নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

ৱিনযপিটকে

ৱিনযসঙ্গহ-অট্ঠকথা

গন্থাৰম্ভকথা

ৱত্থুত্তযং নমস্সিত্ৱা, সৰণং সব্বপাণিনং;

ৱিনযে পাটৱত্থায, যোগাৱচৰভিক্খুনং.

ৱিপ্পকিণ্ণমনেকত্থ, পাড়িমুত্তৱিনিচ্ছযং;

সমাহৰিত্ৱা একত্থ, দস্সযিস্সমনাকুলং.

তত্ৰাযং মাতিকা –

‘‘দিৱাসেয্যা পৰিক্খাৰো, ভেসজ্জকৰণম্পি চ;

পৰিত্তং পটিসন্থাৰো, ৱিঞ্ঞত্তি কুলসঙ্গহো.

‘‘মচ্ছমংসং অনামাসং, অধিট্ঠানৱিকপ্পনং;

চীৱৰেনৱিনাৱাসো, ভণ্ডস্স পটিসামনং.

‘‘কযৱিক্কযসমাপত্তি, ৰূপিযাদিপটিগ্গহো;

দানৱিস্সাসগ্গাহেহি, লাভস্স পৰিণামনং.

‘‘পথৱী ভূতগামো চ, দুৱিধং সহসেয্যকং;

ৱিহাৰে সঙ্ঘিকে সেয্যং, সন্থৰিত্ৱান পক্কমো.

‘‘কালিকানিপি চত্তাৰি, কপ্পিযা চতুভূমিযো;

খাদনীযাদিপটিগ্গাহো, পটিক্খেপপৱাৰণা.

‘‘পব্বজ্জা নিস্সযো সীমা, উপোসথপৱাৰণং;

ৱস্সূপনাযিকা ৱত্তং, চতুপচ্চযভাজনং.

‘‘কথিনং গৰুভণ্ডানি, চোদনাদিৱিনিচ্ছযো;

গৰুকাপত্তিৱুট্ঠানং, কম্মাকম্মং পকিণ্ণক’’ন্তি.

১. দিৱাসেয্যৱিনিচ্ছযকথা

১. তত্থ দিৱাসেয্যাতি দিৱানিপজ্জনং. তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, দিৱা পটিসল্লীযন্তেন দ্ৱাৰং সংৱৰিত্ৱা পটিসল্লীযিতু’’ন্তি (পাৰা. ৭৭) ৱচনতো দিৱা নিপজ্জন্তেন দ্ৱাৰং সংৱৰিত্ৱা নিপজ্জিতব্বং. এত্থ চ কিঞ্চাপি পাড়িযং ‘‘অযং নাম আপত্তী’’তি ন ৱুত্তা, ৱিৱৰিত্ৱা নিপন্নদোসেন পন উপ্পন্নে ৱত্থুস্মিং দ্ৱাৰং সংৱৰিত্ৱা নিপজ্জিতুং অনুঞ্ঞাতত্তা অসংৱৰিত্ৱা নিপজ্জন্তস্স অট্ঠকথাযং দুক্কটং (পাৰা. অট্ঠ. ১.৭৭) ৱুত্তং. ভগৱতো হি অধিপ্পাযং ঞত্ৱা উপালিত্থেৰাদীহি অট্ঠকথা ঠপিতা. ‘‘অত্থাপত্তি দিৱা আপজ্জতি, নো ৰত্তি’’ন্তি (পৰি. ৩২৩) ইমিনাপি চেতং সিদ্ধং.

২. কীদিসং পন দ্ৱাৰং সংৱৰিতব্বং, কীদিসং ন সংৱৰিতব্বং? ৰুক্খপদৰৱেড়ুপদৰকিলঞ্জপণ্ণাদীনং যেন কেনচি কৱাটং কত্ৱা হেট্ঠা উদুক্খলে উপৰি উত্তৰপাসকে চ পৱেসেত্ৱা কতং পৰিৱত্তকদ্ৱাৰমেৱ সংৱৰিতব্বং. অঞ্ঞং গোৰূপানং ৱজেসু ৱিয ৰুক্খসূচিকণ্টকদ্ৱাৰং, গামথকনকং চক্কলকযুত্তদ্ৱাৰং, ফলকেসু ৱা কিটিকাসু ৱা দ্ৱে তীণি চক্কলকানি যোজেত্ৱা কতং সংসৰণকিটিকদ্ৱাৰং, আপণেসু ৱিয কতং উগ্ঘাটনকিটিকদ্ৱাৰং, দ্ৱীসু তীসু ঠানেসু ৱেড়ুসলাকা গোপ্ফেত্ৱা পণ্ণকুটীসু কতং সলাকহত্থকদ্ৱাৰং, দুস্সসাণিদ্ৱাৰন্তি এৱৰূপং দ্ৱাৰং ন সংৱৰিতব্বং. পত্তহত্থস্স কৱাটপ্পণামনে পন একং দুস্সসাণিদ্ৱাৰমেৱ অনাপত্তিকৰং, অৱসেসানি পণামেন্তস্স আপত্তি. দিৱা পটিসল্লীযন্তস্স পন পৰিৱত্তকদ্ৱাৰমেৱ আপত্তিকৰং, সেসানি সংৱৰিত্ৱা ৱা অসংৱৰিত্ৱা ৱা নিপজ্জন্তস্স আপত্তি নত্থি, সংৱৰিত্ৱা পন নিপজ্জিতব্বং, এতং ৱত্তং.

৩. পৰিৱত্তকদ্ৱাৰং কিত্তকেন সংৱুতং হোতি? সূচিঘটিকাসু দিন্নাসু সংৱুতমেৱ হোতি. অপিচ খো সূচিমত্তেপি দিন্নে ৱট্টতি, ঘটিকামত্তেপি দিন্নে ৱট্টতি, দ্ৱাৰবাহং ফুসিত্ৱা ঠপিতমত্তেপি ৱট্টতি, ঈসকং অফুসিতেপি ৱট্টতি, সব্বন্তিমেন ৱিধিনা যাৱতা সীসং নপ্পৱিসতি, তাৱতা অফুসিতেপি ৱট্টতি. সচে বহূনং ৱড়ঞ্জনট্ঠানং হোতি, ভিক্খুং ৱা সামণেৰং ৱা ‘‘দ্ৱাৰং, আৱুসো, জগ্গাহী’’তি ৱত্ৱাপি নিপজ্জিতুং ৱট্টতি. অথ ভিক্খূ চীৱৰকম্মং ৱা অঞ্ঞং ৱা কিঞ্চি কৰোন্তা নিসিন্না হোন্তি, ‘‘এতে দ্ৱাৰং জগ্গিস্সন্তী’’তি আভোগং কত্ৱাপি নিপজ্জিতুং ৱট্টতি. কুৰুন্দট্ঠকথাযং পন ‘‘উপাসকম্পি আপুচ্ছিত্ৱা ৱা ‘এস জগ্গিস্সতী’তি আভোগং কত্ৱা ৱা নিপজ্জিতুং ৱট্টতি, কেৱলং ভিক্খুনিং ৱা মাতুগামং ৱা আপুচ্ছিতুং ন ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং, তং যুত্তং. এৱং সব্বত্থপি যো যো থেৰৱাদো ৱা অট্ঠকথাৱাদো ৱা পচ্ছা ৱুচ্চতি, সো সোৱ পমাণন্তি গহেতব্বং.

৪. অথ দ্ৱাৰস্স উদুক্খলং ৱা উত্তৰপাসকো ৱা ভিন্নো হোতি অট্ঠপিতো ৱা, সংৱৰিতুং ন সক্কোতি, নৱকম্মত্থং ৱা পন ইট্ঠকপুঞ্জো ৱা মত্তিকাদীনং ৱা ৰাসি অন্তোদ্ৱাৰে কতো হোতি, অট্টং ৱা বন্ধন্তি, যথা সংৱৰিতুং ন সক্কোতি. এৱৰূপে অন্তৰাযে সতি অসংৱৰিত্ৱাপি নিপজ্জিতুং ৱট্টতি. যদি পন কৱাটং নত্থি, লদ্ধকপ্পমেৱ. উপৰি সযন্তেন নিস্সেণিং আৰোপেত্ৱা নিপজ্জিতব্বং. সচে নিস্সেণিমত্থকে থকনকং হোতি, থকেত্ৱাপি নিপজ্জিতব্বং. গব্ভে নিপজ্জন্তেন গব্ভদ্ৱাৰং ৱা পমুখদ্ৱাৰং ৱা যং কিঞ্চি সংৱৰিত্ৱা নিপজ্জিতুং ৱট্টতি. সচে এককুট্টকে গেহে দ্ৱীসু পস্সেসু দ্ৱাৰানি কত্ৱা ৱড়ঞ্জন্তি, দ্ৱেপি দ্ৱাৰানি জগ্গিতব্বানি, তিভূমকেপি পাসাদে দ্ৱাৰং জগ্গিতব্বমেৱ. সচে ভিক্খাচাৰা পটিক্কম্ম লোহপাসাদসদিসং পাসাদং বহূ ভিক্খূ দিৱাৱিহাৰত্থং পৱিসন্তি, সঙ্ঘত্থেৰেন দ্ৱাৰপালস্স ‘‘দ্ৱাৰং জগ্গাহী’’তি ৱত্ৱা ৱা ‘‘দ্ৱাৰজগ্গনং নাম এতস্স ভাৰো’’তি আভোগং কত্ৱা ৱা পৱিসিত্ৱা নিপজ্জিতব্বং. যাৱ সঙ্ঘনৱকেন এৱমেৱ কাতব্বং. পুৰে পৱিসন্তানং ‘‘দ্ৱাৰজগ্গনং নাম পচ্ছিমানং ভাৰো’’তি এৱং আভোগং কাতুম্পি ৱট্টতি. অনাপুচ্ছা ৱা আভোগং অকত্ৱা ৱা অন্তোগব্ভে ৱা অসংৱুতদ্ৱাৰে বহি ৱা নিপজ্জন্তানং আপত্তি. গব্ভে ৱা বহি ৱা নিপজ্জনকালেপি ‘‘দ্ৱাৰজগ্গনং নাম মহাদ্ৱাৰে দ্ৱাৰপালস্স ভাৰো’’তি আভোগং কত্ৱা নিপজ্জিতুং ৱট্টতিযেৱ. এৱং লোহপাসাদাদীসু আকাসতলে নিপজ্জন্তেনপি দ্ৱাৰং সংৱৰিতব্বমেৱ.

অযঞ্হেত্থ সঙ্খেপো – ইদং দিৱাপটিসল্লীযনং যেন কেনচি পৰিক্খিত্তে সদ্ৱাৰবন্ধে ঠানে কথিতং, তস্মা অব্ভোকাসে ৱা ৰুক্খমূলে ৱা মণ্ডপে ৱা যত্থ কত্থচি সদ্ৱাৰবন্ধে নিপজ্জন্তেন দ্ৱাৰং সংৱৰিত্ৱাৱ নিপজ্জিতব্বং. সচে মহাপৰিৱেণং হোতি মহাবোধিযঙ্গণলোহপাসাদঙ্গণসদিসং বহূনং ওসৰণট্ঠানং, যত্থ দ্ৱাৰং সংৱুতম্পি সংৱুতট্ঠানে ন তিট্ঠতি, দ্ৱাৰং অলভন্তা পাকাৰং আৰুহিত্ৱাপি ৱিচৰন্তি, তত্থ সংৱৰণকিচ্চং নত্থি. ৰত্তিং দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা নিপন্নো অৰুণে উগ্গতে ৱুট্ঠাতি, অনাপত্তি. সচে পন পবুজ্ঝিত্ৱা পুন সুপতি, আপত্তি. যো পন ‘‘অৰুণে উগ্গতে ৱুট্ঠহিস্সামী’’তি পৰিচ্ছিন্দিত্ৱাৱ দ্ৱাৰং অসংৱৰিত্ৱা ৰত্তিং নিপজ্জতি, যথাপৰিচ্ছেদমেৱ ৱুট্ঠাতি, তস্স আপত্তিযেৱ. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘এৱং নিপজ্জন্তো অনাদৰিযদুক্কটাপি ন মুচ্চতী’’তি ৱুত্তং.

৫. যো পন বহুদেৱ ৰত্তিং জগ্গিত্ৱা অদ্ধানং ৱা গন্ত্ৱা দিৱা কিলন্তৰূপো মঞ্চে নিসিন্নো পাদে ভূমিতো অমোচেত্ৱাৱ নিদ্দাৱসেন নিপজ্জতি, তস্স অনাপত্তি. সচে ওক্কন্তনিদ্দো অজানন্তোপি পাদে মঞ্চকং আৰোপেতি, আপত্তিযেৱ. নিসীদিত্ৱা অপস্সায সুপন্তস্স অনাপত্তি. যোপি চ ‘‘নিদ্দং ৱিনোদেস্সামী’’তি চঙ্কমন্তো পতিত্ৱা সহসা ৱুট্ঠাতি, তস্সপি অনাপত্তি. যো পন পতিত্ৱা তত্থেৱ সযতি, ন ৱুট্ঠাতি, তস্স আপত্তি.

কো মুচ্চতি, কো ন মুচ্চতীতি? মহাপচ্চৰিযং তাৱ ‘‘একভঙ্গেন নিপন্নকো এৱ মুচ্চতি. পাদে পন ভূমিতো মোচেত্ৱা নিপন্নোপি যক্খগহিতকোপি ৱিসঞ্ঞীভূতোপি ন মুচ্চতী’’তি ৱুত্তং. কুৰুন্দট্ঠকথাযং পন ‘‘বন্ধিত্ৱা নিপজ্জাপিতোৱ মুচ্চতী’’তি ৱুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পন ‘‘যো চঙ্কমন্তো মুচ্ছিত্ৱা পতিতো তত্থেৱ সুপতি, তস্সপি অৱিসযতায আপত্তি ন দিস্সতি. আচৰিযা পন এৱং ন কথযন্তি, তস্মা আপত্তিযেৱাতি মহাপদুমত্থেৰেন ৱুত্তং. দ্ৱে পন জনা আপত্তিতো মুচ্চন্তিযেৱ, যো চ যক্খগহিতকো, যো চ বন্ধিত্ৱা নিপজ্জাপিতো’’তি.

ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে

দিৱাসেয্যৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.

২. পৰিক্খাৰৱিনিচ্ছযকথা

৬. পৰিক্খাৰোতি সমণপৰিক্খাৰো. তত্ৰাযং কপ্পিযাকপ্পিযপৰিক্খাৰৱিনিচ্ছযো (পাৰা. অট্ঠ. ১.৮৫) – কেচি তালপণ্ণচ্ছত্তং অন্তো ৱা বহি ৱা পঞ্চৱণ্ণেন সুত্তেন সিব্বিত্ৱা ৱণ্ণমট্ঠং কৰোন্তি, তং ন ৱট্টতি. একৱণ্ণেন পন নীলেন ৱা পীতকেন ৱা যেন কেনচি সুত্তেন অন্তো ৱা বহি ৱা সিব্বিতুং, ছত্তদণ্ডগ্গাহকং সলাকপঞ্জৰং ৱা ৱিনন্ধিতুং ৱট্টতি, তঞ্চ খো থিৰকৰণত্থং ৱট্টতি, ন ৱণ্ণমট্ঠত্থায. ছত্তপণ্ণেসু মকৰদন্তকং ৱা অড্ঢচন্দকং ৱা ছিন্দিতুং ন ৱট্টতি. ছত্তদণ্ডে গেহত্থম্ভেসু ৱিয ঘটকো ৱা ৱাড়ৰূপকং ৱা ন ৱট্টতি. সচেপি সব্বত্থ আৰগ্গেন লেখা দিন্না হোতি, সাপি ন ৱট্টতি. ঘটকং ৱা ৱাড়ৰূপকং ৱা ভিন্দিত্ৱা ধাৰেতব্বং, লেখাপি ঘংসিত্ৱা ৱা অপনেতব্বা, সুত্তকেন ৱা দণ্ডো ৱেঠেতব্বো. দণ্ডবুন্দে পন অহিচ্ছত্তকসণ্ঠানং ৱট্টতি. ৱাতপ্পহাৰেন অচলনত্থং ছত্তমণ্ডলিকং ৰজ্জুকেহি গাহেত্ৱা দণ্ডে বন্ধন্তি, তস্মিং বন্ধনট্ঠানে ৱলযমিৱ উক্কিৰিত্ৱা লেখং ঠপেন্তি, সা ৱট্টতি.

৭. চীৱৰমণ্ডনত্থায নানাসুত্তকেহি সতপদিসদিসং সিব্বন্তা আগন্তুকপট্টং ঠপেন্তি, অঞ্ঞম্পি যং কিঞ্চি সূচিকম্মৱিকাৰং কৰোন্তি, পট্টমুখে ৱা পৰিযন্তে ৱা ৱেণিং ৱা সঙ্খলিকং ৱা মুগ্গৰং ৱা এৱমাদি সব্বং ন ৱট্টতি, পকতিসূচিকম্মমেৱ ৱট্টতি. গণ্ঠিকপট্টকঞ্চ পাসকপট্টকঞ্চ অট্ঠকোণম্পি সোড়সকোণম্পি কৰোন্তি, তত্থ অগ্ঘিযগযমুগ্গৰাদীনি দস্সেন্তি, কক্কটক্খীনি উক্কিৰন্তি, সব্বং ন ৱট্টতি, চতুকোণমেৱ ৱট্টতি, কোণসুত্তপীড়কা চ চীৱৰে ৰত্তে দুৱিঞ্ঞেয্যৰূপা ৱট্টন্তি. কঞ্জিকপিট্ঠখলিঅঅলকাদীসু চীৱৰং পক্খিপিতুং ন ৱট্টতি, চীৱৰকম্মকালে পন হত্থমলসূচিমলাদীনং ধোৱনত্থং কিলিট্ঠকালে চ ধোৱনত্থং ৱট্টতি, গন্ধং ৱা লাখং ৱা তেলং ৱা ৰজনে পক্খিপিতুং ন ৱট্টতি.

ৰজনেসু চ হলিদ্দিং ঠপেত্ৱা সব্বং মূলৰজনং ৱট্টতি, মঞ্জিট্ঠিঞ্চ তুঙ্গহাৰঞ্চ ঠপেত্ৱা সব্বং খন্ধৰজনং ৱট্টতি. তুঙ্গহাৰো নাম একো সকণ্টকৰুক্খো, তস্স হৰিতালৱণ্ণং খন্ধৰজনং হোতি. লোদ্দঞ্চ কণ্ডুলঞ্চ ঠপেত্ৱা সব্বং তচৰজনং ৱট্টতি. অল্লিপত্তঞ্চ নীলিপত্তঞ্চ ঠপেত্ৱা সব্বং পত্তৰজনং ৱট্টতি. গিহিপৰিভুত্তকং পন অল্লিপত্তেন একৱাৰং ৰজিতুং ৱট্টতি. কিংসুকপুপ্ফঞ্চ কুসুম্ভপুপ্ফঞ্চ ঠপেত্ৱা সব্বং পুপ্ফৰজনং ৱট্টতি. ফলৰজনে পন ন কিঞ্চি ন ৱট্টতি (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৪৪).

৮. চীৱৰং ৰজিত্ৱা সঙ্খেন ৱা মণিনা ৱা যেন কেনচি ন ঘট্টেতব্বং, ভূমিযং জাণুকানি নিহন্ত্ৱা হত্থেহি গহেত্ৱা দোণিযম্পি ন ঘংসিতব্বং. দোণিযং ৱা ফলকে ৱা ঠপেত্ৱা অন্তে গাহাপেত্ৱা হত্থেন পহৰিতুং পন ৱট্টতি, তম্পি মুট্ঠিনা ন কাতব্বং. পোৰাণকত্থেৰা পন দোণিযম্পি ন ঠপেসুং. একো চীৱৰং গহেত্ৱা তিট্ঠতি, অপৰো হত্থে কত্ৱা হত্থেন পহৰতি. চীৱৰস্স কণ্ণসুত্তকং ন ৱট্টতি, ৰজিতকালে ছিন্দিতব্বং. যং পন ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, কণ্ণসুত্তক’’ন্তি (মহাৱ. ৩৪৪) এৱং অনুঞ্ঞাতং, তং অনুৱাতে পাসকং কত্ৱা বন্ধিতব্বং ৰজনকালে লগ্গনত্থায. গণ্ঠিকেপি সোভাকৰণত্থং লেখা ৱা পীড়কা ৱা ন ৱট্টতি, নাসেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং.

৯. পত্তে ৱা থালকে ৱা আৰগ্গেন লেখং কৰোন্তি অন্তো ৱা বহি ৱা, ন ৱট্টতি. পত্তং ভমং আৰোপেত্ৱা মজ্জিত্ৱা পচন্তি ‘‘মণিৱণ্ণং কৰিস্সামা’’তি, ন ৱট্টতি, তেলৱণ্ণো পন ৱট্টতি. পত্তমণ্ডলে ভিত্তিকম্মং ন ৱট্টতি, মকৰদন্তকং পন ৱট্টতি.

ধমকৰণছত্তকস্স উপৰি ৱা হেট্ঠা ৱা ধমকৰণকুচ্ছিযং ৱা লেখা ন ৱট্টতি, ছত্তমুখৱট্টিযং পনস্স লেখা ৱট্টতি.

