৱ ন ওৰোহতি, তাৱ ভুঞ্জিতব্বং, ওৰুড়্হেন একদিৱসং ভুঞ্জিতব্বং.
মহাসমযো নাম যত্থ দ্ৱে তযো ভিক্খূ পিণ্ডায চৰিত্ৱা যাপেন্তি, অন্তমসো চতুত্থেপি আগতে ন যাপেন্তি, অযং মহাসমযো. যত্থ পন সতং ৱা সহস্সং ৱা সন্নিপতন্তি, তত্থ ৱত্তব্বমেৱ নত্থি, তস্মা তাদিসে কালে ‘‘মহাসমযো’’তি অধিট্ঠহিত্ৱা ভুঞ্জিতব্বং.
সমণভত্তসমযো নাম যো কোচি পৰিব্বাজকসমাপন্নো ভত্তং কৰোতি, অযং সমণভত্তসমযোৱ. তস্মা সহধম্মিকেসু ৱা তিত্থিযেসু ৱা অঞ্ঞতৰেন যেন কেনচি কতে ভত্তে ‘‘সমণভত্তসমযো’’তি ভুঞ্জিতব্বং. ‘‘অনাপত্তি সমযে, দ্ৱে তযো একতো ভুঞ্জন্তি, পিণ্ডায চৰিত্ৱা একতো সন্নিপতিত্ৱা ভুঞ্জন্তি, নিচ্চভত্তং, সলাকভত্তং, পক্খিকং, উপোসথিকং, পাটিপদিকং, পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৱা সব্বত্থ অনাপত্তী’’তি (পাচি. ২২০) ৱচনতো যেপি অকপ্পিযনিমন্তনং সাদিযিত্ৱা দ্ৱে ৱা তযো ৱা একতো গহেত্ৱা ভুঞ্জন্তি, তেসম্পি অনাপত্তি.
তত্থ অনিমন্তিতচতুত্থং পিণ্ডপাতিকচতুত্থং অনুপসম্পন্নচতুত্থং পত্তচতুত্থং গিলানচতুত্থন্তি পঞ্চন্নং চতুত্থানং ৱসেন ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. কথং? ইধেকচ্চো চত্তাৰো ভিক্খূ ‘‘ভত্তং গণ্হথা’’তি নিমন্তেতি. তেসু তযো গতা, একো ন গতো. উপাসকো ‘‘একো, ভন্তে, থেৰো কুহি’’ন্তি পুচ্ছতি. নাগতো উপাসকাতি. সো অঞ্ঞং তংখণপ্পত্তং কঞ্চি ‘‘এহি, ভন্তে’’তি ঘৰং পৱেসেত্ৱা চতুন্নম্পি ভত্তং দেতি, সব্বেসং অনাপত্তি. কস্মা? গণপূৰকস্স অনিমন্তিতত্তা. তযো এৱ হি তত্থ নিমন্তিতা গণ্হিংসু, তেহি গণো ন পূৰতি, গণপূৰকো চ অনিমন্তিতো, তেন গণো ভিজ্জতীতি. এতং অনিমন্তিতচতুত্থং.
পিণ্ডপাতিকচতুত্থে নিমন্তনকালে একো পিণ্ডপাতিকো হোতি, সো নাধিৱাসেতি, গমনৱেলাযং পন ‘‘এহি ভন্তে’’তি ৱুত্তে অনধিৱাসিতত্তা অনাগচ্ছন্তম্পি ‘‘এথ ভিক্খং লচ্ছথা’’তি গহেত্ৱা গচ্ছন্তি, সো তং গণং ভিন্দতি, তস্মা সব্বেসং অনাপত্তি.
অনুপসম্পন্নচতুত্থে সামণেৰেন সদ্ধিং নিমন্তিতা হোন্তি, সোপি গণং ভিন্দতি.
পত্তচতুত্থে একো সযং আগন্ত্ৱা পত্তং পেসেতি, এৱম্পি গণো ভিজ্জতি, তস্মা সব্বেসং অনাপত্তি.
গিলানচতুত্থে গিলানেন সদ্ধিং নিমন্তিতা হোন্তি, তত্থ গিলানস্সেৱ অনাপত্তি, ইতৰেসং পন গণপূৰকো হোতি. ন হি গিলানেন গণো ভিজ্জতি, তস্মা তেসং আপত্তি. মহাপচ্চৰিযং পন অৱিসেসেন ৱুত্তং ‘‘সমযলদ্ধকো সযমেৱ মুচ্চতি, সেসানং গণপূৰকত্তা আপত্তিকৰো হোতী’’তি. তস্মা চীৱৰদানসমযলদ্ধকাদীনম্পি ৱসেন চতুক্কানি ৱেদিতব্বানি.
সচে পন অধিৱাসেত্ৱা গতেসুপি চতূসু জনেসু একো পণ্ডিতো ভিক্খু ‘‘অহং তুম্হাকং গণং ভিন্দিস্সামি, নিমন্তনং সাদিযথা’’তি ৱত্ৱা যাগুখজ্জকাৱসানে ভত্তত্থায পত্তং গণ্হন্তানং অদত্ৱা ‘‘ইমে তাৱ ভিক্খূ ভোজেত্ৱা ৱিস্সজ্জেথ, অহং পচ্ছা অনুমোদনং কত্ৱা গমিস্সামী’’তি নিসিন্নো, তেসু ভুত্ৱা গতেসু ‘‘দেথ, ভন্তে, পত্ত’’ন্তি উপাসকেন পত্তং গহেত্ৱা ভত্তে দিন্নে ভুঞ্জিত্ৱা অনুমোদনং কত্ৱা গচ্ছতি, সব্বেসং অনাপত্তি. পঞ্চন্নঞ্হি ভোজনানংযেৱ ৱসেন গণভোজনে ৱিসঙ্কেতং নত্থি, ওদনেন নিমন্তেত্ৱা কুম্মাসং গণ্হন্তাপি আপজ্জন্তি, তানি চ তেহি একতো ন গহিতানি, যাগুআদীহি পন ৱিসঙ্কেতং হোতি, তানি তেহি একতো গহিতানীতি এৱং একো পণ্ডিতো অঞ্ঞেসম্পি অনাপত্তিং কৰোতি. নিচ্চভত্তন্তি ধুৱভত্তং ৱুচ্চতি, ‘‘নিচ্চভত্তং গণ্হথা’’তি ৱদন্তি, বহূনং একতো গহেতুং ৱট্টতি. সলাকভত্তাদীসুপি এসেৱ নযো.
২. ‘‘পৰম্পৰভোজনে অঞ্ঞত্ৰ সমযা পাচিত্তিয’’ন্তি (পাচি. ২২২-২২৩, ২২৫) ৱুত্তং পৰম্পৰভোজনং পন নিমন্তনতোযেৱ পসৱতি. যো হি ‘‘পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতৰেন ভোজনেন ভত্তং গণ্হথা’’তিআদিনা নিমন্তিতো তং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতৰভোজনং ভুঞ্জতি, তস্সেতং ভোজনং ‘‘পৰম্পৰভোজন’’ন্তি ৱুচ্চতি. এৱং ভুঞ্জন্তস্স ঠপেত্ৱা গিলানসমযং চীৱৰদানসমযং চীৱৰকাৰসমযঞ্চ অঞ্ঞস্মিং সমযে পাচিত্তিযং ৱুত্তং, তস্মা নিমন্তনপটিপাটিযাৱ ভুঞ্জিতব্বং, ন উপ্পটিপাটিযা.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ৱিকপ্পেত্ৱা পৰম্পৰভোজনং ভুঞ্জিতু’’ন্তি (পাচি. ২২৬) ৱচনতো পঠমনিমন্তনং অঞ্ঞস্স ৱিকপ্পেত্ৱাপি পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. অযং (পাচি. অট্ঠ. ২২৬ আদযো) ৱিকপ্পনা নাম সম্মুখাপি পৰম্মুখাপি ৱট্টতি. সম্মুখা দিস্ৱা ‘‘ময্হং ভত্তপচ্চাসং তুয্হং ৱিকপ্পেমী’’তি ৱা ‘‘দম্মী’’তি ৱা ৱত্ৱা ভুঞ্জিতব্বং, অদিস্ৱা পঞ্চসু সহধম্মিকেসু যস্স কস্সচি নামং গহেত্ৱা ‘‘ময্হং ভত্তপচ্চাসং ইত্থন্নামস্স ৱিকপ্পেমী’’তি ৱা ‘‘দম্মী’’তি ৱা ৱত্ৱা ভুঞ্জিতব্বং. দ্ৱে তীণি নিমন্তনানি পন একস্মিং পত্তে পক্খিপিত্ৱা মিস্সেত্ৱা একং কত্ৱা ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. ‘‘অনাপত্তি দ্ৱে তযো নিমন্তনে একতো ভুঞ্জতী’’তি (পাচি. ২২৯) হি ৱুত্তং. সচে দ্ৱে তীণি কুলানি নিমন্তেত্ৱা একস্মিং ঠানে নিসীদাপেত্ৱা ইতো চিতো চ আহৰিত্ৱা ভত্তং আকিৰন্তি, সূপব্যঞ্জনং আকিৰন্তি, একমিস্সকং হোতি, এত্থাপি অনাপত্তি.
সচে পন মূলনিমন্তনং হেট্ঠা হোতি, পচ্ছিমং পচ্ছিমং উপৰি, তং উপৰিতো পট্ঠায ভুঞ্জন্তস্স আপত্তি, হত্থং পন অন্তো পৱেসেত্ৱা পঠমনিমন্তনতো একম্পি কবড়ং উদ্ধৰিত্ৱা ভুত্তকালতো পট্ঠায যথা তথা ৱা ভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তি. ‘‘সচেপি তত্থ খীৰং ৱা ৰসং ৱা আকিৰন্তি, যেন অজ্ঝোত্থতং ভত্তং একৰসং হোতি, কোটিতো পট্ঠায ভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তী’’তি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পন ৱুত্তং ‘‘খীৰভত্তং ৱা ৰসভত্তং ৱা লভিত্ৱা নিসিন্নস্স তত্থেৱ অঞ্ঞেপি খীৰভত্তং ৱা ৰসভত্তং ৱা আকিৰন্তি, খীৰং ৱা ৰসং ৱা পিৱতো অনাপত্তি, ভুঞ্জন্তেন পঠমং লদ্ধমংসখণ্ডং ৱা ভত্তপিণ্ডং ৱা মুখে পক্খিপিত্ৱা কোটিতো পট্ঠায ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. সপ্পিপাযাসেপি এসেৱ নযো’’তি.
মহাউপাসকো ভিক্খুং নিমন্তেতি, তস্স কুলং উপগতস্স উপাসকোপি তস্স পুত্তদাৰভাতুভগিনিআদযোপি অত্তনো অত্তনো কোট্ঠাসং আহৰিত্ৱা পত্তে পক্খিপন্তি, ‘‘উপাসকেন পঠমং দিন্নং অভুঞ্জিত্ৱা পচ্ছা লদ্ধং ভুঞ্জন্তস্স আপত্তী’’তি মহাঅট্ঠকথাযং ৱুত্তং. কুৰুন্দট্ঠকথাযং ‘‘ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. মহাপচ্চৰিযং ‘‘সচে পাটেক্কং পচন্তি, অত্তনো অত্তনো পক্কভত্ততো আহৰিত্ৱা দেন্তি, তত্থ পচ্ছা আহটং পঠমং ভুঞ্জন্তস্স পাচিত্তিযং. যদি পন সব্বেসং একোৱ পাকো হোতি, পৰম্পৰভোজনং ন হোতী’’তি ৱুত্তং. মহাউপাসকো নিমন্তেত্ৱা নিসীদাপেতি, অঞ্ঞো মনুস্সো পত্তং গণ্হাতি, ন দাতব্বং. কিং, ভন্তে, ন দেথাতি. ননু উপাসক তযা নিমন্তিতম্হাতি. ‘‘হোতু, ভন্তে, লদ্ধং লদ্ধং ভুঞ্জথা’’তি ৱদতি, ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. ‘‘অঞ্ঞেন আহৰিত্ৱা ভত্তে দিন্নে আপুচ্ছিত্ৱাপি ভুঞ্জিতুং ৱট্টতী’’তি কুৰুন্দিযং ৱুত্তং.
অনুমোদনং কত্ৱা গচ্ছন্তং ধম্মং সোতুকামা ‘‘স্ৱেপি, ভন্তে, আগচ্ছেয্যাথা’’তি সব্বে নিমন্তেন্তি, পুনদিৱসে আগন্ত্ৱা লদ্ধং লদ্ধং ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. কস্মা? সব্বেহি নিমন্তিতত্তা. একোপি ভিক্খু পিণ্ডায চৰন্তো ভত্তং লভতি, তমঞ্ঞো উপাসকো নিমন্তেত্ৱা ঘৰে নিসীদাপেতি, ন চ তাৱ ভত্তং সম্পজ্জতি, সচে সো ভিক্খু পিণ্ডায চৰিত্ৱা লদ্ধভত্তং ভুঞ্জতি, আপত্তি. অভুঞ্জিত্ৱা নিসিন্নে ‘‘কিং, ভন্তে, ন ভুঞ্জসী’’তি ৱুত্তে ‘‘তযা নিমন্তিতত্তা’’তি ৱত্ৱা ‘‘লদ্ধং লদ্ধং ভুঞ্জথ, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. সকলেন গামেন একতো হুত্ৱা নিমন্তিতস্স যত্থ কত্থচি ভুঞ্জতো অনাপত্তি. পূগেপি এসেৱ নযো. ‘‘অনাপত্তি সকলেন গামেন নিমন্তিতো তস্মিং গামে যত্থ কত্থচি ভুঞ্জতি, সকলেন পূগেন নিমন্তিতো তস্মিং পূগে যত্থ কত্থচি ভুঞ্জতি, নিমন্তিযমানো ‘ভিক্খং গহেস্সামী’তি ভণতি, নিচ্চভত্তে সলাকভত্তে পক্খিকে উপোসথিকে পাটিপদিকে পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৱা সব্বত্থ অনাপত্তী’’তি (পাচি. ২২৯) ৱুত্তং.
তত্থ নিমন্তিযমানো ভিক্খং গহেস্সামীতি ভণতীতি এত্থ ‘‘ভত্তং গণ্হা’’তি নিমন্তিযমানো ‘‘ন ময্হং তৱ ভত্তেনত্থো, ভিক্খং গণ্হিস্সামী’’তি ৱদতি, অনাপত্তীতি অত্থো. এত্থ পন মহাপদুমত্থেৰো আহ ‘‘এৱং ৱদন্তো ইমস্মিং সিক্খাপদে অনিমন্তনং কাতুং সক্কোতি, ভুঞ্জনত্থায পন ওকাসো কতো হোতীতি নেৱ গণভোজনতো, ন চাৰিত্ততো মুচ্চতী’’তি. মহাসুমত্থেৰো আহ ‘‘যদগ্গেন অনিমন্তনং কাতুং সক্কোতি, তদগ্গেন নেৱ গণভোজনং, ন চাৰিত্তং হোতী’’তি.
তত্থ চাৰিত্তন্তি –
‘‘যো পন ভিক্খু নিমন্তিতো সভত্তো সমানো সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা পুৰেভত্তং ৱা পচ্ছাভত্তং ৱা কুলেসু চাৰিত্তং আপজ্জেয্য অঞ্ঞত্ৰ সমযা পাচিত্তিযং. তত্থাযং সমযো চীৱৰদানসমযো চীৱৰকাৰসমযো. অযং তত্থ সমযো’’তি (পাচি. ২৯৯) –
এৱমাগতং চাৰিত্তসিক্খাপদং ৱুত্তং. ইমিনা হি সিক্খাপদেন যো পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতৰেন ‘‘ভত্তং গণ্হথা’’তিআদিনা অকপ্পিযনিমন্তনেন নিমন্তিতো, তেনেৱ নিমন্তনভত্তেন সভত্তো সমানো সন্তং ভিক্খুং ‘‘অহং ইত্থন্নামস্স ঘৰং গচ্ছামী’’তি ৱা ‘‘চাৰিত্তং আপজ্জামী’’তি ৱা ঈদিসেন ৱচনেন অনাপুচ্ছিত্ৱা যেন ভত্তেন নিমন্তিতো, তং ভুত্ৱা ৱা অভুত্ৱা ৱা অৱীতিৱত্তেযেৱ মজ্ঝন্হিকে যস্মিং কুলে নিমন্তিতো, ততো অঞ্ঞানি কুলানি পৱিসেয্য, তস্স ৱুত্তলক্খণং দুৱিধম্পি সমযং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞত্থ পাচিত্তিযং ৱুত্তং. তস্মা অকপ্পিযনিমন্তনেন নিমন্তিযমানো সচে ‘‘ভিক্খং গণ্হিস্সামী’’তি ৱদতি, ইমিনাপি সিক্খাপদেন অনাপত্তি.
