২৮. চতুপচ্চযভাজনীযৱিনিচ্ছযকথা
১৯৪. চতুপচ্চযভাজনন্তি চীৱৰাদীনং চতুন্নং পচ্চযানং ভাজনং. তত্থ চীৱৰভাজনে তাৱ চীৱৰপটিগ্গাহকো ৱেদিতব্বো, চীৱৰনিদহকো ৱেদিতব্বো, ভণ্ডাগাৰিকো ৱেদিতব্বো, ভণ্ডাগাৰং ৱেদিতব্বং, চীৱৰভাজকো ৱেদিতব্বো, চীৱৰভাজনং ৱেদিতব্বং.
তত্থ (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৪০-৩৪২) ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং চীৱৰপটিগ্গাহকং সম্মন্নিতুং, যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, গহিতাগহিতঞ্চ জানেয্যা’’তি (মহাৱ. ৩৪২) ৱচনতো ইমেহি পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো চীৱৰপটিগ্গাহকো সম্মন্নিতব্বো. তত্থ পচ্ছা আগতানম্পি অত্তনো ঞাতকাদীনং পঠমতৰং পটিগ্গণ্হন্তো ৱা একচ্চস্মিং পেমং দস্সেত্ৱা গণ্হন্তো ৱা লোভপকতিতায অত্তনো পৰিণামেন্তো ৱা ছন্দাগতিং গচ্ছতি নাম. পঠমতৰং আগতস্সপি কোধৱসেন পচ্ছা গণ্হন্তো ৱা দুগ্গতমনুস্সেসু অৱমঞ্ঞং কত্ৱা গণ্হন্তো ৱা ‘‘কিং ৱো ঘৰে ঠপনোকাসো নত্থি, তুম্হাকং সন্তকং গহেত্ৱা গচ্ছথা’’তি এৱং সঙ্ঘস্স লাভন্তৰাযং কৰোন্তো ৱা দোসাগতিং গচ্ছতি নাম. যো পন মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো, অযং মোহাগতিং গচ্ছতি নাম. পচ্ছা আগতানম্পি ইস্সৰানং ভযেন পঠমতৰং পটিগ্গণ্হন্তো ৱা ‘‘চীৱৰপটিগ্গাহকট্ঠানং নামেতং ভাৰিয’’ন্তি সন্তসন্তো ৱা ভযাগতিং গচ্ছতি নাম. ‘‘মযা ইদঞ্চিদঞ্চ গহিতং, ইদঞ্চিদঞ্চ ন গহিত’’ন্তি এৱং জানন্তো গহিতাগহিতং জানাতি নাম. তস্মা যো ছন্দাগতিআদিৱসেন ন গচ্ছতি, ঞাতকঅঞ্ঞাতকঅড্ঢদুগ্গতেসু ৱিসেসং অকত্ৱা আগতপটিপাটিযা গণ্হাতি, সীলাচাৰপটিপত্তিযুত্তো হোতি সতিমা মেধাৱী বহুস্সুতো, সক্কোতি দাযকানং ৱিস্সট্ঠায ৱাচায পৰিমণ্ডলেহি পদব্যঞ্জনেহি অনুমোদনং কৰোন্তো পসাদং জনেতুং, এৱৰূপো সম্মন্নিতব্বো.
এৱঞ্চ পন সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৱা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং চীৱৰপটিগ্গাহকং সম্মন্নেয্য, এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং চীৱৰপটিগ্গাহকং সম্মন্নতি, যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো চীৱৰপটিগ্গাহকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স. যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু চীৱৰপটিগ্গাহকো, খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি (মহাৱ. ৩৪২) –
ইতি ইমায কম্মৱাচায ৱা অপলোকনেন ৱা অন্তোৱিহাৰে সব্বসঙ্ঘমজ্ঝেপি খণ্ডসীমাযম্পি সম্মন্নিতুং ৱট্টতিযেৱ. এৱং সম্মতেন চ ৱিহাৰপচ্চন্তে ৱা পধানঘৰে ৱা ন অচ্ছিতব্বং. যত্থ পন আগতাগতা মনুস্সা সুখং পস্সন্তি, তাদিসে ধুৰৱিহাৰট্ঠানে বীজনিং পস্সে ঠপেত্ৱা সুনিৱত্থেন সুপাৰুতেন নিসীদিতব্বং.
১৯৫. চীৱৰনিদহকোপি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং চীৱৰনিদহকং সম্মন্নিতুং, যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, নিহিতানিহিতঞ্চ জানেয্যা’’তি ৱচনতো পঞ্চঙ্গসমন্নাগতো ভিক্খু –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং চীৱৰনিদহকং সম্মন্নেয্য, এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে ভন্তে সঙ্ঘো, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং চীৱৰনিদহকং সম্মন্নতি, যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো চীৱৰনিদহকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স. যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু চীৱৰনিদহকো, খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি (মহাৱ. ৩৪২) –
ইতি ইমায কম্মৱাচায ৱা অপলোকনেন ৱা ৱুত্তনযেনেৱ সম্মন্নিতব্বো.
১৯৬. ভণ্ডাগাৰিকোপি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং ভণ্ডাগাৰিকং সম্মন্নিতুং, যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, গুত্তাগুত্তঞ্চ জানেয্যা’’তি (মহাৱ. ৩৪৩) ৱচনতো পঞ্চঙ্গসমন্নাগতো ভিক্খু ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং ভণ্ডাগাৰিকং সম্মন্নেয্যা’’তিআদিনা (মহাৱ. ৩৪৩) নযেন কম্মৱাচায ৱা অপলোকনেন ৱা সম্মন্নিতব্বো.
এত্থ (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৪৩) চ যত্থ ছদনাদীসু কোচি দোসো নত্থি, তং গুত্তং. যত্থ পন ছদনতিণং ৱা ছদনিট্ঠকা ৱা যত্থ কত্থচি পতিতা, যেন ওৱস্সতি ৱা, মূসিকাদীনং ৱা পৱেসো হোতি, ভিত্তিআদীসু ৱা কত্থচি ছিদ্দং হোতি, উপচিকা ৱা উট্ঠহন্তি, তং সব্বং অগুত্তং নাম. তং সল্লক্খেত্ৱা ভণ্ডাগাৰিকেন পটিসঙ্খৰিতব্বং. সীতসমযে দ্ৱাৰঞ্চ ৱাতপানঞ্চ সুপিহিতং কাতব্বং. সীতেন হি চীৱৰানি কণ্ণকিতানি হোন্তি. উণ্হসমযে অন্তৰন্তৰা ৱাতপ্পৱেসনত্থং ৱিৱৰিতব্বং. এৱং কৰোন্তো হি গুত্তাগুত্তং জানাতি নাম.
১৯৭. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভণ্ডাগাৰং সম্মন্নিতুং, যং সঙ্ঘো আকঙ্খতি ৱিহাৰং ৱা অড্ঢযোগং ৱা পাসাদং ৱা হম্মিযং ৱা গুহং ৱা’’তি (মহাৱ. ৩৪৩) ৱচনতো ভণ্ডাগাৰং সম্মন্নিত্ৱা ঠপেতব্বং. এত্থ চ যো আৰামমজ্ঝে আৰামিকসামণেৰাদীহি অৱিৱিত্তো সব্বেসং সমোসৰণট্ঠানে ৱিহাৰো ৱা অড্ঢযোগো ৱা হোতি, সো সম্মন্নিতব্বো. পচ্চন্তসেনাসনং পন ন সম্মন্নিতব্বং. ইমং পন ভণ্ডাগাৰং খণ্ডসীমং গন্ত্ৱা খণ্ডসীমায নিসিন্নেহি সম্মন্নিতুং ন ৱট্টতি. ৱিহাৰমজ্ঝেযেৱ ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ৱিহাৰং ভণ্ডাগাৰং সম্মন্নেয্যা’’তিআদিনা (মহাৱ. ৩৪৩) নযেন কম্মৱাচায ৱা অপলোকনেন ৱা সম্মন্নিতব্বং.
চীৱৰপটিগ্গাহকাদীহি পন তীহিপি অত্তনো ৱত্তং জানিতব্বং. তত্থ চীৱৰপটিগ্গাহকেন তাৱ যং যং মনুস্সা ‘‘কালচীৱৰ’’ন্তি ৱা ‘‘অকালচীৱৰ’’ন্তি ৱা ‘‘অচ্চেকচীৱৰ’’ন্তি ৱা ‘‘ৱস্সিকসাটিক’’ন্তি ৱা ‘‘নিসীদন’’ন্তি ৱা ‘‘পচ্চত্থৰণ’’ন্তি ৱা ‘‘মুখপুঞ্ছনচোড়’’ন্তি ৱা দেন্তি, তং সব্বং একৰাসিং কত্ৱা মিস্সেত্ৱা ন গণ্হিতব্বং, ৱিসুং ৱিসুং কত্ৱাৱ গণ্হিত্ৱা চীৱৰনিদহকস্স তথেৱ আচিক্খিত্ৱা দাতব্বং. চীৱৰনিদহকেনপি ভণ্ডাগাৰিকস্স দদমানেন ‘‘ইদং কালচীৱৰং…পে… ইদং মুখপুঞ্ছনচোড়’’ন্তি আচিক্খিত্ৱাৱ দাতব্বং. ভণ্ডাগাৰিকেনপি তথেৱ ৱিসুং ৱিসুং সঞ্ঞাণং কত্ৱা ঠপেতব্বং. ততো সঙ্ঘেন ‘‘কালচীৱৰং আহৰা’’তি ৱুত্তে কালচীৱৰমেৱ দাতব্বং…পে… ‘‘মুখপুঞ্ছনচোড়ং আহৰা’’তি ৱুত্তে তদেৱ দাতব্বং. ইতি ভগৱতা চীৱৰপটিগ্গাহকো অনুঞ্ঞাতো, চীৱৰনিদহকো অনুঞ্ঞাতো, ভণ্ডাগাৰিকো অনুঞ্ঞাতো, ভণ্ডাগাৰং অনুঞ্ঞাতং, ন বাহুলিকতায, ন অসন্তুট্ঠিতায, অপিচ খো সঙ্ঘানুগ্গহায. সচে হি আহটাহটং গহেত্ৱা ভিক্খূ ভাজেয্যুং, নেৱ আহটং, ন অনাহটং, ন দিন্নং, ন অদিন্নং, ন লদ্ধং, ন অলদ্ধং জানেয্যুং, আহটাহটং থেৰাসনে ৱা দদেয্যুং, খণ্ডাখণ্ডং ৱা ছিন্দিত্ৱা গণ্হেয্যুং, এৱং সতি অযুত্তপৰিভোগো চ হোতি, ন চ সব্বেসং সঙ্গহো কতো হোতি. ভণ্ডাগাৰে পন চীৱৰং ঠপেত্ৱা উস্সন্নকালে একেকস্স ভিক্খুনো তিচীৱৰং ৱা দ্ৱে দ্ৱে ৱা একেকং ৱা চীৱৰং দস্সন্তি, লদ্ধালদ্ধং জানিস্সন্তি, অলদ্ধভাৱং ঞত্ৱা সঙ্গহং কাতুং মঞ্ঞিস্সন্তীতি.