১০. কাযবন্ধনস্স সোভনত্থং তহিং তহিং দিগুণং সুত্তং কোট্টেন্তি, কক্কটক্খীনি উট্ঠাপেন্তি, ন ৱট্টতি, উভোসু পন অন্তেসু দসামুখস্স থিৰভাৱায দিগুণং কোট্টেতুং ৱট্টতি. দসামুখে পন ঘটকং ৱা মকৰমুখং ৱা দেড্ডুভসীসং ৱা যং কিঞ্চি ৱিকাৰৰূপং কাতুং ন ৱট্টতি, তত্থ তত্থ অচ্ছীনি দস্সেত্ৱা মালাকম্মাদীনি ৱা কত্ৱা কোট্টিতকাযবন্ধনম্পি ন ৱট্টতি, উজুকমেৱ পন মচ্ছকণ্টকং ৱা খজ্জূৰিপত্তকং ৱা মট্ঠকপট্টিকং ৱা কত্ৱা কোট্টেতুং ৱট্টতি. কাযবন্ধনস্স দসা একা ৱট্টতি, দ্ৱে তীণি চত্তাৰিপি ৱট্টন্তি, ততো পৰং ন ৱট্টন্তি. ৰজ্জুককাযবন্ধনং একমেৱ ৱট্টতি, পামঙ্গসণ্ঠানং পন একম্পি ন ৱট্টতি, দসা পন পামঙ্গসণ্ঠানাপি ৱট্টতি, বহুৰজ্জুকে একতো কত্ৱা একেন নিৰন্তৰং ৱেঠেত্ৱা কতং বহুৰজ্জুকন্তি ন ৱত্তব্বং, তং ৱট্টতি.

কাযবন্ধনৱিধে অট্ঠমঙ্গলাদিকং যং কিঞ্চি ৱিকাৰৰূপং ন ৱট্টতি, পৰিচ্ছেদলেখামত্তং ৱট্টতি. ৱিধকস্স উভোসু অন্তেসু থিৰকৰণত্থায ঘটকং কৰোন্তি, অযম্পি ৱট্টতি.

১১. অঞ্জনিযং ইত্থিপুৰিসচতুপ্পদসকুণৰূপং ৱা মালাকম্মলতাকম্মমকৰদন্তকগোমুত্তকঅড্ঢচন্দকাদিভেদং ৱা ৱিকাৰৰূপং ন ৱট্টতি, ঘংসিত্ৱা ৱা ভিন্দিত্ৱা ৱা যথা ৱা ন পঞ্ঞাযতি, তথা সুত্তকেন ৱেঠেত্ৱা ৱড়ঞ্জেতব্বা. উজুকমেৱ পন চতুৰংসা ৱা অট্ঠংসা ৱা সোড়সংসা ৱা অঞ্জনী ৱট্টতি. হেট্ঠতোপিস্সা দ্ৱে ৱা তিস্সো ৱা ৱট্টলেখাযো ৱট্টন্তি, গীৱাযম্পিস্সা পিধানকবন্ধনত্থং একা ৱট্টলেখা ৱট্টতি.

অঞ্জনীসলাকাযপি ৱণ্ণমট্ঠকম্মং ন ৱট্টতি, অঞ্জনীথৱিকাযপি যং কিঞ্চি নানাৱণ্ণেন সুত্তেন ৱণ্ণমট্ঠকম্মং ন ৱট্টতি. এসেৱ নযো কুঞ্চিককোসকেপি. কুঞ্চিকায ৱণ্ণমট্ঠকম্মং ন ৱট্টতি, তথা সিপাটিকায. একৱণ্ণসুত্তেন পন যেন কেনচি যং কিঞ্চি সিব্বিতুং ৱট্টতি.

১২. আৰকণ্টকেপি ৱট্টমণিকং ৱা অঞ্ঞং ৱা ৱণ্ণমট্ঠং ন ৱট্টতি, গীৱাযং পন পৰিচ্ছেদলেখা ৱট্টতি. পিপ্ফলিকেপি মণিকং ৱা পীড়কং ৱা যং কিঞ্চি উট্ঠাপেতুং ন ৱট্টতি, দণ্ডকে পন পৰিচ্ছেদলেখা ৱট্টতি. নখচ্ছেদনং ৱলিতকংযেৱ কৰোন্তি, তস্মা তং ৱট্টতি. উত্তৰাৰণিযং ৱাপি অৰণিধনুকে ৱা উপৰিপেল্লনদণ্ডকে ৱা মালাকম্মাদি যং কিঞ্চি ৱণ্ণমট্ঠং ন ৱট্টতি. পেল্লনদণ্ডকস্স পন ৱেমজ্ঝে মণ্ডলং হোতি, তত্থ পৰিচ্ছেদলেখামত্তং ৱট্টতি. সূচিসণ্ডাসং কৰোন্তি, যেন সূচিং ডংসাপেত্ৱা ঘংসন্তি, তত্থ মকৰমুখাদিকং যং কিঞ্চি ৱণ্ণমট্ঠং ন ৱট্টতি, সূচিডংসনত্থং পন মুখমত্তং হোতি, তং ৱট্টতি.

দন্তকট্ঠচ্ছেদনৱাসিযম্পি যং কিঞ্চি ৱণ্ণমট্ঠং ন ৱট্টতি, উজুকমেৱ কপ্পিযলোহেন উভোসু ৱা পস্সেসু চতুৰংসং ৱা অট্ঠংসং ৱা বন্ধিতুং ৱট্টতি. কত্তৰদণ্ডেপি যং কিঞ্চি ৱণ্ণমট্ঠং ন ৱট্টতি, হেট্ঠা একা ৱা দ্ৱে ৱা ৱট্টলেখা উপৰি অহিচ্ছত্তকমকুড়মত্তঞ্চ ৱট্টতি.

১৩. তেলভাজনেসু ৱিসাণে ৱা নাড়িযং ৱা অলাবুকে ৱা আমণ্ডসাৰকে ৱা ঠপেত্ৱা ইত্থিৰূপং পুৰিসৰূপঞ্চ অৱসেসং সব্বম্পি ৱণ্ণমট্ঠকম্মং ৱট্টতি. মঞ্চপীঠে ভিসিবিম্বোহনে ভূমত্থৰণে পাদপুঞ্ছনে চঙ্কমনভিসিযা সম্মুঞ্জনিযং কচৱৰছড্ডনকে ৰজনদোণিকায পানীযউড়ুঙ্কে পানীযঘটে পাদকথলিকায ফলকপীঠকে ৱলযাধাৰকে দণ্ডাধাৰকে পত্তপিধানে তালৱণ্টে বীজনেতি এতেসু সব্বং মালাকম্মাদি ৱণ্ণমট্ঠকম্মং ৱট্টতি.

১৪. সেনাসনে পন দ্ৱাৰকৱাটৱাতপানকৱাটাদীসু সব্বৰতনমযম্পি ৱণ্ণমট্ঠকম্মং ৱট্টতি. সেনাসনে কিঞ্চি পটিসেধেতব্বং নত্থি অঞ্ঞত্ৰ ৱিৰুদ্ধসেনাসনা. ৱিৰুদ্ধসেনাসনং নাম অঞ্ঞেসং সীমায ৰাজৱল্লভেহি কতসেনাসনং ৱুচ্চতি. তস্মা যে তাদিসং সেনাসনং কৰোন্তি, তে ৱত্তব্বা ‘‘মা অম্হাকং সীমায সেনাসনং কৰোথা’’তি. অনাদিযিত্ৱা কৰোন্তিযেৱ, পুনপি ৱত্তব্বা ‘‘মা এৱং অকত্থ, মা অম্হাকং উপোসথপৱাৰণানং অন্তৰাযমকত্থ, মা সামগ্গিং ভিন্দিত্থ, তুম্হাকং সেনাসনং কতম্পি কতট্ঠানে ন ঠস্সতী’’তি. সচে বলক্কাৰেন কৰোন্তিযেৱ, যদা তেসং লজ্জিপৰিসা উস্সন্না হোতি, সক্কা চ হোতি লদ্ধুং ধম্মিকো ৱিনিচ্ছযো, তদা তেসং পেসেতব্বং ‘‘তুম্হাকং আৱাসং হৰথা’’তি. সচে যাৱততিযং পেসিতে হৰন্তি, সাধু. নো চে হৰন্তি, ঠপেত্ৱা বোধিঞ্চ চেতিযঞ্চ অৱসেসসেনাসনানি ভিন্দিতব্বানি, নো চ খো অপৰিভোগং কৰোন্তেহি, পটিপাটিযা পন ছদনগোপানসীইট্ঠকাদীনি অপনেত্ৱা তেসং পেসেতব্বং ‘‘তুম্হাকং দব্বসম্ভাৰে হৰথা’’তি. সচে হৰন্তি, সাধু. নো চে হৰন্তি, অথ তেসু দব্বসম্ভাৰেসু হিমৱস্সৱাতাতপাদীহি পূতিভূতেসু ৱা চোৰেহি ৱা হটেসু অগ্গিনা ৱা দড্ঢেসু সীমসামিকা ভিক্খূ অনুপৱজ্জা, ন লব্ভা চোদেতুং ‘‘তুম্হেহি অম্হাকং দব্বসম্ভাৰা নাসিতা’’তি ৱা ‘‘তুম্হাকং গীৱা’’তি ৱা. যং পন সীমসামিকেহি ভিক্খূহি কতং, তং সুকতমেৱ হোতি. যোপি ভিক্খু বহুস্সুতো ৱিনযঞ্ঞূ অঞ্ঞং ভিক্খুং অকপ্পিযপৰিক্খাৰং গহেত্ৱা ৱিচৰন্তং দিস্ৱা ছিন্দাপেয্য ৱা ভিন্দাপেয্য ৱা, অনুপৱজ্জো, সো নেৱ চোদেতব্বো ন সাৰেতব্বো, ন তং লব্ভা ৱত্তুং ‘‘অযং নাম মম পৰিক্খাৰো তযা নাসিতো, তং মে দেহী’’তি.

ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে

পৰিক্খাৰৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.

৩. ভেসজ্জাদিকৰণৱিনিচ্ছযকথা

১৫. ভেসজ্জকৰণপৰিত্তপটিসন্থাৰেসু পন ভেসজ্জকৰণে তাৱ অযং ৱিনিচ্ছযো (পাৰা. অট্ঠ. ২.১৮৫-৭) – আগতাগতস্স পৰজনস্স ভেসজ্জং ন কাতব্বং, কৰোন্তো দুক্কটং আপজ্জতি. পঞ্চন্নং পন সহধম্মিকানং কাতব্বং ভিক্খুস্স ভিক্খুনিযা সিক্খমানায সামণেৰস্স সামণেৰিযাতি. সমসীলসদ্ধাপঞ্ঞানঞ্হি এতেসং তীসু সিক্খাসু যুত্তানং ভেসজ্জং অকাতুং ন লব্ভতি. কৰোন্তেন চ সচে তেসং অত্থি, তেসং সন্তকং গহেত্ৱা যোজেত্ৱা দাতব্বং, সচে নত্থি, অত্তনো সন্তকং কাতব্বং. সচে অত্তনোপি নত্থি, ভিক্খাচাৰৱত্তেন ৱা ঞাতকপৱাৰিতট্ঠানতো ৱা পৰিযেসিতব্বং, অলভন্তেন গিলানস্স অত্থায অকতৱিঞ্ঞত্তিযাপি আহৰিত্ৱা কাতব্বং.

১৬. অপৰেসম্পি পঞ্চন্নং কাতুং ৱট্টতি মাতু পিতু তদুপট্ঠাকানং অত্তনো ৱেয্যাৱচ্চকৰস্স পণ্ডুপলাসস্স চাতি. পণ্ডুপলাসো নাম যো পব্বজ্জাপেক্খো যাৱ পত্তচীৱৰং পটিযাদিযতি, তাৱ ৱিহাৰে ৱসতি. তেসু সচে মাতাপিতৰো ইস্সৰা হোন্তি ন পচ্চাসীসন্তি, অকাতুং ৱট্টতি. সচে পন ৰজ্জেপি ঠিতা পচ্চাসীসন্তি, অকাতুং ন ৱট্টতি. ভেসজ্জং পচ্চাসীসন্তানং ভেসজ্জং দাতব্বং, যোজেতুং অজানন্তানং যোজেত্ৱা দাতব্বং. সব্বেসং অত্থায সহধম্মিকেসু ৱুত্তনযেনেৱ পৰিযেসিতব্বং. সচে পন মাতৰং ৱিহাৰং আনেত্ৱা জগ্গতি, সব্বং পৰিকম্মং অনামসন্তেন কাতব্বং, খাদনীযভোজনীযং সহত্থা দাতব্বং. পিতা পন যথা সামণেৰো, এৱং সহত্থেন ন্হাপনসম্বাহনাদীনি কত্ৱা উপট্ঠাতব্বো. যে চ মাতাপিতৰো উপট্ঠহন্তি পটিজগ্গন্তি, তেসম্পি এৱমেৱ কাতব্বং. ৱেয্যাৱচ্চকৰো নাম যো ৱেতনং গহেত্ৱা অৰঞ্ঞে দাৰূনি ৱা ছিন্দতি, অঞ্ঞং ৱা কিঞ্চি কম্মং কৰোতি, তস্স ৰোগে উপ্পন্নে যাৱ ঞাতকা ন পস্সন্তি, তাৱ ভেসজ্জং কাতব্বং. যো পন ভিক্খুনিস্সিতকোৱ হুত্ৱা সব্বকম্মানি কৰোতি, তস্স ভেসজ্জং কাতব্বমেৱ. পণ্ডুপলাসেপি সামণেৰে ৱিয পটিপজ্জিতব্বং.

১৭. অপৰেসম্পি দসন্নং কাতুং ৱট্টতি জেট্ঠভাতু কনিট্ঠভাতু জেট্ঠভগিনিযা কনিট্ঠভগিনিযা চূড়মাতুযা মহামাতুযা চূড়পিতুনো মহাপিতুনো পিতুচ্ছায মাতুলস্সাতি. তেসং পন সব্বেসম্পি কৰোন্তেন তেসংযেৱ সন্তকং ভেসজ্জং গহেত্ৱা কেৱলং যোজেত্ৱা দাতব্বং. সচে পন নপ্পহোন্তি যাচন্তি চ ‘‘দেথ নো, ভন্তে, তুম্হাকং পটিদস্সামা’’তি, তাৱকালিকং দাতব্বং. সচেপি ন যাচন্তি, ‘‘অম্হাকং ভেসজ্জং অত্থি, তাৱকালিকং গণ্হথা’’তি ৱত্ৱা ৱা ‘‘যদা তেসং ভৱিস্সতি, তদা দস্সন্তী’’তি আভোগং ৱা কত্ৱা দাতব্বং. সচে পটিদেন্তি, গহেতব্বং. নো চে দেন্তি, ন চোদেতব্বা. এতে দস ঞাতকে ঠপেত্ৱা অঞ্ঞেসং ন কাতব্বং.

এতেসং পুত্তপৰম্পৰায পন যাৱ সত্তমা কুলপৰিৱট্টা, তাৱ চত্তাৰো পচ্চযে আহৰাপেন্তস্স অকতৱিঞ্ঞত্তি ৱা ভেসজ্জং কৰোন্তস্স ৱেজ্জকম্মং ৱা কুলদূসকাপত্তি ৱা ন হোতি. সচে ভাতু জাযা, ভগিনিযা সামিকো ৱা গিলানো হোতি, ঞাতকা চে, তেসম্পি ৱট্টতি. অঞ্ঞাতকা চে, ভাতু চ ভগিনিযা চ কত্ৱা দাতব্বং ‘‘তুম্হাকং জগ্গনট্ঠানে দেথা’’তি. অথ ৱা তেসং পুত্তানং কত্ৱা দাতব্বং ‘‘তুম্হাকং মাতাপিতূনং দেথা’’তি. এতেনুপাযেন সব্বপদেসু ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো.

তেসং অত্থায চ সামণেৰেহি অৰঞ্ঞতো ভেসজ্জং আহৰাপেন্তেন ঞাতিসামণেৰেহি ৱা আহৰাপেতব্বং, অঞ্ঞাতকেহি অত্তনো অত্থায ৱা আহৰাপেত্ৱা দাতব্বং. তেহিপি ‘‘উপজ্ঝাযস্স আহৰামা’’তি ৱত্তসীসেন আহৰিতব্বং. উপজ্ঝাযস্স মাতাপিতৰো গিলানা ৱিহাৰং আগচ্ছন্তি, উপজ্ঝাযো চ দিসাপক্কন্তো হোতি, সদ্ধিৱিহাৰিকেন উপজ্ঝাযস্স সন্তকং ভেসজ্জং দাতব্বং. নো চে অত্থি, অত্তনো ভেসজ্জং উপজ্ঝাযস্স পৰিচ্চজিত্ৱা দাতব্বং. অত্তনোপি অসন্তে ৱুত্তনযেনেৱ পৰিযেসিত্ৱা উপজ্ঝাযস্স সন্তকং কত্ৱা দাতব্বং. উপজ্ঝাযেনপি সদ্ধিৱিহাৰিকস্স মাতাপিতূসু এৱমেৱ পটিপজ্জিতব্বং. এসেৱ নযো আচৰিযন্তেৱাসিকেসুপি. অঞ্ঞোপি যো আগন্তুকো ৱা চোৰো ৱা যুদ্ধপৰাজিতো ইস্সৰো ৱা ঞাতকেহি পৰিচ্চত্তো কপণো ৱা গমিযমনুস্সো ৱা গিলানো হুত্ৱা ৱিহাৰং পৱিসতি, সব্বেসং অপচ্চাসীসন্তেন ভেসজ্জং কাতব্বং.

১৮. সদ্ধং কুলং হোতি চতূহি পচ্চযেহি উপট্ঠাযকং ভিক্খুসঙ্ঘস্স মাতাপিতুট্ঠানিযং, তত্ৰ চে কোচি গিলানো হোতি, তস্সত্থায ৱিস্সাসেন ‘‘ভেসজ্জং কত্ৱা ভন্তে দেথা’’তি ৱদন্তি, নেৱ দাতব্বং ন কাতব্বং. অথ পন কপ্পিযং ঞত্ৱা এৱং পুচ্ছন্তি ‘‘ভন্তে, অসুকস্স নাম ৰোগস্স কিং ভেসজ্জং কৰোন্তী’’তি, ‘‘ইদঞ্চিদঞ্চ গহেত্ৱা কৰোন্তী’’তি ৱত্তুং ৱট্টতি. ‘‘ভন্তে, ময্হং মাতা গিলানা, ভেসজ্জং তাৱ আচিক্খথা’’তি এৱং পুচ্ছিতে পন ন আচিক্খিতব্বং, অঞ্ঞমঞ্ঞং পন কথা কাতব্বা ‘‘আৱুসো, অসুকস্স নাম ভিক্খুনো ইমস্মিং ৰোগে কিং ভেসজ্জং কৰিংসূ’’তি. ইদঞ্চিদঞ্চ ভেসজ্জং ভন্তেতি. তং সুত্ৱা ইতৰো মাতু ভেসজ্জং কৰোতি, ৱট্টতি. মহাপদুমত্থেৰো কিৰ ৱসভৰঞ্ঞোপি দেৱিযা ৰোগে উপ্পন্নে একায ইত্থিযা আগন্ত্ৱা পুচ্ছিতো ‘‘ন জানামী’’তি অৱত্ৱা এৱমেৱ ভিক্খূহি সদ্ধিং সমুল্লপেসি. তং সুত্ৱা তস্সা ভেসজ্জমকংসু. ৱূপসন্তে চ ৰোগে তিচীৱৰেন তীহি চ কহাপণসতেহি সদ্ধিং ভেসজ্জচঙ্কোটকং পূৰেত্ৱা আহৰিত্ৱা থেৰস্স পাদমূলে ঠপেত্ৱা ‘‘ভন্তে, পুপ্ফপূজং কৰোথা’’তি আহংসু. থেৰো ‘‘আচৰিযভাগো নাম অয’’ন্তি কপ্পিযৱসেন গাহাপেত্ৱা পুপ্ফপূজমকাসি. এৱং তাৱ ভেসজ্জে পটিপজ্জিতব্বং.

১৯. পৰিত্তে পন ‘‘গিলানস্স পৰিত্তং কৰোথ, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ন কাতব্বং, ‘‘পৰিত্তং ভণথা’’তি ৱুত্তে পন ভণিতব্বং. সচেপিস্স এৱং হোতি ‘‘মনুস্সা নাম ন জানন্তি, অকৰিযমানে ৱিপ্পটিসাৰিনো ভৱিস্সন্তী’’তি, কাতব্বং. ‘‘পৰিত্তোদকং পৰিত্তসুত্তং কত্ৱা দেথা’’তি ৱুত্তে পন তেসংযেৱ উদকং হত্থেন চালেত্ৱা সুত্তং পৰিমজ্জিত্ৱা দাতব্বং. সচে ৱিহাৰতো উদকং অত্তনো সন্তকং ৱা সুত্তং দেতি, দুক্কটং. মনুস্সা উদকঞ্চ সুত্তঞ্চ গহেত্ৱা নিসীদিত্ৱা ‘‘পৰিত্তং ভণথা’’তি ৱদন্তি, কাতব্বং. নো চে জানন্তি, আচিক্খিতব্বং. ভিক্খূনং নিসিন্নানং পাদেসু উদকং আকিৰিত্ৱা সুত্তঞ্চ ঠপেত্ৱা গচ্ছন্তি ‘‘পৰিত্তং কৰোথ, পৰিত্তং ভণথা’’তি, ন পাদা অপনেতব্বা. মনুস্সা হি ৱিপ্পটিসাৰিনো হোন্তি. অন্তোগামেপি গিলানস্স অত্থায ৱিহাৰং পেসেন্তি ‘‘পৰিত্তং ভণন্তূ’’তি, ভণিতব্বং. অন্তোগামে ৰাজগেহাদীসু ৰোগে ৱা উপদ্দৱে ৱা উপ্পন্নে পক্কোসাপেত্ৱা ভণাপেন্তি, আটানাটিযসুত্তাদীনি ভণিতব্বানি. ‘‘আগন্ত্ৱা গিলানস্স সিক্খাপদানি দেন্তু, ধম্মং কথেন্তু, ৰাজন্তেপুৰে ৱা অমচ্চগেহে ৱা আগন্ত্ৱা সিক্খাপদানি দেন্তু, ধম্মং কথেন্তূ’’তি পেসিতেপি গন্ত্ৱা সিক্খাপদানি দাতব্বানি, ধম্মো কথেতব্বো. ‘‘মতানং পৰিৱাৰত্থং আগচ্ছন্তূ’’তি পক্কোসন্তি, ন গন্তব্বং. ‘‘সীৱথিকদস্সনে অসুভদস্সনে চ মৰণস্সতিং পটিলভিস্সামা’’তি কম্মট্ঠানসীসেন গন্তুং ৱট্টতি. ‘‘পহাৰেদিন্নে মতেপি অমৰণাধিপ্পাযস্স অনাপত্তি ৱুত্তা’’তি ন এত্তকেনেৱ অমনুস্সগহিতস্স পহাৰো দাতব্বো, তালপণ্ণং পন পৰিত্তসুত্তং ৱা হত্থে ৱা পাদে ৱা বন্ধিতব্বং, ৰতনসুত্তাদীনি পৰিত্তানি ভণিতব্বানি, ‘‘মা সীলৱন্তং ভিক্খুং ৱিহেঠেহী’’তি ধম্মকথা কাতব্বা, আটানাটিযপৰিত্তং ৱা ভণিতব্বং.