৩. সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছাতি এত্থ (পাচি. অট্ঠ. ২৯৮) পন কিত্তাৱতা সন্তো হোতি, কিত্তাৱতা অসন্তো? অন্তোৱিহাৰে যত্থ ঠিতস্স কুলানি পযিৰুপাসনচিত্তং উপ্পন্নং, ততো পট্ঠায যং পস্সে ৱা অভিমুখে ৱা পস্সতি, যস্স সক্কা হোতি পকতিৱচনেন আৰোচেতুং, অযং সন্তো নাম, ইতো চিতো চ পৰিযেসিত্ৱা আৰোচনকিচ্চং পন নত্থি. যো হি এৱং পৰিযেসিতব্বো, সো অসন্তোযেৱ. অপিচ অন্তোউপচাৰসীমায ভিক্খুং দিস্ৱা ‘‘আপুচ্ছিস্সামী’’তি গচ্ছতি. তত্থ যং পস্সতি, সো আপুচ্ছিতব্বো. নো চে পস্সতি, অসন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছা পৱিট্ঠো নাম হোতি. ৱিকালগামপ্পৱেসনেপি অযমেৱ নযো.
সচে (পাচি. অট্ঠ. ৫১২) পন সম্বহুলা কেনচি কম্মেন গামং পৱিসন্তি, ‘‘ৱিকালে গামপ্পৱেসনং আপুচ্ছামী’’তি সব্বেহি অঞ্ঞমঞ্ঞং আপুচ্ছিতব্বং. তস্মিং গামে তং কম্মং ন সম্পজ্জতীতি অঞ্ঞং গামং গচ্ছন্তি, গামসতম্পি হোতু, পুন আপুচ্ছনকিচ্চং নত্থি. সচে পন উস্সাহং পটিপ্পস্সম্ভেত্ৱা ৱিহাৰং গচ্ছন্তা অন্তৰা অঞ্ঞং গামং পৱিসিতুকামা হোন্তি, পুন আপুচ্ছিতব্বমেৱ. কুলঘৰে ৱা আসনসালায ৱা ভত্তকিচ্চং কত্ৱা তেলভিক্খায ৱা সপ্পিভিক্খায ৱা চৰিতুকামো হোতি, সচে পস্সে ভিক্খু অত্থি, আপুচ্ছিত্ৱা গন্তব্বং. অসন্তে ভিক্খুম্হি ‘‘নত্থী’’তি গন্তব্বং, ৱীথিং ওতৰিত্ৱা ভিক্খুং পস্সতি, আপুচ্ছনকিচ্চং নত্থি, অনাপুচ্ছিত্ৱাপি চৰিতব্বমেৱ. গামমজ্ঝেন মগ্গো হোতি, তেন গচ্ছন্তস্স ‘‘তেলাদিভিক্খায চৰিস্সামী’’তি চিত্তে উপ্পন্নে সচে পস্সে ভিক্খু অত্থি, আপুচ্ছিত্ৱা চৰিতব্বং. মগ্গা অনোক্কম্ম ভিক্খায চৰন্তস্স পন আপুচ্ছনকিচ্চং নত্থি. সচে সীহো ৱা ব্যগ্ঘো ৱা আগচ্ছতি, মেঘো ৱা উট্ঠেতি, অঞ্ঞো ৱা কোচি উপদ্দৱো উপ্পজ্জতি, এৱৰূপাসু আপদাসু অনাপুচ্ছাপি বহিগামতো অন্তোগামং পৱিসিতুং ৱট্টতি.
৪. ‘‘ন চ, ভিক্খৱে, অভিন্নে সৰীৰে পংসুকূলং গহেতব্বং, যো গণ্হেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাৰা. ১৩৭) ৱচনতো অব্ভুণ্হে অল্লসৰীৰে পংসুকূলং ন গহেতব্বং, গণ্হন্তো দুক্কটং আপজ্জতি. উপদ্দৱা চ তস্স হোন্তি, ভিন্নে পন গহেতুং ৱট্টতি.
কিত্তাৱতা পন ভিন্নং হোতি? কাককুললসোণসিঙ্গালাদীহি মুখতুণ্ডকেন ৱা দাঠায ৱা ঈসকং ফালিতমত্তেনপি. যস্স পন পততো ঘংসনেন ছৱিমত্তং ছিন্নং হোতি, চম্মং অচ্ছিন্নং, এতং অভিন্নমেৱ, চম্মে পন ছিন্নে ভিন্নং. যস্সপি সজীৱকালেযেৱ পভিন্না গণ্ডকুট্ঠপীড়কা ৱা ৱণো ৱা হোতি, ইদম্পি ভিন্নং, ততিযদিৱসতো পভুতি উদ্ধুমাতকাদিভাৱেন কুণপভাৱং উপগতম্পি ভিন্নমেৱ. সব্বেন সব্বং পন অভিন্নেপি সুসানগোপকেহি ৱা অঞ্ঞেহি ৱা মনুস্সেহি গাহাপেতুং ৱট্টতি. নো চে অঞ্ঞং লভতি, সত্থকেন ৱা কেনচি ৱা ৱণং কত্ৱা গহেতব্বং. ৱিসভাগসৰীৰে পন সতিং উপট্ঠপেত্ৱা সমণসঞ্ঞং উপ্পাদেত্ৱা সীসে ৱা হত্থপাদপিট্ঠিযং ৱা ৱণং কত্ৱা গহেতুং ৱট্টতি.
৫. অচ্ছিন্নচীৱৰকেন ভিক্খুনা কথং পটিপজ্জিতব্বন্তি? ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অচ্ছিন্নচীৱৰস্স ৱা নট্ঠচীৱৰস্স ৱা অঞ্ঞাতকং গহপতিং ৱা গহপতানিং ৱা চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেতুং. যং আৱাসং পঠমং উপগচ্ছতি, সচে তত্থ হোতি সঙ্ঘস্স ৱিহাৰচীৱৰং ৱা উত্তৰত্থৰণং ৱা ভূমত্থৰণং ৱা ভিসিচ্ছৱি ৱা, তং গহেত্ৱা পাৰুপিতুং ‘লভিত্ৱা ওদহিস্সামী’তি. নো চে হোতি সঙ্ঘস্স ৱিহাৰচীৱৰং ৱা উত্তৰত্থৰণং ৱা ভূমত্থৰণং ৱা ভিসিচ্ছৱি ৱা, তিণেন ৱা পণ্ণেন ৱা পটিচ্ছাদেত্ৱা আগন্তব্বং, ন ত্ৱেৱ নগ্গেন আগন্তব্বং, যো আগচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাৰা. ৫১৭) ৱচনতো ইধ ৱুত্তনযেন পটিপজ্জিতব্বং.
অযং পনেত্থ অনুপুব্বকথা (পাৰা. অট্ঠ. ২.৫১৭). সচে হি চোৰে পস্সিত্ৱা দহৰা পত্তচীৱৰানি গহেত্ৱা পলাতা, চোৰা থেৰানং নিৱাসনপাৰুপনমত্তংযেৱ হৰিত্ৱা গচ্ছন্তি, থেৰেহি নেৱ তাৱ চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেতব্বং, ন সাখাপলাসং ভঞ্জিতব্বং. অথ দহৰা সব্বং ভণ্ডকং ছড্ডেত্ৱা পলাতা, চোৰা থেৰানঞ্চ নিৱাসনপাৰুপনং তঞ্চ ভণ্ডকং হৰিত্ৱা গচ্ছন্তি, দহৰেহি আগন্ত্ৱা অত্তনো নিৱাসনপাৰুপনানি ন তাৱ থেৰানং দাতব্বানি. ন হি তে অনচ্ছিন্নচীৱৰা অত্তনো অত্থায সাখাপলাসং ভঞ্জিতুং লভন্তি, অচ্ছিন্নচীৱৰানং পন অত্থায লভন্তি. অচ্ছিন্নচীৱৰাৱ অত্তনোপি পৰেসম্পি অত্থায লভন্তি, তস্মা থেৰেহি ৱা সাখাপলাসং ভঞ্জিত্ৱা ৱাকাদীহি গন্থেত্ৱা দহৰানং দাতব্বং, দহৰেহি ৱা থেৰানং অত্থায ভঞ্জিত্ৱা গন্থেত্ৱা তেসং হত্থে দত্ৱা ৱা অদত্ৱা ৱা অত্তনা নিৱাসেত্ৱা অত্তনো নিৱাসনপাৰুপনানি থেৰানং দাতব্বানি, নেৱ ভূতগামপাতব্যতায পাচিত্তিযং হোতি, ন তেসং ধাৰণে দুক্কটং.
সচে অন্তৰামগ্গে ৰজকত্থৰণং ৱা হোতি, অঞ্ঞে ৱা তাদিসে মনুস্সে পস্সন্তি, চীৱৰং ৱিঞ্ঞাপেতব্বং. যানি চ নেসং তে ৱা ৱিঞ্ঞত্তমনুস্সা অঞ্ঞে ৱা সাখাপলাসনিৱাসনে ভিক্খূ দিস্ৱা উস্সাহজাতা ৱত্থানি দেন্তি, তানি সদসানি ৱা হোন্তু অদসানি ৱা নীলাদিনানাৱণ্ণানি ৱা, কপ্পিযানিপি অকপ্পিযানিপি সব্বানিপি অচ্ছিন্নচীৱৰট্ঠানে ঠিতত্তা তেসং নিৱাসেতুঞ্চ পাৰুপিতুঞ্চ ৱট্টন্তি.
ৱুত্তম্পিহেতং পৰিৱাৰে –
‘‘অকপ্পকতং নাপি ৰজনায ৰত্তং,
তেন নিৱত্থো যেনকামং ৱজেয্য;
ন চস্স হোতি আপত্তি,
সো চ ধম্মো সুগতেন দেসিতো;
পঞ্হামেসা কুসলেহি চিন্তিতা’’তি. (পৰি. ৪৮১);
অযঞ্হি পঞ্হো অচ্ছিন্নচীৱৰকভিক্খুং সন্ধায ৱুত্তো. অথ পন তিত্থিযেহি সমাগচ্ছন্তি, তে চ নেসং কুসচীৰৱাকচীৰফলকচীৰানি দেন্তি, তানিপি লদ্ধিং অগ্গহেত্ৱা নিৱাসেতুং ৱট্টন্তি, নিৱাসেত্ৱাপি লদ্ধি ন গহেতব্বা.
যং আৱাসং পঠমং উপগচ্ছন্তি, তত্থ ৱিহাৰচীৱৰাদীসু যং অত্থি, তং অনাপুচ্ছাপি গহেত্ৱা নিৱাসেতুং ৱা পাৰুপিতুং ৱা লভতি. তঞ্চ খো ‘‘লভিত্ৱা ওদহিস্সামি, পুন ঠপেস্সামী’’তি অধিপ্পাযেন, ন মূলচ্ছেজ্জায. লভিত্ৱা চ পন ঞাতিতো ৱা উপট্ঠাকতো ৱা অঞ্ঞতো ৱা কুতোচি পাকতিকমেৱ কাতব্বং. ৱিদেসগতেন পন একস্মিং সঙ্ঘিকে আৱাসে সঙ্ঘিকপৰিভোগেন ভুঞ্জনত্থায ঠপেতব্বং. সচস্স পৰিভোগেনেৱ তং জীৰতি ৱা নস্সতি ৱা, গীৱা ন হোতি. সচে পন এতেসং ৱুত্তপ্পকাৰানং গিহিৱত্থাদীনং ভিসিচ্ছৱিপৰিযন্তানং কিঞ্চি ন লভতি, তেন তিণেন ৱা পণ্ণেন ৱা পটিচ্ছাদেত্ৱা আগন্তব্বন্তি.
৬. ‘‘ন, ভিক্খৱে, পটিভানচিত্তং কাৰাপেতব্বং ইত্থিৰূপকং পুৰিসৰূপকং, যো কাৰাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৯৯) ৱচনতো ইত্থিপুৰিসৰূপং কাতুং ৱা কাৰাপেতুং ৱা ভিক্খুনো ন ৱট্টতি. ন কেৱলং (চূড়ৱ. অট্ঠ. ২৯৯) ইত্থিপুৰিসৰূপমেৱ, তিৰচ্ছানৰূপম্পি অন্তমসো গণ্ডুপ্পাদৰূপং ভিক্খুনো সযং কাতুং ৱা ‘‘কৰোহী’’তি ৱত্তুং ৱা ন ৱট্টতি, ‘‘উপাসক দ্ৱাৰপালং কৰোহী’’তি ৱত্তুম্পি ন লভতি. জাতকপকৰণঅসদিসদানাদীনি পন পসাদনীযানি নিব্বিদাপটিসংযুত্তানি ৱা ৱত্থূনি পৰেহি কাৰাপেতুং লভতি, মালাকম্মাদীনি সযম্পি কাতুং লভতি.
৭. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ৱিপ্পকতভোজনো ভিক্খু ৱুট্ঠাপেতব্বো, যো ৱুট্ঠাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৩১৬) ৱচনতো অন্তৰঘৰে (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৩১৬) ৱা ৱিহাৰে ৱা অৰঞ্ঞে ৱা যত্থ কত্থচি ভুঞ্জমানো ভিক্খু অনিট্ঠিতে ভোজনে ন ৱুট্ঠাপেতব্বো, অন্তৰঘৰে পচ্ছা আগতেন ভিক্খং গহেত্ৱা গন্তব্বং. সচে মনুস্সা ৱা ভিক্খূ ৱা ‘‘পৱিসথা’’তি ৱদন্তি, ‘‘মযি পৱিসন্তে ভিক্খূ উট্ঠহিস্সন্তী’’তি ৱত্তব্বং. ‘‘এথ, ভন্তে, আসনং অত্থী’’তি ৱুত্তে পন পৱিসিতব্বং. সচে কোচি কিঞ্চি ন ৱদতি, আসনসালং গন্ত্ৱা অতিসমীপং অগন্ত্ৱা সভাগট্ঠানে ঠাতব্বং. ওকাসে কতে ‘‘পৱিসথা’’তি ৱুত্তেন পৱিসিতব্বং. সচে পন যং আসনং তস্স পাপুণাতি, তত্থ অভুঞ্জন্তো ভিক্খু নিসিন্নো হোতি, তং উট্ঠাপেতুং ৱট্টতি. যাগুখজ্জকাদীসু পন যং কিঞ্চি পিৱিত্ৱা খাদিত্ৱা ৱা যাৱ অঞ্ঞো আগচ্ছতি, তাৱ নিসিন্নং ৰিত্তহত্থম্পি উট্ঠাপেতুং ন ৱট্টতি. ৱিপ্পকতভোজনোযেৱ হি সো হোতি.
সচে পন আপত্তিং অতিক্কমিত্ৱাপি ৱুট্ঠাপেতিযেৱ, যং সো ৱুট্ঠাপেতি, অযঞ্চ ভিক্খু পৱাৰিতো হোতি, তেন ৱত্তব্বো ‘‘গচ্ছ উদকং আহৰাহী’’তি. ৱুড্ঢতৰং ভিক্খুং আণাপেতুং ইদমেৱ একট্ঠানং. সচে সো উদকম্পি ন আহৰতি, সাধুকং সিত্থানি গিলিত্ৱা ৱুড্ঢস্স আসনং দাতব্বং. ৱুত্তম্পি চেতং –
‘‘সচে ৱুট্ঠাপেতি, পৱাৰিতো চ হোতি, ‘গচ্ছ উদকং আহৰা’তি ৱত্তব্বো. এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, সাধুকং সিত্থানি গিলিত্ৱা ৱুড্ঢস্স আসনং দাতব্বং. নত্ৱেৱাহং, ভিক্খৱে, ‘কেনচি পৰিযাযেন ৱুড্ঢতৰস্স ভিক্খুনো আসনং পটিবাহিতব্ব’ন্তি ৱদামি, যো পটিবাহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৩১৬).
৮. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, নৱকেন ভিক্খুনা উদ্দিসন্তেন সমকে ৱা আসনে নিসীদিতুং উচ্চতৰে ৱা ধম্মগাৰৱেন, থেৰেন ভিক্খুনা উদ্দিসাপেন্তেন সমকে ৱা আসনে নিসীদিতুং নীচতৰে ৱা ধম্মগাৰৱেনা’’তি (চূড়ৱ. ৩২০) ৱচনতো নৱকতৰেন ভিক্খুনা উদ্দিসন্তেন উচ্চতৰেপি আসনে নিসীদিতুং, ৱুড্ঢতৰেন ভিক্খুনা উদ্দিসাপেন্তেন নীচতৰেপি আসনে নিসীদিতুং ৱট্টতি.
৯. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিৱস্সন্তৰেন সহ নিসীদিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩২০) ৱচনতো তিৱস্সন্তৰেন ভিক্খুনা সদ্ধিং একাসনে নিসীদিতুং ৱট্টতি. তিৱস্সন্তৰো (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৩২০) নাম যো দ্ৱীহি ৱস্সেহি মহন্ততৰো ৱা দহৰতৰো ৱা হোতি, যো পন একেন ৱস্সেন মহন্ততৰো ৱা দহৰতৰো ৱা, যো ৱা সমানৱস্সো, তত্থ ৱত্তব্বমেৱ নত্থি, ইমে সব্বে একস্মিং মঞ্চে ৱা পীঠে ৱা দ্ৱে দ্ৱে হুত্ৱা নিসীদিতুং লভন্তি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, দুৱগ্গস্স মঞ্চং দুৱগ্গস্স পীঠ’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩২০) হি ৱুত্তং.