১৯৮. চীৱৰভাজকোৱি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং চীৱৰভাজকং সম্মন্নিতুং, যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, ভাজিতাভাজিতঞ্চ জানেয্যা’’তি (মহাৱ. ৩৪৩) ৱচনতো পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতোযেৱ ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং চীৱৰভাজকং সম্মন্নেয্যা’’তি(মহাৱ. ৩৪৩) আদিনা নযেন কম্মৱাচায ৱা অপলোকনেন ৱা সম্মন্নিত্ৱা ঠপেতব্বো.
এত্থ সভাগানং ভিক্খূনং অপাপুণন্তম্পি মহগ্ঘচীৱৰং দেন্তো ছন্দাগতিং গচ্ছতি নাম. অঞ্ঞেসং ৱুড্ঢতৰানং পাপুণন্তম্পি মহগ্ঘচীৱৰং অদত্ৱা অপ্পগ্ঘং দেন্তো দোসাগতিং গচ্ছতি নাম. মোহমূড়্হো চীৱৰদানৱত্তং অজানন্তো মোহাগতিং গচ্ছতি নাম. মুখৰানং নৱকানম্পি ভযেন অপাপুণন্তং এৱ মহগ্ঘং চীৱৰং দেন্তো ভযাগতিং গচ্ছতি নাম. যো এৱং ন গচ্ছতি, সব্বেসং তুলাভূতো পমাণভূতো মজ্ঝত্তো, সো সম্মন্নিতব্বো. তেনপি চীৱৰং ভাজেন্তেন পঠমং ‘‘ইদং থূলং, ইদং সণ্হং, ইদং ঘনং, ইদং তনুকং, ইদং পৰিভুত্তং, ইদং অপৰিভুত্তং, ইদং দীঘতো এত্তকং, পুথুলতো এত্তক’’ন্তি এৱং ৱত্থানি ৱিচিনিত্ৱা ‘‘ইদং এত্তকং অগ্ঘতি, ইদং এত্তক’’ন্তি এৱং অগ্ঘপৰিচ্ছেদং কত্ৱা সচে সব্বেসং একেকমেৱ দসদসঅগ্ঘনকং পাপুণাতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে পাপুণাতি, যং নৱ ৱা অট্ঠ ৱা অগ্ঘতি, তং অঞ্ঞেন একঅগ্ঘনকেন চ দ্ৱিঅগ্ঘনকেন চ সদ্ধিং বন্ধিত্ৱা এতেন উপাযেন সমে পটিৱীসে ঠপেত্ৱা কুসো পাতেতব্বো. সচে একেকস্স দীযমানে চীৱৰে দিৱসো নপ্পহোতি, দস দস ভিক্খূ গণেত্ৱা দস দস চীৱৰপটিৱীসে একতো বন্ধিত্ৱা ভণ্ডিকং কত্ৱা একো চীৱৰপটিৱীসো ঠপেতব্বো. এৱং ঠপিতেসু চীৱৰপটিৱীসেসু কুসো পাতেতব্বো. তেহিপি ভিক্খূহি পুন কুসপাতং কত্ৱা ভাজেতব্বং.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সামণেৰানং উপড্ঢপটিৱীসং দাতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৪৩) ৱচনতো যে সামণেৰা অত্তিস্সৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স কত্তব্বকম্মং ন কৰোন্তি, উদ্দেসপৰিপুচ্ছাসু যুত্তা আচৰিযুপজ্ঝাযানংযেৱ ৱত্তপটিৱত্তং কৰোন্তি, অঞ্ঞেসং ন কৰোন্তি, এতেসংযেৱ উপড্ঢভাগো দাতব্বো. যে পন পুৰেভত্তঞ্চ পচ্ছাভত্তঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘস্সেৱ কত্তব্বকিচ্চং কৰোন্তি, তেসং সমকো দাতব্বো. ইদঞ্চ পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নেন ভণ্ডাগাৰে ঠপিতেন অকালচীৱৰেনেৱ কথিতং, কালচীৱৰং পন সমকংযেৱ দাতব্বং. তত্ৰুপ্পাদৱস্সাৱাসিকং সম্মুঞ্জনীবন্ধনাদি সঙ্ঘস্স ফাতিকম্মং কত্ৱা গহেতব্বং. এতঞ্হেত্থ সব্বেসং ৱত্তং. ভণ্ডাগাৰচীৱৰেপি সচে সামণেৰা আগন্ত্ৱা ‘‘ভন্তে, মযং যাগুং পচাম, ভত্তং পচাম, খজ্জকং পচাম, অপ্পহৰিতং কৰোম, দন্তকট্ঠং আহৰাম, ৰঙ্গছল্লিং কপ্পিযং কত্ৱা দেম, কিং অম্হেহি ন কতং নামা’’তি উক্কুট্ঠিং কৰোন্তি, সমভাগোৱ দাতব্বো. এতংযেৱ ৱিৰজ্ঝিত্ৱা কৰোন্তি, যেসঞ্চ কৰণভাৱো ন পঞ্ঞাযতি, তে সন্ধায ৱুত্তং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সামণেৰানং উপড্ঢপটিৱীসং দাতু’’ন্তি. কুৰুন্দিযং পন ‘‘সচে সামণেৰা ‘কস্মা মযং, ভন্তে, সঙ্ঘকম্মং ন কৰোম, কৰিস্সামা’তি যাচন্তি, সমপটিৱীসো দাতব্বো’’তি ৱুত্তং.
সচে কোচি ভিক্খু সকং ভাগং গহেত্ৱা সত্থং লভিত্ৱা নদিং ৱা কন্তাৰং ৱা উত্তৰিত্ৱা দিসাপক্কমিতুকামো হোতি, তস্স ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, উত্তৰন্তস্স সকং ভাগং দাতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৪৩) ৱচনতো চীৱৰেসু ভণ্ডাগাৰতো বহি নীহটেসু ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘে সন্নিপতিতে চীৱৰভাজকেন ‘‘ইমস্স ভিক্খুনো কোট্ঠাসেন এত্তকেন ভৱিতব্ব’’ন্তি তক্কেত্ৱা নযগ্গাহেন সমভাগেন চীৱৰং দাতব্বং. তুলায তুলিতমিৱ হি সমসমং দাতুং ন সক্কা, তস্মা ঊনং ৱা হোতু অধিকং ৱা, এৱং তক্কেন নযেন দিন্নং সুদিন্নং. নেৱ ঊনকং পুন দাতব্বং, নাতিৰিত্তং পটিগ্গণ্হিতব্বং. সচে দস ভিক্খূ হোন্তি, সাটকাপি দসেৱ, তেসু একো দ্ৱাদস অগ্ঘতি, সেসা দসগ্ঘনকা. সব্বেসু দসগ্ঘনকৱসেন কুসে পাতিতে যস্স ভিক্খুনো দ্ৱাদসগ্ঘনকো কুসো পাতিতো, তেন যত্তকং তস্মিং পটিৱীসে অধিকং, তত্তকং অগ্ঘনকং যং কিঞ্চি অত্তনো সন্তকং কপ্পিযভণ্ডং দত্ৱা সো অতিৰেকভাগো গহেতব্বো. সচে সব্বেসং পঞ্চ পঞ্চ ৱত্থানি পত্তানি, সেসানিপি অত্থি, একেকং পন ন পাপুণাতি, ছিন্দিত্ৱা দাতব্বানি.
ছিন্দন্তেন চ অড্ঢমণ্ডলাদীনং ৱা উপাহনত্থৱিকাদীনং ৱা পহোনকানি খণ্ডানি কত্ৱা দাতব্বানি. হেট্ঠিমপৰিচ্ছেদেন চতুৰঙ্গুলৱিত্থাৰম্পি অনুৱাতপ্পহোনকাযামং খণ্ডং কত্ৱা দাতুং ৱট্টতি, অপৰিভোগং পন ন কাতব্বং. সচেপি একস্স ভিক্খুনো কোট্ঠাসে একং ৱা দ্ৱে ৱা ৱত্থানি নপ্পহোন্তি, তত্থ অঞ্ঞং সামণকং পৰিক্খাৰং ঠপেত্ৱা যো তেন তুস্সতি, তস্স তং ভাগং কত্ৱা পচ্ছা কুসপাতো কাতব্বো. সচে দস দস ভিক্খূ গণেত্ৱা ৱগ্গং কৰোন্তানং একো ৱগ্গো ন পূৰতি, অট্ঠ ৱা নৱ ৱা হোন্তি, তেসং অট্ঠ ৱা নৱ ৱা কোট্ঠাসা ‘‘তুম্হে ইমে গহেত্ৱা ৱিসুং ভাজেথা’’তি দাতব্বা. এৱং দত্ৱা পচ্ছা কুসপাতো কাতব্বো.
১৯৯. ইদানি ‘‘অট্ঠিমা, ভিক্খৱে, মাতিকা চীৱৰস্স উপ্পাদায, সীমায দেতি, কতিকায দেতি, ভিক্খাপঞ্ঞত্তিযা দেতি, সঙ্ঘস্স দেতি, উভতোসঙ্ঘস্স দেতি, ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দেতি, আদিস্স দেতি, পুগ্গলস্স দেতী’’তি (মহাৱ. ৩৭৯) চীৱৰানং পটিলাভখেত্তদস্সনত্থং যা তা অট্ঠ মাতিকা ৱুত্তা, তাসং ৱসেন ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো.
তত্থ ‘‘সীমায দম্মী’’তি এৱং সীমং পৰামসিত্ৱা দেন্তো সীমায দেতি নাম. এৱং সীমায দিন্নং যাৱতিকা ভিক্খূ অন্তোসীমাগতা, তেহি ভাজেতব্বং. সীমা চ নামেসা খণ্ডসীমা উপচাৰসীমা সমানসংৱাসসীমা অৱিপ্পৱাসসীমা লাভসীমা গামসীমা নিগমসীমা নগৰসীমা অব্ভন্তৰসীমা উদকুক্খেপসীমা জনপদসীমা ৰট্ঠসীমা ৰজ্জসীমা দীপসীমা চক্কৱাড়সীমাতি পন্নৰসৱিধা হোতি. তত্থ খণ্ডসীমা সীমাকথাযং ৱুত্তাৱ. উপচাৰসীমা নাম পৰিক্খিত্তস্স ৱিহাৰস্স পৰিক্খেপেন, অপৰিক্খিত্তস্স পৰিক্খেপাৰহট্ঠানেন পৰিচ্ছিন্না হোতি. অপিচ ভিক্খূনং ধুৱসন্নিপাতট্ঠানতো পৰিযন্তে ঠিতভোজনসালতো ৱা নিবদ্ধৱসনআৱাসতো ৱা থামমজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স দ্ৱিন্নং লেড্ডুপাতানং অন্তো উপচাৰসীমাতি ৱেদিতব্বা. সা পন আৱাসেসু ৱড্ঢন্তেসু ৱড্ঢতি, পৰিহাযন্তেসু পৰিহাযতি. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘ভিক্খূসুপি ৱড্ঢন্তেসু ৱড্ঢতী’’তি ৱুত্তং. তস্মা সচে ৱিহাৰে সন্নিপতিতভিক্খূহি সদ্ধিং একাবদ্ধা হুত্ৱা যোজনসতম্পি পূৰেত্ৱা নিসীদন্তি, যোজনসতম্পি উপচাৰসীমাৱ হোতি, সব্বেসং লাভো পাপুণাতি. সমানসংৱাসঅৱিপ্পৱাসসীমাদ্ৱযম্পি ৱুত্তমেৱ. লাভসীমা নাম নেৱ সম্মাসম্বুদ্ধেন অনুঞ্ঞাতা, ন ধম্মসঙ্গাহকত্থেৰেহি ঠপিতা, অপিচ খো ৰাজৰাজমহামত্তা ৱিহাৰং কাৰেত্ৱা গাৱুতং ৱা অড্ঢযোজনং ৱা যোজনং ৱা সমন্ততো পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা ‘‘অযং অম্হাকং ৱিহাৰস্স লাভসীমা’’তি নামলিখিতকে থম্ভে নিখণিত্ৱা ‘‘যং এত্থন্তৰে উপ্পজ্জতি, সব্বং অম্হাকং ৱিহাৰস্স দেমা’’তি সীমা ঠপেন্তি, অযং লাভসীমা নাম. গামনিগমনগৰঅব্ভন্তৰউদকুক্খেপসীমাপি ৱুত্তা এৱ.