ইধ পন আটানাটিযপৰিত্তস্স পৰিকম্মং ৱেদিতব্বং (দী. নি. অট্ঠ. ৩.২৮২). পঠমমেৱ হি আটানাটিযসুত্তং ন ভণিতব্বং, মেত্তসুত্তং (খু. পা. ৯.১ আদযো; সু. নি. ১৪৩ আদযো) ধজগ্গসুত্তং (সং. নি. ১.২৪৯) ৰতনসুত্তন্তি (খু. পা. ৬.১ আদযো; সু. নি. ২২৪ আদযো) ইমানি সত্তাহং ভণিতব্বানি. সচে মুঞ্চতি, সুন্দৰং. নো চে মুঞ্চতি, আটানাটিযসুত্তং ভণিতব্বং. তং ভণন্তেন চ ভিক্খুনা পিট্ঠং ৱা মংসং ৱা ন খাদিতব্বং, সুসানে ন ৱসিতব্বং. কস্মা? অমনুস্সা ওতাৰং লভন্তি. পৰিত্তকৰণট্ঠানং হৰিতূপলিত্তং কাৰেত্ৱা তত্থ পৰিসুদ্ধং আসনং পঞ্ঞপেত্ৱা নিসীদিতব্বং. পৰিত্তকাৰকো ভিক্খু ৱিহাৰতো ঘৰং নেন্তেহি ফলকাৱুধেহি পৰিৱাৰেত্ৱা নেতব্বো. অব্ভোকাসে নিসীদিত্ৱা ন ৱত্তব্বং, দ্ৱাৰৱাতপানানি পিদহিত্ৱা নিসিন্নেন আৱুধহত্থেহি সম্পৰিৱাৰিতেন মেত্তচিত্তং পুৰেচাৰিকং কত্ৱা ৱত্তব্বং, পঠমং সিক্খাপদানি গাহাপেত্ৱা সীলে পতিট্ঠিতস্স পৰিত্তং কাতব্বং. এৱম্পি মোচেতুং অসক্কোন্তেন ৱিহাৰং নেত্ৱা চেতিযঙ্গণে নিপজ্জাপেত্ৱা আসনপূজং কাৰেত্ৱা দীপে জালাপেত্ৱা চেতিযঙ্গণং সম্মজ্জিত্ৱা মঙ্গলকথা ৱত্তব্বা, সব্বসন্নিপাতো ঘোসেতব্বো, ৱিহাৰস্স উপৱনে জেট্ঠকৰুক্খো নাম হোতি, তত্থ ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘো তুম্হাকং আগমনং পতিমানেতী’’তি পহিণিতব্বং. সব্বসন্নিপাতট্ঠানে অনাগন্তুং নাম ন লভতি, ততো অমনুস্সগহিতকো ‘‘ত্ৱং কোনামোসী’’তি পুচ্ছিতব্বো, নামে কথিতে নামেনেৱ আলপিতব্বো, ‘‘ইত্থন্নাম তুয্হং মালাগন্ধাদীসু পত্তি, আসনপূজাযং পত্তি, পিণ্ডপাতে পত্তি, ভিক্খুসঙ্ঘেন তুয্হং পণ্ণাকাৰত্থায মহামঙ্গলকথা ৱুত্তা, ভিক্খুসঙ্ঘে গাৰৱেন এতং মুঞ্চাহী’’তি মোচেতব্বো. সচে ন মুঞ্চতি, দেৱতানং আৰোচেতব্বং ‘‘তুম্হে জানাথ, অযং অমনুস্সো অম্হাকং ৱচনং ন কৰোতি, মযং বুদ্ধআণং কৰিস্সামা’’তি পৰিত্তং কাতব্বং. এতং তাৱ গিহীনং পৰিকম্মং. সচে পন ভিক্খু অমনুস্সেন গহিতো হোতি, আসনানি ধোৱিত্ৱা সব্বসন্নিপাতং ঘোসাপেত্ৱা গন্ধমালাদীসু পত্তিং দত্ৱা পৰিত্তং ভণিতব্বং, ইদং ভিক্খূনং পৰিকম্মং. এৱং পৰিত্তে পটিপজ্জিতব্বং.

২০. পটিসন্থাৰে পন অযং ৱিনিচ্ছযো (পাৰা. অট্ঠ. ২.১৮৫-৭) – অনামট্ঠপিণ্ডপাতো কস্স দাতব্বো, কস্স ন দাতব্বো? মাতাপিতূনং তাৱ দাতব্বো. সচেপি কহাপণগ্ঘনকো হোতি, সদ্ধাদেয্যৱিনিপাতনং নত্থি. মাতাপিতুউপট্ঠাকানং ৱেয্যাৱচ্চকৰস্স পণ্ডুপলাসস্স চাতি এতেসম্পি দাতব্বো. তত্থ পণ্ডুপলাসস্স থালকে পক্খিপিত্ৱাপি দাতুং ৱট্টতি, তং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞেসং অগাৰিকানং মাতাপিতূনম্পি ন ৱট্টতি. পব্বজিতপৰিভোগো হি অগাৰিকানং চেতিযট্ঠানিযো. অপিচ অনামট্ঠপিণ্ডপাথো নামেস সম্পত্তস্স দামৰিকচোৰস্সপি ইস্সৰিযস্সপি দাতব্বো. কস্মা? তে হি অদীযমানেপি ‘‘ন দেন্তী’’তি আমসিত্ৱা দীযমানেপি ‘‘উচ্ছিট্ঠকং দেন্তী’’তি কুজ্ঝন্তি, কুদ্ধা জীৱিতাপি ৱোৰোপেন্তি, সাসনস্সপি অন্তৰাযং কৰোন্তি. ৰজ্জং পত্থযমানস্স ৱিচৰতো চোৰনাগস্স ৱত্থু চেত্থ কথেতব্বং. এৱং অনামট্ঠপিণ্ডপাতে পটিপজ্জিতব্বং.

পটিসন্থাৰো চ নামাযং কস্স কাতব্বো, কস্স ন কাতব্বো? পটিসন্থাৰো নাম ৱিহাৰং সম্পত্তস্স যস্স কস্সচি আগন্তুকস্স ৱা দলিদ্দস্স ৱা চোৰস্স ৱা ইস্সৰস্স ৱা কাতব্বোযেৱ. কথং? আগন্তুকং তাৱ খীণপৰিব্বযং ৱিহাৰং সম্পত্তং দিস্ৱা ‘‘পানীযং পিৱা’’তি দাতব্বং, পাদমক্খনতেলং দাতব্বং, কালে আগতস্স যাগুভত্তং, ৱিকালে আগতস্স সচে তণ্ডুলা অত্থি, তণ্ডুলা দাতব্বা. অৱেলায সম্পত্তোপি ‘‘গচ্ছাহী’’তি ন ৱত্তব্বো, সযনট্ঠানং দাতব্বং. সব্বং অপচ্চাসীযন্তেনেৱ কাতব্বং. ‘‘মনুস্সা নাম চতুপচ্চযদাযকা, এৱং সঙ্গহে কৰিযমানে পুনপ্পুনং পসীদিত্ৱা উপকাৰং কৰিস্সন্তী’’তি চিত্তং ন উপ্পাদেতব্বং. চোৰানং পন সঙ্ঘিকম্পি দাতব্বং. পটিসন্থাৰানিসংসদীপনত্থঞ্চ চোৰনাগৱত্থু, ভাতৰা সদ্ধিং জম্বুদীপগতস্স মহানাগৰঞ্ঞো ৱত্থু, পিতুৰাজস্স ৰজ্জে চতুন্নং অমচ্চানং ৱত্থু, অভযচোৰৱত্থূতি এৱমাদীনি বহূনি ৱত্থূনি মহাঅট্ঠকথাযং ৱিত্থাৰতো ৱুত্তানি.

তত্ৰাযং একৱত্থুদীপনা – সীহড়দীপে কিৰ অভযো নাম চোৰো পঞ্চসতপৰিৱাৰো একস্মিং ঠানে খন্ধাৱাৰং বন্ধিত্ৱা সমন্তা তিযোজনং উব্বাসেত্ৱা ৱসতি. অনুৰাধপুৰৱাসিনো কদম্বনদিং ন উত্তৰন্তি, চেতিযগিৰিমগ্গে জনসঞ্চাৰো উপচ্ছিন্নো. অথেকদিৱসং চোৰো ‘‘চেতিযগিৰিং ৱিলুম্পিস্সামী’’তি অগমাসি. আৰামিকা দিস্ৱা দীঘভাণকঅভযত্থেৰস্স আৰোচেসুং. থেৰো ‘‘সপ্পিফাণিতাদীনি অত্থী’’তি পুচ্ছি. ‘‘অত্থি, ভন্তে’’তি. ‘‘চোৰানং দেথ’’. ‘‘তণ্ডুলা অত্থী’’তি. ‘‘অত্থি, ভন্তে, সঙ্ঘস্সত্থায আহটা তণ্ডুলা চ পক্কসাকঞ্চ গোৰসো চা’’তি. ‘‘ভত্তং সম্পাদেত্ৱা চোৰানং দেথা’’তি. আৰামিকা তথা কৰিংসু. চোৰা ভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা ‘‘কেনাযং পটিসন্থাৰো কতো’’তি পুচ্ছিংসু. ‘‘অম্হাকং অয্যেন অভযত্থেৰেনা’’তি. চোৰা থেৰস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা আহংসু ‘‘মযং ‘সঙ্ঘস্স চ চেতিযস্স চ সন্তকং অচ্ছিন্দিত্ৱা গহেস্সামা’তি আগতা, তুম্হাকং পন ইমিনা পটিসন্থাৰেন মযং পসন্না, অজ্জ পট্ঠায ৱিহাৰে ধম্মিকাৰক্খা অম্হাকং আযত্তা হোতু, নাগৰা আগন্ত্ৱা দানং দেন্তু, চেতিযং ৱন্দন্তূ’’তি. ততো পট্ঠায চ নাগৰে দানং দাতুং আগচ্ছন্তে নদীতীৰেযেৱ পচ্চুগ্গন্ত্ৱা ৰক্খন্তা ৱিহাৰং নেন্তি, ৱিহাৰেপি দানং দেন্তানং ৰক্খং কত্ৱা তিট্ঠন্তি. তেপি ভিক্খূনং ভুত্তাৱসেসং চোৰানং দেন্তি. গমনকালেপি তে চোৰা নদীতীৰং পাপেত্ৱা নিৱত্তন্তি.

অথেকদিৱসং ভিক্খুসঙ্ঘে খীযনককথা উপ্পন্না ‘‘থেৰো ইস্সৰৱতায সঙ্ঘসন্তকং চোৰানং অদাসী’’তি. থেৰো সন্নিপাতং কাৰাপেত্ৱা আহ ‘‘চোৰা ‘সঙ্ঘস্স পকতিৱট্টঞ্চ চেতিযসন্তকঞ্চ অচ্ছিন্দিত্ৱা গণ্হিস্সামা’তি আগমিংসু, অথ তেসং মযা ‘এতং ন হৰিস্সন্তী’তি এত্তকো নাম পটিসন্থাৰো কতো, তং সব্বম্পি একতো সম্পিণ্ডেত্ৱা অগ্ঘাপেথ, তেন কাৰণেন অৱিলুত্তং ভণ্ডং একতো সম্পিণ্ডেত্ৱা অগ্ঘাপেথা’’তি. ততো সব্বম্পি থেৰেন দিন্নকং চেতিযঘৰে একং ৱৰপোত্থকচিত্তত্থৰণং ন অগ্ঘতি. ততো আহংসু ‘‘থেৰেন কতো পটিসন্থাৰো সুকতো, চোদেতুং ৱা সাৰেতুং ৱা ন লব্ভতি, গীৱা ৱা অৱহাৰো ৱা নত্থী’’তি. এৱং মহানিসংসো পটিসন্থাৰোতি সল্লক্খেত্ৱা কত্তব্বো পণ্ডিতেন ভিক্খুনাতি.

ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে

ভেসজ্জাদিকৰণৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.

৪. ৱিঞ্ঞত্তিৱিনিচ্ছযকথা

২১. ৱিঞ্ঞত্তীতি যাচনা. তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো (পাৰা. অট্ঠ. ২.৩৪২) – মূলচ্ছেজ্জায পুৰিসং যাচিতুং ন ৱট্টতি, ‘‘সহাযত্থায কম্মকৰণত্থায পুৰিসং দেথা’’তি যাচিতুং ৱট্টতি, পুৰিসেন কত্তব্বং হত্থকম্মসঙ্খাতং পুৰিসত্তকৰং যাচিতুং ৱট্টতিযেৱ. হত্থকম্মঞ্হি কিঞ্চি ৱত্থু ন হোতি, তস্মা তং ঠপেত্ৱা মিগলুদ্দকমচ্ছবন্ধনকাদীনং সককম্মং অৱসেসং সব্বং কপ্পিযং. ‘‘কিং, ভন্তে, আগতাত্থ কেন কম্মেনা’’তি পুচ্ছিতে ৱা অপুচ্ছিতে ৱা যাচিতুং ৱট্টতি, ৱিঞ্ঞত্তিপচ্চযা দোসো নত্থি. মিগলুদ্দকাদযো পন সককম্মং ন যাচিতব্বা, ‘‘হত্থকম্মং দেথা’’তি অনিযমেত্ৱাপি ন যাচিতব্বা. এৱং যাচিতা হি তে ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি ভিক্খূ উয্যোজেত্ৱা মিগেপি মাৰেত্ৱা আহৰেয্যুং. নিযমেত্ৱা পন ‘‘ৱিহাৰে কিঞ্চি কত্তব্বং অত্থি, তত্থ হত্থকম্মং দেথা’’তি যাচিতব্বা, ফালনঙ্গলাদীনি উপকৰণানি গহেত্ৱা কসিতুং ৱা ৱপিতুং ৱা লাযিতুং ৱা গচ্ছন্তং সককিচ্চপসুতম্পি কস্সকং ৱা অঞ্ঞং ৱা কিঞ্চি হত্থকম্মং যাচিতুং ৱট্টতেৱ. যো পন ৱিঘাসাদো ৱা অঞ্ঞো ৱা কোচি নিক্কম্মো নিৰত্থককথং কথেন্তো নিদ্দাযন্তো ৱা ৱিহৰতি, এৱৰূপং অযাচিত্ৱাপি ‘‘এহি ৰে ইদং ৱা ইদং ৱা কৰোহী’’তি যদিচ্ছকং কাৰাপেতুং ৱট্টতি.

হত্থকম্মস্স পন সব্বকপ্পিযভাৱদীপনত্থং ইমং নযং কথেন্তি. সচে হি ভিক্খু পাসাদং কাৰেতুকামো হোতি, থম্ভত্থায পাসাণকোট্টকানং ঘৰং গন্ত্ৱা ৱত্তব্বং ‘‘হত্থকম্মং লদ্ধুং ৱট্টতি উপাসকা’’তি. ‘‘কিং কাতব্বং, ভন্তে’’তি? ‘‘পাসাণত্থম্ভা উদ্ধৰিত্ৱা দাতব্বা’’তি. সচে তে উদ্ধৰিত্ৱা ৱা দেন্তি, উদ্ধৰিত্ৱা নিক্খিত্তে অত্তনো থম্ভে ৱা দেন্তি, ৱট্টতি. অথাপি ৱদন্তি ‘‘অম্হাকং, ভন্তে, হত্থকম্মং কাতুং খণো নত্থি, অঞ্ঞং উদ্ধৰাপেথ, তস্স মূলং দস্সামা’’তি, উদ্ধৰাপেত্ৱা ‘‘পাসাণত্থম্ভে উদ্ধটমনুস্সানং মূলং দেথা’’তি ৱত্তুং ৱট্টতি. এতেনেৱ উপাযেন পাসাদদাৰূনং অত্থায ৱড্ঢকীনং সন্তিকং, ইট্ঠকত্থায ইট্ঠকৱড্ঢকীনং, ছদনত্থায গেহচ্ছাদকানং, চিত্তকম্মত্থায চিত্তকাৰানন্তি যেন যেন অত্থো হোতি, তস্স তস্স অত্থায তেসং তেসং সিপ্পকাৰকানং সন্তিকং গন্ত্ৱা হত্থকম্মং যাচিতুং ৱট্টতি, হত্থকম্মযাচনৱসেন চ মূলচ্ছেজ্জায ৱা ভত্তৱেতনানুপ্পদানেন ৱা লদ্ধম্পি সব্বং গহেতুং ৱট্টতি. অৰঞ্ঞতো আহৰাপেন্তেন চ সব্বং অনজ্ঝাৱুত্থকং আহৰাপেতব্বং.

২২. ন কেৱলঞ্চ পাসাদং কাৰেতুকামেন, মঞ্চপীঠপত্তপৰিস্সাৱনধমকৰণচীৱৰাদীনি কাৰাপেতুকামেনপি দাৰুলোহসুত্তাদীনি লভিত্ৱা তে তে সিপ্পকাৰকে উপসঙ্কমিত্ৱা ৱুত্তনযেনেৱ হত্থকম্মং যাচিতব্বং. হত্থকম্মযাচনৱসেন চ মূলচ্ছেজ্জায ৱা ভত্তৱেতনানুপ্পদানেন ৱা লদ্ধম্পি সব্বং গহেতব্বং. সচে পন কাতুং ন ইচ্ছন্তি, ভত্তৱেতনং পচ্চাসীসন্তি, অকপ্পিযকহাপণাদি ন দাতব্বং, ভিক্খাচাৰৱত্তেন তণ্ডুলাদীনি পৰিযেসিত্ৱা দাতুং ৱট্টতি. হত্থকম্মৱসেন পত্তং কাৰেত্ৱা তথেৱ পাচেত্ৱা নৱপক্কস্স পত্তস্স পুঞ্ছনতেলত্থায অন্তোগামং পৱিট্ঠেন ‘‘ভিক্খায আগতো’’তি সল্লক্খেত্ৱা যাগুযা ৱা ভত্তে ৱা আনীতে হত্থেন পত্তো পিধাতব্বো. সচে উপাসিকা ‘‘কিং, ভন্তে’’তি পুচ্ছতি, ‘‘নৱপক্কো পত্তো, পুঞ্ছনতেলেন অত্থো’’তি ৱত্তব্বং. সচে সা ‘‘দেহি, ভন্তে’’তি পত্তং গহেত্ৱা তেলেন পুঞ্ছিত্ৱা যাগুযা ৱা ভত্তস্স ৱা পূৰেত্ৱা দেতি, ৱিঞ্ঞত্তি নাম ন হোতি, গহেতুং ৱট্টতি.

২৩. ভিক্খূ পগেৱ পিণ্ডায চৰিত্ৱা আসনসালং গন্ত্ৱা আসনং অপস্সন্তা তিট্ঠন্তি. তত্ৰ চে উপাসকা ভিক্খূ ঠিতে দিস্ৱা সযমেৱ আসনানি আহৰাপেন্তি, নিসীদিত্ৱা গচ্ছন্তেহি আপুচ্ছিত্ৱা গন্তব্বং, অনাপুচ্ছা গতানম্পি নট্ঠং গীৱা ন হোতি, আপুচ্ছিত্ৱা গমনং পন ৱত্তং. সচে ভিক্খূহি ‘‘আসনানি আহৰথা’’তি ৱুত্তেহি আহটানি হোন্তি, আপুচ্ছিত্ৱাৱ গন্তব্বং, অনাপুচ্ছা গতানং ৱত্তভেদো চ নট্ঠঞ্চ গীৱা. অত্থৰণকোজৱকাদীসুপি এসেৱ নযো.