১০. যং পন তিণ্ণং পহোতি, তং সংহাৰিমং ৱা হোতু অসংহাৰিমং ৱা, তথাৰূপে অপি ফলকখণ্ডে অনুপসম্পন্নেনপি সদ্ধিং নিসীদিতুং ৱট্টতি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, যং তিণ্ণং পহোতি, এত্তকং পচ্ছিমং দীঘাসন’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩২০) হি ৱুত্তং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ঠপেত্ৱা পণ্ডকং মাতুগামং উভতোব্যঞ্জনকং অসমানাসনিকেহি সহ দীঘাসনে নিসীদিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩২০) ৱচনতো পন দীঘাসনেপি পণ্ডকাদীহি সহ নিসীদিতুং ন ৱট্টতি.
১১. গিলানং উপট্ঠহন্তেন ‘‘নত্থি ৱো, ভিক্খৱে, মাতা, নত্থি পিতা, যে ৱো উপট্ঠহেয্যুং, তুম্হে চে, ভিক্খৱে, অঞ্ঞমঞ্ঞং ন উপট্ঠহিস্সথ, অথ কো চৰহি উপট্ঠহিস্সতি. যো, ভিক্খৱে, মং উপট্ঠহেয্য, সো গিলানং উপট্ঠহেয্যা’’তি (মহাৱ. ৩৬৫) ইমং ভগৱতো অনুসাসনিং অনুস্সৰন্তেন সক্কচ্চং উপট্ঠাতব্বো.
সচে উপজ্ঝাযো হোতি, উপজ্ঝাযেন যাৱজীৱং উপট্ঠাতব্বো, ৱুট্ঠানমস্স আগমেতব্বং. সচে আচৰিযো হোতি, আচৰিযেন যাৱজীৱং উপট্ঠাতব্বো, ৱুট্ঠানমস্স আগমেতব্বং. সচে সদ্ধিৱিহাৰিকো হোতি, সদ্ধিৱিহাৰিকেন যাৱজীৱং উপট্ঠাতব্বো, ৱুট্ঠানমস্স আগমেতব্বং. সচে অন্তেৱাসিকো হোতি, অন্তেৱাসিকেন যাৱজীৱং উপট্ঠাতব্বো, ৱুট্ঠানমস্স আগমেতব্বং. সচে সমানুপজ্ঝাযকো হোতি, সমানুপজ্ঝাযকেন যাৱজীৱং উপট্ঠাতব্বো, ৱুট্ঠানমস্স আগমেতব্বং. সচে সমানাচৰিযকো হোতি, সমানাচৰিযকেন যাৱজীৱং উপট্ঠাতব্বো, ৱুট্ঠানমস্স আগমেতব্বং. সচে ন হোতি উপজ্ঝাযো ৱা আচৰিযো ৱা সদ্ধিৱিহাৰিকো ৱা অন্তেৱাসিকো ৱা সমানুপজ্ঝাযকো ৱা সমানাচৰিযকো ৱা, সঙ্ঘেন উপট্ঠাতব্বো. নো চে উপট্ঠহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৱ. ৩৬৫) –
ৱচনতো যস্স (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৬৫) তে উপজ্ঝাযাদযো তস্মিং ৱিহাৰে নত্থি, আগন্তুকো হোতি একচাৰিকভিক্খু, সঙ্ঘস্স ভাৰো, তস্মা সঙ্ঘেন উপট্ঠাতব্বো. নো চে উপট্ঠহেয্য, সকলস্স সঙ্ঘস্স আপত্তি. ৱাৰং ঠপেত্ৱা জগ্গন্তেসু পন যো অত্তনো ৱাৰে ন জগ্গতি, তস্সেৱ আপত্তি, সঙ্ঘত্থেৰোপি ৱাৰতো ন মুচ্চতি. সচে সকলো সঙ্ঘো একস্স ভাৰং কৰোতি, একো ৱা ৱত্তসম্পন্নো ভিক্খু ‘‘অহমেৱ জগ্গিস্সামী’’তি জগ্গতি, সঙ্ঘো আপত্তিতো মুচ্চতি.
গিলানেন পন –
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো গিলানো দূপট্ঠো হোতি. অসপ্পাযকাৰী হোতি, সপ্পাযে মত্তং ন জানাতি, ভেসজ্জং ন পটিসেৱিতা হোতি, অত্থকামস্স গিলানুপট্ঠাকস্স যথাভূতং আবাধং নাৱিকত্তা হোতি ‘অভিক্কমন্তং ৱা অভিক্কমতীতি, পটিক্কমন্তং ৱা পটিক্কমতীতি, ঠিতং ৱা ঠিতো’তি, উপ্পন্নানং সাৰীৰিকানং ৱেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খৰানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহৰানং অনধিৱাসকজাতিকো হোতী’’তি (মহাৱ. ৩৬৬) –
এৱং ৱুত্তানি পঞ্চ অযুত্তঙ্গানি আৰকা পৰিৱজ্জেত্ৱা –
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো গিলানো সূপট্ঠো হোতি. সপ্পাযকাৰী হোতি, সপ্পাযে মত্তং জানাতি, ভেসজ্জং পটিসেৱিতা হোতি, অত্থকামস্স গিলানুপট্ঠাকস্স যথাভূতং আবাধং আৱিকত্তা হোতি ‘অভিক্কমন্তং ৱা অভিক্কমতীতি, পটিক্কমন্তং ৱা পটিক্কমতীতি, ঠিতং ৱা ঠিতো’তি, উপ্পন্নানং সাৰীৰিকানং ৱেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খৰানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহৰানং অধিৱাসকজাতিকো হোতী’’তি (মহাৱ. ৩৬৬) –
এৱং ৱুত্তপঞ্চঙ্গসমন্নাগতেন ভৱিতব্বং.
গিলানুপট্ঠাকেন চ –
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো গিলানুপট্ঠাকো নালং গিলানং উপট্ঠাতুং. ন পটিবলো হোতি ভেসজ্জং সংৱিধাতুং, সপ্পাযাসপ্পাযং ন জানাতি, অসপ্পাযং উপনামেতি, সপ্পাযং অপনামেতি, আমিসন্তৰো গিলানং উপট্ঠাতি, নো মেত্তচিত্তো, জেগুচ্ছী হোতি উচ্চাৰং ৱা পস্সাৱং ৱা খেড়ং ৱা ৱন্তং ৱা নীহাতুং, ন পটিবলো হোতি গিলানং কালেন কালং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতুং সমাদপেতুং সমুত্তেজেতুং সম্পহংসেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৬৬) –
এৱং ৱুত্তানি পঞ্চ অযুত্তঙ্গানি আৰকা পৰিৱজ্জেত্ৱা –
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো গিলানুপট্ঠাকো অলং গিলানং উপট্ঠাতুং. পটিবলো হোতি ভেসজ্জং সংৱিধাতুং, সপ্পাযাসপ্পাযং জানাতি, অসপ্পাযং অপনামেতি, সপ্পাযং উপনামেতি, মেত্তচিত্তো গিলানং উপট্ঠাতি, নো আমিসন্তৰো, অজেগুচ্ছী হোতি উচ্চাৰং ৱা পস্সাৱং ৱা খেড়ং ৱা ৱন্তং ৱা নীহাতুং, পটিবলো হোতি গিলানং কালেন কালং ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতুং সমাদপেতুং সমুত্তেজেতুং সম্পহংসেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৬৬) –
এৱং ৱুত্তপঞ্চঙ্গসমন্নাগতেন ভৱিতব্বং.
১২. ধম্মিং কথং কৰোন্তেন (মহাৱ. অট্ঠ. ২.১৮০) চ ‘‘সীলৱা হি ত্ৱং কতকুসলো, কস্মা মীযমানো ভাযসি, ননু সীলৱতো সগ্গো নাম মৰণমত্তপটিবদ্ধোযেৱা’’তি এৱং গিলানস্স ভিক্খুনো মৰণৱণ্ণো ন সংৱণ্ণেতব্বো. সচে হি তস্স সংৱণ্ণনং সুত্ৱা আহাৰুপচ্ছেদাদিনা উপক্কমেন একজৱনৱাৰাৱসেসেপি আযুস্মিং অন্তৰা কালং কৰোতি, ইমিনাৱ মাৰিতো হোতি. পণ্ডিতেন পন ভিক্খুনা ইমিনা নযেন অনুসিট্ঠি দাতব্বা ‘‘সীলৱতো নাম অনচ্ছৰিযা মগ্গফলুপ্পত্তি, তস্মা ৱিহাৰাদীসু আসত্তিং অকত্ৱা বুদ্ধগতং ধম্মগতং সঙ্ঘগতং কাযগতঞ্চ সতিং উপট্ঠপেত্ৱা মনসিকাৰে অপ্পমাদো কাতব্বো’’তি. মৰণৱণ্ণেপি সংৱণ্ণিতে সো তায সংৱণ্ণনায কঞ্চি উপক্কমং অকত্ৱা অত্তনো ধম্মতায যথাযুনা যথানুসন্ধিনাৱ মৰতি, তপ্পচ্চযা সংৱণ্ণকো আপত্তিযা ন কাৰেতব্বো.
১৩. ‘‘ন চ, ভিক্খৱে, অত্তানং পাতেতব্বং, যো পাতেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাৰা. ১৮৩) ৱচনতো গিলানেন (পাৰা. অট্ঠ. ২.১৮২-১৮৩) ভিক্খুনাপি যেন কেনচি উপক্কমেন অন্তমসো আহাৰুপচ্ছেদনেনপি অত্তা ন মাৰেতব্বো. যোপি গিলানো ৱিজ্জমানে ভেসজ্জে চ উপট্ঠাকেসু চ মৰিতুকামো আহাৰং উপচ্ছিন্দতি, দুক্কটমেৱ. যস্স পন মহাআবাধো চিৰানুবন্ধো, ভিক্খূ উপট্ঠহন্তা কিলমন্তি জিগুচ্ছন্তি, ‘‘কদা নু খো গিলানতো মুচ্চিস্সামা’’তি অট্টীযন্তি. সচে সো ‘‘অযং অত্তভাৱো পটিজগ্গিযমানোপি ন তিট্ঠতি, ভিক্খূ চ কিলমন্তী’’তি আহাৰং উপচ্ছিন্দতি, ভেসজ্জং ন সেৱতি, ৱট্টতি. যো পন ‘‘অযং ৰোগো খৰো, আযুসঙ্খাৰা ন তিট্ঠন্তি, অযঞ্চ মে ৱিসেসাধিগমো হত্থপ্পত্তো ৱিয দিস্সতী’’তি উপচ্ছিন্দতি, ৱট্টতিযেৱ. অগিলানস্সপি উপ্পন্নসংৱেগস্স ‘‘আহাৰপৰিযেসনং নাম পপঞ্চো, কম্মট্ঠানমেৱ অনুযুঞ্জিস্সামী’’তি কম্মট্ঠানসীসেন উপচ্ছিন্দন্তস্স ৱট্টতি. ৱিসেসাধিগমং ব্যাকৰিত্ৱা আহাৰং উপচ্ছিন্দতি, ন ৱট্টতি. সভাগানঞ্হি লজ্জীভিক্খূনং কথেতুং ৱট্টতি.
১৪. ‘‘ন চ, ভিক্খৱে, অপ্পটিৱেক্খিত্ৱা আসনে নিসীদিতব্বং, যো নিসীদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাৰা. ১৮০) ৱচনতো আসনং অনুপপৰিক্খিত্ৱা ন নিসীদিতব্বং. কীদিসং (পাৰা. অট্ঠ. ২.১৮০) পন আসনং উপপৰিক্খিতব্বং, কীদিসং ন উপপৰিক্খিতব্বং? যং সুদ্ধং আসনমেৱ হোতি অপচ্চত্থৰণকং, যঞ্চ আগন্ত্ৱা ঠিতানং পস্সতংযেৱ অত্থৰীযতি, তং ন পচ্চৱেক্খিতব্বং, নিসীদিতুং ৱট্টতি. যম্পি মনুস্সা সযং হত্থেন অক্কমিত্ৱা ‘‘ইধ ভন্তে নিসীদথা’’তি দেন্তি, তস্মিম্পি ৱট্টতি. সচেপি পঠমমেৱ আগন্ত্ৱাপি নিসিন্না পচ্ছা উদ্ধং ৱা অধো ৱা সঙ্কমন্তি, পটিৱেক্খণকিচ্চং নত্থি. যম্পি তনুকেন ৱত্থেন যথা তলং দিস্সতি, এৱং পটিচ্ছন্নং হোতি, তস্মিম্পি পটিৱেক্খণকিচ্চং নত্থি. যং পন পটিকচ্চেৱ পাৱাৰকোজৱাদীহি অত্থতং হোতি, তং হত্থেন পৰামসিত্ৱা সল্লক্খেত্ৱা নিসীদিতব্বং. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘ঘনসাটকেনপি অত্থতে যস্মিং ৱলি ন পঞ্ঞাযতি, তং ন পটিৱেক্খিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং.
১৫. ‘‘ন, ভিক্খৱে, দৱায সিলা পটিৱিজ্ঝিতব্বা, যো পটিৱিজ্ঝেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাৰা. ১৮৩) ৱচনতো হসাধিপ্পাযেন পাসাণো ন পৱট্টেতব্বো. ন কেৱলঞ্চ (পাৰা. অট্ঠ. ২.১৮২-১৮৩) পাসাণো, অঞ্ঞম্পি যং কিঞ্চি দাৰুখণ্ডং ৱা ইট্ঠকখণ্ডং ৱা হত্থেন ৱা যন্তেন ৱা পটিৱিজ্ঝিতুং ন ৱট্টতি. চেতিযাদীনং অত্থায পাসাণাদযো হসন্তা হসন্তা পৱট্টেন্তিপি খিপন্তিপি উক্খিপন্তিপি, ‘‘কম্মসমযো’’তি ৱট্টতি, অঞ্ঞম্পি ঈদিসং নৱকম্মং ৱা কৰোন্তা ভণ্ডকং ৱা ধোৱন্তা ৰুক্খং ৱা ধোৱনদণ্ডকং ৱা উক্খিপিত্ৱা পটিৱিজ্ঝন্তি, ৱট্টতি, ভত্তৱিস্সগ্গকালাদীসু কাকে ৱা সোণে ৱা কট্ঠং ৱা কথলং ৱা খিপিত্ৱা পলাপেন্তি, ৱট্টতি.
১৬. ‘‘ন, ভিক্খৱে, দাযো আলিম্পিতব্বো, যো আলিম্পেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৮৩) ৱচনতো ৱনে অগ্গি ন দাতব্বো. সচে (পাৰা. অট্ঠ. ২.১৯০) পন ‘‘এত্থন্তৰে যো কোচি সত্তো মৰতূ’’তি অগ্গিং দেতি, পাৰাজিকানন্তৰিযথুল্লচ্চযপাচিত্তিযৱত্থূনং অনুৰূপতো পাৰাজিকাদীনি অকুসলৰাসি চ হোতি. ‘‘অল্লতিণৱনপ্পতযো ডয্হন্তূ’’তি অগ্গিং দেন্তস্স পাচিত্তিযং, ‘‘দব্বূপকৰণানি ৱিনস্সন্তূ’’তি অগ্গিং দেন্তস্স দুক্কটং. ‘‘খিড্ডাধিপ্পাযেনপি দুক্কট’’ন্তি সঙ্খেপট্ঠকথাযং ৱুত্তং. ‘‘যং কিঞ্চি অল্লসুক্খং সইন্দ্ৰিযানিন্দ্ৰিযং ডয্হতূ’’তি অগ্গিং দেন্তস্স ৱত্থুৱসেন পাৰাজিকথুল্লচ্চযপাচিত্তিযদুক্কটানি ৱেদিতব্বানি.
পটগ্গিদানং পন পৰিত্তকৰণঞ্চ ভগৱতা অনুঞ্ঞাতং, তস্মা অৰঞ্ঞে ৱনকম্মিকেহি ৱা দিন্নং সযং ৱা উট্ঠিতং অগ্গিং আগচ্ছন্তং দিস্ৱা ‘‘তিণকুটিযো মা ৱিনস্সন্তূ’’তি তস্স অগ্গিনো পটিঅগ্গিং দাতুং ৱট্টতি, যেন সদ্ধিং আগচ্ছন্তো অগ্গি একতো হুত্ৱা নিৰুপাদানো নিব্বাতি. ‘‘পৰিত্তম্পি কাতুং ৱট্টতী’’তি তিণকুটিকানং সমন্তা ভূমিতচ্ছনং পৰিখাখণনং ৱা, যথা আগতো অগ্গি উপাদানং অলভিত্ৱা নিব্বাতি, এতঞ্চ সব্বং উট্ঠিতেযেৱ অগ্গিস্মিং অসতি অনুপসম্পন্নে সযম্পি কাতুং ৱট্টতি. অনুট্ঠিতে পন অনুপসম্পন্নেহি কপ্পিযৱোহাৰেন কাৰেতব্বং, উদকেন পন নিব্বাপেন্তেহি অপ্পাণকমেৱ উদকং আসিঞ্চিতব্বং.