জনপদসীমা নাম কাসিকোসলৰট্ঠাদীনং অন্তো বহূ জনপদা হোন্তি, তত্থ একেকো জনপদপৰিচ্ছেদো জনপদসীমা. ৰট্ঠসীমা নাম কাসিকোসলাদিৰট্ঠপৰিচ্ছেদো. ৰজ্জসীমা নাম ‘‘চোড়ভোগো কেৰড়ভোগো’’তি এৱং একেকস্স ৰঞ্ঞো আণাপৱত্তিট্ঠানং. দীপসীমা নাম সমুদ্দন্তেন পৰিচ্ছিন্নমহাদীপা চ অন্তৰদীপা চ. চক্কৱাড়সীমা চক্কৱাড়পব্বতেনেৱ পৰিচ্ছিন্না. এৱমেতাসু সীমাসু খণ্ডসীমায কেনচি কম্মেন সন্নিপতিতং সঙ্ঘং দিস্ৱা ‘‘এত্থেৱ সীমায সঙ্ঘস্স দেমী’’তি ৱুত্তে যাৱতিকা ভিক্খূ অন্তোখণ্ডসীমাগতা, তেহি ভাজেতব্বং. তেসংযেৱ হি তং পাপুণাতি, অঞ্ঞেসং সীমন্তৰিকায ৱা উপচাৰসীমায ৱা ঠিতানম্পি ন পাপুণাতি. খণ্ডসীমায ঠিতে পন ৰুক্খে ৱা পব্বতে ৱা ঠিতস্স হেট্ঠা ৱা পথৱীৱেমজ্ঝগতস্স পাপুণাতিযেৱ. ‘‘ইমিস্সা উপচাৰসীমায সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দিন্নং পন খণ্ডসীমাসীমন্তৰিকাসু ঠিতানম্পি পাপুণাতি. ‘‘সমানসংৱাসসীমায দম্মী’’তি দিন্নং পন খণ্ডসীমাসীমন্তৰিকাসু ঠিতানং ন পাপুণাতি. অৱিপ্পৱাসসীমালাভসীমাসু দিন্নং তাসু সীমাসু অন্তোগতানং পাপুণাতি. গামসীমাদীসু দিন্নং তাসং সীমানং অব্ভন্তৰে বদ্ধসীমায ঠিতানম্পি পাপুণাতি. অব্ভন্তৰসীমাউদকুক্খেপসীমাসু দিন্নং তত্থ অন্তোগতানংযেৱ পাপুণাতি. জনপদৰট্ঠৰজ্জদীপচক্কৱাড়সীমাসুপি গামসীমাদীসু ৱুত্তসদিসোযেৱ ৱিনিচ্ছযো.
সচে পন জম্বুদীপে ঠিতো ‘‘তম্বৱণ্ণিদীপে সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱদতি, তম্বপণ্ণিদীপতো একোপি আগন্ত্ৱা সব্বেসং গণ্হিতুং লভতি. সচেপি তত্ৰেৱ একো সভাগভিক্খু সভাগানং ভাগং গণ্হাতি, ন ৱাৰেতব্বো. এৱং তাৱ যো সীমং পৰামসিত্ৱা দেতি, তস্স দানে ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. যো পন ‘‘অসুকসীমায’’ন্তি ৱত্তুং ন জানাতি, কেৱলং ‘‘সীমা’’তি ৱচনমত্তমেৱ জানন্তো ৱিহাৰং আগন্ত্ৱা ‘‘সীমায দম্মী’’তি ৱা ‘‘সীমট্ঠকসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱা ভণতি, সো পুচ্ছিতব্বো ‘‘সীমা নাম বহুৱিধা, কতৰসীমং সন্ধায ভণসী’’তি. সচে ৱদতি ‘‘অহং ‘অসুকসীমা’তি ন জানামি, সীমট্ঠকসঙ্ঘো ভাজেত্ৱা গণ্হতূ’’তি, কতৰসীমায ভাজেতব্বং? মহাসীৱত্থেৰো কিৰাহ ‘‘অৱিপ্পৱাসসীমাযা’’তি. ততো নং আহংসু ‘‘অৱিপ্পৱাসসীমা নাম তিযোজনাপি হোতি, এৱং সন্তে তিযোজনে ঠিতা লাভং গণ্হিস্সন্তি, তিযোজনে ঠত্ৱা আগন্তুকৱত্তং পূৰেত্ৱা আৰামং পৱিসিতব্বং ভৱিস্সতি, গমিকো তিযোজনং গন্ত্ৱা সেনাসনং আপুচ্ছিস্সতি, নিস্সযপ্পটিপন্নস্স তিযোজনাতিক্কমে নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভিস্সতি, পাৰিৱাসিকেন তিযোজনং অতিক্কমিত্ৱা অৰুণং উট্ঠপেতব্বং ভৱিস্সতি, ভিক্খুনিযা তিযোজনে ঠত্ৱা আৰামপ্পৱেসনং আপুচ্ছিতব্বং ভৱিস্সতি, সব্বম্পেতং উপচাৰসীমাপৰিচ্ছেদৱসেনেৱ কাতুং ৱট্টতি, তস্মা উপচাৰসীমায ভাজেতব্ব’’ন্তি.
২০০. কতিকায দেতীতি এত্থ পন কতিকা নাম সমানলাভকতিকা. তত্ৰেৱং কতিকা কাতব্বা, একস্মিং ৱিহাৰে সন্নিপতিতেহি ভিক্খূহি যং ৱিহাৰং সঙ্গণ্হিতুকামা সমানলাভং কাতুং ইচ্ছন্তি, তস্স নামং গহেত্ৱা ‘‘অসুকো নাম ৱিহাৰো পোৰাণকো’’তি ৱা ‘‘বুদ্ধাধিৱুত্থো’’তি ৱা ‘‘অপ্পলাভো’’তি ৱা য কিঞ্চি কাৰণং ৱত্ৱা ‘‘তং ৱিহাৰং ইমিনা ৱিহাৰেন সদ্ধিং একলাভং কাতুং সঙ্ঘস্স ৰুচ্চতী’’তি তিক্খত্তুং সাৱেতব্বং. এত্তাৱতা তস্মিং ৱিহাৰে নিসিন্নোপি ইধ নিসিন্নোৱ হোতি. তস্মিং ৱিহাৰেপি সঙ্ঘেন এৱমেৱ কাতব্বং. এত্তাৱতা ইধ নিসিন্নোপি তস্মিং নিসিন্নোৱ হোতি. একস্মিং ৱিহাৰে লাভে ভাজিযমানে ইতৰস্মিং ঠিতস্স ভাগং গহেতুং ৱট্টতি. এৱং একেন ৱিহাৰেন সদ্ধিং বহূপি আৱাসা একলাভা কাতব্বা. এৱঞ্চ কতে একস্মিং আৱাসে দিন্নে সব্বত্থ দিন্নং হোতি.
২০১. ভিক্খাপঞ্ঞত্তি নাম অত্তনো পৰিচ্চাগপঞ্ঞাপনট্ঠানং, যত্থ সঙ্ঘস্স ধুৱকাৰা কৰীযন্তি. এত্থ চ যস্মিং ৱিহাৰে ইমস্স চীৱৰদাযকস্স সন্তকং সঙ্ঘস্স পাকৱট্টং ৱা ৱত্ততি, যস্মিং ৱিহাৰে ভিক্খূ অত্তনো ভাৰং কত্ৱা সদা গেহে ভোজেতি, যত্থ ৱা তেন আৱাসো কাৰিতো, সলাকভত্তাদীনি ৱা নিবদ্ধানি, ইমে ধুৱকাৰা নাম. যেন পন সকলোপি ৱিহাৰো পতিট্ঠাপিতো, তত্থ ৱত্তব্বমেৱ নত্থি, তস্মা সচে সো ‘‘যত্থ ময্হং ধুৱকাৰা কৰীযন্তি, তত্থ দম্মী’’তি ৱা ‘‘তত্থ দেথা’’তি ৱা ভণতি, বহূসু চেপি ঠানেসু ধুৱকাৰা হোন্তি, সব্বত্থ দিন্নমেৱ হোতি. সচে পন একস্মিং ৱিহাৰে ভিক্খূ বহুতৰা হোন্তি, তেহি ৱত্তব্বং ‘‘তুম্হাকং ধুৱকাৰে একত্থ ভিক্খূ বহূ, একত্থ অপ্পকা’’তি. সচে ‘‘ভিক্খুগণনায গণ্হথা’’তি ভণতি, তথা ভাজেত্ৱা গণ্হিতুং ৱট্টতি. এত্থ চ ৱত্থভেসজ্জাদি অপ্পকম্পি সুখেন ভাজীযতি. যদি পন মঞ্চো ৱা পীঠং ৱা একমেৱ হোতি, তং পুচ্ছিত্ৱা যস্স ৱিহাৰস্স, একৱিহাৰেপি ৱা যস্স সেনাসনস্স সো ৱিচাৰেতি, তত্থ দাতব্বং. সচেপি ‘‘অসুকভিক্খু গণ্হতূ’’তি ৱদতি, ৱট্টতি. অথ ‘‘ময্হং ধুৱকাৰে দেথা’’তি ৱত্ৱা অৱিচাৰেত্ৱা গচ্ছতি, সঙ্ঘস্সপি ৱিচাৰেতুং ৱট্টতি. এৱং পন ৱিচাৰেতব্বং, ‘‘সঙ্ঘত্থেৰস্স ৱসনট্ঠানে দেথা’’তি ৱত্তব্বং. সচে তত্থ সেনাসনং পৰিপুণ্ণং হোতি, যত্থ নপ্পহোতি, তত্থ দাতব্বং. সচে একো ভিক্খু ‘‘ময্হং ৱসনট্ঠানে সেনাসনপৰিভোগভণ্ডং নত্থী’’তি ৱদতি, তত্থ দাতব্বং.