মক্খিকা বহুকা হোন্তি, ‘‘মক্খিকবীজনিং আহৰথা’’তি ৱত্তব্বং, পুচিমন্দসাখাদীনি আহৰন্তি, কপ্পিযং কাৰাপেত্ৱা পটিগ্গহেতব্বানি. আসনসালাযং উদকভাজনং ৰিত্তং হোতি, ‘‘ধমকৰণং গণ্হাহী’’তি ন ৱত্তব্বং. ধমকৰণঞ্হি ৰিত্তভাজনে পক্খিপন্তো ভিন্দেয্য, ‘‘নদিং ৱা তড়াকং ৱা গন্ত্ৱা উদকং আহৰা’’তি পন ৱত্তুং ৱট্টতি, ‘‘গেহতো আহৰা’’তি নেৱ ৱত্তুং ৱট্টতি, ন আহটং পৰিভুঞ্জিতুং. আসনসালায ৱা অৰঞ্ঞে ৱা ভত্তকিচ্চং কৰোন্তেহি তত্থ জাতকং অনজ্ঝাৱুত্থকং যং কিঞ্চি উত্তৰিভঙ্গাৰহং পত্তং ৱা ফলং ৱা সচে কিঞ্চি কম্মং কৰোন্তং আহৰাপেতি, হত্থকম্মৱসেন আহৰাপেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি, অলজ্জীহি পন ভিক্খূহি ৱা সামণেৰেহি ৱা হত্থকম্মং ন কাৰেতব্বং. অযং তাৱ পুৰিসত্তকৰে নযো.

২৪. গোণং পন অঞ্ঞাতকঅপ্পৱাৰিতট্ঠানতো আহৰাপেতুং ন ৱট্টতি, আহৰাপেন্তস্স দুক্কটং. ঞাতকপৱাৰিতট্ঠানতোপি মূলচ্ছেজ্জায যাচিতুং ন ৱট্টতি, তাৱকালিকনযেন সব্বত্থ ৱট্টতি. এৱং আহৰাপিতঞ্চ গোণং ৰক্খিত্ৱা জগ্গিত্ৱা সামিকা পটিচ্ছাপেতব্বা. সচস্স পাদো ৱা সিঙ্গং ৱা ভিজ্জতি ৱা নস্সতি ৱা, সামিকা চে সম্পটিচ্ছন্তি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে সম্পটিচ্ছন্তি, গীৱা হোতি. সচে ‘‘তুম্হাকংযেৱ দেমা’’তি ৱদন্তি, ন সম্পটিচ্ছিতব্বং. ‘‘ৱিহাৰস্স দেমা’’তি ৱুত্তে পন ‘‘আৰামিকানং আচিক্খথ জগ্গনত্থাযা’’তি ৱত্তব্বা.

২৫. ‘‘সকটং দেথা’’তিপি অঞ্ঞাতকঅপ্পৱাৰিতে ৱত্তুং ন ৱট্টতি, ৱিঞ্ঞত্তি এৱ হোতি, দুক্কটং আপজ্জতি. ঞাতকপৱাৰিতট্ঠানে পন ৱট্টতি, তাৱকালিকং ৱট্টতি, কম্মং পন কত্ৱা পুন দাতব্বং. সচে নেমিআদীনি ভিজ্জন্তি, পাকতিকানি কত্ৱা দাতব্বং, নট্ঠে গীৱা হোতি. ‘‘তুম্হাকমেৱ দেমা’’তি ৱুত্তে দাৰুভণ্ডং নাম সম্পটিচ্ছিতুং ৱট্টতি. এস নযো ৱাসিফৰসুকুঠাৰীকুদালনিখাদনেসু ৱল্লিআদীসু চ পৰপৰিগ্গহিতেসু. গৰুভণ্ডপ্পহোনকেসুযেৱ ৱল্লিআদীসু ৱিঞ্ঞত্তি হোতি, ন ততো ওৰং.

২৬. অনজ্ঝাৱুত্থকং পন যং কিঞ্চি আহৰাপেতুং ৱট্টতি. ৰক্খিতগোপিতট্ঠানেযেৱ হি ৱিঞ্ঞত্তি নাম ৱুচ্চতি. সা দ্ৱীসু পচ্চযেসু সব্বেন সব্বং ন ৱট্টতি. সেনাসনপচ্চযে পন ‘‘আহৰ দেহী’’তি ৱিঞ্ঞত্তিমত্তমেৱ ন ৱট্টতি, পৰিকথোভাসনিমিত্তকম্মানি ৱট্টন্তি. তত্থ উপোসথাগাৰং ৱা ভোজনসালং ৱা অঞ্ঞং ৱা কিঞ্চি সেনাসনং ইচ্ছতো ‘‘ইমস্মিং ৱত ওকাসে এৱৰূপং সেনাসনং কাতুং ৱট্টতী’’তি ৱা ‘‘যুত্ত’’ন্তি ৱা ‘‘অনুৰূপ’’ন্তি ৱাতিআদিনা নযেন ৱচনং পৰিকথা নাম. উপাসকা তুম্হে কুহিং ৱসথাতি. পাসাদে, ভন্তেতি. ‘‘কিং ভিক্খূনং পন উপাসকা পাসাদো ন ৱট্টতী’’তি এৱমাদিৱচনং ওভাসো নাম. মনুস্সে দিস্ৱা ৰজ্জুং পসাৰেতি, খীলে আকোটাপেতি, ‘‘কিং ইদং, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘ইধ আৱাসং কৰিস্সামা’’তি এৱমাদিকৰণং পন নিমিত্তকম্মং নাম. গিলানপচ্চযে পন ৱিঞ্ঞত্তিপি ৱট্টতি, পগেৱ পৰিকথাদীনি.

ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে

ৱিঞ্ঞত্তিৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.

৫. কুলসঙ্গহৱিনিচ্ছযকথা

২৭. কুলসঙ্গহোতি পুপ্ফফলাদীহি কুলানং সঙ্গহো কুলসঙ্গহো. তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪৩১) – কুলসঙ্গহত্থায মালাৱচ্ছাদীনি ৰোপেতুং ৱা ৰোপাপেতুং ৱা সিঞ্চিতুং ৱা সিঞ্চাপেতুং ৱা পুপ্ফানি ওচিনিতুং ৱা ওচিনাপেতুং ৱা গন্থিতুং ৱা গন্থাপেতুং ৱা ন ৱট্টতি. তত্থ অকপ্পিযৱোহাৰো কপ্পিযৱোহাৰো পৰিযাযো ওভাসো নিমিত্তকম্মন্তি ইমানি পঞ্চ জানিতব্বানি.

২৮. তত্থ অকপ্পিযৱোহাৰো নাম অল্লহৰিতানং কোট্টনং কোট্টাপনং, আৱাটস্স খণনং খণাপনং, মালাৱচ্ছস্স ৰোপনং ৰোপাপনং, আড়িযা বন্ধনং বন্ধাপনং, উদকস্স সেচনং সেচাপনং, মাতিকায সম্মুখকৰণং, কপ্পিযউদকসিঞ্চনং, হত্থপাদমুখধোৱননহানোদকসিঞ্চনং. কপ্পিযৱোহাৰো নাম ‘‘ইমং ৰুক্খং জান, ইমং আৱাটং জান, ইমং মালাৱচ্ছং জান, এত্থ উদকং জানা’’তিআদিৱচনং সুক্খমাতিকায উজুকৰণঞ্চ. পৰিযাযো নাম ‘‘পণ্ডিতেন মালাৱচ্ছাদযো ৰোপাপেতব্বা, নচিৰস্সেৱ উপকাৰায সংৱত্তন্তী’’তিআদিৱচনং. ওভাসো নাম কুদালখণিত্তাদীনি চ মালাৱচ্ছে চ গহেত্ৱা ঠানং. এৱং ঠিতঞ্হি সামণেৰাদযো দিস্ৱা ‘‘থেৰো কাৰাপেতুকামো’’তি গন্ত্ৱা কৰোন্তি. নিমিত্তকম্মং নাম কুদালখণিত্তিৱাসিফৰসুউদকভাজনানি আহৰিত্ৱা সমীপে ঠপনং.

২৯. ইমানি পঞ্চপি কুলসঙ্গহত্থায ৰোপনৰোপাপনাদীসু ন ৱট্টন্তি. ফলপৰিভোগত্থায কপ্পিযাকপ্পিযৱোহাৰদ্ৱযমেৱ ন ৱট্টতি, ইতৰত্তযং ৱট্টতি. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘কপ্পিযৱোহাৰোপি ৱট্টতি, যঞ্চ অত্তনো পৰিভোগত্থায ৱট্টতি, তং অঞ্ঞপুগ্গলস্স ৱা সঙ্ঘস্স ৱা চেতিযস্স ৱা অত্থাযপি ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. আৰামত্থায পন ৱনত্থায ছাযত্থায চ অকপ্পিযৱোহাৰমত্তমেৱ ন ৱট্টতি, সেসং ৱট্টতি. ন কেৱলঞ্চ সেসং, যং কিঞ্চি মাতিকম্পি উজুং কাতুং কপ্পিযউদকং সিঞ্চিতুং নহানকোট্ঠকং কত্ৱা নহাযিতুং হত্থপাদমুখধোৱনউদকানি চ তত্থ ছড্ডেতুম্পি ৱট্টতি. মহাপচ্চৰিযং পন কুৰুন্দিযঞ্চ ‘‘কপ্পিযপথৱিযং সযং ৰোপেতুম্পি ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. আৰামাদিঅত্থায পন ৰোপিতস্স ৱা ৰোপাপিতস্স ৱা ফলং পৰিভুঞ্জিতুম্পি ৱট্টতি.

৩০. অযং পন আদিতো পট্ঠায ৱিত্থাৰেন আপত্তিৱিনিচ্ছযো – কুলদূসনত্থায অকপ্পিযপথৱিযং মালাৱচ্ছং ৰোপেন্তস্স পাচিত্তিযঞ্চেৱ দুক্কটঞ্চ, তথা অকপ্পিযৱোহাৰেন ৰোপাপেন্তস্স. কপ্পিযপথৱিযং ৰোপনেপি ৰোপাপনেপি দুক্কটমেৱ. উভযত্ৰাপি সকিং আণত্তিযা বহূনম্পি ৰোপনে একমেৱ সপাচিত্তিযদুক্কটং ৱা সুদ্ধদুক্কটং ৱা হোতি. পৰিভোগত্থায কপ্পিযভূমিযং ৱা অকপ্পিযভূমিযং ৱা কপ্পিযৱোহাৰেন ৰোপাপনে অনাপত্তি. আৰামাদিঅত্থাযপি অকপ্পিযপথৱিযং ৰোপেন্তস্স ৱা অকপ্পিযৱচনেন ৰোপাপেন্তস্স ৱা পাচিত্তিযং. অযং পন নযো মহাঅট্ঠকথাযং ন সুট্ঠু ৱিভত্তো, মহাপচ্চৰিযং পন ৱিভত্তোতি.

সিঞ্চনসিঞ্চাপনে পন অকপ্পিযউদকেন সব্বত্থ পাচিত্তিযং, কুলদূসনপৰিভোগত্থায দুক্কটম্পি. কপ্পিযেন তেসংযেৱ দ্ৱিন্নং অত্থায দুক্কটং, পৰিভোগত্থায চেত্থ কপ্পিযৱোহাৰেন সিঞ্চাপনে অনাপত্তি. আপত্তিট্ঠানে পন ধাৰাৱচ্ছেদৱসেন পযোগবহুলতায চ আপত্তিবহুলতা ৱেদিতব্বা.

কুলসঙ্গহত্থায ওচিননে পুপ্ফগণনায দুক্কটপাচিত্তিযানি, অঞ্ঞত্থ পাচিত্তিযানেৱ. বহূনি পন পুপ্ফানি একপযোগেন ওচিনন্তো পযোগৱসেন কাৰেতব্বো. ওচিনাপনে কুলদূসনত্থায সকিং আণত্তো বহুম্পি ওচিনাতি, একমেৱ সপাচিত্তিযদুক্কটং, অঞ্ঞত্ৰ পাচিত্তিযমেৱ.

৩১. গন্থনগন্থাপনেসু পন সব্বাপি ছ পুপ্ফৱিকতিযো ৱেদিতব্বা – গন্থিমং গোপ্ফিমং ৱেধিমং ৱেঠিমং পূৰিমং ৱাযিমন্তি. তত্থ গন্থিমং নাম সদণ্ডকেসু ৱা উপ্পলপদুমাদীসু অঞ্ঞেসু ৱা দীঘৱণ্টেসু পুপ্ফেসু দট্ঠব্বং. দণ্ডকেন ৱা দণ্ডকং, ৱণ্টেন ৱা ৱণ্টং গন্থেত্ৱা কতমেৱ হি গন্থিমং. তং ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা কাতুম্পি অকপ্পিযৱচনেন কাৰাপেতুম্পি ন ৱট্টতি, ‘‘এৱং জান, এৱং কতে সোভেয্য, যথা এতানি পুপ্ফানি ন ৱিকিৰিযন্তি, তথা কৰোহী’’তিআদিনা পন কপ্পিযৱচনেন কাৰাপেতুং ৱট্টতি.

গোপ্ফিমং নাম সুত্তেন ৱা ৱাকাদীহি ৱা ৱস্সিকপুপ্ফাদীনং একতোৱণ্টিকউভতোৱণ্টিকমালাৱসেন গোপ্ফনং, ৱাকং ৱা ৰজ্জুং ৱা দিগুণং কত্ৱা তত্থ অৱণ্টকানি নীপপুপ্ফাদীনি পৱেসেত্ৱা পটিপাটিযা বন্ধন্তি, এতম্পি গোপ্ফিমমেৱ. সব্বং পুৰিমনযেনেৱ ন ৱট্টতি.

ৱেধিমং নাম সৱণ্টকানি ৱস্সিকপুপ্ফাদীনি ৱণ্টে, অৱণ্টকানি ৱকুলপুপ্ফাদীনি অত্তনো ছিদ্দেসু সূচিতালহীৰাদীহি ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা আৱুনন্তি, এতং ৱেধিমং নাম. তং পুৰিমনযেনেৱ ন ৱট্টতি. কেচি পন কদলিক্খন্ধম্হি কণ্টকে ৱা তালহীৰাদীনি ৱা পৱেসেত্ৱা তত্থ পুপ্ফানি ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা ঠপেন্তি, কেচি কণ্টকসাখাসু, কেচি পুপ্ফছত্তপুপ্ফকূটাগাৰকৰণত্থং ছত্তে চ ভিত্তিযঞ্চ পৱেসেত্ৱা ঠপিতকণ্টকেসু, কেচি ধম্মাসনৱিতানে বদ্ধকণ্টকেসু, কেচি কণিকাৰপুপ্ফাদীনি সলাকাহি ৱিজ্ঝন্তি, ছত্তাধিছত্তং ৱিয কৰোন্তি, তং অতিওড়াৰিকমেৱ. পুপ্ফৱিজ্ঝনত্থং পন ধম্মাসনৱিতানে কণ্টকম্পি বন্ধিতুং কণ্টকাদীহি ৱা একপুপ্ফম্পি ৱিজ্ঝিতুং পুপ্ফেযেৱ ৱা পুপ্ফং পৱেসেতুং ন ৱট্টতি. জালৱিতানৱেদিকনাগদন্তকপুপ্ফপটিচ্ছকতালপণ্ণগুড়কাদীনং পন ছিদ্দেসু অসোকপিণ্ডিযা ৱা অন্তৰেসু পুপ্ফানি পৱেসেতুং ন দোসো. ন হেতং ৱেধিমং হোতি. ধম্মৰজ্জুযম্পি এসেৱ নযো.

ৱেঠিমং নাম পুপ্ফদামপুপ্ফহত্থকেসু দট্ঠব্বং. কেচি হি মত্থকদামং কৰোন্তা হেট্ঠা ঘটকাকাৰং দস্সেতুং পুপ্ফেহি ৱেঠেন্তি, কেচি অট্ঠ অট্ঠ ৱা দস দস ৱা উপ্পলপুপ্ফাদীনি সুত্তেন ৱা ৱাকেন ৱা দণ্ডকেসু বন্ধিত্ৱা উপ্পলহত্থকে ৱা পদুমহত্থকে ৱা কৰোন্তি, তং সব্বং পুৰিমনযেনেৱ ন ৱট্টতি. সামণেৰেহি উপ্পাটেত্ৱা থলে ঠপিতউপ্পলাদীনি কাসাৱেন ভণ্ডিকম্পি বন্ধিতুং ন ৱট্টতি. তেসংযেৱ পন ৱাকেন ৱা দণ্ডকেন ৱা বন্ধিতুং অংসভণ্ডিকং ৱা কাতুং ৱট্টতি. অংসভণ্ডিকং নাম খন্ধে ঠপিতকাসাৱস্স উভো অন্তে আহৰিত্ৱা ভণ্ডিকং কত্ৱা তস্মিং পসিব্বকে ৱিয পুপ্ফানি পক্খিপন্তি, অযং ৱুচ্চতি অংসভণ্ডিকা, এতং কাতুং ৱট্টতি. দণ্ডকেহি পদুমিনিপণ্ণং ৱিজ্ঝিত্ৱা উপ্পলাদীনি পণ্ণেন ৱেঠেত্ৱা গণ্হন্তি, তত্ৰাপি পুপ্ফানং উপৰি পদুমিনিপণ্ণমেৱ বন্ধিতুং ৱট্টতি, হেট্ঠা দণ্ডকং পন বন্ধিতুং ন ৱট্টতি.

পূৰিমং নাম মালাগুণে চ পুপ্ফপটে চ দট্ঠব্বং. যো হি মালাগুণেন চেতিযং ৱা বোধিং ৱা ৱেদিকং ৱা পৰিক্খিপন্তো পুন আনেত্ৱা পুৰিমট্ঠানং অতিক্কামেতি, এত্তাৱতা পূৰিমং নাম হোতি, কো পন ৱাদো অনেকক্খত্তুং পৰিক্খিপন্তস্স. নাগদন্তকন্তৰেহি পৱেসেত্ৱা হৰন্তো ওলম্বকং কত্ৱা পুন নাগদন্তকং পৰিক্খিপতি, এতম্পি পূৰিমং নাম. নাগদন্তকে পন পুপ্ফৱলযং পৱেসেতুং ৱট্টতি. মালাগুণেহি পুপ্ফপটং কৰোন্তি, তত্ৰাপি একমেৱ মালাগুণং হৰিতুং ৱট্টতি. পুন পচ্চাহৰতো পূৰিমমেৱ হোতি. তং সব্বং পুৰিমনযেনেৱ ন ৱট্টতি. মালাগুণেহি পন বহূহিপি কতং পুপ্ফদামং লভিত্ৱা আসনমত্থকাদীসু বন্ধিতুং ৱট্টতি. অতিদীঘং পন মালাগুণং একৱাৰং হৰিত্ৱা পৰিক্খিপিত্ৱা পুন ইতৰস্স ভিক্খুনো দাতুং ৱট্টতি, তেনপি তথেৱ কাতুং ৱট্টতি.

ৱাযিমং নাম পুপ্ফজালপুপ্ফপটপুপ্ফৰূপেসু দট্ঠব্বং. চেতিযে পুপ্ফজালং কৰোন্তস্স একমেকম্হি জালছিদ্দকে দুক্কটং. ভিত্তিছত্তবোধিত্থম্ভাদীসুপি এসেৱ নযো. পুপ্ফপটং পন পৰেহি পূৰিতম্পি ৱাযিতুং ন লব্ভতি. গোপ্ফিমপুপ্ফেহেৱ হত্থিঅস্সাদিৰূপকানি কৰোন্তি, তানিপি ৱাযিমট্ঠানে তিট্ঠন্তি. পুৰিমনযেনেৱ সব্বং ন ৱট্টতি. অঞ্ঞেহি কতপৰিচ্ছেদে পন পুপ্ফানি ঠপেন্তেন হত্থিঅস্সাদিৰূপকম্পি কাতুং ৱট্টতি. মহাপচ্চৰিযং পন কড়ম্বকেন অড্ঢচন্দকেন চ সদ্ধিং অট্ঠ পুপ্ফৱিকতিযো ৱুত্তা.

৩২. তত্থ কড়ম্বকোতি অড্ঢচন্দকন্তৰে ঘটিকদামওলম্বকো ৱুত্তো. অড্ঢচন্দকোতি অড্ঢচন্দাকাৰেন মালাগুণপৰিক্খেপো. তদুভযম্পি পূৰিমেযেৱ পৱিট্ঠং. কুৰুন্দিযং পন ‘‘দ্ৱে তযো মালাগুণে একতো কত্ৱা পুপ্ফদামকৰণম্পি ৱাযিমংযেৱা’’তি ৱুত্তং. তম্পি ইধ পূৰিমট্ঠানেযেৱ পৱিট্ঠং. ন কেৱলঞ্চ পুপ্ফদামমেৱ, পিট্ঠমযদামম্পি গেণ্ডুকপুপ্ফদামম্পি কুৰুন্দিযং ৱুত্তং. খৰপত্তদামম্পি সিক্খাপদস্স সাধাৰণত্তা ভিক্খূনম্পি ভিক্খুনীনম্পি নেৱ কাতুং, ন কাৰাপেতুং ৱট্টতি, পূজানিমিত্তং পন কপ্পিযৱচনং সব্বত্থ ৱত্তুং ৱট্টতি. পৰিযাযওভাসনিমিত্তকম্মানি ৱট্টন্তিযেৱ.

যো হৰিত্ৱা ৱা হৰাপেত্ৱা ৱা পক্কোসিত্ৱা ৱা পক্কোসাপেত্ৱা ৱা সযং ৱা উপগতানং যং কিঞ্চি অত্তনো সন্তকং পুপ্ফং কুলসঙ্গহত্থায দেতি, তস্স দুক্কটং, পৰসন্তকং দেতি, দুক্কটমেৱ. থেয্যচিত্তেন দেতি, ভণ্ডগ্ঘেন কাৰেতব্বো. এস নযো সঙ্ঘিকেপি. অযং পন ৱিসেসো – সেনাসনত্থায নিযমিতং ইস্সৰৱতায দদতো থুল্লচ্চযন্তি.