১৭. অস্সদ্ধেসু (পাৰা. অট্ঠ. ২.১৮১) মিচ্ছাদিট্ঠিকুলেসু সক্কচ্চং পণীতভোজনং লভিত্ৱা অনুপপৰিক্খিত্ৱা নেৱ অত্তনা পৰিভুঞ্জিতব্বং, ন পৰেসং দাতব্বং. ৱিসমিস্সম্পি হি তানি কুলানি পিণ্ডপাতং দেন্তি. যম্পি আভিদোসিকং ভত্তং ৱা খজ্জকং ৱা ততো লভতি, তম্পি ন পৰিভুঞ্জিতব্বং. অপিহিতৱত্থুম্পি হি সপ্পৱিচ্ছিকাদীহি অধিসযিতং ছড্ডনীযধম্মং তানি কুলানি দেন্তি. গন্ধহলিদ্দাদিমক্খিতোপি ততো পিণ্ডপাতো ন গহেতব্বো. সৰীৰে ৰোগট্ঠানানি পুঞ্ছিত্ৱা ঠপিতভত্তম্পি হি তানি দাতব্বং মঞ্ঞন্তীতি.
১৮. ‘‘অনাপত্তি, ভিক্খৱে, গোপকস্স দানে’’তি (পাৰা. ১৫৬) ৱুত্তং. তত্থ (পাৰা. অট্ঠ. ১.১৫৬) কতৰং গোপকদানং ৱট্টতি, কতৰং ন ৱট্টতি? মহাসুমত্থেৰো তাৱ আহ ‘‘যং গোপকস্স পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা দিন্নং হোতি ‘এত্তকং দিৱসে দিৱসে গণ্হা’তি, তদেৱ ৱট্টতি, ততো উত্তৰি ন ৱট্টতী’’তি. মহাপদুমত্থেৰো পনাহ ‘‘কিং গোপকানং পণ্ণং আৰোপেত্ৱা নিমিত্তসঞ্ঞং ৱা কত্ৱা দিন্নং অত্থি, এতেসং হত্থে ৱিস্সট্ঠকস্স এতে ইস্সৰা, তস্মা যং দেন্তি, তং বহুকম্পি ৱট্টতী’’তি. কুৰুন্দট্ঠকথাযং পন ৱুত্তং ‘‘মনুস্সানং আৰামং ৱা অঞ্ঞং ৱা ফলাফলং দাৰকা ৰক্খন্তি, তেহি দিন্নং ৱট্টতি, আহৰাপেত্ৱা পন ন গহেতব্বং. সঙ্ঘিকে পন চেতিযস্স সন্তকে চ কেণিযা গহেত্ৱা ৰক্খন্তস্সেৱ দানং ৱট্টতি, ৱেতনেন ৰক্খন্তস্স অত্তনো ভাগমত্তং ৱট্টতী’’তি. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘যং গিহীনং আৰামৰক্খকা ভিক্খূনং দেন্তি, এতম্পি ৱট্টতি. ভিক্খুসঙ্ঘস্স আৰামগোপকা যং অত্তনো ভতিযা খণ্ডিত্ৱা দেন্তি, এতং ৱট্টতি. যোপি উপড্ঢাৰামং ৱা কেচিদেৱ ৰুক্খে ৱা ভতিং লভিত্ৱা ৰক্খতি, তস্সপি অত্তনো সম্পত্তৰুক্খতোযেৱ দাতুং ৱট্টতি, কেণিযা গহেত্ৱা ৰক্খন্তস্স পন সব্বম্পি ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. এতং পন সব্বং ব্যঞ্জনতো নানং, অত্থতো একমেৱ, তস্মা অধিপ্পাযং ঞত্ৱা গহেতব্বং.
অপিচেত্থ অযম্পি ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো (পাৰা. অট্ঠ. ১.১৫৬) – যত্থ আৱাসিকা আগন্তুকানং ন দেন্তি, ফলৱাৰে চ সম্পত্তে অঞ্ঞেসং অভাৱং দিস্ৱা চোৰিকায অত্তনাৱ খাদন্তি, তত্থ আগন্তুকেহি ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা ভাজেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. যত্থ পন আৱাসিকা ৰুক্খে ৰক্খিত্ৱা ফলৱাৰে সম্পত্তে ভাজেত্ৱা খাদন্তি, চতূসু পচ্চযেসু সম্মা উপনেন্তি, অনিস্সৰা তত্থ আগন্তুকা. যেপি ৰুক্খা চীৱৰত্থায নিযমেত্ৱা দিন্না, তেসুপি আগন্তুকা অনিস্সৰা. এস নযো সেসপচ্চযত্থায নিযমেত্ৱা দিন্নেপি. যে পন তথা অনিযমেত্ৱা আৱাসিকা চ তে ৰক্খিত্ৱা গোপেত্ৱা চোৰিকায পৰিভুঞ্জন্তি, ন তেসু আৱাসিকানং কতিকায ঠাতব্বং. যে ফলপৰিভোগত্থায দিন্না, আৱাসিকা চ নে ৰক্খিত্ৱা গোপেত্ৱা সম্মা উপনেন্তি, তেসুযেৱ তেসং কতিকায ঠাতব্বং. মহাপচ্চৰিযং পন ৱুত্তং ‘‘চতুন্নং পচ্চযানং নিযমেত্ৱা দিন্নং থেয্যচিত্তেন পৰিভুঞ্জন্তো ভণ্ডং অগ্ঘাপেত্ৱা কাৰেতব্বো, পৰিভোগৱসেন ভাজেত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স ভণ্ডদেয্যং. যং পনেত্থ সেনাসনত্থায নিযমিতং, তং পৰিভোগৱসেনেৱ ভাজেত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স থুল্লচ্চযঞ্চ ভণ্ডদেয্যঞ্চা’’তি.
ওদিস্স চীৱৰত্থায দিন্নং চীৱৰেযেৱ উপনেতব্বং. সচে দুব্ভিক্খং হোতি, ভিক্খূ পিণ্ডপাতেন কিলমন্তি, চীৱৰং পন সুলভং, সঙ্ঘসুট্ঠুতায অপলোকনকম্মং কত্ৱা পিণ্ডপাতেপি উপনেতুং ৱট্টতি. সেনাসনেন গিলানপচ্চযেন ৱা কিলমন্তেসু সঙ্ঘসুট্ঠুতায অপলোকনকম্মং কত্ৱা তদত্থাযপি উপনেতুং ৱট্টতি. ওদিস্স পিণ্ডপাতত্থায চ গিলানপচ্চযত্থায চ দিন্নেপি এসেৱ নযো. ওদিস্স সেনাসনত্থায দিন্নং পন গৰুভণ্ডং হোতি, তং ৰক্খিত্ৱা গোপেত্ৱা তদত্থমেৱ উপনেতব্বং. সচে পন দুব্ভিক্খং হোতি, ভিক্খূ পিণ্ডপাতেন ন যাপেন্তি, এত্থ ৰাজৰোগচোৰভযাদীহি অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তানং ৱিহাৰা পলুজ্জন্তি, তালনাড়িকেৰাদিকে ৱিনাসেন্তি, সেনাসনপচ্চযং পন নিস্সায যাপেতুং সক্কা হোতি, এৱৰূপে কালে সেনাসনং ৱিস্সজ্জেত্ৱাপি সেনাসনজগ্গনত্থায পৰিভোগো ভগৱতা অনুঞ্ঞাতো. তস্মা একং ৱা দ্ৱে ৱা ৱৰসেনাসনানি ঠপেত্ৱা ইতৰানি লামককোটিযা পিণ্ডপাতত্থায ৱিস্সজ্জেতুং ৱট্টন্তি, মূলৱত্থুচ্ছেদং পন কত্ৱা ন উপনেতব্বং.
যো পন আৰামো চতুপচ্চযত্থায নিযমেত্ৱা দিন্নো, তত্থ অপলোকনকম্মং ন কাতব্বং. যেন পচ্চযেন পন ঊনং, তদত্থং উপনেতুং ৱট্টতি, আৰামো পটিজগ্গিতব্বো, ৱেতনং দত্ৱাপি জগ্গাপেতুং ৱট্টতি. যে পন ৱেতনং লভিত্ৱা আৰামেযেৱ গেহং কত্ৱা ৱসন্তা ৰক্খন্তি, তে চে আগতানং ভিক্খূনং নাড়িকেৰং ৱা তালপক্কং ৱা দেন্তি, যং তেসং সঙ্ঘেন অনুঞ্ঞাতং হোতি ‘‘দিৱসে দিৱসে এত্তকং নাম খাদথা’’তি, তদেৱ তে দাতুং লভন্তি, ততো উত্তৰি তেসং দেন্তানম্পি গহেতুং ন ৱট্টন্তি. যো পন আৰামং কেণিযা গহেত্ৱা সঙ্ঘস্স চতুপচ্চযত্থায কপ্পিযভণ্ডমেৱ দেতি, অযং বহুকম্পি দাতুং লভতি. চেতিযস্স পদীপত্থায ৱা খণ্ডফুল্লপটিসঙ্খৰণত্থায ৱা দিন্নআৰামোপি জগ্গিতব্বো, ৱেতনং দত্ৱাপি জগ্গাপেতব্বো. ৱেতনঞ্চ পনেত্থ চেতিযসন্তকম্পি সঙ্ঘসন্তকম্পি দাতুং ৱট্টতি. এতম্পি আৰামং ৱেতনেন তত্থেৱ ৱসিত্ৱা ৰক্খন্তানঞ্চ কেণিযা গহেত্ৱা কপ্পিযভণ্ডদাযকানঞ্চ তত্থজাতকফলদানং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
১৯. ধম্মিকৰক্খং (পাচি. অট্ঠ. ৬৭৯) যাচন্তেন অতীতং অনাগতং ৱা আৰব্ভ ওদিস্স আচিক্খিতুং ন ৱট্টতি. অতীতঞ্হি আৰব্ভ অত্থি ওদিস্স আচিক্খনা, অত্থি অনোদিস্স আচিক্খনা, অনাগতং আৰব্ভপি অত্থি ওদিস্স আচিক্খনা, অত্থি অনোদিস্স আচিক্খনা. কথং অতীতং আৰব্ভ ওদিস্স আচিক্খনা হোতি? ভিক্খূনং ৱিহাৰে গামদাৰকা ৱা ধুত্তাদযো ৱা যে কেচি অনাচাৰং আচৰন্তি, ৰুক্খং ৱা ছিন্দন্তি, ফলাফলং ৱা হৰন্তি, পৰিক্খাৰে ৱা অচ্ছিন্দন্তি, ভিক্খু ৱোহাৰিকে উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘অম্হাকং ৱিহাৰে ইদং নাম কত’’ন্তি ৱদতি. ‘‘কেনা’’তি ৱুত্তে ‘‘অসুকেন চ অসুকেন চা’’তি আচিক্খতি. এৱং অতীতং আৰব্ভ ওদিস্স আচিক্খনা হোতি, সা ন ৱট্টতি. তঞ্চে সুত্ৱা তে ৱোহাৰিকা তেসং দণ্ডং কৰোন্তি, সব্বং ভিক্খুস্স গীৱা হোতি, ‘‘দণ্ডং গণ্হিস্সন্তী’’তি অধিপ্পাযেপি সতি গীৱাযেৱ হোতি. সচে পন ‘‘তস্স দণ্ডং গণ্হথা’’তি ৱদতি, পঞ্চমাসকমত্তে গহিতে পাৰাজিকং হোতি. ‘‘কেনা’’তি ৱুত্তে পন ‘‘অসুকেনাতি ৱত্তুং অম্হাকং ন ৱট্টতি, তুম্হেযেৱ জানিস্সথ. কেৱলঞ্হি মযং ৰক্খং যাচাম, তং নো দেথ, অৱহটভণ্ডঞ্চ আহৰাপেথা’’তি ৱত্তব্বং. এৱং অনোদিস্স আচিক্খনা হোতি, সা ৱট্টতি. এৱং ৱুত্তে সচেপি তে ৱোহাৰিকা কাৰকে গৱেসিত্ৱা তেসং দণ্ডং কৰোন্তি, সব্বসাপতেয্যেপি গহিতে ভিক্খুনো নেৱ গীৱা, ন আপত্তি. পৰিক্খাৰং হৰন্তে দিস্ৱা তেসং অনত্থকামতায ‘‘চোৰো চোৰো’’তি ৱত্তুম্পি ন ৱট্টতি. এৱং ৱুত্তেপি হি যং তেসং দণ্ডং কৰোন্তি, সব্বং ভিক্খুনো গীৱা হোতি. অত্তনো ৱচনকৰং পন ‘‘ইমিনা মে পৰিক্খাৰো গহিতো, তং আহৰাপেহি, মা চস্স দণ্ডং কৰোহী’’তি ৱত্তুং ৱট্টতি. দাসদাসীৱাপিআদীনম্পি অত্থায অড্ডং কৰোন্তি অযং অকপ্পিযঅড্ডো নাম, ন ৱট্টতি.
কথং অনাগতং আৰব্ভ ওদিস্স আচিক্খনা হোতি? ৱুত্তনযেনেৱ পৰেহি অনাচাৰাদীসু কতেসু ভিক্খু ৱোহাৰিকে এৱং ৱদতি ‘‘অম্হাকং ৱিহাৰে ইদঞ্চিদঞ্চ কৰোন্তি, ৰক্খং নো দেথ আযতিং অকৰণত্থাযা’’তি. ‘‘কেন এৱং কত’’ন্তি ৱুত্তে চ ‘‘অসুকেন চ অসুকেন চা’’তি আচিক্খতি. এৱং অনাগতং আৰব্ভ ওদিস্স আচিক্খনা হোতি, সাপি ন ৱট্টতি. তেসঞ্হি দণ্ডে কতে পুৰিমনযেনেৱ সব্বং ভিক্খুস্স গীৱা, সেসং পুৰিমসদিসমেৱ. সচে ৱোহাৰিকা ‘‘ভিক্খূনং ৱিহাৰে এৱৰূপং অনাচাৰং কৰোন্তানং ইমং নাম দণ্ডং কৰোমা’’তি ভেৰিং চৰাপেত্ৱা আণায অতিট্ঠমানে পৰিযেসিত্ৱা দণ্ডং কৰোন্তি, ভিক্খুনো নেৱ গীৱা, ন আপত্তি. ৱিহাৰসীমায ৰুক্খাদীনি ছিন্দন্তানং ৱাসিফৰসুআদীনি গহেত্ৱা পাসাণেহি কোট্টেন্তি, ন ৱট্টতি. সচে ধাৰা ভিজ্জতি, কাৰাপেত্ৱা দাতব্বা. উপধাৱিত্ৱা তেসং পৰিক্খাৰে গণ্হন্তি, তম্পি ন কাতব্বং. লহুপৰিৱত্তঞ্হি চিত্তং, থেয্যচেতনায উপ্পন্নায মূলচ্ছেজ্জম্পি গচ্ছেয্য.
২০. উচ্চাৰং ৱা পস্সাৱং ৱা সঙ্কাৰং ৱা ৱিঘাসং ৱা তিৰোকুট্টে ৱা তিৰোপাকাৰে ৱা ছড্ডেতুং ৱা ছড্ডাপেতুং ৱা ন ৱট্টতি. চত্তাৰিপি (পাচি. অট্ঠ. ৮২৬) ৱত্থূনি একপযোগেন ছড্ডেন্তস্স একমেৱ দুক্কটং, পাটেক্কং ছড্ডেন্তস্স ৱত্থুগণনায দুক্কটানি. আণত্তিযম্পি এসেৱ নযো. দন্তকট্ঠছড্ডনেপি দুক্কটমেৱ. ওলোকেত্ৱা ৱা অৱলঞ্জে ৱা উচ্চাৰাদীনি ছড্ডেন্তস্স অনাপত্তি. যম্পি মনুস্সানং উপভোগপৰিভোগং ৰোপিমং খেত্তং হোতু নাড়িকেৰাদিআৰামো ৱা, তত্থাপি যত্থ কত্থচি ৰোপিমহৰিতট্ঠানে এতানি ৱত্থূনি ছড্ডেতুং ন ৱট্টতি. ছড্ডেন্তস্স পুৰিমনযেনেৱ আপত্তিভেদো ৱেদিতব্বো. খেত্তে ৱা আৰামে ৱা নিসীদিত্ৱা ভুঞ্জমানো উচ্ছুআদীনি ৱা খাদমানো গচ্ছন্তো উচ্ছিট্ঠোদকচলকাদীনি হৰিতট্ঠানে ছড্ডেতি, অন্তমসো উদকং পিৱিত্ৱা মত্থকচ্ছিন্ননাড়িকেৰম্পি ছড্ডেতি, দুক্কটং. কসিতট্ঠানে নিক্খিত্তবীজে অঙ্কুৰে উট্ঠিতেপি অৱুট্ঠিতেপি দুক্কটমেৱ. অনিক্খিত্তবীজেসু পন খেত্তকোণাদীসু ৱা অসঞ্জাতৰোপিমেসু খেত্তমৰিযাদাদীসু ৱা ছড্ডেতুং ৱট্টতি, মনুস্সানং কচৱৰছড্ডনট্ঠানেপি ৱট্টতি. মনুস্সেসু সস্সং উদ্ধৰিত্ৱা গতেসু ছড্ডিতখেত্তং নাম হোতি, তত্থ ৱট্টতি. যত্থ পন ‘‘লাযিতম্পি পুব্বণ্ণাদি পুন উট্ঠহিস্সতী’’তি ৰক্খন্তি, তত্থ ন ৱট্টতি.