২০২. সঙ্ঘস্স দেতীতি এত্থ পন সচে ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দেতি, উপচাৰসীমায ঠিতেন সঙ্ঘেন ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা কালং ঘোসেত্ৱা ভাজেতব্বানি, সীমট্ঠকস্স অসম্পত্তস্সপি ভাগং গণ্হন্তো ন ৱাৰেতব্বো. ৱিহাৰো মহা হোতি, থেৰাসনতো পট্ঠায ৱত্থেসু দীযমানেসু অলসজাতিকা মহাথেৰা পচ্ছা আগচ্ছন্তি, ‘‘ভন্তে, ৱীসতিৱস্সানং দীযতি, তুম্হাকং ঠিতিকা অতিক্কন্তা’’তি ন ৱত্তব্বা, ঠিতিকং ঠপেত্ৱা তেসং দত্ৱা পচ্ছা ঠিতিভায দাতব্বং. ‘‘অসুকৱিহাৰে কিৰ বহু চীৱৰং উপ্পন্ন’’ন্তি সুত্ৱা যোজনন্তৰিকৱিহাৰতোপি ভিক্খূ আগচ্ছন্তি, সম্পত্তসম্পত্তানং ঠিতট্ঠানতো পট্ঠায দাতব্বং, অসম্পত্তানম্পি উপচাৰসীমং পৱিট্ঠানং অন্তেৱাসিকাদীসু গণ্হন্তেসু দাতব্বমেৱ. ‘‘বহিউপচাৰসীমায ঠিতানং দেথা’’তি ৱদন্তি, ন দাতব্বং. সচে পন উপচাৰসীমং ওক্কন্তেহি একাবদ্ধা হুত্ৱা অত্তনো ৱিহাৰদ্ৱাৰে ৱা অন্তোৱিহাৰেযেৱ ৱা হোন্তি, পৰিসৱসেন ৱড্ঢিতা নাম সীমা হোতি, তস্মা দাতব্বং. সঙ্ঘনৱকস্স দিন্নেপি পচ্ছা আগতানং দাতব্বমেৱ. দুতিযভাগে পন থেৰাসনং আৰুড়্হে আগতানং পঠমভাগো ন পাপুণাতি, দুতিযভাগতো ৱস্সগ্গেন দাতব্বং.
একস্মিং ৱিহাৰে দস ভিক্খূ হোন্তি, দস ৱত্থানি ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি দেন্তি, পাটেক্কং ভাজেতব্বানি. সচে ‘‘সব্বানেৱ অম্হাকং পাপুণন্তী’’তি গহেত্ৱা গচ্ছন্তি, দুপ্পাপিতানি চেৱ দুগ্গহিতানি চ, গতগতট্ঠানে সঙ্ঘিকানেৱ হোন্তি. একং পন উদ্ধৰিত্ৱা ‘‘ইদং তুম্হাকং পাপুণাতী’’তি সঙ্ঘত্থেৰস্স পাপেত্ৱা ‘‘সেসানি অম্হাকং পাপুণন্তী’’তি গহেতুং ৱট্টতি. একমেৱ ৱত্থং ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি আহৰন্তি, অভাজেত্ৱাৱ ‘‘অম্হাকং পাপুণাতী’’তি গণ্হন্তি, দুপ্পাপিতঞ্চেৱ দুগ্গহিতঞ্চ. সত্থকেন ৱা হলিদ্দিআদিনা ৱা লেখং কত্ৱা এককোট্ঠাসং ‘‘ইদং ঠানং তুম্হাকং পাপুণাতী’’তি সঙ্ঘত্থেৰস্স পাপেত্ৱা ‘‘সেসং অম্হাকং পাপুণাতী’’তি গহেতুং ৱট্টতি. যং পন ৱত্থস্সেৱ পুপ্ফং ৱা ৱলি ৱা, তেন পৰিচ্ছেদং কাতুং ন ৱট্টতি. সচে একং তন্তং উদ্ধৰিত্ৱা ‘‘ইদং ঠানং তুম্হাকং পাপুণাতী’’তি থেৰস্স দত্ৱা ‘‘সেসং অম্হাকং পাপুণাতী’’তি গণ্হন্তি, ৱট্টতি. খণ্ডং খণ্ডং ছিন্দিত্ৱা ভাজিযমানং ৱট্টতিযেৱ.
একভিক্খুকে ৱিহাৰে সঙ্ঘস্স চীৱৰেসু উপ্পন্নেসু সচে পুব্বে ৱুত্তনযেনেৱ সো ভিক্খু ‘‘সব্বানি ময্হং পাপুণন্তী’’তি গণ্হাতি, সুগ্গহিতানি, ঠিতিকা পন ন তিট্ঠতি. সচে একেকং উদ্ধৰিত্ৱা ‘‘ইদং ময্হং পাপুণাতী’’তি গণ্হাতি, ঠিতিকা তিট্ঠতি. তত্থ অট্ঠিতায ঠিতিকায পুন অঞ্ঞস্মিং চীৱৰে উপ্পন্নে সচে একো ভিক্খু আগচ্ছতি, মজ্ঝে ছিন্দিত্ৱা দ্ৱীহিপি গহেতব্বং. ঠিতায ঠিতিকায পুন অঞ্ঞস্মিং চীৱৰে উপ্পন্নে সচে নৱকতৰো আগচ্ছতি, ঠিতিকা হেট্ঠা ওৰোহতি. সচে ৱুড্ঢতৰো আগচ্ছতি, ঠিতিকা উদ্ধং আৰোহতি. অথ অঞ্ঞো নত্থি, পুন অত্তনো পাপেত্ৱা গহেতব্বং. ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৱা ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৱা যেন কেনচি আকাৰেন সঙ্ঘং আমসিত্ৱা দিন্নং পন পংসুকূলিকানং ন ৱট্টতি ‘‘গহপতিচীৱৰং পটিক্খিপামি, পংসুকূলিকঙ্গং সমাদিযামী’’তি ৱুত্তত্তা, ন পন অকপ্পিযত্তা. ভিক্খুসঙ্ঘেন অপলোকেত্ৱা দিন্নম্পি ন গহেতব্বং. যং পন ভিক্খু অত্তনো সন্তকং দেতি, তং ভিক্খুদত্তিযং নাম ৱট্টতি, পংসুকূলং পন ন হোতি. এৱং সন্তেপি ধুতঙ্গং ন ভিজ্জতি. ‘‘ভিক্খূনং দেম, থেৰানং দেমা’’তি ৱুত্তে পন পংসুকূলিকানম্পি ৱট্টতি, ‘‘ইদং ৱত্থং সঙ্ঘস্স দেম, ইমিনা উপাহনত্থৱিকপত্তত্থৱিকআযোগঅংসবদ্ধকাদীনি কৰোন্তূ’’তি দিন্নম্পি ৱট্টতি. পত্তত্থৱিকাদীনং অত্থায দিন্নানি বহূনিপি হোন্তি, চীৱৰত্থাযপি পহোন্তি, ততো চীৱৰং কত্ৱা পাৰুপিতুং ৱট্টতি. সচে পন সঙ্ঘো ভাজিতাতিৰিত্তানি ৱত্থানি ছিন্দিত্ৱা উপাহনত্থৱিকাদীনং অত্থায ভাজেতি, ততো গহেতুং ন ৱট্টতি. সামিকেহি ৱিচাৰিতমেৱ হি ৱট্টতি, ন ইতৰং. পংসুকূলিকং ‘‘সঙ্ঘস্স ধম্মকৰণপটাদীনং অত্থায দেমা’’তি ৱুত্তেপি গহেতুং ৱট্টতি, পৰিক্খাৰো নাম পংসুকূলিকানম্পি ইচ্ছিতব্বো. যং তত্থ অতিৰেকং হোতি, তং চীৱৰেপি উপনেতুং ৱট্টতি. সুত্তং সঙ্ঘস্স দেন্তি, পংসুকূলিকেহিপি গহেতব্বং. অযং তাৱ ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দিন্নেসু ৱিনিচ্ছযো. সচে পন বহিউপচাৰসীমায অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নে ভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি সঙ্ঘত্থেৰস্স ৱা সঙ্ঘনৱকস্স ৱা আৰোচেতি, সচেপি যোজনং ফৰিত্ৱা পৰিসা ঠিতা হোতি, একাবদ্ধা চে, সব্বেসং পাপুণাতি. যে পন দ্ৱাদসহি হত্থেহি পৰিসং অসম্পত্তা, তেসং ন পাপুণাতি.
২০৩. উভতোসঙ্ঘস্স দেতীতি এত্থ ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱুত্তেপি ‘‘দ্ৱিধা সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি, ‘‘দ্ৱিন্নং সঙ্ঘানং দম্মী’’তি, ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীসঙ্ঘস্স চ দম্মী’’তি ৱুত্তেপি উভতোসঙ্ঘস্স দিন্নমেৱ হোতি. তত্থ সচে বহুকাপি ভিক্খূ হোন্তি, একা ভিক্খুনী হোতি, উপড্ঢং দাতব্বং, দ্ৱে ভাগে সমে কত্ৱা একো ভাগো দাতব্বোতি অত্থো. সচে বহুকাপি ভিক্খুনিযো হোন্তি, একো ভিক্খু হোতি, উপড্ঢং দাতব্বং. ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চ দম্মী’’তি ৱুত্তে সচে দস দস ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ হোন্তি, একৱীসতি পটিৱীসে কত্ৱা একো পুগ্গলস্স দাতব্বো, দস ভিক্খুসঙ্ঘস্স, দস ভিক্খুনীসঙ্ঘস্স. যেন পুগ্গলিকো লদ্ধো, সো সঙ্ঘতোপি অত্তনো ৱস্সগ্গেন গহেতুং লভতি. কস্মা? উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তা. ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ চেতিযস্স চ দম্মী’’তি ৱুত্তেপি এসেৱ নযো. ইধ পন চেতিযস্স সঙ্ঘতো পাপুণনকোট্ঠাসো নাম নত্থি, একপুগ্গলস্স পত্তকোট্ঠাসসমোৱ কোট্ঠাসো হোতি. ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তে পন দ্ৱাৱীসতি কোট্ঠাসে কত্ৱা দস ভিক্খূনং, দস ভিক্খুনীনং, একো পুগ্গলস্স, একো চেতিযস্স দাতব্বো. তত্থ পুগ্গলো সঙ্ঘতোপি অত্তনো ৱস্সগ্গেন গহেতুং লভতি, চেতিযস্স একোযেৱ.
‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চ দম্মী’’তি ৱুত্তে পন ন মজ্ঝে ভিন্দিত্ৱা দাতব্বং, ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ গণেত্ৱা দাতব্বং. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তে পন পুগ্গলো ৱিসুং ন লভতি, পাপুণনট্ঠানতো একমেৱ লভতি. কস্মা? ভিক্খুসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তা. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তেপি চেতিযস্স একপুগ্গলপটিৱীসো লব্ভতি, পুগ্গলস্স ৱিসুং ন লব্ভতি, তস্মা একং চেতিযস্স দত্ৱা অৱসেসং ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ গণেত্ৱা ভাজেতব্বং.
‘‘ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ দম্মী’’তি ৱুত্তেপি মজ্ঝে ভিন্দিত্ৱা ন দাতব্বং, পুগ্গলগণনায এৱ ৱিভজিতব্বং. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চ, ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ চেতিযস্স চ, ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি এৱং ৱুত্তেপি চেতিযস্স একপটিৱীসো লব্ভতি, পুগ্গলস্স ৱিসুং নত্থি, ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ গণেত্ৱা এৱ ভাজেতব্বং. যথা চ ভিক্খুসঙ্ঘং আদিং কত্ৱা নযো নীতো, এৱং ভিক্খুনীসঙ্ঘং আদিং কত্ৱাপি নেতব্বো.
‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তে পুগ্গলস্স ৱিসুং ন লব্ভতি, ৱস্সগ্গেনেৱ গহেতব্বং. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তে পন চেতিযস্স ৱিসুং পটিৱীসো লব্ভতি. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তেপি চেতিযস্সেৱ ৱিসুং লব্ভতি, ন পুগ্গলস্স. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তেপি ৱিসুং ন লব্ভতি, ‘‘ভিক্খূনঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তে পন চেতিযস্স লব্ভতি. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তেপি চেতিযস্সেৱ ৱিসুং লব্ভতি, ন পুগ্গলস্স. ভিক্খুনীসঙ্ঘং আদিং কত্ৱাপি এৱমেৱ যোজেতব্বং.
পুব্বে বুদ্ধপ্পমুখস্স উভতোসঙ্ঘস্স দানং দেন্তি, ভগৱা মজ্ঝে নিসীদতি, দক্খিণতো ভিক্খূ, ৱামতো ভিক্খুনিযো নিসীদন্তি, ভগৱা উভিন্নং সঙ্ঘত্থেৰো, তদা ভগৱা অত্তনা লদ্ধপচ্চযে অত্তনাপি পৰিভুঞ্জতি, ভিক্খূনম্পি দাপেতি. এতৰহি পন পণ্ডিতমনুস্সা সধাতুকং পটিমং ৱা চেতিযং ৱা ঠপেত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখস্স উভতোসঙ্ঘস্স দানং দেন্তি, পটিমায ৱা চেতিযস্স ৱা পুৰতো আধাৰকে পত্তং ঠপেত্ৱা দক্খিণোদকং দত্ৱা ‘‘বুদ্ধানং দেমা’’তি, তত্থ পঠমং খাদনীযভোজনীযং দেন্তি, ৱিহাৰং ৱা আহৰিত্ৱা ‘‘ইদং চেতিযস্স দেমা’’তি পিণ্ডপাতঞ্চ মালাগন্ধাদীনি চ দেন্তি, তত্থ কথং পটিপজ্জিতব্বন্তি? মালাগন্ধাদীনি তাৱ চেতিযে আৰোপেতব্বানি, ৱত্থেহি পটাকা, তেলেন পদীপা কাতব্বা. পিণ্ডপাতমধুফাণিতাদীনি পন যো নিবদ্ধচেতিযজগ্গকো হোতি পব্বজিতো ৱা গহট্ঠো ৱা, তস্স দাতব্বানি. নিবদ্ধজগ্গকে অসতি আহটভত্তং ঠপেত্ৱা ৱত্তং কত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি, উপকট্ঠে কালে ভুঞ্জিত্ৱা পচ্ছাপি ৱত্তং কাতুং ৱট্টতিযেৱ. মালাগন্ধাদীসু চ যং কিঞ্চি ‘‘ইদং হৰিত্ৱা চেতিযে পূজং কৰোথা’’তি ৱুত্তে দূৰম্পি হৰিত্ৱা পূজেতব্বং, ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স হৰা’’তি ৱুত্তেপি হৰিতব্বং. সচে পন ‘‘অহং পিণ্ডায চৰামি, আসনসালায ভিক্খূ অত্থি, তে হৰিস্সন্তী’’তি ৱুত্তে ‘‘ভন্তে, তুয্হমেৱ দম্মী’’তি ৱদতি, ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. অথ পন ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স দস্সামী’’তি হৰন্তস্স গচ্ছতো অন্তৰাৱ কালো উপকট্ঠো হোতি, অত্তনো পাপেত্ৱা ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি.
২০৪. ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দেতীতি এত্থ পন সচে ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দেতি, যত্তকা ভিক্খূ তস্মিং আৱাসে ৱস্সচ্ছেদং অকত্ৱা পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠা, তেহি ভাজেতব্বং, অঞ্ঞেসং ন পাপুণাতি. দিসাপক্কন্তস্সপি সতি গাহকে যাৱ কথিনস্সুব্ভাৰা দাতব্বং. ‘‘অনত্থতে পন কথিনে অন্তোহেমন্তে এৱঞ্চ ৱত্ৱা দিন্নং পচ্ছিমৱস্সংৱুট্ঠানম্পি পাপুণাতী’’তি লক্খণঞ্ঞূ ৱদন্তি. অট্ঠকথাসু পনেতং ন ৱিচাৰিতং. সচে পন বহিউপচাৰসীমাযং ঠিতো ‘‘ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱদতি, সম্পত্তানং সব্বেসং পাপুণাতি. অথ ‘‘অসুকৱিহাৰে ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্সা’’তি ৱদতি, তত্ৰ ৱস্সংৱুট্ঠানমেৱ যাৱ কথিনস্সুব্ভাৰা পাপুণাতি. সচে পন গিম্হানং পঠমদিৱসতো পট্ঠায এৱং ৱদতি, তত্ৰ সম্মুখীভূতানং সব্বেসং পাপুণাতি. কস্মা? পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নত্তা. অন্তোৱস্সেযেৱ ‘‘ৱস্সং ৱসন্তানং দম্মী’’তি ৱুত্তে ছিন্নৱস্সা ন লভন্তি, ৱস্সং ৱসন্তাৱ লভন্তি. চীৱৰমাসে পন ‘‘ৱস্সং ৱসন্তানং দম্মী’’তি ৱুত্তে পচ্ছিমিকায ৱস্সূপগতানংযেৱ পাপুণাতি, পুৰিমিকায ৱস্সূপগতানঞ্চ ছিন্নৱস্সানঞ্চ ন পাপুণাতি.
চীৱৰমাসতো পট্ঠায যাৱ হেমন্তস্স পচ্ছিমো দিৱসো, তাৱ ‘‘ৱস্সাৱাসিকং দেমা’’তি ৱুত্তে কথিনং অত্থতং ৱা হোতু অনত্থতং ৱা, অতীতৱস্সংৱুট্ঠানমেৱ পাপুণাতি. গিম্হানং পঠমদিৱসতো পট্ঠায ৱুত্তে পন মাতিকা আৰোপেতব্বা ‘‘অতীতপস্সাৱাসস্স পঞ্চ মাসা অতিক্কন্তা, অনাগতো চাতুমাসচ্চযেন ভৱিস্সতি, কতৰৱস্সাৱাসস্স দেসী’’তি. সচে ‘‘অতীতৱস্সংৱুট্ঠানং দম্মী’’তি ৱদতি, তং অন্তোৱস্সংৱুট্ঠানমেৱ পাপুণাতি, দিসাপক্কন্তানম্পি সভাগা গণ্হিতুং লভন্তি. সচে ‘‘অনাগতে ৱস্সাৱাসিকং দম্মী’’তি ৱদতি, তং ঠপেত্ৱা ৱস্সূপনাযিকদিৱসে গহেতব্বং. অথ ‘‘অগুত্তো ৱিহাৰো, চোৰভযং অত্থি, ন সক্কা ঠপেতুং গণ্হিত্ৱা ৱা আহিণ্ডিতু’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘সম্পত্তানং দম্মী’’তি ৱদতি, ভাজেত্ৱা গহেতব্বং. সচে ৱদতি ‘‘ইতো মে, ভন্তে, ততিযে ৱস্সে ৱস্সাৱাসিকং ন দিন্নং, তং দম্মী’’তি, তস্মিং অন্তোৱস্সে ৱুট্ঠভিক্খূনং পাপুণাতি. সচে তে দিসা পক্কন্তা, অঞ্ঞো ৱিস্সাসিকো গণ্হাতি, দাতব্বং. অথেকোযেৱ অৱসিট্ঠো, সেসা কালকতা, সব্বং একস্সেৱ পাপুণাতি. সচে একোপি নত্থি, সঙ্ঘিকং হোতি, সম্মুখীভূতেহি ভাজেতব্বং.
২০৫. আদিস্স দেতীতি এত্থ পন যাগুযা ৱা ভত্তে ৱা খাদনীযে ৱা চীৱৰে ৱা সেনাসনে ৱা ভেসজ্জে ৱা আদিসিত্ৱা পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা দেন্তো আদিস্স দেতি নাম. তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো – ভিক্খূ অজ্জতনায ৱা স্ৱাতনায ৱা যাগুযা নিমন্তেত্ৱা তেসং ঘৰং পৱিট্ঠানং যাগুং দেতি, যাগুং দত্ৱা পীতায যাগুযা ‘‘ইমানি চীৱৰানি যেহি ময্হং যাগু পীতা, তেসং দম্মী’’তি দেতি, যেহি নিমন্তিতেহি যাগু পীতা, তেসংযেৱ পাপুণাতি. যেহি পন ভিক্খাচাৰৱত্তেন ঘৰদ্ৱাৰেন গচ্ছন্তেহি ৱা ঘৰং পৱিট্ঠেহি ৱা যাগু লদ্ধা, যেসং ৱা আসনসালতো পত্তং আহৰিত্ৱা মনুস্সেহি নীতা, যেসং ৱা থেৰেহি পেসিতা, তেসং ন পাপুণাতি. সচে পন নিমন্তিহভিক্খূহি সদ্ধিং অঞ্ঞেপি বহূ আগন্ত্ৱা অন্তোগেহঞ্চ বহিগেহঞ্চ পূৰেত্ৱা নিসিন্না, দাযকো চ এৱং ৱদতি ‘‘নিমন্তিতা ৱা হোন্তু অনিমন্তিতা ৱা, যেসং মযা যাগু দিন্না, সব্বেসং ইমানি ৱত্থানি হোন্তূ’’তি, সব্বেসং পাপুণাতি. যেহি পন থেৰানং হত্থতো যাগু লদ্ধা, তেসং ন পাপুণাতি. অথ সো ‘‘যেহি ময্হং যাগু পীতা, সব্বেসং হোতূ’’তি ৱদতি, সব্বেসং পাপুণাতি. ভত্তখাদনীযেসুপি এসেৱ নযো. চীৱৰে পন পুব্বেপি তেন ৱস্সং ৱাসেত্ৱা ভিক্খূনং চীৱৰং দিন্নপুব্বং হোতি, সো চে ভিক্খূ ভোজেত্ৱা ৱদতি ‘‘যেসং মযা পুব্বে চীৱৰং দিন্নং, তেসংযেৱ ইমং চীৱৰং ৱা সুত্তং ৱা সপ্পিমধুফাণিতাদীনি ৱা হোন্তূ’’তি, সব্বং তেসংযেৱ পাপুণাতি. সেনাসনেপি ‘‘যো মযা কাৰিতে ৱিহাৰে ৱা পৰিৱেণে ৱা ৱসতি, তস্সিদং হোতূ’’তি ৱুত্তে তস্সেৱ হোতি. ভেসজ্জেপি ‘‘মযং কালেন কালং থেৰানং সপ্পিআদীনি ভেসজ্জানি দেম, যেহি তানি লদ্ধানি, তেসংযেৱিদং হোতূ’’তি ৱুত্তে তেসংযেৱ হোতি.