৩৩. পুপ্ফং নাম কস্স দাতুং ৱট্টতি, কস্স ন ৱট্টতীতি? মাতাপিতূনং তাৱ হৰিত্ৱাপি হৰাপেত্ৱাপি পক্কোসিত্ৱাপি পক্কোসাপেত্ৱাপি দাতুং ৱট্টতি, সেসঞাতকানং পক্কোসাপেত্ৱাৱ. তঞ্চ খো ৱত্থুপূজনত্থায, মণ্ডনত্থায পন সিৱলিঙ্গাদিপূজনত্থায ৱা কস্সচিপি দাতুং ন ৱট্টতি. মাতাপিতূনঞ্চ হৰাপেন্তেন ঞাতিসামণেৰেহেৱ হৰাপেতব্বং. ইতৰে পন যদি সযমেৱ ইচ্ছন্তি, ৱট্টতি. সম্মতেন পুপ্ফভাজকেন পুপ্ফভাজনকালে সম্পত্তানং সামণেৰানং উপড্ঢভাগং দাতুং ৱট্টতি. কুৰুন্দিযং পন ‘‘সম্পত্তগিহীনং উপড্ঢভাগং’’, মহাপচ্চৰিযং ‘‘চূড়কং দাতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. অসম্মতেন অপলোকেত্ৱা দাতব্বং. আচৰিযুপজ্ঝাযেসু সগাৰৱা সামণেৰা বহূনি পুপ্ফানি আহৰিত্ৱা ৰাসিং কত্ৱা ঠপেন্তি, থেৰা পাতোৱ সম্পত্তানং সদ্ধিৱিহাৰিকাদীনং উপাসকাদীনং ৱা ‘‘ত্ৱং ইদং গণ্হ, ত্ৱং ইদং গণ্হা’’তি দেন্তি, পুপ্ফদানং নাম ন হোতি. ‘‘চেতিযং পূজেস্সামা’’তি গহেত্ৱা গচ্ছন্তাপি পূজং কৰোন্তাপি তত্থ তত্থ সম্পত্তানং চেতিযপূজনত্থায দেন্তি, এতম্পি পুপ্ফদানং নাম ন হোতি. উপাসকে অক্কপুপ্ফাদীহি পূজেন্তে দিস্ৱা ‘‘ৱিহাৰে কণিকাৰপুপ্ফাদীনি অত্থি, উপাসকা তানি গহেত্ৱা পূজেথা’’তি ৱত্তুম্পি ৱট্টতি. ভিক্খূ পুপ্ফপূজং কত্ৱা দিৱাতৰং গামং পৱিট্ঠে ‘‘কিং, ভন্তে, অতিদিৱা পৱিট্ঠত্থা’’তি পুচ্ছন্তি, ‘‘ৱিহাৰে পুপ্ফানি বহূনি, পূজং অকৰিম্হা’’তি ৱদন্তি. মনুস্সা ‘‘বহূনি কিৰ ৱিহাৰে পুপ্ফানী’’তি পুনদিৱসে পহূতং খাদনীযং ভোজনীযং গহেত্ৱা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা পুপ্ফপূজঞ্চ কৰোন্তি দানঞ্চ দেন্তি, ৱট্টতি.

৩৪. মনুস্সা ‘‘মযং, ভন্তে, অসুকদিৱসং নাম পূজেস্সামা’’তি পুপ্ফৱাৰং যাচিত্ৱা অনুঞ্ঞাতদিৱসে আগচ্ছন্তি, সামণেৰেহি চ পগেৱ পুপ্ফানি ওচিনিত্ৱা ঠপিতানি হোন্তি, তে ৰুক্খেসু পুপ্ফানি অপস্সন্তা ‘‘কুহিং, ভন্তে, পুপ্ফানী’’তি ৱদন্তি, সামণেৰেহি ওচিনিত্ৱা ঠপিতানি, তুম্হে পন পূজেত্ৱা গচ্ছথ, সঙ্ঘো অঞ্ঞং দিৱসং পূজেস্সতীতি. তে পূজেত্ৱা দানং দত্ৱা গচ্ছন্তি, ৱট্টতি. মহাপচ্চৰিযং পন কুৰুন্দিযঞ্চ ‘‘থেৰা সামণেৰেহি দাপেতুং ন লভন্তি, সচে সযমেৱ তানি পুপ্ফানি তেসং দেন্তি, ৱট্টতি. থেৰেহি পন ‘সামণেৰেহি ওচিনিত্ৱা ঠপিতানী’তি এত্তকমেৱ ৱত্তব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. সচে পন পুপ্ফৱাৰং যাচিত্ৱা অনোচিতেসু পুপ্ফেসু যাগুভত্তাদীনি আদায আগন্ত্ৱা সামণেৰে ‘‘ওচিনিত্ৱা দেথা’’তি ৱদন্তি, ঞাভিসামণেৰানংযেৱ ওচিনিত্ৱা দাতুং ৱট্টতি. অঞ্ঞাতকে উক্খিপিত্ৱা ৰুক্খসাখায ঠপেন্তি, ন ওৰোহিত্ৱা পলাযিতব্বং, ওচিনিত্ৱা দাতুং ৱট্টতি. সচে পন কোচি ধম্মকথিকো ‘‘বহূনি উপাসকা ৱিহাৰে পুপ্ফানি, যাগুভত্তাদীনি আদায গন্ত্ৱা পুপ্ফপূজং কৰোথা’’তি ৱদতি, তস্সেৱ ন কপ্পতীতি মহাপচ্চৰিযঞ্চ কুৰুন্দিযঞ্চ ৱুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পন ‘‘এতং অকপ্পিযং ন ৱট্টতী’’তি অৱিসেসেন ৱুত্তং.

৩৫. ফলম্পি অত্তনো সন্তকং ৱুত্তনযেনেৱ মাতাপিতূনঞ্চ সেসঞাতীনঞ্চ দাতুং ৱট্টতি. কুলসঙ্গহত্থায পন দেন্তস্স ৱুত্তনযেনেৱ অত্তনো সন্তকে পৰসন্তকে সঙ্ঘিকে সেনাসনত্থায নিযমিতে চ দুক্কটাদীনি ৱেদিতব্বানি. অত্তনো সন্তকংযেৱ গিলানমনুস্সানং ৱা সম্পত্তইস্সৰানং ৱা খীণপৰিব্বযানং ৱা দাতুং ৱট্টতি, ফলদানং ন হোতি. ফলভাজকেনপি সম্মতেন সঙ্ঘস্স ফলভাজনকালে সম্পত্তমনুস্সানং উপড্ঢভাগং দাতুং ৱট্টতি, অসম্মতেন অপলোকেত্ৱা দাতব্বং. সঙ্ঘাৰামেপি ফলপৰিচ্ছেদেন ৱা ৰুক্খপৰিচ্ছেদেন ৱা কতিকা কাতব্বা ‘‘ততো গিলানমনুস্সানং ৱা অঞ্ঞেসং ৱা ফলং যাচন্তানং যথাপৰিচ্ছেদেন চত্তাৰি পঞ্চ ফলানি দাতব্বানি, ৰুক্খা ৱা দস্সেতব্বা ‘ইতো গহেতুং লব্ভতী’’’তি. ‘‘ইধ ফলানি সুন্দৰানি, ইতো গণ্হথা’’তি এৱং পন ন ৱত্তব্বং. অত্তনো সন্তকং সিৰীসচুণ্ণং ৱা অঞ্ঞং ৱা যং কিঞ্চি কসাৱং কুলসঙ্গহত্থায দেতি, দুক্কটং. পৰসন্তকাদীসুপি ৱুত্তনযেনেৱ ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. অযং পন ৱিসেসো – সঙ্ঘস্স ৰক্খিতগোপিতাপি ৰুক্খছল্লি গৰুভণ্ডমেৱাতি. মত্তিকদন্তকট্ঠৱেড়ুপণ্ণেসুপি গৰুভণ্ডূপগং ঞত্ৱা চুণ্ণে ৱুত্তনযেনেৱ ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো.

৩৬. জঙ্ঘপেসনিযন্তি গিহীনং দূতেয্যং সাসনহৰণকম্মং ৱুচ্চতি, তং ন কাতব্বং. গিহীনঞ্হি সাসনং গহেত্ৱা গচ্ছন্তস্স পদে পদে দুক্কটং. তং কম্মং নিস্সায লদ্ধভোজনং ভুঞ্জন্তস্সপি অজ্ঝোহাৰে অজ্ঝোহাৰে দুক্কটং. পঠমং সাসনং অগ্গহেত্ৱাপি পচ্ছা ‘‘অযং দানি সো গামো, হন্দ নং সাসনং আৰোচেমী’’তি মগ্গা ওক্কমন্তস্সপি পদে পদে দুক্কটং. সাসনং আৰোচেত্ৱা লদ্ধভোজনং ভুঞ্জতো পুৰিমনযেনেৱ দুক্কটং. সাসনং অগ্গহেত্ৱা আগতেন পন ‘‘ভন্তে, তস্মিং গামে ইত্থন্নামস্স কা পৱত্তী’’তি পুচ্ছিযমানেন কথেতুং ৱট্টতি, পুচ্ছিতপঞ্হে দোসো নত্থি. পঞ্চন্নং পন সহধম্মিকানং মাতাপিতূনং পণ্ডুপলাসস্স অত্তনো ৱেয্যাৱচ্চকৰস্স সাসনং হৰিতুং ৱট্টতি, গিহীনঞ্চ কপ্পিযসাসনং, তস্মা ‘‘মম ৱচনেন ভগৱতো পাদে ৱন্দথা’’তি ৱা ‘‘চেতিযং পটিমং বোধিং সঙ্ঘত্থেৰং ৱন্দথা’’তি ৱা ‘‘চেতিযে গন্ধপূজং কৰোথা’’তি ৱা ‘‘পুপ্ফপূজং কৰোথা’’তি ৱা ‘‘ভিক্খূ সন্নিপাতেথ, দানং দস্সাম, ধম্মং দেসাপযিস্সামা’’তি ৱা ঈদিসেসু সাসনেসু কুক্কুচ্চং ন কাতব্বং. কপ্পিযসাসনানি হি এতানি, ন গিহীনং গিহিকম্মপটিসংযুত্তানীতি. ইমেহি পন অট্ঠহি কুলদূসককম্মেহি উপ্পন্নপচ্চযা পঞ্চন্নম্পি সহধম্মিকানং ন কপ্পন্তি. অভূতাৰোচনৰূপিযসংৱোহাৰেহি উপ্পন্নপচ্চযসদিসাৱ হোন্তি.

পব্বাজনীযকম্মকতো পন যস্মিং গামে ৱা নিগমে ৱা কুলদূসককম্মং কতং, যস্মিঞ্চ ৱিহাৰে ৱসতি, নেৱ তস্মিং গামে ৱা নিগমে ৱা চৰিতুং লভতি, ন ৱিহাৰে ৱসিতুং. পটিপ্পস্সদ্ধকম্মেনপি চ তেন যেসু কুলেসু পুব্বে কুলদূসককম্মং কতং, ততো উপ্পন্নপচ্চযা ন গহেতব্বা, আসৱক্খযপত্তেনপি ন গহেতব্বা, অকপ্পিযাৱ হোন্তি. ‘‘কস্মা ন গণ্হথা’’তি পুচ্ছিতেন ‘‘পুব্বে এৱং কতত্তা’’তি ৱুত্তে সচে ৱদন্তি ‘‘ন মযং তেন কাৰণেন দেম, ইদানি সীলৱন্ততায দেমা’’তি, গহেতব্বা. পকতিযা দানট্ঠানেযেৱ কুলদূসককম্মং কতং হোতি, ততো পকতিদানমেৱ গহেতুং ৱট্টতি. যং ৱড্ঢেত্ৱা দেন্তি, তং ন ৱট্টতি. যস্মা চ পুচ্ছিতপঞ্হে দোসো নত্থি, তস্মা অঞ্ঞম্পি ভিক্খুং পুব্বণ্হে ৱা সাযন্হে ৱা অন্তৰঘৰং পৱিট্ঠং কোচি পুচ্ছেয্য ‘‘কস্মা, ভন্তে, চৰথা’’তি. যেনত্থেন চৰতি, তং আচিক্খিত্ৱা ‘‘লদ্ধং ন লদ্ধ’’ন্তি ৱুত্তে সচে ন লদ্ধং, ‘‘ন লদ্ধ’’ন্তি ৱত্ৱা যং সো দেতি, তং গহেতুং ৱট্টতি.

৩৭. ‘‘ন চ, ভিক্খৱে, পণিধায অৰঞ্ঞে ৱত্থব্বং, যো ৱসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. ন চ, ভিক্খৱে, পণিধায পিণ্ডায চৰিতব্বং…পে… ন চ, ভিক্খৱে, পণিধায চঙ্কমিতব্বং…পে… ন চ, ভিক্খৱে, পণিধায ঠাতব্বং…পে… ন চ, ভিক্খৱে, পণিধায নিসীদিতব্বং…পে… ন চ, ভিক্খৱে, পণিধায সেয্যা কপ্পেতব্বা, যো কপ্পেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাৰা. ২২৩ আদযো) ৱুত্তত্তা ‘‘এৱং (পাৰা. অট্ঠ. ২.২২৩) অৰঞ্ঞে ৱসন্তং মং জনো অৰহত্তে ৱা সেক্খভূমিযং ৱা সম্ভাৱেস্সতি, ততো লোকস্স সক্কতো ভৱিস্সামি গৰুকতো মানিতো পূজিতো’’তি এৱং পত্থনং কত্ৱা অৰঞ্ঞে ন ৱসিতব্বং. এৱং পণিধায ‘‘অৰঞ্ঞে ৱসিস্সামী’’তি গচ্ছন্তস্স পদৱাৰে পদৱাৰে দুক্কটং, তথা অৰঞ্ঞে কুটিকৰণচঙ্কমননিসীদননিৱাসনপাৰুপনাদীসু সব্বকিচ্চেসু পযোগে পযোগে দুক্কটং, তস্মা এৱং অৰঞ্ঞে ন ৱসিতব্বং. এৱং ৱসন্তো হি সম্ভাৱনং লভতু ৱা মা ৱা, দুক্কটং আপজ্জতি. যো পন সমাদিন্নধুতঙ্গো ‘‘ধুতঙ্গং ৰক্খিস্সামী’’তি ৱা ‘‘গামন্তে মে ৱসতো চিত্তং ৱিক্খিপতি, অৰঞ্ঞং সপ্পায’’ন্তি চিন্তেত্ৱা ৱা ‘‘অদ্ধা অৰঞ্ঞে তিণ্ণং ৱিৱেকানং অঞ্ঞতৰং পাপুণিস্সামী’’তি ৱা ‘‘অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা অৰহত্তং অপাপুণিত্ৱা ন নিক্খমিস্সামী’’তি ৱা ‘‘অৰঞ্ঞৱাসো নাম ভগৱতা পসত্থো, মযি চ অৰঞ্ঞে ৱসন্তে বহূ সব্ৰহ্মচাৰী গামন্তং হিত্ৱা আৰঞ্ঞকা ভৱিস্সন্তী’’তি ৱা এৱং অনৱজ্জৱাসং ৱসিতুকামো হোতি, তেনেৱ ৱসিতব্বং. পিণ্ডায চৰন্তস্সপি ‘‘অভিক্কন্তাদীনি সণ্ঠপেত্ৱা পিণ্ডায চৰিস্সামী’’তি নিৱাসনপাৰুপনকিচ্চতো পভুতি যাৱ ভোজনপৰিযোসানং, তাৱ পযোগে পযোগে দুক্কটং, সম্ভাৱনং লভতু ৱা মা ৱা, দুক্কটমেৱ. খন্ধকৱত্তসেখিযৱত্তপৰিপূৰণত্থং পন সব্ৰহ্মচাৰীনং দিট্ঠানুগতিআপজ্জনত্থং ৱা পাসাদিকেহি অভিক্কমপটিক্কমাদীহি পিণ্ডায পৱিসন্তো অনুপৱজ্জো ৱিঞ্ঞূনং. চঙ্কমনাদীসুপি এসেৱ নযো.

ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে

কুলসঙ্গহৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.

৬. মচ্ছমংসৱিনিচ্ছযকথা

৩৮. মচ্ছমংসেসু পন মচ্ছগ্গহণেন সব্বম্পি জলজং ৱুত্তং. তত্থ অকপ্পিযং নাম নত্থি. মংসেসু পন মনুস্সহত্থিঅস্সসুনখঅহিসীহব্যগ্ঘদীপিঅচ্ছতৰচ্ছানং ৱসেন দস মংসানি অকপ্পিযানি. তত্থ মনুস্সমংসে থুল্লচ্চযং, সেসেসু দুক্কটং. ইতি ইমেসং মনুস্সাদীনং দসন্নং মংসম্পি অট্ঠিপি লোহিতম্পি চম্মম্পি লোমম্পি সব্বং ন ৱট্টতি. ৱসাসু পন একা মনুস্সৱসাৱ ন ৱট্টতি. খীৰাদীসু অকপ্পিযং নাম নত্থি. ইমেসু পন অকপ্পিযমংসেসু অট্ঠিআদীসু ৱা যং কিঞ্চি ঞত্ৱা ৱা অঞত্ৱা ৱা খাদন্তস্স আপত্তিযেৱ. যদা জানাতি, তদা দেসেতব্বা. ‘‘অপুচ্ছিত্ৱাৱ খাদিস্সামী’’তি গণ্হতো পটিগ্গহণেপি দুক্কটং, ‘‘পুচ্ছিত্ৱা খাদিস্সামী’’তি গণ্হতো অনাপত্তি. উদ্দিস্সকতং পন জানিত্ৱা খাদন্তস্সেৱ আপত্তি, পচ্ছা জানন্তো আপত্তিযা ন কাৰেতব্বো (মহাৱ. অট্ঠ. ২৮১).

তত্থ (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪১০) উদ্দিস্সকতং নাম ভিক্খূনং অত্থায ৱধিত্ৱা সম্পাদিতং মচ্ছমংসং. উভযম্পি হি উদ্দিস্সকতং ন ৱট্টতি. তম্পি অদিট্ঠং অসুতং অপৰিসঙ্কিতং ৱট্টতি. তিকোটিপৰিসুদ্ধঞ্হি মচ্ছমংসং ভগৱতা অনুঞ্ঞাতং অদিট্ঠং অসুতং অপৰিসঙ্কিতং. তত্থ অদিট্ঠং নাম ভিক্খূনং অত্থায মিগমচ্ছে ৱধিত্ৱা গয্হমানং অদিট্ঠং. অসুতং নাম ভিক্খূনং অত্থায মিগমচ্ছে ৱধিত্ৱা গহিতন্তি অসুতং. অপৰিসঙ্কিতং পন দিট্ঠপৰিসঙ্কিতং সুতপৰিসঙ্কিতং তদুভযৱিনিমুত্তপৰিসঙ্কিতঞ্চ ঞত্ৱা তব্বিপক্খতো জানিতব্বং. কথং? ইধ ভিক্খূ পস্সন্তি মনুস্সে জালৱাগুৰাদিহত্থে গামতো ৱা নিক্খমন্তে অৰঞ্ঞে ৱা ৱিচৰন্তে. দুতিযদিৱসে চ নেসং তং গামং পিণ্ডায পৱিট্ঠানং সমচ্ছমংসং পিণ্ডপাতং অভিহৰন্তি. তে তেন দিট্ঠেন পৰিসঙ্কন্তি ‘‘ভিক্খূনং নু খো অত্থায কত’’ন্তি, ইদং দিট্ঠপৰিসঙ্কিতং, এতং গহেতুং ন ৱট্টতি. যং এৱং অপৰিসঙ্কিতং, তং ৱট্টতি. সচে পন তে মনুস্সা ‘‘কস্মা, ভন্তে, ন গণ্হথা’’তি পুচ্ছিত্ৱা তমত্থং সুত্ৱা ‘‘নযিদং, ভন্তে, ভিক্খূনং অত্থায কতং, অম্হেহি অত্তনো অত্থায ৱা ৰাজযুত্তাদীনং ৱা অত্থায কত’’ন্তি ৱদন্তি, কপ্পতি.

ন হেৱ খো ভিক্খূ পস্সন্তি, অপিচ খো সুণন্তি ‘‘মনুস্সা কিৰ জালৱাগুৰাদিহত্থা গামতো ৱা নিক্খমন্তি, অৰঞ্ঞে ৱা ৱিচৰন্তী’’তি. দুতিযদিৱসে চ তেসং তং গামং পিণ্ডায পৱিট্ঠানং সমচ্ছমংসং পিণ্ডপাতং অভিহৰন্তি. তে তেন সুতেন পৰিসঙ্কন্তি ‘‘ভিক্খূনং নু খো অত্থায কত’’ন্তি, ইদং সুতপৰিসঙ্কিতং নাম, এতং গহেতুং ন ৱট্টতি. যং এৱং অপৰিসঙ্কিতং, তং ৱট্টতি. সচে পন তে মনুস্সা ‘‘কস্মা, ভন্তে, ন গণ্হথা’’তি পুচ্ছিত্ৱা তমত্থং সুত্ৱা ‘‘নযিদং, ভন্তে, ভিক্খূনং অত্থায কতং, অম্হেহি অত্তনো অত্থায ৱা ৰাজযুত্তাদীনং ৱা অত্থায কত’’ন্তি ৱদন্তি, কপ্পতি.