২১. ‘‘ন, ভিক্খৱে, নহাযমানেন ভিক্খুনা ৰুক্খে কাযো উগ্ঘংসেতব্বো, যো উগ্ঘংসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৪৩) ৱচনতো নহাযন্তেন (চূড়ৱ. অট্ঠ. ২৪৩ আদযো) ৰুক্খে ৱা নহানতিত্থে নিখনিত্ৱা ঠপিতত্থম্ভে ৱা ইট্ঠকসিলাদাৰুকুট্টানং অঞ্ঞতৰস্মিং কুট্টে ৱা কাযো ন ঘংসেতব্বো.
‘‘ন, ভিক্খৱে, অট্টানে নহাযিতব্বং, যো নহাযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৪৩) ৱচনতো অট্টানেপি নহাযিতুং ন ৱট্টতি. অট্টানং নাম ৰুক্খং ফলকং ৱিয তচ্ছেত্ৱা অট্ঠপদাকাৰেন ৰাজিযো ছিন্দিত্ৱা নহানতিত্থে নিখনন্তি, তত্থ চুণ্ণানি আকিৰিত্ৱা মনুস্সা কাযং ঘংসন্তি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, গন্ধব্বহত্থকেন নহাযিতব্বং, যো নহাযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়্ৱ. ২৪৩) ৱচনতো নহানতিত্থে ঠপিতেন দাৰুমযহত্থেন চুণ্ণানি গহেত্ৱা মনুস্সা সৰীৰং ঘংসন্তি, তেন নহাযিতুং ন ৱট্টতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, কুৰুৱিন্দকসুত্তিযা নহাযিতব্বং, যো নহাযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৪৩) ৱচনতো কুৰুৱিন্দকসুত্তিযাপি নহাযিতুং ন ৱট্টতি. কুৰুৱিন্দকসুত্তি নাম কুৰুৱিন্দকপাসাণচুণ্ণানি লাখায বন্ধিত্ৱা কতগুড়িককলাপকো ৱুচ্চতি, যং উভোসু অন্তেসু গহেত্ৱা সৰীৰং ঘংসন্তি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, ৱিগ্গয্হ পৰিকম্মং কাৰাপেতব্বং, যো কাৰাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৪৩) ৱচনতো অঞ্ঞমঞ্ঞং সৰীৰেন ঘংসিতুং ন ৱট্টতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মল্লকেন নহাযিতব্বং, যো নহাযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, গিলানস্স অকতমল্লক’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৪৩-২৪৪) ৱচনতো মকৰদণ্ডকে ছিন্দিত্ৱা মল্লকমূলসণ্ঠানেন কতং ‘‘মল্লক’’ন্তি ৱুচ্চতি, ইদং গিলানস্সপি ন ৱট্টতি. অকতমল্লকং নাম দন্তে অচ্ছিন্দিত্ৱা কতং, ইদং অগিলানস্স ন ৱট্টতি, ইট্ঠকখণ্ডং পন কপালখণ্ডং ৱা ৱট্টতি.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, উক্কাসিকং পুথুপাণিক’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৪৪) ৱচনতো উক্কাসিকং পুথুপাণিকঞ্চ ৱট্টতি. উক্কাসিকং নাম ৱত্থৱট্টি, তস্মা নহাযন্তস্স যস্স কস্সচি নহানসাটকৱট্টিযা পিট্ঠিং ঘংসিতুং ৱট্টতি. পুথুপাণিকন্তি হত্থপৰিকম্মং ৱুচ্চতি, তস্মা সব্বেসং হত্থেন পিট্ঠিপৰিকম্মং কাতুং ৱট্টতি.
ইদং পনেত্থ নহানৱত্তং – উদকতিত্থং গন্ত্ৱা যত্থ ৱা তত্থ ৱা চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা ৱেগেন ঠিতকেনেৱ ন ওতৰিতব্বং, সব্বদিসা পন ওলোকেত্ৱা ৱিৱিত্তভাৱং ঞত্ৱা খাণুগুম্বলতাদীনি ৱৱত্থপেত্ৱা তিক্খত্তুং উক্কাসিত্ৱা অৱকুজ্জ ঠিতেন উত্তৰাসঙ্গচীৱৰং অপনেত্ৱা পসাৰেতব্বং, কাযবন্ধনং মোচেত্ৱা চীৱৰপিট্ঠেযেৱ ঠপেতব্বং. সচে উদকসাটিকা নত্থি, উদকন্তে উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা নিৱাসনং মোচেত্ৱা সচে নিন্নট্ঠানং অত্থি, আতপে পসাৰেতব্বং. নো চে অত্থি, সংহৰিত্ৱা ঠপেতব্বং. ওতৰন্তেন সণিকং নাভিপ্পমাণমত্তং ওতৰিত্ৱা ৱীচিং অনুট্ঠপেন্তেন সদ্দং অকৰোন্তেন নিৱত্তিত্ৱা আগতদিসাভিমুখেন নিমুজ্জিতব্বং, এৱং চীৱৰং ৰক্খিতং হোতি. উম্মুজ্জন্তেনপি সদ্দং অকৰোন্তেন সণিকং উম্মুজ্জিত্ৱা নহানপৰিযোসানে উদকন্তে উক্কুটিকেন নিসীদিত্ৱা নিৱাসনং পৰিক্খিপিত্ৱা উট্ঠায সুপৰিমণ্ডলং নিৱাসেত্ৱা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৱা চীৱৰং পাৰুপিত্ৱাৱ ঠাতব্বং.
২২. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ৱল্লিকা ধাৰেতব্বা… ন পামঙ্গো ধাৰেতব্বো… ন কণ্ঠসুত্তকং ধাৰেতব্বং… ন কটিসুত্তকং ধাৰেতব্বং… ন ওৱট্টিকং ধাৰেতব্বং… ন কাযূৰং ধাৰেতব্বং… ন হত্থাভৰণং ধাৰেতব্বং… ন অঙ্গুলিমুদ্দিকা ধাৰেতব্বা, যো ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৪৫) ৱচনতো কণ্ণপিড়ন্ধনাদি যং কিঞ্চি আভৰণং ন ৱট্টতি. তত্থ (চূড়ৱ. অট্ঠ. ২৪৫) ৱল্লিকাতি কণ্ণতো নিক্খন্তমুত্তোলম্বকাদীনং এতং অধিৱচনং. ন কেৱলঞ্চ ৱল্লিকা এৱ, যং কিঞ্চি কণ্ণপিড়ন্ধনং অন্তমসো তালপণ্ণম্পি ন ৱট্টতি. পামঙ্গন্তি যং কিঞ্চি পলম্বকসুত্তং. কণ্ঠসুত্তকন্তি যং কিঞ্চি গীৱূপগং আভৰণং. কটিসুত্তকন্তি যং কিঞ্চি কটিপিড়ন্ধনং, অন্তমসো সুত্ততন্তুমত্তম্পি. ওৱট্টিকন্তি ৱলযং. কাযূৰাদীনি পাকটানেৱ.
২৩. ‘‘ন, ভিক্খৱে, দীঘা কেসা ধাৰেতব্বা, যো ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, দ্ৱেমাসিকং ৱা দুৱঙ্গুলং ৱা’’তি (চূড়ৱ. ২৪৬) ৱচনতো সচে কেসা অন্তোদ্ৱেমাসে দ্ৱঙ্গুলং পাপুণন্তি, অন্তোদ্ৱেমাসেযেৱ ছিন্দিতব্বা, দ্ৱঙ্গুলেহি অতিক্কামেতুং ন ৱট্টতি. সচেপি ন দীঘা, দ্ৱেমাসতো একদিৱসম্পি অতিক্কামেতুং ন লভতিযেৱ. উভযথাপি উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদোৱ ৱুত্তো, ততো ওৰং পন ন ৱট্টনভাৱো নাম নত্থি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, কত্তৰিকায কেসা ছেদাপেতব্বা, যো ছেদাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, আবাধপচ্চযা কত্তৰিকায কেসে ছেদাপেতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৭৫) ৱচনতো আবাধং ৱিনা কত্তৰিকায কেসে ছেদাপেতুং ন ৱট্টতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, কোচ্ছেন কেসা ওসণ্ঠেতব্বা… ন ফণকেন কেসা ওসণ্ঠেতব্বা… ন হত্থফণকেন কেসা ওসণ্ঠেতব্বা… ন সিত্থতেলকেন কেসা ওসণ্ঠেতব্বা… ন উদকতেলকেন কেসা ওসণ্ঠেতব্বা, যো ওসণ্ঠেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৪৬) ৱচনতো মণ্ডনত্থায কোচ্ছাদীহি কেসা ন ওসণ্ঠেতব্বা, উদ্ধলোমেন পন অনুলোমনিপাতনত্থং হত্থং তেমেত্ৱা সীসং পুঞ্ছিতব্বং, উণ্হাভিতত্তৰজসিৰানম্পি অল্লহত্থেন পুঞ্ছিতুং ৱট্টতি.
২৪. ‘‘ন, ভিক্খৱে, আদাসে ৱা উদকপত্তে ৱা মুখনিমিত্তং ওলোকেতব্বং, যো ওলোকেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, আবাধপচ্চযা আদাসে ৱা উদকপত্তে ৱা মুখনিমিত্তং ওলোকেতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৪৭) ৱচনতো আবাধং ৱিনা আদাসে ৱা উদকপত্তে ৱা মুখং ন ওলোকেতব্বং. এত্থ চ কংসপত্তাদীনিপি যেসু মুখনিমিত্তং পঞ্ঞাযতি, সব্বানি আদাসসঙ্খমেৱ গচ্ছন্তি, কঞ্জিযাদীনিপি চ উদকপত্তসঙ্খমেৱ. তস্মা যত্থ কত্থচি ওলোকেন্তস্স দুক্কটং. আবাধপচ্চযা পন ‘‘সঞ্ছৱি নু খো মে ৱণো, উদাহু ন তাৱা’’তি জাননত্থং ৱট্টতি, ‘‘জিণ্ণো নু খোম্হি, নো’’তি এৱং আযুসঙ্খাৰং ওলোকনত্থম্পি ৱট্টতীতি ৱুত্তং.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মুখং আলিম্পিতব্বং… ন মুখং উম্মদ্দিতব্বং… ন মুখং চুণ্ণেতব্বং… ন মনোসিলিকায মুখং লঞ্ছেতব্বং… ন অঙ্গৰাগো কাতব্বো… ন মুখৰাগো কাতব্বো… ন অঙ্গৰাগমুখৰাগো কাতব্বো, যো কৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, আবাধপচ্চযা মুখং আলিম্পিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৪৭) ৱচনতো আবাধং ৱিনা মুখৱিলিম্পনাদি ন কাতব্বং.
২৫. ‘‘ন, ভিক্খৱে, নচ্চং ৱা গীতং ৱা ৱাদিতং ৱা দস্সনায গন্তব্বং, যো গচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৪৮) ৱচনতো নচ্চাদিং দস্সনায ন গন্তব্বং. এত্থ (পাচি. অট্ঠ. ৮৩৫) চ নচ্চন্তি নটাদযো ৱা নচ্চন্তু সোণ্ডা ৱা অন্তমসো মোৰসূৱমক্কটাদযোপি, সব্বমেতং নচ্চমেৱ, তস্মা অন্তমসো মোৰনচ্চম্পি দস্সনায গচ্ছন্তস্স দুক্কটং. সযম্পি নচ্চন্তস্স ৱা নচ্চাপেন্তস্স ৱা দুক্কটমেৱ. গীতন্তি নটাদীনং ৱা গীতং হোতু অৰিযানং পৰিনিব্বানকালে ৰতনত্তযগুণূপসঞ্হিতং সাধুকীড়িতগীতং ৱা অসঞ্ঞতভিক্খূনং ধম্মভাণকগীতং ৱা অন্তমসো দন্তগীতম্পি, ‘‘যং গাযিস্সামা’’তি পুব্বভাগে ওকূজন্তা কৰোন্তি, সব্বমেতং গীতমেৱ, সযং গাযন্তস্সপি গাযাপেন্তস্সপি দুক্কটমেৱ.
‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, আদীনৱা আযতকেন গীতস্সৰেন ধম্মং গাযন্তস্স. অত্তনাপি তস্মিং সৰে সাৰজ্জতি, পৰেপি তস্মিং সৰে সাৰজ্জন্তি, গহপতিকাপি উজ্ঝাযন্তি, সৰকুত্তিম্পি নিকামযমানস্স সমাধিস্স ভঙ্গো হোতি, পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ আদীনৱা আযতকেন গীতস্সৰেন ধম্মং গাযন্তস্স. ন, ভিক্খৱে, আযতকেন গীতস্সৰেন ধম্মো গাযিতব্বো, যো গাযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৪৯) –
ৱচনতো আযতকেন গীতস্সৰেন ধম্মোপি ন গাযিতব্বো.
আযতকো (চূড়ৱ. অট্ঠ. ২৪৯) নাম গীতস্সৰো তং তং ৱত্তং ভিন্দিত্ৱা অক্খৰানি ৱিনাসেত্ৱা পৱত্তো. ধম্মে পন সুত্তন্তৱত্তং নাম অত্থি, জাতকৱত্তং নাম অত্থি, গাথাৱত্তং নাম অত্থি, তং ৱিনাসেত্ৱা অতিদীঘং কাতুং ন ৱট্টতি, চতুৰস্সেন ৱত্তেন পৰিমণ্ডলানি পদব্যঞ্জনানি দস্সেতব্বানি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সৰভঞ্ঞ’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৪৯) ৱচনতো পন সৰেন ধম্মং ভণিতুং ৱট্টতি. সৰভঞ্ঞে কিৰ তৰঙ্গৱত্তধোতকৱত্তগলিতৱত্তাদীনি দ্ৱত্তিংস ৱত্তানি অত্থি, তেসু যং ইচ্ছতি, তং কাতুং লভতি. সব্বেসং পদব্যঞ্জনং অৱিনাসেত্ৱা ৱিকাৰং অকত্ৱা সমণসাৰুপ্পেন চতুৰস্সেন নযেন পৱত্তনংযেৱ লক্খণং.
ৱাদিতং নাম তন্তিবদ্ধাদিৱাদনীযভণ্ডং ৱাদিতং ৱা হোতু কুটভেৰিৱাদিতং ৱা অন্তমসো উদকভেৰিৱাদিতম্পি, সব্বমেতং ন ৱট্টতি. যং পন নিট্ঠুভন্তো ৱা সাসঙ্কে ৱা ঠিতো অচ্ছৰিকং ৱা ফোটেতি, পাণিং ৱা পহৰতি, তত্থ অনাপত্তি, সব্বং অন্তৰাৰামে ঠিতস্স পস্সতো অনাপত্তি, পস্সিস্সামীতি ৱিহাৰতো ৱিহাৰং গচ্ছন্তস্স আপত্তিযেৱ. আসনসালাযং নিসিন্নো পস্সতি, অনাপত্তি. পস্সিস্সামীতি উট্ঠহিত্ৱা গচ্ছতো আপত্তি, ৱীথিযং ঠত্ৱা গীৱং পৰিৱত্তেত্ৱা পস্সতোপি আপত্তিযেৱ. সলাকভত্তাদীনং ৱা অত্থায অঞ্ঞেন ৱা কেনচি কৰণীযেন গন্ত্ৱা গতট্ঠানে পস্সতি ৱা সুণাতি ৱা, অনাপত্তি. আপদাসু তাদিসেন উপদ্দৱেন উপদ্দুতো সমজ্জট্ঠানং পৱিসতি, এৱং পৱিসিত্ৱা পস্সন্তস্স সুণন্তস্স ৱা অনাপত্তি. ‘‘চেতিযস্স উপহাৰং দেথ উপাসকা’’তি ৱত্তুম্পি, ‘‘তুম্হাকং চেতিযস্স উপহাৰং কৰোমা’’তি ৱুত্তে সম্পটিচ্ছিতুম্পি ন লভতি. ‘‘তুম্হাকং চেতিযস্স উপট্ঠানং কৰোমা’’তি ৱুত্তে পন ‘‘উপট্ঠানকৰণং নাম সুন্দৰ’’ন্তি ৱত্তুং ৱট্টতি.
২৬. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অত্তনো অঙ্গজাতং ছেতব্বং, যো ছিন্দেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫১) ৱচনতো অঙ্গজাতং (চূড়ৱ. ২৫১) ছিন্দন্তস্স থুল্লচ্চযং, অঞ্ঞং পন কণ্ণনাসাঅঙ্গুলিআদিং যং কিঞ্চি ছিন্দন্তস্স তাদিসং ৱা দুক্খং উপ্পাদেন্তস্স দুক্কটং. অহিকীটদট্ঠাদীসু পন অঞ্ঞাবাধপচ্চযা ৱা লোহিতং ৱা মোচেন্তস্স ছিন্দন্তস্স ৱা অনাপত্তি.
২৭. ‘‘ন, ভিক্খৱে, গিহীনং উত্তৰিমনুস্সধম্মং ইদ্ধিপাটিহাৰিযং দস্সেতব্বং, যো দস্সেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫২) ৱচনতো গিহীনং ৱিকুব্বনিদ্ধিং দস্সেতুং ন ৱট্টতি, অধিট্ঠানিদ্ধি পন অপ্পটিক্খিত্তা.