২০৬. পুগ্গলস্স দেতীতি এত্থ পন ‘‘ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি এৱং পৰম্মুখা ৱা, পাদমূলে ঠপেত্ৱা ‘‘ইদং, ভন্তে, তুম্হাকং দম্মী’’তি এৱং সম্মুখা ৱা দেতি, তং তস্সেৱ হোতি. সচে পন ‘‘ইদং তুম্হাকঞ্চ তুম্হাকং অন্তেৱাসিকানঞ্চ দম্মী’’তি এৱং ৱদতি, থেৰস্স চ অন্তেৱাসিকানঞ্চ পাপুণাতি. উদ্দেসং গহেতুং আগতো গহেত্ৱা গচ্ছন্তো চ অত্থি, তস্সপি পাপুণাতি. ‘‘তুম্হেহি সদ্ধিং নিবদ্ধচাৰিকভিক্খূনং দম্মী’’তি ৱুত্তে উদ্দেসন্তেৱাসিকানং ৱত্তং কত্ৱা উদ্দেসপৰিপুচ্ছাদীনি গহেত্ৱা ৱিচৰন্তানং সব্বেসং পাপুণাতি. অযং ‘‘পুগ্গলস্স দেতী’’তি ইমস্মিং পদে ৱিনিচ্ছযো.
সচে কোচি ভিক্খু একোৱ ৱস্সং ৱসতি, তত্থ মনুস্সা ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি চীৱৰানি দেন্তি, তত্থ কিং কাতব্বন্তি? ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, তস্সেৱ তানি চীৱৰানি যাৱ কথিনস্স উব্ভাৰা’’তি (মহাৱ. ৩৬৩) ৱচনতো সচে (মহাৱ. অট্ঠ. ৩৬৩) গণপূৰকে ভিক্খূ লভিত্ৱা কথিনং অত্থতং হোতি, পঞ্চ মাসে, নো চে অত্থতং হোতি, একং চীৱৰমাসং অঞ্ঞত্থ গহেত্ৱা নীতানিপি তস্সেৱ তানি চীৱৰানি, ন তেসং অঞ্ঞো কোচি ইস্সৰো. যং যঞ্হি ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৱা ‘‘সঙ্ঘং উদ্দিস্স দেমা’’তি ৱা ‘‘ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৱা ‘‘ৱস্সাৱাসিকং দেমা’’তি ৱা দেন্তি, সচেপি মতকচীৱৰং অৱিভজিত্ৱা তং ৱিহাৰং পৱিসতি, তং সব্বং তস্সেৱ ভিক্খুনো হোতি. যম্পি সো ৱস্সাৱাসত্থায ৱড্ঢিং পযোজেত্ৱা ঠপিতউপনিক্খেপতো ৱা তত্ৰুপ্পাদতো ৱা ৱস্সাৱাসিকং গণ্হাতি, সব্বং সুগ্গহিতমেৱ হোতি. ইদঞ্হেত্থ লক্খণং – যেন তেনাকাৰেন সঙ্ঘস্স উপ্পন্নৱত্থং অত্থতকথিনস্স পঞ্চ মাসে, অনত্থতকথিনস্স একং চীৱৰমাসং পাপুণাতি. সচে পন কোচি ভিক্খু ৱস্সানতো অঞ্ঞস্মিং উতুকালে এককো ৱসতি, তত্থ মনুস্সা ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি চীৱৰানি দেন্তি, তেন ভিক্খুনা অধিট্ঠাতব্বং ‘‘ময্হিমানি চীৱৰানী’’তি. অধিট্ঠহন্তেন পন ৱত্তং জানিতব্বং. তেন হি ভিক্খুনা ঘণ্টিং ৱা পহৰিত্ৱা কালং ৱা ঘোসেত্ৱা থোকং আগমেত্ৱা সচে ঘণ্টিসঞ্ঞায ৱা কালসঞ্ঞায ৱা ভিক্খূ আগচ্ছন্তি, তেহি সদ্ধিং ভাজেতব্বানি. তেহি চে ভিক্খূহি তস্মিং চীৱৰে ভাজিযমানে অপাতিতে কুসে অঞ্ঞো ভিক্খু আগচ্ছতি, সমকো দাতব্বো ভাগো, পাতিতে কুসে অঞ্ঞো ভিক্খু আগচ্ছতি, ন অকামা দাতব্বো ভাগো. এককোট্ঠাসেপি হি কুসদণ্ডকে পাতিতমত্তে সচেপি ভিক্খুসহস্সং হোতি, গহিতমেৱ নাম চীৱৰং, তস্মা ন অকামা ভাগো দাতব্বো. সচে পন অত্তনো ৰুচিযা দাতুকামা হোন্তি, দেন্তু. অনুভাগেপি এসেৱ নযো.
অথ ঘণ্টিসঞ্ঞায ৱা কালসঞ্ঞায ৱা অঞ্ঞে ভিক্খূ ন আগচ্ছন্তি, ‘‘ময্হিমানি চীৱৰানি পাপুণন্তী’’তি অধিট্ঠাতব্বানি. এৱং অধিট্ঠিতে সব্বানি তস্সেৱ হোন্তি, ঠিতিকা পন ন তিট্ঠতি. সচে একেকং উদ্ধৰিত্ৱা ‘‘অযং পঠমভাগো ময্হং পাপুণাতি, অযং দুতিযভাগো’’তি এৱং গণ্হাতি, গহিতানি চ সুগ্গহিতানি হোন্তি, ঠিতিকা চ তিট্ঠতি, এৱং পাপেত্ৱা গণ্হন্তেনপি অধিট্ঠিতমেৱ হোতি. সচে পন ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা ৱা অপ্পহৰিত্ৱা ৱা কালম্পি ঘোসেত্ৱা ৱা অঘোসেত্ৱা ৱা ‘‘অহমেৱেত্থ, ময্হমেৱ ইমানি চীৱৰানী’’তি গণ্হাতি, দুগ্গহিতানি হোন্তি. অথ ‘‘অঞ্ঞো কোচি ইধ নত্থি, ময্হং এতানি পাপুণন্তী’’তি গণ্হাতি, সুগ্গহিতানি. অথ অনধিট্ঠহিত্ৱাৱ তানি চীৱৰানি গহেত্ৱা অঞ্ঞং ৱিহাৰং উদ্দিস্স গচ্ছতি ‘‘তত্থ ভিক্খূহি সদ্ধিং ভাজেস্সামী’’তি, তানি চীৱৰানি গতগতট্ঠানে সঙ্ঘিকানেৱ হোন্তি. ভিক্খূহি দিট্ঠমত্তমেৱেত্থ পমাণং. তস্মা সচে কেচি পটিপথং আগচ্ছন্তা ‘‘কুহিং, আৱুসো, গচ্ছসী’’তি পুচ্ছিত্ৱা তমত্থং সুত্ৱা ‘‘কিং, আৱুসো, মযং সঙ্ঘো ন হোমা’’তি তত্থেৱ ভাজেত্ৱা গণ্হন্তি, সুগ্গহিতানি. সচেপি এস মগ্গা ওক্কমিত্ৱা কঞ্চি ৱিহাৰং ৱা আসনসালং ৱা পিণ্ডায চৰন্তো একগেহমেৱ ৱা পৱিসতি, তত্ৰ চ নং ভিক্খূ দিস্ৱা তমত্থং পুচ্ছিত্ৱা ভাজেত্ৱা গণ্হন্তি, সুগ্গহিতানেৱ.
‘‘ন, ভিক্খৱে, অঞ্ঞত্ৰ ৱস্সংৱুট্ঠেন অঞ্ঞত্ৰ চীৱৰভাগো সাদিতব্বো, যো সাদিযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৱ. ৩৬৪) ৱচনতো অঞ্ঞত্ৰ ৱস্সংৱুট্ঠো অঞ্ঞত্ৰ ভাগং গণ্হাতি, দুক্কটং. এত্থ পন কিঞ্চাপি লহুকা আপত্তি, অথ খো গহিতানি চীৱৰানি গহিতট্ঠানে দাতব্বানি. সচেপি নট্ঠানি ৱা জিণ্ণানি ৱা হোন্তি, তস্সেৱ গীৱা. ‘‘দেহী’’তি ৱুত্তে অদেন্তো ধুৰনিক্খেপে ভণ্ডগ্ঘেন কাৰেতব্বো.
একো ভিক্খু দ্ৱীসু আৱাসেসু ৱস্সং ৱসতি ‘‘এৱং মে বহু চীৱৰং উপ্পজ্জিস্সতী’’তি, একং পুগ্গলপটিৱীসংযেৱ লভতি. তস্মা সচে একেকস্মিং ৱিহাৰে একাহমেকাহং ৱা সত্তাহং ৱা ৱসতি, একেকস্মিং ৱিহাৰে যং একো পুগ্গলো লভতি, ততো ততো উপড্ঢং উপড্ঢং দাতব্বং. এৱঞ্হি একপুগ্গলপটিৱীসো দিন্নো হোতি. সচে পন একস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তো ইতৰস্মিং সত্তাহৱাৰেন অৰুণমেৱ উট্ঠাপেতি, বহুতৰং ৱসিতৱিহাৰতো তস্স পটিৱীসো দাতব্বো. এৱম্পি একপুগ্গলপটিৱীসোযেৱ দিন্নো হোতি. ইদঞ্চ নানালাভেহি নানূপচাৰেহি একসীমাৱিহাৰেহি কথিতং, নানাসীমাৱিহাৰে পন সেনাসনগ্গাহো পটিপ্পস্সম্ভতি. তস্মা তত্থ চীৱৰপটিৱীসো ন পাপুণাতি, সেসং পন আমিসভেসজ্জাদি সব্বং সব্বত্থ অন্তোসীমাগতস্স পাপুণাতি.
২০৭. ‘‘ভিক্খুস্স, ভিক্খৱে, কালকতে সঙ্ঘো সামী পত্তচীৱৰে, অপিচ গিলানুপট্ঠাকা বহূপকাৰা, অনুজানামি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘেন তিচীৱৰঞ্চ পত্তঞ্চ গিলানুপট্ঠাকানং দাতুং, যং তত্থ লহুভণ্ডং লহুপৰিক্খাৰং, তং সম্মুখীভূতেন সঙ্ঘেন ভাজেতুং, যং তত্থ গৰুভণ্ডং গৰুপৰিক্খাৰং, তং আগতানাগতচাতুদ্দিসস্স সঙ্ঘস্স অৱিস্সজ্জিকং অৱেভঙ্গিক’’ন্তি (মহাৱ. ৩৬৯) ৱচনতো ভিক্খুস্মিং কালকতে অপলোকেত্ৱা ৱা –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইত্থন্নামো ভিক্খু কালকতো, ইদং তস্স তিচীৱৰঞ্চ পত্তো চ, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইমং তিচীৱৰঞ্চ পত্তঞ্চ গিলানুপট্ঠাকানং দদেয্য, এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইত্থন্নামো ভিক্খু কালকতো, ইদং তস্স তিচীৱৰঞ্চ পত্তো চ, সঙ্ঘো ইমং তিচীৱৰঞ্চ পত্তঞ্চ গিলানুপট্ঠাকানং দেতি, যস্সাযস্মতো খমতি ইমস্স তিচীৱৰস্স চ পত্তস্স চ গিলানুপট্ঠাকানং দানং, সো তুণ্হস্স. যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘দিন্নং ইদং সঙ্ঘেন তিচীৱৰঞ্চ পত্তো চ গিলানুপট্ঠাকানং, খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি (মহাৱ. ৩৬৭) –
এৱং কম্মৱাচং ৱা সাৱেত্ৱা গিলানুপট্ঠাকানং পত্তচীৱৰং দত্ৱা সেসং লহুপৰিক্খাৰং সম্মুখীভূতেন সঙ্ঘেন ভাজেত্ৱা গহেতব্বং.