ন হেৱ খো পন ভিক্খূ পস্সন্তি ন সুণন্তি, অপিচ খো তেসং তং গামং পিণ্ডায পৱিট্ঠানং পত্তং গহেত্ৱা সমচ্ছমংসং পিণ্ডপাতং অভিসঙ্খৰিত্ৱা অভিহৰন্তি. তে পৰিসঙ্কন্তি ‘‘ভিক্খূনং নু খো অত্থায কত’’ন্তি, ইদং তদুভযৱিনিমুত্তপৰিসঙ্কিতং নাম, এতম্পি গহেতুং ন ৱট্টতি. যং এৱং অপৰিসঙ্কিতং, তং ৱট্টতি. সচে পন তে মনুস্সা ‘‘কস্মা, ভন্তে, ন গণ্হথা’’তি পুচ্ছিত্ৱা তমত্থং সুত্ৱা ‘‘নযিদং, ভন্তে, ভিক্খূনং অত্থায কতং, অম্হেহি অত্তনো অত্থায ৱা ৰাজযুত্তাদীনং ৱা অত্থায কতং, পৱত্তমংসং ৱা কপ্পিযমেৱ লভিত্ৱা ভিক্খূনং অত্থায সম্পাদিত’’ন্তি ৱদন্তি, কপ্পতি. মতানং পেতকিচ্চত্থায মঙ্গলাদীনং ৱা অত্থায কতেপি এসেৱ নযো. যং যঞ্হি ভিক্খূনংযেৱ অত্থায অকতং, যত্থ চ নিব্বেমতিকো হোতি, তং সব্বং কপ্পতি.

৩৯. সচে পন একস্মিং ৱিহাৰে ভিক্খূনং উদ্দিস্সকতং হোতি, তে চ অত্তনো অত্থায কতভাৱং ন জানন্তি, অঞ্ঞে জানন্তি. যে জানন্তি, তেসং ন ৱট্টতি, ইতৰেসং পন ৱট্টতি. অঞ্ঞে ন জানন্তি, তেযেৱ জানন্তি, তেসংযেৱ ন ৱট্টতি, অঞ্ঞেসং ৱট্টতি. তেপি ‘‘অম্হাকং অত্থায কত’’ন্তি জানন্তি, অঞ্ঞেপি ‘‘এতেসং অত্থায কত’’ন্তি জানন্তি, সব্বেসম্পি ন ৱট্টতি. সব্বে ন জানন্তি, সব্বেসম্পি ৱট্টতি. পঞ্চসু হি সহধম্মিকেসু যস্স ৱা তস্স ৱা অত্থায উদ্দিস্সকতং সব্বেসং ন কপ্পতি.

সচে পন কোচি একং ভিক্খুং উদ্দিস্স পাণং ৱধিত্ৱা তস্স পত্তং পূৰেত্ৱা দেতি, সো চ অত্তনো অত্থায কতভাৱং জানংযেৱ গহেত্ৱা অঞ্ঞস্স ভিক্খুনো দেতি, সো তং তস্স সদ্ধায পৰিভুঞ্জতি, কস্স আপত্তীতি? দ্ৱিন্নম্পি অনাপত্তি. যঞ্হি উদ্দিস্স কতং, তস্স অভুত্ততায অনাপত্তি, ইতৰস্স অজাননতায. কপ্পিযমংসস্স হি পটিগ্গহণে আপত্তি নত্থি, উদ্দিস্সকতঞ্চ অজানিত্ৱা ভুত্তস্স পচ্ছা ঞত্ৱা আপত্তিদেসনাকিচ্চং নাম নত্থি. অকপ্পিযমংসং পন অজানিত্ৱা ভুত্তেন পচ্ছা ঞত্ৱাপি আপত্তি দেসেতব্বা. উদ্দিস্সকতঞ্হি ঞত্ৱা ভুঞ্জতোৱ আপত্তি, অকপ্পিযমংসং অজানিত্ৱা ভুঞ্জন্তস্সপি আপত্তিযেৱ, তস্মা আপত্তিভীৰুকেন ৰূপং সল্লক্খেন্তেনপি পুচ্ছিত্ৱাৱ মংসং পটিগ্গহেতব্বং. পৰিভোগকালে ‘‘পুচ্ছিত্ৱা পৰিভুঞ্জিস্সামী’’তি ৱা গহেত্ৱা পুচ্ছিত্ৱাৱ পৰিভুঞ্জিতব্বং. কস্মা? দুৱিঞ্ঞেয্যত্তা. অচ্ছমংসম্পি হি সূকৰমংসসদিসং হোতি, দীপিমংসাদীনি চ মিগমংসাদিসদিসানি, তস্মা পুচ্ছিত্ৱা গহণমেৱ ৱত্তন্তি ৱদন্তি.

ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে

মচ্ছমংসৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.

৭. অনামাসৱিনিচ্ছযকথা

৪০. অনামাসন্তি ন পৰামসিতব্বং. তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো (পাৰা. অট্ঠ. ২.২৮১) – যস্মা মাতা ৱা হোতু ধীতা ৱা ভগিনী ৱা, ইত্থী নাম সব্বাপি ব্ৰহ্মচৰিযস্স পাৰিবন্থিকাৱ অনামাসা চ, তস্মা ‘‘অযং মে মাতা, অযং মে ধীতা, অযং মে ভগিনী’’তি গেহস্সিতপেমেন আমসতোপি দুক্কটমেৱ ৱুত্তং. ইমং পন ভগৱতো আণং অনুস্সৰন্তেন সচেপি নদীসোতেন ৱুয্হমানং মাতৰং পস্সতি, নেৱ হত্থেন পৰামসিতব্বা, পণ্ডিতেন পন ভিক্খুনা নাৱা ৱা ফলকং ৱা কদলিক্খন্ধো ৱা দাৰুক্খন্ধো ৱা উপসংহৰিতব্বো. তস্মিং অসতি কাসাৱম্পি উপসংহৰিত্ৱা পুৰতো ঠপেতব্বং, ‘‘এত্থ গণ্হাহী’’তি পন ন ৱত্তব্বা. গহিতে ‘‘পৰিক্খাৰং কড্ঢামী’’তি কড্ঢন্তেন গন্তব্বং. সচে পন ভাযতি, পুৰতো পুৰতো গন্ত্ৱা ‘‘মা ভাযী’’তি সমস্সাসেতব্বা. সচে ভাযমানা পুত্তস্স সহসা খন্ধে ৱা অভিৰুহতি, হত্থে ৱা গণ্হাতি, ন ‘‘অপেহি মহল্লিকে’’তি নিদ্ধুনিতব্বা, থলং পাপেতব্বা. কদ্দমে লগ্গাযপি কূপে পতিতাযপি এসেৱ নযো. তত্ৰাপি হি যোত্তং ৱা ৱত্থং ৱা পক্খিপিত্ৱা হত্থেন গহিতভাৱং ঞত্ৱা উদ্ধৰিতব্বা, ন ত্ৱেৱ আমসিতব্বা.

ন কেৱলঞ্চ মাতুগামস্স সৰীৰমেৱ অনামাসং, নিৱাসনপাৰুপনম্পি আভৰণভণ্ডম্পি অন্তমসো তিণণ্ডুপকং ৱা তালপণ্ণমুদ্দিকং ৱা উপাদায অনামাসমেৱ. তঞ্চ খো নিৱাসনপাৱুৰণং পিড়ন্ধনত্থায ঠপিতমেৱ. সচে পন নিৱাসনং ৱা পাৰুপনং ৱা পৰিৱত্তেত্ৱা চীৱৰত্থায পাদমূলে ঠপেতি, ৱট্টতি. আভৰণভণ্ডেসু পন সীসপসাধনদন্তসূচিআদিকপ্পিযভণ্ডং ‘‘ইমং, ভন্তে, তুম্হাকং দেম, গণ্হথা’’তি দীযমানং সিপাটিকাসূচিআদিউপকৰণত্থায গহেতব্বং. সুৱণ্ণৰজতমুত্তাদিমযং পন অনামাসমেৱ, দীযমানম্পি ন গহেতব্বং. ন কেৱলঞ্চ এতাসং সৰীৰূপগমেৱ অনামাসং, ইত্থিসণ্ঠানেন কতং কট্ঠৰূপম্পি দন্তৰূপম্পি অযৰূপম্পি লোহৰূপম্পি তিপুৰূপম্পি পোত্থকৰূপম্পি সব্বৰতনৰূপম্পি অন্তমসো পিট্ঠমযৰূপম্পি অনামাসমেৱ. পৰিভোগত্থায পন ‘‘ইদং তুম্হাকং হোতূ’’তি লভিত্ৱা ঠপেত্ৱা সব্বৰতনমযং অৱসেসং ভিন্দিত্ৱা উপকৰণাৰহং উপকৰণে, পৰিভোগাৰহং পৰিভোগে উপনেতুং ৱট্টতি.

৪১. যথা চ ইত্থিৰূপকং, এৱং সত্তৱিধং ধঞ্ঞম্পি অনামাসমেৱ. তস্মা খেত্তমজ্ঝেন গচ্ছন্তেন তত্থজাতকম্পি ধঞ্ঞফলং ন আমসন্তেন গন্তব্বং. সচে ঘৰদ্ৱাৰে ৱা অন্তৰামগ্গে ৱা ধঞ্ঞং পসাৰিতং হোতি, পস্সেন চ মগ্গো অত্থি, ন মদ্দন্তেন গন্তব্বং. গমনমগ্গে অসতি মগ্গং অধিট্ঠায গন্তব্বং. অন্তৰঘৰে ধঞ্ঞস্স উপৰি আসনং পঞ্ঞপেত্ৱা দেন্তি, নিসীদিতুং ৱট্টতি. কেচি আসনসালায ধঞ্ঞং আকিৰন্তি, সচে সক্কা হোতি হৰাপেতুং, হৰাপেতব্বং. নো চে, একমন্তং ধঞ্ঞং অমদ্দন্তেন পীঠকং পঞ্ঞপেত্ৱা নিসীদিতব্বং. সচে ওকাসো ন হোতি, মনুস্সা ধঞ্ঞমজ্ঝেযেৱ পঞ্ঞপেত্ৱা দেন্তি, নিসীদিতব্বং. তত্থজাতকানি মুগ্গমাসাদীনি অপৰণ্ণানিপি তালপনসাদীনি ৱা ফলানি কীড়ন্তেন ন আমসিতব্বানি. মনুস্সেহি ৰাসিকতেসুপি এসেৱ নযো. অৰঞ্ঞে পন ৰুক্খতো পতিতানি ফলানি ‘‘অনুপসম্পন্নানং দস্সামী’’তি গণ্হিতুং ৱট্টতি.

৪২. মুত্তা মণি ৱেড়ুৰিযো সঙ্খো সিলা পৱাড়ং ৰজতং জাতৰূপং লোহিতঙ্কো মসাৰগল্লন্তি ইমেসু দসসু ৰতনেসু মুত্তা অধোতা অৱিদ্ধা যথাজাতাৱ আমসিতুং ৱট্টতি, সেসা অনামাসাতি ৱদন্তি, তং ন গহেতব্বং. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘মুত্তা ধোতাপি অধোতাপি অনামাসা, ভণ্ডমূলত্থায চ সম্পটিচ্ছিতুং ন ৱট্টতি, কুট্ঠৰোগস্স ভেসজ্জত্থায পন ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং, তং যুত্তং. অন্তমসো জাতিফলিকং উপাদায সব্বোপি নীলপীতাদিৱণ্ণভেদো মণি ধোতৱিদ্ধৱট্টিতো অনামাসো, যথাজাতো পন আকৰমুত্তো পত্তাদিভণ্ডমূলত্থং সম্পটিচ্ছিতুং ৱট্টতীতি ৱুত্তং, তম্পি মহাপচ্চৰিযং পটিক্খিত্তং. পচিত্ৱা কতো কাচমণিযেৱেকো ৱট্টতীতি ৱুত্তং. ৱেড়ুৰিযেপি মণিসদিসোৱ ৱিনিচ্ছযো.

সঙ্খো ধমনসঙ্খো চ ধোতৱিদ্ধো চ ৰতনমিস্সো অনামাসো, পানীযসঙ্খো ধোতোপি অধোতোপি আমাসোৱ. সেসঞ্চ অঞ্জনাদিভেসজ্জত্থাযপি ভণ্ডমূলত্থাযপি সম্পটিচ্ছিতুং ৱট্টতি. সিলা ধোতৱিদ্ধা ৰতনসংযুত্তা মুগ্গৱণ্ণাৱ অনামাসা, সেসা সত্থকনিঘংসনাদিঅত্থায গণ্হিতুং ৱট্টতি. এত্থ চ ৰতনসংযুত্তাতি সুৱণ্ণেন সদ্ধিং যোজেত্ৱা পচিত্ৱা কতাতি ৱদন্তি. পৱাড়ং ধোতৱিদ্ধং অনামাসং, সেসং আমাসঞ্চ ভণ্ডমূলত্থঞ্চ সম্পটিচ্ছিতুং ৱট্টতীতি ৱদন্তি, তং ন গহেতব্বং. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘ধোতম্পি অধোতম্পি সব্বং অনামাসঞ্চ ন চ সম্পটিচ্ছিতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং, তং যুত্তং.

ৰজতঞ্চ জাতৰূপঞ্চ কতভণ্ডম্পি অকতভণ্ডম্পি সব্বেন সব্বং বীজতো পট্ঠায অনামাসঞ্চ অসম্পটিচ্ছনীযঞ্চ. উত্তৰৰাজপুত্তো কিৰ সুৱণ্ণচেতিযং কাৰাপেত্ৱা মহাপদুমত্থেৰস্স পেসেসি. থেৰো ‘‘ন কপ্পতী’’তি পটিক্খিপি. চেতিযঘৰে সুৱণ্ণপদুমসুৱণ্ণবুব্বুড়কাদীনি হোন্তি, এতানিপি অনামাসানি. চেতিযঘৰগোপকা পন ৰূপিযছড্ডকট্ঠানে ঠিতা, তস্মা তেসং কেড়াপযিতুং ৱট্টতীতি ৱুত্তং. কুৰুন্ধিযং পন তম্পি পটিক্খিত্তং, সুৱণ্ণচেতিযে কচৱৰমেৱ হৰিতুং ৱট্টতীতি এত্তকমেৱ অনুঞ্ঞাতং. আৰকূটলোহম্পি জাতৰূপগতিকমেৱ অনামাসন্তি সব্বট্ঠকথাসু ৱুত্তং. সেনাসনপৰিভোগে পন সব্বোপি কপ্পিযো, তস্মা জাতৰূপৰজতমযা সব্বেপি সেনাসনপৰিক্খাৰা আমাসা, ভিক্খূনং ধম্মৱিনযৱণ্ণনট্ঠানে ৰতনমণ্ডপে কৰোন্তি ফলিকত্থম্ভে ৰতনদামপটিমণ্ডিতে, তত্থ সব্বূপকৰণানি ভিক্খূনং পটিজগ্গিতুং ৱট্টন্তি. লোহিতঙ্কমসাৰগল্লা ধোতৱিদ্ধা অনামাসা, ইতৰে আমাসা, ভণ্ডমূলত্থায চ সম্পটিচ্ছিতুং ৱট্টতীতি ৱুত্তং. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘ধোতাপি অধোতাপি সব্বসো অনামাসা, ন চ সম্পটিচ্ছিতুং ৱট্টন্তী’’তি পটিক্খিত্তং.

৪৩. সব্বং আৱুধভণ্ডং অনামাসং, ভণ্ডমূলত্থায দীযমানম্পি ন সম্পটিচ্ছিতব্বং. সত্থৱণিজ্জা নাম ন ৱট্টতি. সুদ্ধধনুদণ্ডোপি ধনুজিযাপি পতোদোপি তোমৰোপি অঙ্কুসোপি অন্তমসো ৱাসিফৰসুআদীনিপি আৱুধসঙ্খেপেন কতানি অনামাসানি. সচে কেনচি ৱিহাৰে সত্তি ৱা তোমৰো ৱা ঠপিতো হোতি, ৱিহাৰং জগ্গন্তেন ‘‘হৰন্তূ’’তি সামিকানং পেসেতব্বং. সচে ন হৰন্তি, তং অচালেন্তেন ৱিহাৰো পটিজগ্গিতব্বো. যুদ্ধভূমিযং পন পতিতং অসিং ৱা সত্তিং ৱা তোমৰং ৱা দিস্ৱা পাসাণেন ৱা কেনচি ৱা অসিং ভিন্দিত্ৱা সত্থকত্থায গহেতুং ৱট্টতি. ইতৰানিপি ৱিযোজেত্ৱা কিঞ্চি সত্থকত্থায, কিঞ্চি কত্তৰদণ্ডাদিঅত্থায গহেতুং ৱট্টতি. ‘‘ইদং গণ্হথা’’তি দীযমানং পন ৱিনাসেত্ৱা ‘‘কপ্পিযভণ্ডং কৰিস্সামী’’তি সব্বম্পি সম্পটিচ্ছিতুং ৱট্টতি.

মচ্ছজালপক্খিজালাদীনিপি ফলকজালিকাদীনিপি সৰপৰিত্তাণানিপি সব্বানি অনামাসানি, পৰিভোগত্থায লব্ভমানেসু পন জালং তাৱ ‘‘আসনস্স ৱা চেতিযস্স ৱা উপৰি বন্ধিস্সামি, ছত্তং ৱা ৱেঠেস্সামী’’তি গহেতুং ৱট্টতি. সৰপৰিত্তাণং সব্বম্পি ভণ্ডমূলত্থায সম্পটিচ্ছিতুং ৱট্টতি. পৰূপৰোধনিৱাৰণঞ্হি এতং, ন উপৰোধকৰন্তি. ফলকং ‘‘দন্তকট্ঠভাজনং কৰিস্সামী’’তি গহেতুং ৱট্টতি.

চম্মৱিনদ্ধানি ৱীণাভেৰিআদীনি অনামাসানি. কুৰুন্দিযং পন ‘‘ভেৰিসঙ্ঘাটোপি ৱীণাসঙ্ঘাটোপি তুচ্ছপোক্খৰম্পি মুখৱট্টিযং আৰোপিতচম্মম্পি ৱীণাদণ্ডকোপি সব্বং অনামাস’’ন্তি ৱুত্তং. ওনহিতুং ৱা ওনহাপেতুং ৱা ৱাদেতুং ৱা ৱাদাপেতুং ৱা ন লব্ভতিযেৱ. চেতিযঙ্গণে পূজং কত্ৱা মনুস্সেহি ছড্ডিতং দিস্ৱাপি অচালেত্ৱাৱ অন্তৰন্তৰে সম্মজ্জিতব্বং, কচৱৰছড্ডনকালে পন কচৱৰনিযামেনেৱ হৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতুং ৱট্টতীতি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং. ভণ্ডমূলত্থায সম্পটিচ্ছিতুম্পি ৱট্টতি, পৰিভোগত্থায লব্ভমানেসু পন ৱীণাদোণিকঞ্চ ভেৰিপোক্খৰঞ্চ দন্তকট্ঠভাজনং কৰিস্সাম, চম্মং সত্থককোসকন্তি এৱং তস্স তস্স পৰিক্খাৰস্স উপকৰণত্থায গহেত্ৱা তথা তথা কাতুং ৱট্টতি.

ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে

অনামাসৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.

৮. অধিট্ঠানৱিকপ্পনৱিনিচ্ছযকথা

৪৪. অধিট্ঠানৱিকপ্পনেসু পন – অনুজানামি, ভিক্খৱে, তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, ৱস্সিকসাটিকং ৱস্সানং চাতুমাসং অধিট্ঠাতুং ততো পৰং ৱিকপ্পেতুং, নিসীদনং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, পচ্চত্থৰণং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিং যাৱ আবাধা অধিট্ঠাতুং ততো পৰং ৱিকপ্পেতুং, মুখপুঞ্ছনচোড়ং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতুং, পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮) ৱচনতো তিচীৱৰাদিনিযামেনেৱ অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুকআমেন ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তিআদিনা নামং ৱত্ৱা অধিট্ঠাতব্বং. ৱিকপ্পেন্তেন পন নামং অগ্গহেত্ৱাৱ ‘‘ইমং চীৱৰং তুয্হং ৱিকপ্পেমী’’তি ৱত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বং. তত্থ (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪৬৯) তিচীৱৰং অধিট্ঠহন্তেন ৰজিত্ৱা কপ্পবিন্দুং দত্ৱা পমাণযুত্তমেৱ অধিট্ঠাতব্বং. অস্স পমাণং উক্কট্ঠপৰিচ্ছেদেন সুগতচীৱৰতো ঊনকং ৱট্টতি, লামকপৰিচ্ছেদেন সঙ্ঘাটিযা উত্তৰাসঙ্গস্স চ দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকং, তিৰিযং মুট্ঠিত্তিকং পমাণং ৱট্টতি. অন্তৰৱাসকো দীঘসো মুট্ঠিপঞ্চকো, তিৰিযং দ্ৱিহত্থোপি ৱট্টতি. পাৰুপনেনপি হি সক্কা নাভিং পটিচ্ছাদেতুন্তি. ৱুত্তপ্পমাণতো পন অতিৰেকঞ্চ ঊনকঞ্চ ‘‘পৰিক্খাৰচোড়ক’’ন্তি অধিট্ঠাতব্বং.