২৮. ‘‘ন, ভিক্খৱে, সোৱণ্ণমযো পত্তো ধাৰেতব্বো…পে… ন ৰূপিযমযো…পে… ন মণিমযো…পে… ন ৱেড়ুৰিযমযো…পে… ন ফলিকমযো…পে… ন কংসমযো…পে… ন কাচমযো…পে… ন তিপুমযো …পে… ন সীসমযো…পে… ন তম্বলোহমযো পত্তো ধাৰেতব্বো, যো ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫২) ৱচনতো সুৱণ্ণমযাদিপত্তো ন ৱট্টতি. সচেপি গিহী ভত্তগ্গে সুৱণ্ণতট্টিকাদীসু ব্যঞ্জনং কত্ৱা উপনামেন্তি, আমসিতুম্পি ন ৱট্টতি. ফলিকমযকাচমযকংসমযানি পন তট্টিকাদীনি ভাজনানি পুগ্গলিকপৰিভোগেনেৱ ন ৱট্টন্তি, সঙ্ঘিকপৰিভোগেন ৱা গিহিৱিকটানি ৱা ৱট্টন্তি. তম্বলোহমযোপি পত্তোযেৱ ন ৱট্টতি, থালকং পন ৱট্টতি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, দ্ৱে পত্তে অযোপত্তং মত্তিকাপত্ত’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৫২) দ্ৱেযেৱ চ পত্তা অনুঞ্ঞাতা.
‘‘ন, ভিক্খৱে, তুম্বকটাহে পিণ্ডায চৰিতব্বং, যো চৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫৫) ৱচনতো লাবুকটাহং পৰিহৰিতুং ন ৱট্টতি, তং লভিত্ৱা পন তাৱকালিকং পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. ঘটিকটাহেপি এসেৱ নযো.
‘‘ন, ভিক্খৱে, ছৱসীসপত্তো ধাৰেতব্বো, যো ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫৫) ৱচনতো ছৱসীসমযোপি পত্তো ন ৱট্টতি.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পত্তাধাৰক’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৫৪) ৱচনতো ভূমিদাৰুদণ্ডৱঅলৱেত্তাদীহি কতে ভূমিআধাৰকে দাৰুদণ্ডআধাৰকে চ পত্তং ঠপেতুং ৱট্টতি. এত্থ চ ‘‘ভূমিআধাৰকে তযো দণ্ডাধাৰকে দ্ৱে পত্তে উপৰূপৰি ঠপেতুং ৱট্টতী’’তি কুৰুন্দিযং ৱুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পন ৱুত্তং ‘‘ভূমিআধাৰকে তিণ্ণং পত্তানং অনোকাসো, দ্ৱে ঠপেতুং ৱট্টতি. দাৰুআধাৰকদণ্ডাধাৰকেসুপি সুসজ্জিতেসু এসেৱ নযো. ভমকোটিসদিসো পন দাৰুআধাৰকো তীহি দণ্ডকেহি বদ্ধো, দণ্ডাধাৰকো চ একস্সপি পত্তস্স অনোকাসো, তত্থ ঠপেত্ৱাপি হত্থেন গহেত্ৱাৱ নিসীদিতব্বং, ভূমিযং পন নিক্কুজ্জিত্ৱা একমেৱ ঠপেতব্ব’’ন্তি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মিড্ঢন্তে পত্তো নিক্খিপিতব্বো, যো নিক্খিপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫৪) ৱচনতো আলিন্দকমিড্ঢিকাদীনং অন্তে ঠপেতুং ন ৱট্টতি. সচে পন পৰিৱত্তেত্ৱা তত্থেৱ পতিট্ঠাতি, এৱৰূপায ৱিত্থিণ্ণায মিড্ঢিকায ঠপেতুং ৱট্টতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, পৰিভণ্ডন্তে পত্তো নিক্খিপিতব্বো, যো নিক্খিপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫৪) ৱচনতো বাহিৰপস্সে কতায তনুকমিড্ঢিকায অন্তেপি এসেৱ নযো. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, চোড়ক’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৫৪) ৱচনতো চোড়কং পত্থৰিত্ৱা তত্থ ঠপেতুং ৱট্টতি. তস্মিং পন অসতি কটসাৰকে ৱা তট্টিকায ৱা মত্তিকায ৱা পৰিভণ্ডকতায ভূমিযা যত্থ ন দুস্সতি, তথাৰূপায ৱালিকায ৱা ঠপেতুং ৱট্টতি. পংসুৰজাদীসু পন খৰভূমিযং ৱা ঠপেন্তস্স দুক্কটং.
‘‘ন, ভিক্খৱে, পত্তো লগ্গেতব্বো, যো লগ্গেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫৪) ৱচনতো নাগদন্তাদীসু যত্থ কত্থচি লগ্গেতুং ন ৱট্টতি, চীৱৰৱংসেপি বন্ধিত্ৱা ঠপেতুং ন ৱট্টতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, মঞ্চে পত্তো নিক্খিপিতব্বো, যো নিক্খিপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫৪) ৱচনতো ভণ্ডকট্ঠপনত্থমেৱ ৱা কতং হোতু নিসীদনসযনত্থং ৱা, যত্থ কত্থচি মঞ্চে ৱা পীঠে ৱা ঠপেন্তস্স দুক্কটং, অঞ্ঞেন পন ভণ্ডকেন সদ্ধিং বন্ধিত্ৱা ঠপেতুং, অটনিযং বন্ধিত্ৱা ওলম্বিতুং ৱা ৱট্টতি, বন্ধিত্ৱাপি উপৰি ঠপেতুং ন ৱট্টতিযেৱ. সচে পন মঞ্চো ৱা পীঠং ৱা উক্খিপিত্ৱা চীৱৰৱংসাদীসু অট্টকচ্ছন্নেন ঠপিতং হোতি, তত্থ ঠপেতুং ৱট্টতি. অংসৱট্টনকেন অংসকূটে লগ্গেত্ৱা অঙ্কে ঠপেতুং ৱট্টতি, ছত্তে ভত্তপূৰোপি অংসকূটে লগ্গিতপত্তোপি ঠপেতুং ন ৱট্টতি. ভণ্ডকেন পন সদ্ধিং বন্ধিত্ৱা অট্টকং কত্ৱা ৱা ঠপিতে যো কোচি ঠপেতুং ৱট্টতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, পত্তহত্থেন কৱাটং পণামেতব্বং, যো পণামেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫৫) ৱচনতো পত্তহত্থেন কৱাটং ন পণামেতব্বং. এত্থ চ ন কেৱলং যস্স পত্তো হত্থে, সো এৱ পত্তহত্থো. ন কেৱলঞ্চ কৱাটমেৱ পণামেতুং ন লভতি, অপিচ খো পন হত্থে ৱা পিট্ঠিপাদে ৱা যত্থ যত্থচি সৰীৰাৱযৱে পত্তস্মিং সতি হত্থেন ৱা পাদেন ৱা সীসেন ৱা যেন কেনচি সৰীৰাৱযৱেন কৱাটং ৱা পণামেতুং ঘটিকং ৱা উক্খিপিতুং সূচিং ৱা কুঞ্চিকায অৱাপুৰিতুং ন লভতি, অংসকূটে পন পত্তং লগ্গেত্ৱা যথাসুখং অৱাপুৰিতুং লভতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, চলকানি ৱা অট্ঠিকানি ৱা উচ্ছিট্ঠোদকং ৱা পত্তেন নীহৰিতব্বং, যো নীহৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫৫) ৱচনতো চলকাদীনি পত্তেন নীহৰিতুং ন ৱট্টতি. এত্থ চ চলকানীতি চব্বেত্ৱা অপৱিদ্ধামিসানি. অট্ঠিকানীতি মচ্ছমংসঅঅকানি. উচ্ছিট্ঠোদকন্তি মুখৱিক্খালিতোদকং. এতেসু যং কিঞ্চি পত্তেন নীহৰন্তস্স দুক্কটং. পত্তং পটিগ্গহং কত্ৱা হত্থং ধোৱিতুম্পি ন লভতি. হত্থধোতপাদধোতউদকম্পি পত্তে আকিৰিত্ৱা নীহৰিতুং ন ৱট্টতি, অনুচ্ছিট্ঠং সুদ্ধপত্তং উচ্ছিট্ঠহত্থেন গণ্হিতুং ন ৱট্টতি, ৱামহত্থেন পনেত্থ উদকং আসিঞ্চিত্ৱা একং উদকগণ্ডুসং গহেত্ৱা উচ্ছিট্ঠহত্থেন গণ্হিতুং ৱট্টতি. এত্তাৱতাপি হি সো উচ্ছিট্ঠপত্তো হোতি, হত্থং পন বহিউদকেন ৱিক্খালেত্ৱা গহেতুং ৱট্টতি. মচ্ছমংসফলাফলাদীনি চ খাদন্তো যং তত্থ অট্ঠিং ৱা চলকং ৱা ছড্ডেতুকামো হোতি, তং পত্তে ঠপেতুং ন লভতি. যং পন পটিখাদিতুকামো হোতি, তং পত্তে ঠপেতুং লভতি. অট্ঠিককণ্টকাদীনি তত্থেৱ কত্ৱা হত্থেন লুঞ্চিত্ৱা খাদিতুং ৱট্টতি. মুখতো নীহটং পন যং কিঞ্চি পুন খাদিতুকামো পত্তে ঠপেতুং ন লভতি, সিঙ্গিৱেৰনাড়িকেৰখণ্ডাদীনি ডংসিত্ৱা পুন ঠপেতুং লভতি.
২৯. ‘‘ন চ, ভিক্খৱে, সব্বপংসুকূলিকেন ভৱিতব্বং, যো ভৱেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫৫) ৱচনতো সব্বপংসুকূলিকেন ন ভৱিতব্বং. এত্থ পন চীৱৰঞ্চ মঞ্চপীঠঞ্চ পংসুকূলং ৱট্টতি, অজ্ঝোহৰণীযং পন দিন্নমেৱ গহেতব্বং.
৩০. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নেন ভিক্খুনা পৰিস্সাৱনং যাচিযমানেন ন দাতব্বং, যো ন দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫৯) ৱচনতো অপৰিস্সাৱনকস্স (চূড়ৱ. অট্ঠ. ২৫৯) যাচমানস্স পৰিস্সাৱনং অদাতুং ন ৱট্টতি. যো পন অত্তনো হত্থে পৰিস্সাৱনে ৱিজ্জমানেপি যাচতি, তস্স ন অকামা দাতব্বং.
‘‘ন চ, ভিক্খৱে, অপৰিস্সাৱনকেন ভিক্খুনা অদ্ধানমগ্গো পটিপজ্জিতব্বো, যো পটিপজ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৫৯) ৱচনতো অপৰিস্সাৱনকেন মগ্গো ন গন্তব্বো. সচেপি ন হোতি পৰিস্সাৱনং ৱা ধম্মকৰণং ৱা, সঙ্ঘাটিকণ্ণো অধিট্ঠাতব্বো ‘‘ইমিনা পৰিস্সাৱেত্ৱা পিৱিস্সামী’’তি.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, দণ্ডপৰিস্সাৱন’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৫৯) ৱচনতো দণ্ডপৰিস্সাৱনম্পি ৱট্টতি. দণ্ডপৰিস্সাৱনং নাম যত্থ ৰজকানং খাৰপৰিস্সাৱনং ৱিয চতূসু পাদেসু বদ্ধনিস্সেণিকায সাটকং বন্ধিত্ৱা মজ্ঝে দণ্ডকে উদকং আসিঞ্চন্তি, তং উভোপি কোট্ঠাসে পূৰেত্ৱা পৰিস্সাৱতি.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ওত্থৰক’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৫৯) ৱচনতো ওত্থৰকং পৰিস্সাৱনম্পি ৱট্টতি. ওত্থৰকং নাম যং উদকে ওত্থৰিত্ৱা ঘটকেন উদকং গণ্হন্তি, তঞ্হি চতূসু দণ্ডকেসু ৱত্থং বন্ধিত্ৱা উদকে চত্তাৰো খাণুকে নিখনিত্ৱা তেসু বন্ধিত্ৱা সব্বপৰিযন্তে উদকতো মোচেত্ৱা মজ্ঝে ওত্থৰিত্ৱা ঘটেন উদকং গণ্হন্তি.
৩১. ‘‘ন, ভিক্খৱে, নগ্গেন নগ্গো অভিৱাদেতব্বো, যো অভিৱাদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তিআদিৱচনতো (চূড়ৱ. ২৬১) ন নগ্গেন নগ্গো অভিৱাদেতব্বো, ন নগ্গেন অভিৱাদেতব্বং, ন নগ্গেন নগ্গো অভিৱাদাপেতব্বো, ন নগ্গেন অভিৱাদাপেতব্বং, ন নগ্গেন নগ্গস্স পৰিকম্মং কাতব্বং, ন নগ্গেন নগ্গস্স দাতব্বং, ন নগ্গেন পটিগ্গহেতব্বং, ন নগ্গেন খাদিতব্বং, ন নগ্গেন ভুঞ্জিতব্বং, ন নগ্গেন সাযিতব্বং, ন নগ্গেন পাতব্বং.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিস্সো পটিচ্ছাদিযো জন্তাঘৰপটিচ্ছাদিং উদকপটিচ্ছাদিং ৱত্থপটিচ্ছাদি’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৬১) ৱচনতো তিস্সো পটিচ্ছাদিযো ৱট্টন্তি. এত্থ চ জন্তাঘৰপটিচ্ছাদি উদকপটিচ্ছাদি চ পৰিকম্মং কৰোন্তস্সেৱ ৱট্টতি, সেসেসু অভিৱাদনাদীসু ন ৱট্টতি. ৱত্থপটিচ্ছাদি পন সব্বকম্মেসু ৱট্টতি.
৩২. ‘‘ন, ভিক্খৱে, পুপ্ফাভিকিণ্ণেসু সযনেসু সযিতব্বং, যো সসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৬৪) ৱচনতো পুপ্ফেহি সন্থতেসু সযনেসু ন সযিতব্বং, গন্ধগন্ধং পন গহেত্ৱা কৱাটে পঞ্চঙ্গুলিং দাতুং ৱট্টতি পুপ্ফং গহেত্ৱা ৱিহাৰে একমন্তং নিক্খিপিতুং.
৩৩. ‘‘ন, ভিক্খৱে, আসিত্তকূপধানে ভুঞ্জিতব্বং, যো ভুঞ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৬৪) ৱচনতো আসিত্তকূপধানে ঠপেত্ৱা ন ভুঞ্জিতব্বং. আসিত্তকূপধানন্তি তম্বলোহেন ৱা ৰজতেন ৱা কতায পেড়ায এতং অধিৱচনং, পটিক্খিত্তত্তা পন দাৰুমযাপি ন ৱট্টতি.
৩৪. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, মড়োৰিক’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৬৪) ৱচনতো মড়োৰিকায ঠপেত্ৱা ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. মড়োৰিকাতি দণ্ডাধাৰকো ৱুচ্চতি. যট্ঠিআধাৰকপণ্ণাধাৰকপচ্ছিকপীঠাদীনিপি এত্থেৱ পৱিট্ঠানি. আধাৰকসঙ্খেপগমনতো হি পট্ঠায ছিদ্দং ৱিদ্ধম্পি অৱিদ্ধম্পি ৱট্টতিযেৱ.
৩৫. ‘‘ন, ভিক্খৱে, একভাজনে ভুঞ্জিতব্বং, যো ভুঞ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি(চূড়ৱ. ২৬৪) আদিৱচনতো ন একভাজনে ভুঞ্জিতব্বং, ন একথালকে পাতব্বং. সচে পন একো ভিক্খু ভাজনতো ফলং ৱা পূপং ৱা গহেত্ৱা গচ্ছতি, তস্মিং অপগতে ইতৰস্স সেসকং ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি, ইতৰস্সপি তস্মিং খীণে পুন গহেতুং ৱট্টতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, একমঞ্চে তুৱট্টিতব্বং, যো তুৱট্টেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি(চূড়ৱ. ২৬৪) আদিৱচনতো ন একমঞ্চে নিপজ্জিতব্বং, ন একত্থৰণে নিপজ্জিতব্বং. ৱৱত্থানং পন দস্সেত্ৱা মজ্ঝে কাসাৱং ৱা কত্তৰযট্ঠিং ৱা অন্তমসো কাযবন্ধনম্পি ঠপেত্ৱা নিপজ্জন্তানং অনাপত্তি. একপাৱুৰণেহি একত্থৰণপাৱুৰণেহি চ ন নিপজ্জিতব্বং. একং অত্থৰণঞ্চেৱ পাৱুৰণঞ্চ এতেসন্তি একত্থৰণপাৱুৰণা. সংহাৰিমানং পাৱাৰত্থৰণকটসাৰকাদীনং একং অন্তং অত্থৰিত্ৱা একং পাৰুপিত্ৱা নিপজ্জন্তানমেতং অধিৱচনং.