২০৮. গিলানুপট্ঠাকানং লাভে পন অযং ৱিনিচ্ছযো – সচে সকলে ভিক্খুসঙ্ঘে উপট্ঠহন্তে কালং কৰোতি, সব্বেপি সামিকা. অথ একচ্চেহি ৱাৰে কতে একচ্চেহি অকতেযেৱ কালং কৰোতি, তত্ৰ একচ্চে আচৰিযা ৱদন্তি ‘‘সব্বেপি অত্তনো ৱাৰে সম্পত্তে কৰেয্যুং, তস্মা সব্বেপি সামিনো’’তি. একচ্চে ৱদন্তি ‘‘যেহি জগ্গিতো, তে এৱ লভন্তি, ইতৰে ন লভন্তী’’তি. সামণেৰেপি কালকতে সচে চীৱৰং অত্থি, গিলানুপট্ঠাকানং দাতব্বং. নো চে অত্থি, যং অত্থি, তং দাতব্বং. অঞ্ঞস্মিং পৰিক্খাৰে সতি চীৱৰভাগং কত্ৱা দাতব্বং. ভিক্খু চ সামণেৰো চ সচে সমং উপট্ঠহিংসু, সমকো ভাগো দাতব্বো. অথ সামণেৰোৱ উপট্ঠহতি, ভিক্খুস্স সংৱিদহনমত্তমেৱ হোতি, সামণেৰস্স জেট্ঠকোট্ঠাসো দাতব্বো. সচে সামণেৰো ভিক্খুনা আনীতউদকেন যাগুং পচিত্ৱা পটিগ্গহাপনমত্তমেৱ কৰোতি, ভিক্খু উপট্ঠহতি, ভিক্খুস্স জেট্ঠভাগো দাতব্বো. বহূ ভিক্খূ সব্বে সমগ্গা হুত্ৱা উপট্ঠহন্তি, সব্বেসং সমকো ভাগো দাতব্বো. যো পনেত্থ ৱিসেসেন উপট্ঠহতি, তস্স ৱিসেসো কাতব্বো.
যেন পন একদিৱসম্পি গিলানুপট্ঠাকৱসেন যাগুভত্তং ৱা পচিত্ৱা দিন্নং, ন্হানং ৱা পটিসাদিতং, সোপি গিলানুপট্ঠাকোৱ. যো পন সমীপং অনাগন্ত্ৱা ভেসজ্জতণ্ডুলাদীনি পেসেতি, অযং গিলানুপট্ঠাকো ন হোতি. যো পৰিযেসিত্ৱা গাহেত্ৱা আগচ্ছতি, অযং গিলানুপট্ঠাকোৱ. একো ৱত্তসীসেন জগ্গতি, একো পচ্চাসায, মতকালে উভোপি পচ্চাসীসন্তি, উভিন্নম্পি দাতব্বং. একো উপট্ঠহিত্ৱা গিলানস্স ৱা কম্মেন অত্তনো ৱা কম্মেন কত্থচি গতো ‘‘পুন আগন্ত্ৱা জগ্গিস্সামী’’তি, এতস্সপি দাতব্বং. একো চিৰং উপট্ঠহিত্ৱা ‘‘ইদানি ন সক্কোমী’’তি ধুৰং নিক্খিপিত্ৱা গচ্ছতি, সচেপি তং দিৱসমেৱ গিলানো কালং কৰোতি, উপট্ঠাকভাগো ন দাতব্বো. গিলানুপট্ঠাকো নাম গিহী ৱা হোতু পব্বজিতো ৱা অন্তমসো মাতুগামোপি, সব্বে ভাগং লভন্তি. সচে তস্স ভিক্খুনো পত্তচীৱৰমত্তমেৱ হোতি, অঞ্ঞং নত্থি, সব্বং গিলানুপট্ঠাকানংযেৱ দাতব্বং. সচেপি সহস্সং অগ্ঘতি, অঞ্ঞং পন বহুম্পি পৰিক্খাৰং তে ন লভন্তি, সঙ্ঘস্সেৱ হোতি. অৱসেসং ভণ্ডং বহু চেৱ মহগ্ঘঞ্চ, তিচীৱৰং অপ্পগ্ঘং, ততো গহেত্ৱা তিচীৱৰপৰিক্খাৰো দাতব্বো, সব্বঞ্চেতং সঙ্ঘিকতোৱ লব্ভতি. সচে পন সো জীৱমানোযেৱ সব্বং অত্তনো পৰিক্খাৰং নিস্সজ্জিত্ৱা কস্সচি অদাসি, কোচি ৱা ৱিস্সাসং অগ্গহেসি, যস্স দিন্নং, যেন চ গহিতং, তস্সেৱ হোতি, তস্স ৰুচিযা এৱ গিলানুপট্ঠাকা লভন্তি. অঞ্ঞেসং অদত্ৱা দূৰে ঠপিতপৰিক্খাৰাপি তত্থ তত্থ সঙ্ঘস্সেৱ হোন্তি. দ্ৱিন্নং সন্তকং হোতি অৱিভত্তং, একস্মিং কালকতে ইতৰো সামী. বহূনম্পি সন্তকে এসেৱ নযো. সব্বেসু মতেসু সঙ্ঘিকং হোতি. সচেপি অৱিভজিত্ৱা সদ্ধিৱিহাৰিকাদীনং দেন্তি, অদিন্নমেৱ হোতি, ৱিভজিত্ৱা দিন্নং পন সুদিন্নং. তং তেসু মতেসুপি সদ্ধিৱিহাৰিকাদীনংযেৱ হোতি, ন সঙ্ঘস্স.
সচে ৱস্সংৱুট্ঠো ভিক্খু অনুপ্পন্নে ৱা উপ্পন্নে ৱা চীৱৰে অভাজিতে ৱা পক্কমতি, উম্মত্তকো খিত্তচিত্তো ৱেদনাট্টো উক্খিত্তকো ৱা হোতি, সন্তে পতিৰূপে গাহকে ভাগো দাতব্বো. সচে পন ৱিব্ভমতি ৱা কালং ৱা কৰোতি সামণেৰো ৱা পটিজানাতি, সিক্খং পচ্চক্খাতকো, অন্তিমৱত্থুং অজ্ঝাপন্নকো, পণ্ডকো, থেয্যসংৱাসকো, তিত্থিযপক্কন্তকো, তিৰচ্ছানগতো, মাতুঘাতকো, পিতুঘাতকো, অৰহন্তঘাতকো, ভিক্খুনীদূসকো, সঙ্ঘভেদকো, লোহিতুপ্পাদকো, উভতোব্যঞ্জনকো ৱা পটিজানাতি, সঙ্ঘো সামী, ভাগো ন দাতব্বো.
সচে ৱস্সংৱুট্ঠানং ভিক্খূনং অনুপ্পন্নে চীৱৰে সঙ্ঘো ভিজ্জতি, কোসম্বকভিক্খূ ৱিয দ্ৱে কোট্ঠাসা হোন্তি, তত্থ মনুস্সা একস্মিং পক্খে দক্খিণোদকঞ্চ গন্ধাদীনি চ দেন্তি, একস্মিং চীৱৰানি দেন্তি ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি, যত্থ ৱা উদকং দিন্নং, যস্মিংযেৱ পক্খে চীৱৰানি দেন্তি ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি, সঙ্ঘস্সেৱ তানি চীৱৰানি, দ্ৱিন্নম্পি কোট্ঠাসানং পাপুণন্তি, ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা দ্ৱীহিপি পক্খেহি একতো ভাজেতব্বানি. সচে পন মনুস্সা একস্মিং পক্খে দক্খিণোদকং গন্ধাদীনি চ দেন্তি, একস্মিং পক্খে চীৱৰানি দেন্তি ‘‘পক্খস্স দেমা’’তি, পক্খস্সেৱ তানি চীৱৰানি. এৱঞ্হি দিন্নে যস্স কোট্ঠাসস্স উদকং দিন্নং, তস্স উদকমেৱ হোতি. যস্স চীৱৰং দিন্নং, তস্সেৱ চীৱৰং. যস্মিং পদেসে দক্খিণোদকং পমাণং হোতি, তত্থ একো পক্খো দক্খিণোদকস্স লদ্ধত্তা চীৱৰানি লভতি, একো চীৱৰানমেৱ লদ্ধত্তাতি উভোহি একতো হুত্ৱা যথাৱুড্ঢং ভাজেতব্বং. ‘‘ইদং কিৰ পৰসমুদ্দে লক্খণ’’ন্তি মহাঅট্ঠকথাযং ৱুত্তং. সচে যস্মিং পক্খে উদকং দিন্নং, তস্মিংযেৱ পক্খে চীৱৰানি দেন্তি ‘‘পক্খস্স দেমা’’তি, পক্খস্সেৱ তানি চীৱৰানি, ইতৰো পক্খো অনিস্সৰোযেৱ. সচে পন ৱস্সংৱুট্ঠানং ভিক্খূনং উপ্পন্নে চীৱৰে অভাজিতে সঙ্ঘো ভিজ্জতি, সব্বেসং সমকং ভাজেতব্বং.
সচে সম্বহুলেসু ভিক্খূসু অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নেসু কেচি ভিক্খূ পংসুকূলত্থায সুসানং ওক্কমন্তি, কেচি অনাগমেন্তা পক্কমন্তি, অনাগমেন্তানং ন অকামা ভাগো দাতব্বো, আগমেন্তানং পন অকামাপি দাতব্বো ভাগো. যদি পন মনুস্সা ‘‘ইধাগতা এৱ গণ্হন্তূ’’তি দেন্তি, সঞ্ঞাণং ৱা কত্ৱা গচ্ছন্তি ‘‘সম্পত্তা গণ্হন্তূ’’তি, সম্পত্তানং সব্বেসম্পি পাপুণাতি. সচে ছড্ডেত্ৱা গতা, যেন গহিতং, সো এৱ সামী. সচে কেচি ভিক্খূ পঠমং সুসানং ওক্কমন্তি, কেচি পচ্ছা, তত্থ পঠমং ওক্কন্তা পংসুকূলং লভন্তি, পচ্ছা ওক্কন্তা ন লভন্তি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পচ্ছা ওক্কন্তানং ন অকামা ভাগং দাতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৪১) ৱচনতো পচ্ছা ওক্কন্তানং অকামা ভাগো ন দাতব্বো. সচে পন সব্বেপি সমং ওক্কন্তা, কেচি লভন্তি, কেচি ন লভন্তি. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সদিসানং ওক্কন্তানং অকামাপি ভাগং দাতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৪১) ৱচনতো সমং ওক্কন্তানং অকামাপি ভাগো দাতব্বো. সচে পন ‘‘লদ্ধং পংসুকূলং সব্বে ভাজেত্ৱা গণ্হিস্সামা’’তি বহিমেৱ কতিকং কত্ৱা সুসানং ওক্কন্তা কেচি লভন্তি, কেচি ন লভন্তি, ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, কতিকং কত্ৱা ওক্কন্তানং অকামা ভাগং দাতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৪১) ৱচনতো কতিকং কত্ৱা ওক্কন্তানম্পি অকামা ভাগো দাতব্বো. অযং তাৱ চীৱৰভাজনীযকথা.