তত্থ যস্মা ‘‘দ্ৱে চীৱৰস্স অধিট্ঠানা কাযেন ৱা অধিট্ঠেতি, ৱাচায ৱা অধিট্ঠেতী’’তি (পৰি. ৩২২) ৱুত্তং, তস্মা পুৰাণসঙ্ঘাটিং ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং পচ্চুদ্ধৰামী’’তি পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা নৱং সঙ্ঘাটিং হত্থেন গহেত্ৱা ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি চিত্তেন আভোগং কত্ৱা কাযৱিকাৰং কৰোন্তেন কাযেন অধিট্ঠাতব্বা. ইদং কাযেন অধিট্ঠানং, তং যেন কেনচি সৰীৰাৱযৱেন অফুসন্তস্স ন ৱট্টতি. ৱাচায অধিট্ঠানে পন ৱচীভেদং কত্ৱা ৱাচায অধিট্ঠাতব্বা. তত্ৰ দুৱিধং অধিট্ঠানং – সচে হত্থপাসে হোতি, ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৱাচা ভিন্দিতব্বা. অথ অন্তোগব্ভে ৱা উপৰিপাসাদে ৱা সামন্তৱিহাৰে ৱা হোতি, ঠপিতট্ঠানং সল্লক্খেত্ৱা ‘‘এতং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৱাচা ভিন্দিতব্বা. এস নযো উত্তৰাসঙ্গে অন্তৰৱাসকে চ. নামমত্তমেৱ হি ৱিসেসো, তস্মা সব্বানি সঙ্ঘাটিং উত্তৰাসঙ্গং অন্তৰৱাসকন্তি এৱং অত্তনো নামেনেৱ অধিট্ঠাতব্বানি. সচে অধিট্ঠহিত্ৱা ঠপিতৱত্থেহি সঙ্ঘাটিআদীনি কৰোতি, নিট্ঠিতে ৰজনে চ কপ্পে চ ‘‘ইমং পচ্চুদ্ধৰামী’’তি পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা পুন অধিট্ঠাতব্বানি. অধিট্ঠিতেন পন সদ্ধিং মহন্ততৰমেৱ দুতিযপট্টং ৱা খণ্ডং ৱা সিব্বন্তেন পুন অধিট্ঠাতব্বং. সমে ৱা খুদ্দকে ৱা অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থি.

তিচীৱৰং পন পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতুং ৱট্টতি, ন ৱট্টতীতি? মহাপদুমত্থেৰো কিৰাহ ‘‘তিচীৱৰং তিচীৱৰমেৱ অধিট্ঠাতব্বং, সচে পৰিক্খাৰচোড়াধিট্ঠানং লভেয্য, উদোসিতসিক্খাপদে পৰিহাৰো নিৰত্থকো ভৱেয্যা’’তি. এৱং ৱুত্তে কিৰ অৱসেসা ভিক্খূ আহংসু ‘‘পৰিক্খাৰচোড়ম্পি ভগৱতাৱ ‘অধিট্ঠাতব্ব’ন্তি ৱুত্তং, তস্মা ৱট্টতী’’তি. মহাপচ্চৰিযম্পি ৱুত্তং ‘‘পৰিক্খাৰচোড়ং নাম পাটেক্কং নিধানমুখমেতং. তিচীৱৰং ‘পৰিক্খাৰচোড়’ন্তি অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি, উদোসিতসিক্খাপদে (পাৰা. ৪৭১ আদযো) পন তিচীৱৰং অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিহৰন্তস্স পৰিহাৰো ৱুত্তো’’তি. উভতোৱিভঙ্গভাণকো পুণ্ণৱালিকৱাসী মহাতিস্সত্থেৰোপি কিৰাহ ‘‘মযং পুব্বে মহাথেৰানং অস্সুম্হা ‘অৰঞ্ঞৱাসিনো ভিক্খূ ৰুক্খসুসিৰাদীসু চীৱৰং ঠপেত্ৱা পধানং পদহনত্থায গচ্ছন্তি, সামন্তৱিহাৰে ধম্মস্সৱনত্থায গতানঞ্চ তেসং সূৰিযে উট্ঠিতে সামণেৰা ৱা দহৰভিক্খূ ৱা পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা গচ্ছন্তি, তস্মা সুখপৰিভোগত্থং তিচীৱৰং পৰিক্খাৰচোড়ং অধিট্ঠাতুং ৱট্টতী’’’তি. মহাপচ্চৰিযম্পি ৱুত্তং ‘‘পুব্বে আৰঞ্ঞিকা ভিক্খূ অবদ্ধসীমায দুপ্পৰিহাৰন্তি তিচীৱৰং পৰিক্খাৰচোড়মেৱ অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিংসূ’’তি.

৪৫. ৱস্সিকসাটিকা অনতিৰিত্তপ্পমাণা নামং গহেত্ৱা ৱুত্তনযেনেৱ চত্তাৰো ৱস্সিকে মাসে অধিট্ঠাতব্বা, ততো পৰং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বা. ৱণ্ণভেদমত্তৰত্তাপি চেসা ৱট্টতি, দ্ৱে পন ন ৱট্টন্তি. নিসীদনং ৱুত্তনযেন অধিট্ঠাতব্বমেৱ, তঞ্চ খো পমাণযুত্তং একমেৱ, দ্ৱে ন ৱট্টন্তি. পচ্চত্থৰণম্পি অধিট্ঠাতব্বমেৱ, তং পন মহন্তম্পি ৱট্টতি, একম্পি ৱট্টতি, বহূনিপি ৱট্টন্তি, নীলম্পি পীতকম্পি সদসম্পি পুপ্ফদসম্পীতি সব্বপ্পকাৰং ৱট্টতি. কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি যাৱ আবাধো অত্থি, তাৱ পমাণিকা অধিট্ঠাতব্বা. আবাধে ৱূপসন্তে পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বা, একাৱ ৱট্টতি. মুখপুঞ্ছনচোড়ং অধিট্ঠাতব্বমেৱ, যাৱ একং ধোৱীযতি, তাৱ অঞ্ঞং পৰিভোগত্থায ইচ্ছিতব্বন্তি দ্ৱেপি ৱট্টন্তি. অপৰে পন থেৰা ‘‘নিধানমুখমেতং, বহূনিপি ৱট্টন্তী’’তি ৱদন্তি. পৰিক্খাৰচোড়ে গণনা নত্থি, যত্তকং ইচ্ছতি, তত্তকং অধিট্ঠাতব্বমেৱ. থৱিকাপি পৰিস্সাৱনম্পি ৱিকপ্পনূপগপচ্ছিমচীৱৰপ্পমাণং ‘‘পৰিক্খাৰচোড়’’ন্তি অধিট্ঠাতব্বমেৱ. তস্স পমাণং দীঘতো দ্ৱে ৱিদত্থিযো তিৰিযং ৱিদত্থি, তং পন দীঘতো ৱড্ঢকীহত্থপ্পমাণং, ৱিত্থাৰতো ততো উপড্ঢপ্পমাণং হোতি. তত্ৰাযং পাড়ি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আযামেন অট্ঠঙ্গুলং সুগতঙ্গুলেন চতুৰঙ্গুলৱিত্থতং পচ্ছিমং চীৱৰং ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮). বহূনিপি একতো কত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি পৰিক্খাৰচোড়ানি অধিট্ঠামী’’তি অধিট্ঠাতুম্পি ৱট্টতিযেৱ. ভেসজ্জনৱকম্মমাতাপিতুআদীনং অত্থায ঠপেন্তেন অনধিট্ঠিতেপি নত্থি আপত্তি. মঞ্চভিসি পীঠভিসি বিম্বোহনং পাৱাৰো কোজৱোতি এতেসু পন সেনাসনপৰিক্খাৰত্থায দিন্নপচ্চত্থৰণে চ অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থিযেৱ.

সচে পন (পাৰা. অট্ঠ. ২.৬৩৬-৩৮) ঞাতকপৱাৰিতট্ঠানতো সুত্তং লভিত্ৱা ঞাতকপৱাৰিতেনেৱ তন্তৱাযেন অঞ্ঞেন ৱা মূলং দত্ৱা চীৱৰং ৱাযাপেতি, ৱাযাপনপচ্চযা অনাপত্তি. দসাহাতিক্কমনপচ্চযা পন আপত্তিং ৰক্খন্তেন ৱিকপ্পনুপগপ্পমাণমত্তে ৱীতে তন্তে ঠিতংযেৱ অধিট্ঠাতব্বং. দসাহাতিক্কমেন নিট্ঠাপিযমানঞ্হি নিস্সগ্গিযং ভৱেয্যাতি. ঞাতকাদীহি তন্তং আৰোপাপেত্ৱা ‘‘তুম্হাকং, ভন্তে, ইদং চীৱৰং গণ্হেয্যাথা’’তি নিয্যাতিতেপি এসেৱ নযো.

সচে তন্তৱাযো এৱং পযোজিতো ৱা সযং দাতুকামো ৱা হুত্ৱা ‘‘অহং, ভন্তে, তুম্হাকং চীৱৰং অসুকদিৱসে নাম ৱাযিত্ৱা ঠপেস্সামী’’তি ৱদতি, ভিক্খু চ তেন পৰিচ্ছিন্নদিৱসতো পট্ঠায দসাহং অতিক্কামেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. সচে পন তন্তৱাযো ‘‘অহং তুম্হাকং চীৱৰং ৱাযিত্ৱা সাসনং পেসেস্সামী’’তি ৱত্ৱা তথেৱ কৰোতি, তেন পেসিতভিক্খু পন তস্স ভিক্খুনো ন আৰোচেতি, অঞ্ঞো দিস্ৱা ৱা সুত্ৱা ৱা ‘‘তুম্হাকং, ভন্তে, চীৱৰং নিট্ঠিত’’ন্তি আৰোচেতি, এতস্স আৰোচনং ন পমাণং. যদা পন তেন পেসিতোযেৱ আৰোচেতি, তস্স ৱচনং সুতদিৱসতো পট্ঠায দসাহং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং.

সচে তন্তৱাযো ‘‘অহং তুম্হাকং চীৱৰং ৱাযিত্ৱা কস্সচি হত্থে পহিণিস্সামী’’তি ৱত্ৱা তথেৱ কৰোতি, চীৱৰং গহেত্ৱা গতভিক্খু পন অত্তনো পৰিৱেণে ঠপেত্ৱা তস্স ন আৰোচেতি, অঞ্ঞো কোচি ভণতি ‘‘অপি, ভন্তে, অধুনা আভতং চীৱৰং সুন্দৰ’’ন্তি. কুহিং, আৱুসো, চীৱৰন্তি. ইত্থন্নামস্স হত্থে পেসিতন্তি. এতস্সপি ৱচনং ন পমাণং. যদা পন সো ভিক্খু চীৱৰং দেতি, লদ্ধদিৱসতো পট্ঠায দসাহং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. সচে পন ৱাযাপনমূলং অদিন্নং হোতি, যাৱ কাকণিকমত্তম্পি অৱসিট্ঠং, তাৱ ৰক্খতি.

৪৬. অধিট্ঠিতচীৱৰং (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪৬৯) পন পৰিভুঞ্জতো কথং অধিট্ঠানং ৱিজহতীতি? অঞ্ঞস্স দানেন অচ্ছিন্দিত্ৱা গহণেন ৱিস্সাসগ্গাহেন হীনাযাৱত্তনেন সিক্খাপচ্চক্খানেন কালকিৰিযায লিঙ্গপৰিৱত্তনেন পচ্চুদ্ধৰণেন ছিদ্দভাৱেনাতি ইমেহি নৱহি কাৰণেহি ৱিজহতি. তত্থ পুৰিমেহি অট্ঠহি সব্বচীৱৰানি অধিট্ঠানং ৱিজহন্তি, ছিদ্দভাৱেন পন তিচীৱৰস্সেৱ সব্বট্ঠকথাসু অধিট্ঠানৱিজহনং ৱুত্তং, তঞ্চ নখপিট্ঠিপ্পমাণেন ছিদ্দেন. তত্থ নখপিট্ঠিপ্পমাণং কনিট্ঠঙ্গুলিনখৱসেন ৱেদিতব্বং, ছিদ্দঞ্চ ৱিনিৱিদ্ধছিদ্দমেৱ. ছিদ্দস্স হি অব্ভন্তৰে একতন্তু চেপি অচ্ছিন্নো হোতি, ৰক্খতি. তত্থ সঙ্ঘাটিযা চ উত্তৰাসঙ্গস্স চ দীঘন্ততো ৱিদত্থিপ্পমাণস্স, তিৰিযন্ততো অট্ঠঙ্গুলপ্পমাণস্স পদেসস্স ওৰতো ছিদ্দং অধিট্ঠানং ভিন্দতি, অন্তৰৱাসকস্স পন দীঘন্ততো ৱিদত্থিপ্পমাণস্সেৱ, তিৰিযন্ততো চতুৰঙ্গুলপ্পমাণস্স পদেসস্স ওৰতো ছিদ্দং অধিট্ঠানং ভিন্দতি, পৰতো ন ভিন্দতি, তস্মা জাতে ছিদ্দে তিচীৱৰং অতিৰেকচীৱৰট্ঠানে তিট্ঠতি, সূচিকম্মং কত্ৱা পুন অধিট্ঠাতব্বং. যো পন দুব্বলট্ঠানে পঠমং অগ্গড়ং দত্ৱা পচ্ছা দুব্বলট্ঠানং ছিন্দিত্ৱা অপনেতি, অধিট্ঠানং ন ভিজ্জতি. মণ্ডলপৰিৱত্তনেপি এসেৱ নযো. দুপট্টস্স একস্মিং পটলে ছিদ্দে ৱা জাতে গড়িতে ৱা অধিট্ঠানং ন ভিজ্জতি, খুদ্দকং চীৱৰং মহন্তং কৰোতি, মহন্তং ৱা খুদ্দকং কৰোতি, অধিট্ঠানং ন ভিজ্জতি. উভো কোটিযো মজ্ঝে কৰোন্তো সচে পঠমং ছিন্দিত্ৱা পচ্ছা ঘটেতি, অধিট্ঠানং ভিজ্জতি. অথ ঘটেত্ৱা ছিন্দতি, ন ভিজ্জতি. ৰজকেহি ধোৱাপেত্ৱা সেতং কাৰাপেন্তস্সপি অধিট্ঠানং অধিট্ঠানমেৱাতি. অযং তাৱ অধিট্ঠানে ৱিনিচ্ছযো.

৪৭. ৱিকপ্পনে পন দ্ৱে ৱিকপ্পনা সম্মুখাৱিকপ্পনা পৰম্মুখাৱিকপ্পনা চ. কথং সম্মুখাৱিকপ্পনা হোতি? চীৱৰানং একবহুভাৱং সন্নিহিতাসন্নিহিতভাৱঞ্চ ঞত্ৱা ‘‘ইমং চীৱৰ’’ন্তি ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানী’’তি ৱা ‘‘এতং চীৱৰ’’ন্তি ৱা ‘‘এতানি চীৱৰানী’’তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘তুয্হং ৱিকপ্পেমী’’তি ৱত্তব্বং, অযমেকা সম্মুখাৱিকপ্পনা. এত্তাৱতা নিধেতুং ৱট্টতি, পৰিভুঞ্জিতুং পন ৱিস্সজ্জেতুং ৱা অধিট্ঠাতুং ৱা ন ৱট্টতি. ‘‘ময্হং সন্তকং, ময্হং সন্তকানি পৰিভুঞ্জ ৱা ৱিস্সজ্জেহি ৱা যথাপচ্চযং ৱা কৰোহী’’তি এৱং পন ৱুত্তে পচ্চুদ্ধাৰো নাম হোতি, ততো পভুতি পৰিভোগাদযোপি ৱট্টন্তি.

অপৰো নযো – তথেৱ চীৱৰানং একবহুভাৱং সন্নিহিতাসন্নিহিতভাৱঞ্চ ঞত্ৱা তস্সেৱ ভিক্খুনো সন্তিকে ‘‘ইমং চীৱৰ’’ন্তি ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানী’’তি ৱা ‘‘এতং চীৱৰ’’ন্তি ৱা ‘‘এতানি চীৱৰানী’’তি ৱা ৱত্ৱা পঞ্চসু সহধম্মিকেসু অঞ্ঞতৰস্স অত্তনা অভিৰুচিতস্স যস্স কস্সচি নামং গহেত্ৱা ‘‘তিস্সস্স ভিক্খুনো ৱিকপ্পেমী’’তি ৱা ‘‘তিস্সায ভিক্খুনিযা, তিস্সায সিক্খমানায, তিস্সস্স সামণেৰস্স, তিস্সায সামণেৰিযা ৱিকপ্পেমী’’তি ৱা ৱত্তব্বং, অযং অপৰাপি সম্মুখাৱিকপ্পনা. এত্তাৱতা নিধেতুং ৱট্টতি, পৰিভোগাদীসু পন একম্পি ন ৱট্টতি. তেন পন ভিক্খুনা ‘‘তিস্সস্স ভিক্খুনো সন্তকং…পে… তিস্সায সামণেৰিযা সন্তকং পৰিভুঞ্জ ৱা ৱিস্সজ্জেহি ৱা যথাপচ্চযং ৱা কৰোহী’’তি ৱুত্তে পচ্চুদ্ধাৰো নাম হোতি, ততো পভুতি পৰিভোগাদযোপি ৱট্টন্তি.

কথং পৰম্মুখাৱিকপ্পনা হোতি? চীৱৰানং তথেৱ একবহুভাৱং সন্নিহিতাসন্নিহিতভাৱঞ্চ ঞত্ৱা ‘‘ইমং চীৱৰ’’ন্তি ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানী’’তি ৱা ‘‘এতং চীৱৰ’’ন্তি ৱা ‘‘এতানি চীৱৰানী’’তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘তুয্হং ৱিকপ্পনত্থায দম্মী’’তি ৱত্তব্বং. তেন ৱত্তব্বো ‘‘কো তে মিত্তো ৱা সন্দিট্ঠো ৱা’’তি. ততো ইতৰেন পুৰিমনযেনেৱ ‘‘তিস্সো ভিক্খূ’’তি ৱা…পে… ‘‘তিস্সা সামণেৰী’’তি ৱা ৱত্তব্বং. পুন তেন ভিক্খুনা ‘‘অহং তিস্সস্স ভিক্খুনো দম্মী’’তি ৱা…পে… ‘‘তিস্সায সামণেৰিযা দম্মী’’তি ৱা ৱত্তব্বং, অযং পৰম্মুখাৱিকপ্পনা. এত্তাৱতা নিধেতুং ৱট্টতি, পৰিভোগাদীসু পন একম্পি ন ৱট্টতি. তেন পন ভিক্খুনা দুতিযসম্মুখাৱিকপ্পনাযং ৱুত্তনযেনেৱ ‘‘ইত্থন্নামস্স সন্তকং পৰিভুঞ্জ ৱা ৱিস্সজ্জেহি ৱা যথাপচ্চযং ৱা কৰোহী’’তি ৱুত্তে পচ্চুদ্ধাৰো নাম হোতি, ততো পভুতি পৰিভোগাদযোপি ৱট্টন্তি.

দ্ৱিন্নং ৱিকপ্পনানং কিং নানাকৰণং? সম্মুখাৱিকপ্পনাযং সযং ৱিকপ্পেত্ৱা পৰেন পচ্চুদ্ধৰাপেতি, পৰম্মুখাৱিকপ্পনাযং পৰেনেৱ ৱিকপ্পাপেত্ৱা পৰেনেৱ পচ্চুদ্ধৰাপেতি, ইদমেত্থ নানাকৰণং. সচে পন যস্স ৱিকপ্পেতি, সো পঞ্ঞত্তিকোৱিদো ন হোতি, ন জানাতি পচ্চুদ্ধৰিতুং, তং চীৱৰং গহেত্ৱা অঞ্ঞস্স ব্যত্তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা পুন ৱিকপ্পেত্ৱা পৰেন পচ্চুদ্ধৰাপেতব্বং. ৱিকপ্পিতৱিকপ্পনা নামেসা ৱট্টতি. এৱং তাৱ চীৱৰে অধিট্ঠানৱিকপ্পনানযো ৱেদিতব্বো.

৪৮. পত্তে পন অযং নযো – পত্তং অধিট্ঠহন্তেন উক্কট্ঠমজ্ঝিমোমকানং অঞ্ঞতৰো পমাণযুত্তোৱ অধিট্ঠাতব্বো. তস্স পমাণং ‘‘অড্ঢাড়্হকোদনং গণ্হাতী’’তিআদিনা (পাৰা. ৬০২) নযেন পাড়িযং ৱুত্তং. তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো (পাৰা. অট্ঠ. ২.৬০২ আদযো) – অনুপহতপুৰাণসালিতণ্ডুলানং সুকোট্টিতপৰিসুদ্ধানং দ্ৱে মগধনাড়িযো গহেত্ৱা তেহি তণ্ডুলেহি অনুত্তণ্ডুলমকিলিন্নমপিণ্ডিতং সুৱিসদং কুন্দমকুড়ৰাসিসদিসং অৱস্সাৱিতোদনং পচিত্ৱা নিৰৱসেসং পত্তে পক্খিপিত্ৱা তস্স ওদনস্স চতুত্থভাগপ্পমাণো নাতিঘনো নাতিতনুকো হত্থহাৰিযো সব্বসম্ভাৰসঙ্খতো মুগ্গসূপো পক্খিপিতব্বো, ততো আলোপস্স আলোপস্স অনুৰূপং যাৱচৰিমালোপপ্পহোনকং মচ্ছমংসাদিব্যঞ্জনং পক্খিপিতব্বং, সপ্পিতেলতক্কৰসকঞ্জিকাদীনি পন গণনূপগানি ন হোন্তি. তানি হি ওদনগতিকানি হোন্তি, নেৱ হাপেতুং, ন ৱড্ঢেতুং সক্কোন্তি. এৱমেতং সব্বম্পি পক্খিত্তং সচে পত্তস্স মুখৱট্টিযা হেট্ঠিমৰাজিসমং তিট্ঠতি, সুত্তেন ৱা হীৰেন ৱা ছিন্দন্তস্স সুত্তস্স ৱা হীৰস্স ৱা হেট্ঠিমন্তং ফুসতি, অযং উক্কট্ঠো নাম পত্তো. সচে তং ৰাজিং অতিক্কম্ম থূপীকতং তিট্ঠতি, অযং উক্কট্ঠোমকো নাম পত্তো. সচে তং ৰাজিং ন সম্পাপুণাতি অন্তোগধমেৱ হোতি, অযং উক্কট্ঠুক্কট্ঠো নাম পত্তো.