৩৬. ‘‘ন, ভিক্খৱে, চেলপ্পটিকা অক্কমিতব্বা, যো অক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৬৮) ৱচনতো ন চেলসন্থাৰো অক্কমিতব্বো, ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, গিহীনং মঙ্গলত্থায যাচিযমানেন চেলপ্পটিকং অক্কমিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৬৮) ৱচনতো পন কাচি ইত্থী (চূড়ৱ. অট্ঠ. ২৬৮) অপগতগব্ভা ৱা হোতি গৰুগব্ভা ৱা, এৱৰূপেসু ঠানেসু মঙ্গলত্থায যাচিযমানেন অক্কমিতুং ৱট্টতি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ধোতপাদকং অক্কমিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৬৮) ৱচনতো পাদধোৱনট্ঠানে ধোতেহি পাদেহি অক্কমনত্থায অত্থতপচ্চত্থৰণং অক্কমিতুং ৱট্টতি.
৩৭. ‘‘ন, ভিক্খৱে, কতকং পৰিভুঞ্জিতব্বং, যো পৰিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৬৯) ৱচনতো কতকং ন ৱট্টতি. কতকং নাম পদুমকণ্ণিকাকাৰং পাদঘংসনত্থং কণ্টকে উট্ঠাপেত্ৱা কতং. তং ৱট্টং ৱা হোতু চতুৰস্সাদিভেদং ৱা, বাহুলিকানুযোগত্তা পটিক্খিত্তমেৱ, নেৱ পটিগ্গহেতুং, ন পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিস্সো পাদঘংসনিযো সক্খৰং কথলং সমুদ্দফেণক’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৬৯) ৱচনতো সক্খৰাদীহি পাদঘংসনং ৱট্টতি. সক্খৰাতি পাসাণো ৱুচ্চতি, পাসাণফেণকোপি ৱট্টতিযেৱ.
৩৮. ‘‘ন, ভিক্খৱে, চামৰিবীজনী ধাৰেতব্বা, যো ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৬৯) ৱচনতো চামৰিৱালেহি কতবীজনী ন ৱট্টতি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, মকসবীজনিং. অনুজানামি ভিক্খৱে তিস্সো বীজনিযো ৱাকমযং উসীৰমযং মোৰপিঞ্ছমযং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, ৱিধূপনঞ্চ তালৱণ্টঞ্চা’’তি (চূড়ৱ. ২৬৯) ৱচনতো মকসবীজনীআদি ৱট্টতি. তত্থ ৱিধূপনন্তি বীজনী ৱুচ্চতি. তালৱণ্টং পন তালপণ্ণেহি ৱা কতং হোতু ৱেড়ুদন্তৱিলীৱেহি ৱা মোৰপিঞ্ছেহি ৱা চম্মৱিকতীহি ৱা, সব্বং ৱট্টতি. মকসবীজনী দন্তমযৱিসাণমযদণ্ডকাপি ৱট্টতি. ৱাকমযবীজনিযা কেতকপাৰোহকুন্তালপণ্ণাদিমযাপি সঙ্গহিতা.
৩৯. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ছত্তং ধাৰেতব্বং, যো ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, গিলানস্স ছত্ত’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৭০) ৱচনতো অগিলানেন ছত্তং ন ধাৰেতব্বং. যস্স পন কাযডাহো ৱা পিত্তকোপো ৱা হোতি চক্খু ৱা দুব্বলং, অঞ্ঞো ৱা কোচি আবাধো ৱিনা ছত্তেন উপ্পজ্জতি, তস্স গামে ৱা অৰঞ্ঞে ৱা ছত্তং ৱট্টতি. ৱস্সে পন চীৱৰগুত্তত্থম্পি ৱাড়মিগচোৰভযেসু অত্তগুত্তত্থম্পি ৱট্টতি, একপণ্ণচ্ছত্তং পন সব্বত্থেৱ ৱট্টতি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অগিলানেনপি আৰামে আৰামূপচাৰে ছত্তং ধাৰেতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৭০) ৱচনতো পন অগিলানস্সপি আৰামআৰামূপচাৰেসু ছত্তং ধাৰেতুং ৱট্টতি.
৪০. ‘‘ন, ভিক্খৱে, দীঘা নখা ধাৰেতব্বা, যো ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, মংসপ্পমাণেন নখং ছিন্দিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৭৪) ৱচনতো দীঘা নখা ছিন্দিতব্বা. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ৱীসতিমট্ঠং কাৰাপেতব্বং, যো কাৰাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, মলমত্তং অপকড্ঢিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৭৪) ৱচনতো ৱীসতিপি নখে লিখিতমট্ঠে কাৰাপেতুং ন ৱট্টতি, নখতো মলমত্তং পন অপকড্ঢিতুং ৱট্টতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, সম্বাধে লোমং সংহৰাপেতব্বং, যো সংহৰাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, আবাধপচ্চযা সম্বাধে লোমং সংহৰাপেতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৭৫) ৱচনতো গণ্ডৱণাদিআবাধং ৱিনা সম্বাধে লোমং সংহৰাপেতুং ন ৱট্টতি. ‘‘ন, ভিক্খৱে, দীঘং নাসিকালোমং ধাৰেতব্বং, যো ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৭৫) ৱচনতো সণ্ডাসেন নাসিকালোমং সংহৰাপেতুং ৱট্টতি. সক্খৰাদীহি নাসিকালোমং গাহাপনেপি আপত্তি নত্থি, অনুৰক্খণত্থং পন ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সণ্ডাস’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৭৫) সণ্ডাসো অনুঞ্ঞাতো. ‘‘ন, ভিক্খৱে, পলিতং গাহাপেতব্বং, যো গাহাপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৭৫) ৱচনতো পলিতং গাহাপেতুং ন ৱট্টতি. যং পন ভমুকায ৱা নলাটে ৱা দাঠিকায ৱা উগ্গন্ত্ৱা বীভচ্ছং হুত্ৱা ঠিতং, তাদিসং লোমং পলিতং ৱা অপলিতং ৱা গাহাপেতুং ৱট্টতি.
৪১. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অকাযবন্ধনেন গামো পৱিসিতব্বো, যো পৱিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৭৮) ৱচনতো অকাযবন্ধনেন গামো ন পৱিসিতব্বো, অবন্ধিত্ৱা নিক্খমন্তেন যত্থ সৰতি, তত্থ বন্ধিতব্বং. ‘‘আসনসালায বন্ধিস্সামী’’তি গন্তুং ৱট্টতি, সৰিত্ৱা যাৱ ন বন্ধতি, ন তাৱ পিণ্ডায চৰিতব্বং.
৪২. ‘‘ন, ভিক্খৱে, গিহিনিৱত্থং নিৱাসেতব্বং, যো নিৱাসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি(চূড়ৱ. ২৮০) আদিৱচনতো হত্থিসোণ্ডাদিৱসেন গিহিনিৱত্থং ন নিৱাসেতব্বং, সেতপটপাৰুতাদিৱসেন ন গিহিপাৰুতং পাৰুপিতব্বং, মল্লকম্মকৰাদযো ৱিয কচ্ছং বন্ধিত্ৱা ন নিৱাসেতব্বং. এৱং নিৱাসেতুং গিলানস্সপি মগ্গপ্পটিপন্নস্সপি ন ৱট্টতি. যম্পি মগ্গং গচ্ছন্তা একং ৱা দ্ৱে ৱা কোণে উক্খিপিত্ৱা অন্তৰৱাসকস্স উপৰি লগ্গন্তি, অন্তো ৱা একং কাসাৱং তথা নিৱাসেত্ৱা বহি অপৰং নিৱাসেন্তি, সব্বং ন ৱট্টতি. গিলানো পন অন্তোকাসাৱস্স ওৱট্টিকং দস্সেত্ৱা অপৰং উপৰি নিৱাসেতুং লভতি, অগিলানেন দ্ৱে নিৱাসেন্তেন সগুণং কত্ৱা নিৱাসেতব্বানি.
৪৩. ‘‘ন, ভিক্খৱে, উভতোকাজং হৰিতব্বং, যো হৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৮১) ৱচনতো উভতোকাজং হৰিতুং ন ৱট্টতি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, একতোকাজং অন্তৰাকাজং সীসভাৰং খন্ধভাৰং কটিভাৰং ওলম্বক’’ন্তি ৱচনতো একতোকাজাদিং হৰিতুং ৱট্টতি.
৪৪. ‘‘ন, ভিক্খৱে, দীঘং দন্তকট্ঠং খাদিতব্বং, যো খাদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৮২) ৱচনতো ন দীঘং দন্তকট্ঠং খাদিতব্বং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অট্ঠঙ্গুলপৰমং দন্তকট্ঠং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, চতুৰঙ্গুলপচ্ছিমং দন্তকট্ঠ’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৮২) ৱচনতো মনুস্সানং পমাণঙ্গুলেন অট্ঠঙ্গুলপৰমং চতুৰঙ্গুলপচ্ছিমঞ্চ দন্তকট্ঠং খাদিতব্বং.
৪৫. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ৰুক্খো অভিৰুহিতব্বো, যো অভিৰুহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সতি কৰণীযে পোৰিসং ৰুক্খং অভিৰুহিতুং আপদাসু যাৱদত্থ’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৮৪) ৱচনতো ন ৰুক্খং অভিৰুহিতব্বং, সুক্খকট্ঠগহণাদিকিচ্চে পন সতি পুৰিসপ্পমাণং অভিৰুহিতুং ৱট্টতি. আপদাসূতি ৱাড়মিগাদযো ৱা দিস্ৱা মগ্গমূড়্হো ৱা দিসা ওলোকেতুকামো হুত্ৱা দৱডাহং ৱা উদকোঘং ৱা আগচ্ছন্তং দিস্ৱা অতিউচ্চম্পি ৰুক্খং আৰোহিতুং ৱট্টতি.
৪৬. ‘‘ন, ভিক্খৱে, বুদ্ধৱচনং ছন্দসো আৰোপেতব্বং, যো আৰোপেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, সকায নিৰুত্তিযা বুদ্ধৱচনং পৰিযাপুণিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৮৫) ৱচনতো ৱেদং ৱিয বুদ্ধৱচনং সক্কটভাসায ৱাচনামগ্গং আৰোচেতুং ন ৱট্টতি, সকায পন মাগধিকায নিৰুত্তিযা পৰিযাপুণিতব্বং.
৪৭. ‘‘ন, ভিক্খৱে, লোকাযতং পৰিযাপুণিতব্বং, যো পৰিযাপুণেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি(চঊড়ৱ. ২৮৬) আদিৱচনতো লোকাযতসঙ্খাতং ‘‘সব্বং উচ্ছিট্ঠং, সব্বং অনুচ্ছিট্ঠং, সেতো কাকো, কাড়ো বকো ইমিনা চ ইমিনা চ কাৰণেনা’’তি এৱমাদিনিৰত্থককাৰণপটিসংযুত্তং তিত্থিযসত্থং নেৱ পৰিযাপুণিতব্বং, ন পৰস্স ৱাচেতব্বং. ন চ তিৰচ্ছানৱিজ্জা পৰিযাপুণিতব্বা, ন পৰস্স ৱাচেতব্বা.
৪৮. ‘‘ন, ভিক্খৱে, খিপিতে ‘জীৱা’তি ৱত্তব্বো, যো ৱদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, গিহীনং ‘জীৱথ ভন্তে’তি ৱুচ্চমানেন ‘চিৰং জীৱা’তি ৱত্তু’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৮৮) ৱচনতো খিপিতে ‘‘জীৱা’’তি ন ৱত্তব্বং, গিহিনা পন ‘‘জীৱথা’’তি ৱুচ্চমানেন ‘‘চিৰং জীৱা’’তি ৱত্তুং ৱট্টতি.
৪৯. ‘‘ন, ভিক্খৱে, লসুণং খাদিতব্বং, যো খাদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, আবাধপচ্চযা লসুণং খাদিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৮৯) ৱচনতো আবাধং ৱিনা লসুণং খাদিতুং ন ৱট্টতি, সূপসম্পাকাদীসু (পাচি. অট্ঠ. ৭৯৭) পক্খিত্তং পন ৱট্টতি. তঞ্হি পচ্চমানেসু মুগ্গসূপাদীসু ৱা মচ্ছমংসৱিকতিযা ৱা তেলে ৱা বদৰসাড়ৱাদীসু ৱা অম্বিলসাকাদীসু ৱা উত্তৰিভঙ্গেসু ৱা যত্থ কত্থচি অন্তমসো যাগুভত্তেপি পক্খিত্তং ৱট্টতি.
৫০. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অধোতেহি পাদেহি সেনাসনং অক্কমিতব্বং, যো অক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৩২৪) ৱচনতো অধোতেহি পাদেহি মঞ্চপীঠাদিসেনাসনং পৰিকম্মকতা ৱা ভূমি ন অক্কমিতব্বা. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অল্লেহি পাদেহি সেনাসনং অক্কমিতব্বং, যো অক্কমেয্য আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৩২৪) ৱচনতো যেহি (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৩২৪) অক্কন্তট্ঠানে উদকং পঞ্ঞাযতি, এৱৰূপেহি অল্লপাদেহি পৰিভণ্ডকতা ভূমি ৱা সেনাসনং ৱা ন অক্কমিতব্বং. সচে পন উদকসিনেহমত্তমেৱ পঞ্ঞাযতি, ন উদকং, ৱট্টতি. পাদপুঞ্ছনিং পন অল্লপাদেহিপি অক্কমিতুং ৱট্টতিযেৱ. ‘‘ন, ভিক্খৱে, সউপাহনেন সেনাসনং অক্কমিতব্বং, যো অক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৩২৪) ৱচনতো ধোতপাদেহি অক্কমিতব্বট্ঠানং সউপাহনেন অক্কমিতুং ন ৱট্টতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, পৰিকম্মকতায ভূমিযা নিট্ঠুভিতব্বং, যো নিট্ঠুভেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৩২৪) ৱচনতো পৰিকম্মকতায ভূমিযা ন নিট্ঠুভিতব্বং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, খেড়মল্লক’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩২৪) এৱং অনুঞ্ঞাতে খেড়মল্লকে নিট্ঠুভিতব্বং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, চোড়কেন পলিৱেঠেতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩২৪) ৱচনতো সুধাভূমিযা ৱা পৰিভণ্ডভূমিযা ৱা মঞ্চপীঠং নিক্খিপন্তেন সচে তট্টিকা ৱা কটসাৰকো ৱা নত্থি, চোড়কেন মঞ্চপীঠানং পাদা ৱেঠেতব্বা, তস্মিং অসতি পণ্ণম্পি অত্থৰিতুং ৱট্টতি, কিঞ্চি অনত্থৰিত্ৱা ঠপেন্তস্স পন দুক্কটং. যদি পন তত্থ নেৱাসিকা অনত্থতায ভূমিযাপি ঠপেন্তি, অধোতপাদেহিপি ৱড়ঞ্জেন্তি, তথেৱ ৱড়ঞ্জেতুং ৱট্টতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, পৰিকম্মকতা ভিত্তি অপস্সেতব্বা, যো অপস্সেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৩২৪) ৱচনতো পৰিকম্মকতা ভিত্তি সেতভিত্তি ৱা হোতু চিত্তকম্মকতা ৱা, ন অপস্সেতব্বা. ন কেৱলঞ্চ ভিত্তিমেৱ, দ্ৱাৰম্পি ৱাতপানম্পি অপস্সেনফলকম্পি পাসাণত্থম্ভম্পি ৰুক্খত্থম্ভম্পি চীৱৰেন ৱা যেন কেনচি অপ্পটিচ্ছাদেত্ৱা অপস্সিতুং ন লভতি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পচ্চত্থৰিত্ৱা নিপজ্জিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩২৫) ৱচনতো পন ধোতপাদেহি অক্কমিতব্বং, পৰিভণ্ডকতং ভূমিং ৱা ভূমত্থৰণং সেনাসনং ৱা সঙ্ঘিকমঞ্চপীঠং ৱা অত্তনো সন্তকেন পচ্চত্থৰণেন পচ্চত্থৰিত্ৱাৱ নিপজ্জিতব্বং. সচে নিদ্দাযতোপি পচ্চত্থৰণে সঙ্কুটিতে কোচি সৰীৰাৱযৱো মঞ্চং ৱা পীঠং ৱা ফুসতি, আপত্তিযেৱ, লোমেসু পন ফুসন্তেসু লোমগণনায আপত্তিযো. পৰিভোগসীসেন অপস্সযন্তস্সপি এসেৱ নযো. হত্থতলপাদতলেহি পন ফুসিতুং অক্কমিতুং ৱা ৱট্টতি, মঞ্চং ৱা পীঠং ৱা হৰন্তস্স কাযে পটিহঞ্ঞতি, অনাপত্তি.
৫১. ‘‘দসযিমে, ভিক্খৱে, অৱন্দিযা. পুৰেউপসম্পন্নেন পচ্ছুপসম্পন্নো অৱন্দিযো, অনুপসম্পন্নো অৱন্দিযো, নানাসংৱাসকো ৱুড্ঢতৰো অধম্মৱাদী অৱন্দিযো, মাতুগামো অৱন্দিযো, পণ্ডকো অৱন্দিযো, পাৰিৱাসিকো অৱন্দিযো, মূলাযপটিকস্সনাৰহো অৱন্দিযো, মানত্তাৰহো অৱন্দিযো, মানত্তচাৰিকো অৱন্দিযো, অব্ভানাৰহো অৱন্দিযো’’তি (চূড়ৱ. ৩১২) ৱচনতো ইমে দস অৱন্দিযাতি ৱেদিতব্বা.
‘‘পচ্ছুপসম্পন্নেন পুৰেউপসম্পন্নো ৱন্দিযো, নানাসংৱাসকো ৱুড্ঢতৰো ধম্মৱাদী ৱন্দিযো, তথাগতো অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱন্দিযো’’তি (চূড়ৱ. ৩১২) – ৱচনতো ইমে তযো ৱন্দিতব্বা.
৫২. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তীণি তূলানি ৰুক্খতূলং লতাতূলং পোটকীতূল’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৯৭) ৱচনতো ইমানি তীণি তূলানি কপ্পিযানি. তত্থ (চূড়ৱ. অট্ঠ. ২৯৭) ৰুক্খতূলন্তি সিম্বলিৰুক্খাদীনং যেসং কেসঞ্চি ৰুক্খানং তূলং. লতাতূলন্তি খীৰৱল্লিআদীনং যাসং কাসঞ্চি ৱল্লীনং তূলং. পোটকীতূলন্তি পোটকীতিণাদীনং যেসং কেসঞ্চি তিণজাতিকানং অন্তমসো উচ্ছুনড়াদীনম্পি তূলং. এতেহি তীহি সব্বভূতগামা সঙ্গহিতা হোন্তি. ৰুক্খৱল্লিতিণজাতিযো হি মুঞ্চিত্ৱা অঞ্ঞো ভূতগামো নাম নত্থি, তস্মা যস্স কস্সচি ভূতগামস্স তূলং বিম্বোহনে ৱট্টতি. ভিসিং পন পাপুণিত্ৱা সব্বমেতং অকপ্পিযতূলন্তি ৱুচ্চতি. ন কেৱলঞ্চ বিম্বোহনে এতং তূলমেৱ, হংসমোৰাদীনং সব্বসকুণানং সীহাদীনং সব্বচতুপ্পদানঞ্চ লোমম্পি ৱট্টতি, পিযঙ্গুপুপ্ফবকুলপুপ্ফাদীনং পন যং কিঞ্চি পুপ্ফং ন ৱট্টতি. তমালপত্তং সুদ্ধমেৱ ন ৱট্টতি, মিস্সকং পন ৱট্টতি, ভিসীনং অনুঞ্ঞাতং পঞ্চৱিধং উণ্ণাদিতূলম্পি ৱট্টতি.
৫৩. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চ ভিসিযো উণ্ণভিসিং চোড়ভিসিং ৱাকভিসিং তিণভিসিং পণ্ণভিসি’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৯৭) ৱচনতো পঞ্চহি উণ্ণাদীহি পূৰিতা পঞ্চ ভিসিযো অনুঞ্ঞাতা. তূলগণনায হি এতাসং গণনা ৱুত্তা. তত্থ উণ্ণগ্গহণেন ন কেৱলং এড়কলোমমেৱ গহিতং, ঠপেত্ৱা পন মনুস্সলোমং যং কিঞ্চি কপ্পিযাকপ্পিযমংসজাতীনং পক্খিচতুপ্পদানং লোমং সব্বং ইধ উণ্ণগ্গহণেনেৱ গহিতং. তস্মা ছন্নং চীৱৰানং ছন্নং অনুলোমচীৱৰানঞ্চ অঞ্ঞতৰেন ভিসিচ্ছৱিং কত্ৱা তং সব্বং পক্খিপিত্ৱা ভিসিং কাতুং ৱট্টতি. এড়কলোমানি পন অপক্খিপিত্ৱা কম্বলমেৱ চতুগ্গুণং পঞ্চগুণং ৱা পক্খিপিত্ৱা কতাপি উণ্ণভিসিসঙ্খ্যমেৱ গচ্ছতি.
চোড়ভিসিআদীসু যং কিঞ্চি নৱচোড়ং ৱা পুৰাণচোড়ং ৱা সংহৰিত্ৱা অন্তো পক্খিপিত্ৱা ৱা কতা চোড়ভিসি. যং কিঞ্চি ৱাকং পক্খিপিত্ৱা কতা ৱাকভিসি. যং কিঞ্চি তিণং পক্খিপিত্ৱা কতা তিণভিসি. অঞ্ঞত্ৰ সুদ্ধতমালপত্তা যং কিঞ্চি পণ্ণং পক্খিপিত্ৱা কতা পণ্ণভিসীতি ৱেদিতব্বা. তমালপত্তং পন অঞ্ঞেন মিস্সমেৱ ৱট্টতি. সুদ্ধং ন ৱট্টতি. যং পনেতং উণ্ণাদিপঞ্চৱিধং তূলং ভিসিযং ৱট্টতি, তং মসূৰকেপি ৱট্টতীতি কুৰুন্দিযং ৱুত্তং. এতেন মসূৰকং পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতীতি সিদ্ধং হোতি. ভিসিযা পমাণনিযমো নত্থি, মঞ্চভিসি পীঠভিসি ভূমত্থৰণভিসি চঙ্কমনভিসি পাদপুঞ্ছনভিসীতি এতাসং অনুৰূপতো সল্লক্খেত্ৱা অত্তনো ৰুচিৱসেন পমাণং কাতব্বং. বিম্বোহনং পন পমাণযুত্তমেৱ ৱট্টতি.
৫৪. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অড্ঢকাযিকানি বিম্বোহনানি ধাৰেতব্বানি, যো ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৯৭) যেসু কটিতো পট্ঠায যাৱ সীসং উপদহন্তি, তাদিসানি উপড্ঢকাযপ্পমাণানি বিম্বোহনানি পটিক্খিপিত্ৱা ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সীসপ্পমাণং বিম্বোহন’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৯৭) সীসপ্পমাণং অনুঞ্ঞাতং. সীসপ্পমাণং নাম যস্স ৱিত্থাৰতো তীসু কণ্ণেসু দ্ৱিন্নং কণ্ণানং অন্তৰং মিনিযমানং ৱিদত্থি চেৱ চতুৰঙ্গুলঞ্চ হোতি, মজ্ঝট্ঠানং মুট্ঠিৰতনং হোতি. ‘‘দীঘতো পন দিযড্ঢৰতনং ৱা দ্ৱিৰতনং ৱা’’তি কুৰুন্দিযং ৱুত্তং. অযং সীসপ্পমাণস্স উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদো, ইতো উদ্ধং ন ৱট্টতি, হেট্ঠা ৱট্টতি. অগিলানস্স সীসূপধানঞ্চ পাদূপধানঞ্চাতি দ্ৱযমেৱ ৱট্টতি, গিলানস্স বিম্বোহনানি সন্থৰিত্ৱা উপৰি পচ্চত্থৰণং দত্ৱা নিপজ্জিতুম্পি ৱট্টতি. ‘‘যানি পন ভিসীনং অনুঞ্ঞাতানি পঞ্চ কপ্পিযতূলানি, তেহি বিম্বোহনং মহন্তম্পি ৱট্টতী’’তি ফুস্সদেৱত্থেৰো আহ. ৱিনযধৰউপতিস্সত্থেৰো পন ‘‘বিম্বোহনং কৰিস্সামীতি কপ্পিযতূলং ৱা অকপ্পিযতূলং ৱা পক্খিপিত্ৱা কৰোন্তস্স পমাণমেৱ ৱট্টতী’’তি আহ.
৫৫. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আসন্দিক’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৯৭) ৱচনতো চতুৰস্সপীঠসঙ্খাতো আসন্দিকো ৱট্টতি, সো চ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, উচ্চকম্পি আসন্দিক’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৯৭) ৱচনতো অট্ঠঙ্গুলতো উচ্চপাদকোপি ৱট্টতি. একতোভাগেন দীঘপীঠমেৱ হি অট্ঠঙ্গুলতো উচ্চপাদকং ন ৱট্টতি, তস্মা চতুৰস্সপীঠং পমাণাতিক্কন্তম্পি ৱট্টতি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সত্তঙ্গ’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৯৭) ৱচনতো তীসু দিসাসু অপস্সযং কত্ৱা কতমঞ্চোপি ৱট্টতি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, উচ্চকম্পি সত্তঙ্গ’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৯৭) ৱচনতো অযম্পি পমাণাতিক্কন্তো চ ৱট্টতি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভদ্দপীঠ’’ন্তিআদিনা (চূড়ৱ. ২৯৭) পাড়িযং অনুঞ্ঞাতং ৱেত্তমযপীঠং পিলোতিকাবদ্ধপীঠং দাৰুপট্টিকায উপৰি পাদে ঠপেত্ৱা ভোজনফলকং ৱিয কতং এড়কপাদপীঠং আমলকাকাৰেন যোজিতং বহুপাদকং আমণ্ডকৱট্টিকপীঠং পলালপীঠং ফলকপীঠঞ্চ পাড়িযং অনাগতঞ্চ অঞ্ঞম্পি যং কিঞ্চি দাৰুমযপীঠং ৱট্টতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, উচ্চে মঞ্চে সযিতব্বং, যো সযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৯৭) ৱচনতো পমণাতিক্কন্তে মঞ্চে সযন্তস্স দুক্কটং, তং পন কৰোন্তস্স কাৰাপেন্তস্স চ ছেদনকং পাচিত্তিযং. অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তেন ছিন্দিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং. সচে ন ছিন্দিতুকামো হোতি, ভূমিযং নিখনিত্ৱা পমাণং উপৰি দস্সেতি, উত্তানকং ৱা কত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, উক্খিপিত্ৱা তুলাসঙ্ঘাটে ঠপেত্ৱা অট্টং কত্ৱা পৰিভুঞ্জতি, ৱট্টতি. ‘‘ন, ভিক্খৱে, উচ্চা মঞ্চপটিপাদকা ধাৰেতব্বা, যো ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, অট্ঠঙ্গুলপৰমং মঞ্চপটিপাদক’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৯৭) ৱচনতো মনুস্সানং পমাণঙ্গুলেন অট্ঠঙ্গুলপৰমোৱ মঞ্চপটিপাদকো ৱট্টতি, ততো উদ্ধং ন ৱট্টতি.
৫৬. ‘‘ন, ভিক্খৱে, উচ্চাসযনমহাসযনানি ধাৰেতব্বানি, সেয্যথিদং, আসন্দি পল্লঙ্কো গোনকো চিত্তকো পটিকা পটলিকা তূলিকা ৱিকতিকা উদ্দলোমি একন্তলোমি কট্টিস্সং কোসেয্যং কুত্তকং হত্থত্থৰং অস্সত্থৰং ৰথত্থৰং অজিনপৱেণী কদলিমিগপৱৰপচ্চত্থৰণং সউত্তৰচ্ছদং উভতোলোহিতকূপধানং, যো ধাৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৱ. ২৫৪) ৱচনতো উচ্চাসযনমহাসযনানি ন ৱট্টন্তি. তত্থ (মহাৱ. অট্ঠ. ২৫৪) উচ্চাসযনং নাম পমাণাতিক্কন্তং মঞ্চং. মহাসযনং নাম অকপ্পিযত্থৰণং. আসন্দিআদীসু আসন্দীতি পমাণাতিক্কন্তাসনং. পল্লঙ্কোতি পাদেসু ৱাড়ৰূপানি ঠপেত্ৱা কতো. গোনকোতি দীঘলোমকো মহাকোজৱো. চতুৰঙ্গুলাধিকানি কিৰ তস্স লোমানি. চিত্তকোতি ৰতনচিত্ৰউণ্ণামযত্থৰকো. পটিকাতি উণ্ণামযো সেতত্থৰকো. পটলিকাতি ঘনপুপ্ফকো উণ্ণামযলোমত্থৰকো, যো ‘‘আমলকপটো’’তিপি ৱুচ্চতি. তূলিকাতি পকতিতূলিকাযেৱ. ৱিকতিকাতি সীহব্যগ্ঘাদিৰূপৱিচিত্ৰো উণ্ণামযত্থৰকো. উদ্দলোমীতি একতো উগ্গতলোমং উণ্ণামযত্থৰণং. একন্তলোমীতি উভতো উগ্গতলোমং উণ্ণামযত্থৰণং. কট্টিস্সন্তি ৰতনপৰিসিব্বিতং কোসেয্যকট্টিস্সমযং পচ্চত্থৰণং. কোসেয্যন্তি ৰতনপৰিসিব্বিতং কোসিযসুত্তমযং পচ্চত্থৰণং, সুদ্ধকোসেয্যং পন ৱট্টতি.
কুত্তকন্তি সোড়সন্নং নাটকিত্থীনং ঠত্ৱা নচ্চনযোগ্গং উণ্ণামযত্থৰণং. হত্থত্থৰঅস্সত্থৰা হত্থিঅস্সপিট্ঠীসু অত্থৰণকঅত্থৰণা এৱ. ৰথত্থৰেপি এসেৱ নযো. অজিনপৱেণীতি অজিনচম্মেহি মঞ্চপ্পমাণেন সিব্বিত্ৱা কতা পৱেণী. কদলিমিগপৱৰপচ্চত্থৰণন্তি কদলিমিগচম্মং নাম অত্থি, তেন কতং পৱৰপচ্চত্থৰণন্তি অত্থো. তং কিৰ সেতৱত্থস্স উপৰি কদলিমিগচম্মং পত্থৰিত্ৱা সিব্বিত্ৱা কৰোন্তি. সউত্তৰচ্ছদন্তি সহ উত্তৰচ্ছদেন, উপৰিবদ্ধেন ৰত্তৱিতানেন সদ্ধিন্তি অত্থো. সেতৱিতানম্পি হেট্ঠা অকপ্পিযপচ্চত্থৰণে সতি ন ৱট্টতি, অসতি পন ৱট্টতি. উভতোলোহিতকূপধানন্তি সীসূপধানঞ্চ পাদূপধানঞ্চাতি মঞ্চস্স উভতোলোহিতকূপধানং, এতং ন কপ্পতি. যং পন একমেৱ উপধানং উভোসু পস্সেসু ৰত্তং ৱা হোতু পদুমৱণ্ণং ৱা ৱিচিত্ৰং ৱা, সচে পমাণযুত্তং, ৱট্টতি, মহাউপধানং পন পটিক্খিত্তং. গোনকাদীনি (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৩২০) সঙ্ঘিকৱিহাৰে ৱা পুগ্গলিকৱিহাৰে ৱা মঞ্চপীঠকেসু অত্থৰিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টন্তি, ধম্মাসনে পন গিহিৱিকতনীহাৰেন লব্ভন্তি, তত্ৰাপি নিপজ্জিতুং ন ৱট্টতি.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ঠপেত্ৱা তীণি আসন্দিং পল্লঙ্কং তূলিকং গিহিৱিকতং অভিনিসীদিতুং, ন ত্ৱেৱ অভিনিপজ্জিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩১৪) – ৱচনতো আসন্দাদিত্তযং ঠপেত্ৱা অৱসেসেসু গোনকাদীসু গিহিৱিকতেসু ধম্মাসনে ৱা ভত্তগ্গে ৱা অন্তৰঘৰে ৱা নিসীদিতুং ৱট্টতি, নিপজ্জিতুং ন ৱট্টতি. তূলোনদ্ধং পন মঞ্চপীঠং ভত্তগ্গে অন্তৰঘৰেযেৱ নিসীদিতুং ৱট্টতি, তত্থাপি নিপজ্জিতুং ৱট্টতি. তূলোনদ্ধং পন মঞ্চপীঠং কাৰাপেন্তস্সপি উদ্দালনকং পাচিত্তিযং.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ওনদ্ধমঞ্চং ওনদ্ধপীঠ’’ন্তি (চূড়ৱ. ২৯৭) ৱচনতো পন চম্মাদীহি ওনদ্ধং মঞ্চপীঠং ৱট্টতি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পাৱাৰং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, কোসেয্যপাৱাৰং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, কোজৱং. অনুজানামি, ভিক্খৱে, কম্বল’’ন্তি (মহাৱ. ৩৩৭-৩৩৮) – ৱচনতো পাৱাৰাদীনি সঙ্ঘিকানি ৱা হোন্তু পুগ্গলিকানি ৱা, যথাসুখং ৱিহাৰে ৱা অন্তৰঘৰে ৱা যত্থ কত্থচি পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টন্তি. কোজৱং পনেত্থ পকতিকোজৱমেৱ ৱট্টতি, মহাপিট্ঠিযকোজৱং ন ৱট্টতি.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সব্বং পাসাদপৰিভোগ’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩২০) ৱচনতো সুৱণ্ণৰজতাদিৱিচিত্ৰানি (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৩২০) কৱাটানি মঞ্চপীঠানি তালৱণ্টানি সুৱণ্ণৰজতযোনি পানীযঘটপানীযসৰাৱানি, যং কিঞ্চি চিত্তকম্মকতং, সব্বং সেনাসনপৰিভোগে ৱট্টতি. ‘‘পাসাদস্স দাসিদাসং খেত্তৱত্থুং গোমহিংসং দেমা’’তি ৱদন্তি, পাটেক্কং গহণকিচ্চং নত্থি, পাসাদে পটিগ্গহিতে পটিগ্গহিতমেৱ হোতি.