উক্কট্ঠতো উপড্ঢপ্পমাণো মজ্ঝিমো নাম পত্তো. মজ্ঝিমতো উপড্ঢপ্পমাণো ওমকো. তস্মা সচে মগধনাড়িযা নাড়িকোদনাদিসব্বম্পি পক্খিত্তং ৱুত্তনযেনেৱ হেট্ঠিমৰাজিসমং তিট্ঠতি, অযং মজ্ঝিমো নাম পত্তো. সচে তং ৰাজিং অতিক্কম্ম থূপীকতং তিট্ঠতি, অযং মজ্ঝিমোমকো নাম পত্তো. সচে তং ৰাজিং ন সম্পাপুণাতি অন্তোগধমেৱ হোতি, অযং মজ্ঝিমুক্কট্ঠো নাম পত্তো. সচে মগধনাড়িযা উপড্ঢনাড়িকোদনাদিসব্বম্পি পক্খিত্তং হেট্ঠিমৰাজিসমং তিট্ঠতি, অযং ওমকো নাম পত্তো. সচে তং ৰাজিং অতিক্কম্ম থূপীকতং তিট্ঠতি, অযং ওমকোমকো নাম পত্তো. সচে তং ৰাজিং ন সম্পাপুণাতি অন্তোগধমেৱ হোতি, অযং ওমকুক্কট্ঠো নাম পত্তো. এৱমেতে নৱ পত্তা. তেসু দ্ৱে অপত্তা উক্কট্ঠুক্কট্ঠো চ ওমকোমকো চাতি. তস্মা এতে ভাজনপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জিতব্বা, ন অধিট্ঠানূপগা ন ৱিকপ্পনূপগা. ইতৰে পন সত্ত অধিট্ঠহিত্ৱা ৱা ৱিকপ্পেত্ৱা ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বা.

পমাণযুত্তানম্পি এতেসং অধিট্ঠানৱিকপ্পনূপগত্তং এৱং ৱেদিতব্বং – অযোপত্তো পঞ্চহি পাকেহি, মত্তিকাপত্তো দ্ৱীহি পাকেহি পক্কো অধিট্ঠানূপগো. উভোপি যং মূলং দাতব্বং, তস্মিং দিন্নেযেৱ. সচে একোপি পাকো ঊনো হোতি, কাকণিকমত্তম্পি ৱা মূলং অদিন্নং, ন অধিট্ঠানূপগো. সচে পত্তসামিকো ৱদতি ‘‘যদা তুম্হাকং মূলং ভৱিস্সতি, তদা দস্সথ অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জথা’’তি, নেৱ অধিট্ঠানূপগো হোতি, পাকস্স হি ঊনত্তা পত্তসঙ্খ্যং ন গচ্ছতি, মূলস্স সকলস্স ৱা একদেসস্স ৱা অদিন্নত্তা সকভাৱং ন উপেতি, অঞ্ঞস্সেৱ সন্তকো হোতি, তস্মা পাকে চ মূলে চ সুনিট্ঠিতেযেৱ অধিট্ঠানূপগো হোতি. যো অধিট্ঠানূপগো, স্ৱেৱ ৱিকপ্পনূপগো. সো হত্থং আগতোপি অনাগতোপি অধিট্ঠাতব্বো ৱিকপ্পেতব্বো ৱা. যদি হি পত্তকাৰকো মূলং লভিত্ৱা সযং ৱা দাতুকামো হুত্ৱা ‘‘অহং ভন্তে তুম্হাকং পত্তং কত্ৱা অসুকদিৱসে নাম পচিত্ৱা ঠপেস্সামী’’তি ৱদতি, ভিক্খু চ তেন পৰিচ্ছিন্নদিৱসতো পট্ঠায দসাহং অতিক্কামেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. সচে পন পত্তকাৰকো ‘‘অহং তুম্হাকং পত্তং কত্ৱা পচিত্ৱা সাসনং পেসেস্সামী’’তি ৱত্ৱা তথেৱ কৰোতি, তেন পেসিতভিক্খু পন তস্স ভিক্খুনো ন আৰোচেতি, অঞ্ঞো দিস্ৱা ৱা সুত্ৱা ৱা ‘‘তুম্হাকং, ভন্তে, পত্তো নিট্ঠিতো’’তি আৰোচেতি, এতস্স আৰোচনং ন পমাণং. যদা পন তেন পেসিতোযেৱ আৰোচেতি, তস্স ৱচনং সুতদিৱসতো পট্ঠায দসাহং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. সচে পন পত্তকাৰকো ‘‘অহং তুম্হাকং পত্তং কত্ৱা পচিত্ৱা কস্সচি হত্থে পহিণিস্সামী’’তি ৱত্ৱা তথেৱ কৰোতি, পত্তং গহেত্ৱা আগতভিক্খু পন অত্তনো পৰিৱেণে ঠপেত্ৱা তস্স ন আৰোচেতি, অঞ্ঞো কোচি ভণতি ‘‘অপি, ভন্তে, অধুনা আভতো পত্তো সুন্দৰো’’তি. ‘‘কুহিং, আৱুসো, পত্তো’’তি? ‘‘ইত্থন্নামস্স হত্থে পেসিতো’’তি. এতস্সপি ৱচনং ন পমাণং. যদা পন সো ভিক্খু পত্তং দেতি, লদ্ধদিৱসতো পট্ঠায দসাহং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, তস্মা দসাহং অনতিক্কামেত্ৱাৱ অধিট্ঠাতব্বো ৱিকপ্পেতব্বো ৱা.

তত্থ দ্ৱে পত্তস্স অধিট্ঠানা কাযেন ৱা অধিট্ঠাতি, ৱাচায ৱা অধিট্ঠাতি. তেসং ৱসেন অধিট্ঠহন্তেন ‘‘ইমং পত্তং পচ্চুদ্ধৰামী’’তি ৱা ‘‘এতং পত্তং পচ্চুদ্ধৰামী’’তি ৱা ৱত্ৱা এৱং সম্মুখে ৱা পৰম্মুখে ৱা ঠিতং পুৰাণপত্তং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা অঞ্ঞস্স ৱা দত্ৱা নৱং পত্তং যত্থ কত্থচি ঠিতং হত্থেন পৰামসিত্ৱা ‘‘ইদং পত্তং অধিট্ঠামী’’তি চিত্তেন আভোগং কত্ৱা কাযৱিকাৰং কৰোন্তেন কাযেন ৱা অধিট্ঠাতব্বো. ৱচীভেদং কত্ৱা ৱাচায ৱা অধিট্ঠাভব্বো. তত্ৰ দুৱিধং অধিট্ঠানং – সচে হত্থপাসে হোতি, ‘‘ইমং পত্তং অধিট্ঠামী’’তি ৱাচা ভিন্দিতব্বা, অথ অন্তোগব্ভে ৱা উপৰিপাসাদে ৱা সামন্তৱিহাৰে ৱা হোতি, ঠপিতট্ঠানং সল্লক্খেত্ৱা ‘‘এতং পত্তং অধিট্ঠামী’’তি ৱাচা ভিন্দিতব্বা. অধিট্ঠহন্তেন পন এককেন অধিট্ঠাতুম্পি ৱট্টতি, অঞ্ঞস্স সন্তিকে অধিট্ঠাতুম্পি ৱট্টতি. অঞ্ঞস্স সন্তিকে অযমানিসংসো – সচস্স ‘‘অধিট্ঠিতো নু খো মে, নো’’তি ৱিমতি উপ্পজ্জতি, ইতৰো সাৰেত্ৱা ৱিমতিং ছিন্দিস্সতীতি. সচে কোচি দস পত্তে লভিত্ৱা সব্বে অত্তনাৱ পৰিভুঞ্জিতুকামো হোতি, ন সব্বে অধিট্ঠাতব্বা, একং পত্তং অধিট্ঠায পুনদিৱসে তং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা অঞ্ঞো অধিট্ঠাতব্বো. এতেনেৱ উপাযেন ৱস্সসতম্পি পৰিহৰিতুং সক্কা.

এৱং অপ্পমত্তস্স সিযা অধিট্ঠানৱিজহনন্তি? সিযা. সচে হি সযং পত্তং অঞ্ঞস্স দেতি, ৱিব্ভমতি ৱা, সিক্খং ৱা পচ্চক্খাতি, কালং ৱা কৰোতি, লিঙ্গং ৱাস্স পৰিৱত্ততি, পচ্চুদ্ধৰতি ৱা, পত্তে ৱা ছিদ্দং হোতি, অধিট্ঠানং ৱিজহতি. ৱুত্তঞ্চেতং –

‘‘দিন্নৱিব্ভন্তপচ্চক্খা, কালকিৰিযাকতেন চ;

লিঙ্গপচ্চুদ্ধৰা চেৱ, ছিদ্দেন ভৱতি সত্তম’’ন্তি. (পাৰা. অট্ঠ. ২.৬০৮) –

চোৰগহণৱিস্সাসগ্গাহেহিপি ৱিজহতিযেৱ. কিত্তকেন ছিদ্দেন অধিট্ঠানং ভিজ্জতি? যেন কঙ্গুসিত্থং নিক্খমতি চেৱ পৱিসতি চ. ইদঞ্হি সত্তন্নং ধঞ্ঞানং লামকধঞ্ঞসিত্থং. তস্মিং ছিদ্দে অযচুণ্ণেন ৱা আণিযা ৱা পটিপাকতিকে কতে দসাহব্ভন্তৰে পুন অধিট্ঠাতব্বো. অযং তাৱেত্থ অধিট্ঠানে ৱিনিচ্ছযো.

৪৯. ৱিকপ্পনে পন দ্ৱে ৱিকপ্পনা সম্মুখাৱিকপ্পনা চেৱ পৰম্মুখাৱিকপ্পনা চ. কথং সম্মুখাৱিকপ্পনা হোতি? পত্তানং একবহুভাৱং সন্নিহিতাসন্নিহিতভাৱঞ্চ ঞত্ৱা ‘‘ইমং পত্ত’’ন্তি ৱা ‘‘ইমে পত্তে’’তি ৱা ‘‘এতং পত্ত’’ন্তি ৱা ‘‘এতে পত্তে’’তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘তুয্হং ৱিকপ্পেমী’’তি ৱত্তব্বং, অযমেকা সম্মুখাৱিকপ্পনা. এত্তাৱতা নিধেতুং ৱট্টতি, পৰিভুঞ্জিতুং পন ৱিস্সজ্জেতুং ৱা অধিট্ঠাতুং ৱা ন ৱট্টতি. ‘‘ময্হং সন্তকং পৰিভুঞ্জ ৱা ৱিস্সজ্জেহি ৱা যথাপচ্চযং ৱা কৰোহী’’তি এৱং পন ৱুত্তে পচ্চুদ্ধাৰো নাম হোতি, ততো পভুতি পৰিভোগাদযোপি ৱট্টন্তি.

অপৰো নযো – তথেৱ পত্তানং একবহুভাৱং সন্নিহিতাসন্নিহিতভাৱঞ্চ ঞত্ৱা তস্সেৱ ভিক্খুনো সন্তিকে ‘‘ইমং পত্ত’’ন্তি ৱা ‘‘ইমে পত্তে’’তি ৱা ‘‘এতং পত্ত’’ন্তি ৱা ‘‘এতে পত্তে’’তি ৱা ৱত্ৱা পঞ্চসু সহধম্মিকেসু অঞ্ঞতৰস্স অত্তনা অভিৰুচিতস্স যস্স কস্সচি নামং গহেত্ৱা ‘‘তিস্সস্স ভিক্খুনো ৱিকপ্পেমী’’তি ৱা ‘‘তিস্সায ভিক্খুনিযা, সিক্খমানায, সামণেৰস্স, তিস্সায সামণেৰিযা ৱিকপ্পেমী’’তি ৱা ৱত্তব্বং, অযং অপৰাপি সম্মুখাৱিকপ্পনা. এত্তাৱতা নিধেতুং ৱট্টতি. পৰিভোগাদীসু পন একম্পি ন ৱট্টতি. তেন পন ভিক্খুনা তিস্সস্স ভিক্খুনো সন্তকং…পে… তিস্সায সামণেৰিযা সন্তকং পৰিভুঞ্জ ৱা ৱিস্সজ্জেহি ৱা যথাপচ্চযং ৱা কৰোহীতি ৱুত্তে পচ্চুদ্ধাৰো নাম হোতি, ততো পভুতি পৰিভোগাদযোপি ৱট্টন্তি.

কথং পৰম্মুখাৱিকপ্পনা হোতি? পত্তানং তথেৱ একবহুভাৱং সন্নিহিতাসন্নিহিতভাৱঞ্চ ঞত্ৱা ‘‘ইমং পত্ত’’ন্তি ৱা ‘‘ইমে পত্তে’’তি ৱা ‘‘এতং পত্ত’’ন্তি ৱা ‘‘এতে পত্তে’’তি ৱা ৱত্ৱা ‘‘তুয্হং ৱিকপ্পনত্থায দম্মী’’তি ৱত্তব্বং. তেন ৱত্তব্বো ‘‘কো তে মিত্তো ৱা সন্দিট্ঠো ৱা’’তি. ততো ইতৰেন পুৰিমনযেন ‘‘তিস্সো ভিক্খূ’’তি ৱা…পে… ‘‘তিস্সা সামণেৰী’’তি ৱা ৱত্তব্বং. পুন তেন ভিক্খুনা ‘‘অহং তিস্সস্স ভিক্খুনো দম্মী’’তি ৱা…পে… ‘‘তিস্সায সামণেৰিযা দম্মী’’তি ৱা ৱত্তব্বং, অযং পৰম্মুখাৱিকপ্পনা. এত্তাৱতা নিধেতুং ৱট্টতি, পৰিভোগাদীসু পন একম্পি ন ৱট্টতি. তেন পন ভিক্খুনা দুতিযসম্মুখাৱিকপ্পনাযং ৱুত্তনযেনেৱ ‘‘ইত্থন্নামস্স সন্তকং পৰিভুঞ্জ ৱা ৱিস্সজ্জেহি ৱা যথাপচ্চযং ৱা কৰোহী’’তি ৱুত্তে পচ্চুদ্ধাৰো নাম হোতি, ততো পভুতি পৰিভোগাদযোপি ৱট্টন্তি. অযং ৱিকপ্পনে নযো.

৫০. এৱং অধিট্ঠহিত্ৱা ৱিকপ্পেত্ৱা চ পৰিভুঞ্জন্তেন পত্তে ভিন্নে কিং কাতব্বন্তি? যস্স পত্তে ৰাজিমুখৱট্টিতো হেট্ঠা দ্ৱঙ্গুলপ্পমাণা ন হোতি তেন ন কিঞ্চি কাতব্বং. যস্স (পাৰা. অট্ঠ. ২.৬১২-৩) পন তাদিসা একাপি ৰাজি হোতি, তেন তস্সা ৰাজিযা হেট্ঠিমপৰিযন্তে পত্তৱেধকেন ৱিজ্ঝিত্ৱা পচিত্ৱা সুত্তৰজ্জুকমকচিৰজ্জুকাদীহি ৱা তিপুসুত্তকেন ৱা বন্ধিত্ৱা তং বন্ধনং আমিসস্স অলগ্গনত্থং তিপুপট্টেন ৱা কেনচি ৱা বদ্ধসিলেসেন পটিচ্ছাদেতব্বং. সো চ পত্তো অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বো. সুখুমং ৱা ছিদ্দং কত্ৱা বন্ধিতব্বো. সুদ্ধেহি পন মধুকসিত্থকলাখাসজ্জুৰসাদীহি বন্ধিতুং ন ৱট্টতি, ফাণিতং ঝাপেত্ৱা পাসাণচুণ্ণেন বন্ধিতুং ৱট্টতি. মুখৱট্টিসমীপে পন পত্তৱেধকেন ৱিজ্ঝিযমানো কপালস্স বহলত্তা ভিজ্জতি, তস্মা হেট্ঠা ৱিজ্ঝিতব্বো. যস্স পন দ্ৱে ৰাজিযো, একাযেৱ ৱা চতুৰঙ্গুলা, তস্স দ্ৱে বন্ধনানি দাতব্বানি. যস্স তিস্সো, একাযেৱ ৱা ছড়ঙ্গুলা, তস্স তীণি. যস্স চতস্সো, একাযেৱ ৱা অট্ঠঙ্গুলা, তস্স চত্তাৰি. যস্স পঞ্চ, একাযেৱ ৱা দসঙ্গুলা, সো বদ্ধোপি অবদ্ধোপি অপত্তোযেৱ, অঞ্ঞো ৱিঞ্ঞাপেতব্বো. এস তাৱ মত্তিকাপত্তে ৱিনিচ্ছযো.

অযোপত্তে পন সচেপি পঞ্চ ৱা অতিৰেকানি ৱা ছিদ্দানি হোন্তি, তানি চ অযচুণ্ণেন ৱা আণিযা ৱা লোহমণ্ডলকেন ৱা বদ্ধানি মট্ঠানি হোন্তি, স্ৱেৱ পত্তো পৰিভুঞ্জিতব্বো, অঞ্ঞো ন ৱিঞ্ঞাপেতব্বো. অথ পন একম্পি ছিদ্দং মহন্তং হোতি, লোহমণ্ডলকেন বদ্ধম্পি মট্ঠং ন হোতি, পত্তে আমিসং লগ্গতি, অকপ্পিযো হোতি, অযং অপত্তো, অঞ্ঞো ৱিঞ্ঞাপেতব্বো. ৱিঞ্ঞাপেন্তেন চ সঙ্ঘৱসেন পৱাৰিতট্ঠানে পঞ্চবন্ধনেনেৱ পত্তেন অঞ্ঞং পত্তং ৱিঞ্ঞাপেতুং ৱট্টতি, পুগ্গলৱসেন পন পৱাৰিতট্ঠানে ঊনপঞ্চবন্ধনেনাপি ৱট্টতি. পত্তং লভিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তেন চ যাগুৰন্ধনৰজনপচনাদিনা অপৰিভোগেন ন পৰিভুঞ্জিতব্বো, অন্তৰামগ্গে পন ব্যাধিম্হি উপ্পন্নে অঞ্ঞস্মিং ভাজনে অসতি মত্তিকায লিম্পেত্ৱা যাগুং ৱা পচিতুং উদকং ৱা তাপেতুং ৱট্টতি. মঞ্চপীঠছত্তনাগদন্তকাদিকে অদেসেপি ন নিক্খিপিতব্বো. পত্তস্স হি নিক্খিপনদেসো ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পত্তাধাৰক’’ন্তিআদিনা (চূড়ৱ. ২৫৪) নযেন খন্ধকে ৱুত্তোযেৱ.

ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে

অধিট্ঠানৱিকপ্পনৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.

৯. চীৱৰৱিপ্পৱাসৱিনিচ্ছযকথা

৫১. চীৱৰেনৱিনাৱাসোতি তিচীৱৰাধিট্ঠানেন অধিট্ঠিতানং তিণ্ণং চীৱৰানং অঞ্ঞতৰেন ৱিপ্পৱাসো. এৱং অধিট্ঠিতেসু হি তীসু চীৱৰেসু একেনপি ৱিনা ৱসিতুং ন ৱট্টতি, ৱসন্তস্স সহ অৰুণুগ্গমনা চীৱৰং নিস্সগ্গিযং হোতি, তস্মা অৰুণুগ্গমনসমযে চীৱৰং অড্ঢতেয্যৰতনপ্পমাণে হত্থপাসে কত্ৱা ৱসিতব্বং. গামনিৱেসনউদোসিতঅড্ডমাড়পাসাদহম্মিযনাৱাসত্থখেত্তধঞ্ঞকৰণআৰামৱিহাৰৰুক্খমূলঅজ্ঝোকাসেসু পন অযং ৱিসেসো (পাৰা. অট্ঠ. ২.৪৭৭-৮) – সচে একস্স ৰঞ্ঞো গামভোজকস্স ৱা সন্তকো গামো হোতি, যেন কেনচি পাকাৰেন ৱা ৱতিযা ৱা পৰিখায ৱা পৰিক্খিত্তো চ, এৱৰূপে গামে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা গামব্ভন্তৰে যত্থ কত্থচি যথাৰুচিতট্ঠানে অৰুণং উট্ঠাপেতুং ৱট্টতি. সচে পন অপৰিক্খিত্তো হোতি, এৱৰূপে গামে যস্মিং ঘৰে চীৱৰং নিক্খিত্তং, তস্মিং ৱত্থব্বং, তস্স ৱা ঘৰস্স হত্থপাসে সমন্তা অড্ঢতেয্যৰতনব্ভন্তৰে ৱসিতব্বং. তং পমাণং অতিক্কমিত্ৱা সচেপি ইদ্ধিমা ভিক্খু আকাসে অৰুণং উট্ঠাপেতি, চীৱৰং নিস্সগ্গিযমেৱ হোতি.