২০৯. পিণ্ডপাতভাজনে পন ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সঙ্ঘভত্তং উদ্দেসভত্তং নিমন্তনং সলাকভত্তং পক্খিকং উপোসথিকং পাটিপদিক’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩২৫) এৱং অনুঞ্ঞাতেসু সঙ্ঘভত্তাদীসু অযং ৱিনিচ্ছযো (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৩২৫) –
সঙ্ঘভত্তং নাম সকলস্স সঙ্ঘস্স দাতব্বং ভত্তং. তস্মা সঙ্ঘভত্তে ঠিতিকা নাম নত্থি, ততোযেৱ চ ‘‘অম্হাকং অজ্জ দস দ্ৱাদস দিৱসা ভুঞ্জন্তানং, ইদানি অঞ্ঞতো ভিক্খূ আনেথা’’তি ন এৱং তত্থ ৱত্তব্বং, ‘‘পুৰিমদিৱসেসু অম্হেহি ন লদ্ধং, ইদানি তং অম্হাকং গাহেথা’’তি এৱম্পি ৱত্তুং ন লভতি. তঞ্হি আগতাগতানং পাপুণাতিযেৱ.
উদ্দেসভত্তাদীসু পন অযং নযো – ৰঞ্ঞা ৱা ৰাজমহামত্তেন ৱা ‘‘সঙ্ঘতো উদ্দিসিত্ৱা এত্তকে ভিক্খূ আনেথা’’তি পহিতে কালং ঘোসেত্ৱা ঠিতিকা পুচ্ছিতব্বা. সচে অত্থি, ততো পট্ঠায গাহেতব্বং. নো চে, থেৰাসনতো পট্ঠায গাহেতব্বং. উদ্দেসকেন পিণ্ডপাতিকানম্পি ন অতিক্কামেতব্বং. তে পন ধুতঙ্গং ৰক্খন্তা সযমেৱ অতিক্কমিস্সন্তি. এৱং গাহিযমানে অলসজাতিকা মহাথেৰা পচ্ছা আগচ্ছন্তি, ‘‘ভন্তে, ৱীসতিৱস্সানং গাহীযতি, তুম্হাকং ঠিতিকা অতিক্কন্তা’’তি ন ৱত্তব্বা, ঠিতিকং ঠপেত্ৱা তেসং গাহেত্ৱা পচ্ছা ঠিতিকায গাহেতব্বং. ‘‘অসুকৱিহাৰে বহু উদ্দেসভত্তং উপ্পন্ন’’ন্তি সুত্ৱা যোজনন্তৰিকৱিহাৰতোপি ভিক্খূ আগচ্ছন্তি, সম্পত্তসম্পত্তানং ঠিতট্ঠানতো পট্ঠায গাহেতব্বং, অসম্পত্তানম্পি উপচাৰসীমং পৱিট্ঠানং অন্তেৱাসিকাদীসু গণ্হন্তেসু গাহেতব্বমেৱ. ‘‘বহিউপচাৰসীমাযং ঠিতানং গাহেথা’’তি ৱদন্তি, ন গাহেতব্বং. সচে উপচাৰসীমং ওক্কন্তেহি একাবদ্ধা হুত্ৱা অত্তনো ৱিহাৰদ্ৱাৰে ৱা অন্তোৱিহাৰেযেৱ ৱা হোন্তি, পৰিসৱসেন ৱড্ঢিতা নাম সীমা হোতি, তস্মা গাহেতব্বং. সঙ্ঘনৱকস্স দিন্নেপি পচ্ছা আগতানং গাহেতব্বমেৱ. দুতিযভাগে পন থেৰাসনং আৰুড়্হে পুন আগতানং পঠমভাগো ন পাপুণাতি, দুতিযভাগতো ৱস্সগ্গেন গাহেতব্বং.
একস্মিং ৱিহাৰে একং ভত্তুদ্দেসট্ঠানং পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা গাৱুতপ্পমাণাযপি উপচাৰসীমায যত্থ কত্থচি আৰোচিতং উদ্দেসভত্তং তস্মিংযেৱ ভত্তুদ্দেসট্ঠানে গাহেতব্বং. একো একস্স ভিক্খুনো পহিণতি ‘‘স্ৱে সঙ্ঘতো উদ্দিসিত্ৱা দস ভিক্খূ পহিণথা’’তি, তেন সো অত্থো ভত্তুদ্দেসকস্স আৰোচেতব্বো. সচে তং দিৱসং পমুস্সতি, দুতিযদিৱসে পাতোৱ আৰোচেতব্বো, অথ পমুস্সিত্ৱাৱ পিণ্ডায পৱিসন্তো সৰতি, যাৱ উপচাৰসীমং নাতিক্কমতি, তাৱ যা ভোজনসালায পকতিঠিতিকা, তস্সাযেৱ ৱসেন গাহেতব্বং. সচেপি উপচাৰসীমং অতিক্কন্তো, ভিক্খূ চ উপচাৰসীমট্ঠকেহি একাবদ্ধা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞং দ্ৱাদসহত্থন্তৰং অৱিজহিত্ৱা গচ্ছন্তি, পকতিঠিতিকায ৱসেন গাহেতব্বং. ভিক্খূনং পন তাদিসে একাবদ্ধে অসতি বহিউপচাৰসীমায যস্মিং ঠানে সৰতি, তত্থ নৱং ঠিতিকং কত্ৱা গাহেতব্বং. অন্তোগামে আসনসালায সৰন্তেন আসনসালায ঠিতিকায গাহেতব্বং. যত্থ কত্থচি সৰিত্ৱা গাহেতব্বমেৱ, অগাহেতুং ন ৱট্টতি. ন হি এতং দুতিযদিৱসে লব্ভতীতি.
সচে সকৱিহাৰতো অঞ্ঞং ৱিহাৰং গচ্ছন্তে ভিক্খূ দিস্ৱা কোচি উদ্দেসভত্তং উদ্দিসাপেতি, যাৱ অন্তোউপচাৰে ৱা উপচাৰসীমট্ঠকেহি সদ্ধিং ৱুত্তনযেন একাবদ্ধা ৱা হোন্তি, তাৱ সকৱিহাৰে ঠিতিকাৱসেন গাহেতব্বং. বহিউপচাৰে ঠিতানং দিন্নং পন ‘‘সঙ্ঘতো, ভন্তে, এত্তকে নাম ভিক্খূ উদ্দিসথা’’তি ৱুত্তে সম্পত্তসম্পত্তানং গাহেতব্বং. তত্থ দ্ৱাদসহত্থন্তৰং অৱিজহিত্ৱা একাবদ্ধনযেন দূৰে ঠিতাপি সম্পত্তাযেৱাতি ৱেদিতব্বা. সচে যং ৱিহাৰং গচ্ছন্তি, তত্থ পৱিট্ঠানং আৰোচেন্তি, তস্স ৱিহাৰস্স ঠিতিকাৱসেন গাহেতব্বং. সচেপি গামদ্ৱাৰে ৱা ৱীথিযং ৱা চতুক্কে ৱা অন্তৰঘৰে ৱা ভিক্খূ দিস্ৱা কোচি সঙ্ঘুদ্দেসং আৰোচেতি, তস্মিং তস্মিং ঠানে অন্তোউপচাৰগতানং গাহেতব্বং.
ঘৰূপচাৰো চেত্থ একঘৰং একূপচাৰং, একঘৰং নানূপচাৰং, নানাঘৰং একূপচাৰং, নানাঘৰং নানূপচাৰন্তি ইমেসং ৱসেন ৱেদিতব্বো. তত্থ যং এককুলস্স ঘৰং একৱড়ঞ্জং হোতি, তং সুপ্পপাতপৰিচ্ছেদস্স অন্তো একূপচাৰং নাম, তত্থুপ্পন্নো উদ্দেসলাভো একস্মিং উপচাৰে ভিক্খাচাৰৱত্তেনপি ঠিতানং সব্বেসং পাপুণাতি. এতং একঘৰং একূপচাৰং নাম. যং পন একঘৰং দ্ৱিন্নং ভৰিযানং সুখৱিহাৰত্থায মজ্ঝে ভিত্তিং উট্ঠপেত্ৱা নানাদ্ৱাৰৱড়ঞ্জং কতং, তত্থুপ্পন্নো উদ্দেসলাভো ভিত্তিঅন্তৰিকস্স ন পাপুণাতি, তস্মিং তস্মিং ঠানে নিসিন্নস্সেৱ পাপুণাতি. এতং একঘৰং নানূপচাৰং নাম. যস্মিং পন ঘৰে বহূ ভিক্খূ নিমন্তেত্ৱা অন্তোগেহতো পট্ঠায একাবদ্ধে কত্ৱা পটিৱিস্সকঘৰানিপি পূৰেত্ৱা নিসীদাপেন্তি, তত্থ উপ্পন্নো উদ্দেসলাভো সব্বেসং পাপুণাতি. যম্পি নানাকুলস্স নিৱেসনং মজ্ঝে ভিত্তিং অকত্ৱা একদ্ৱাৰেনেৱ ৱড়ঞ্জন্তি, তত্ৰাপি এসেৱ নযো. এতং নানাঘৰং একূপচাৰং নাম. যো পন নানানিৱেসনেসু নিসিন্নানং ভিক্খূনং উদ্দেসলাভো উপ্পজ্জতি, কিঞ্চাপি ভিত্তিচ্ছিদ্দেন ভিক্খূ দিস্সন্তি, তস্মিং তস্মিং নিৱেসনে নিসিন্নানংযেৱ পাপুণাতি. এতং নানাঘৰং নানূপচাৰং নাম.
যো পন গামদ্ৱাৰৱীথিচতুক্কেসু অঞ্ঞতৰস্মিং ঠানে উদ্দেসভত্তং লভিত্ৱা অঞ্ঞস্মিং ভিক্খুস্মিং অসতি অত্তনোৱ পাপুণাপেত্ৱা দুতিযদিৱসেপি তস্মিংযেৱ ঠানে অঞ্ঞং লভতি, তেন যং অঞ্ঞং নৱকং ৱা ৱুড্ঢং ৱা ভিক্খুং পস্সতি, তস্স গাহেতব্বং. সচে কোচি নত্থি, অত্তনোৱ পাপেত্ৱা ভুঞ্জিতব্বং. সচে আসনসালায নিসীদিত্ৱা কালং পটিমানেন্তেসু ভিক্খূসু কোচি আগন্ত্ৱা ‘‘সঙ্ঘুদ্দেসপত্তং দেথ, উদ্দেসপত্তং দেথ, সঙ্ঘতো উদ্দিসিত্ৱা পত্তং দেথ, সঙ্ঘিকং পত্তং দেথা’’তি ৱা ৱদতি, উদ্দেসপত্তং ঠিতিকায গাহেত্ৱা দাতব্বং. ‘‘সঙ্ঘুদ্দেসভিক্খুং দেথ, সঙ্ঘতো উদ্দিসিত্ৱা ভিক্খুং দেথ, সঙ্ঘিকং ভিক্খুং দেথা’’তি ৱুত্তেপি এসেৱ নযো.
উদ্দেসকো পনেত্থ পেসলো লজ্জী মেধাৱী ইচ্ছিতব্বো, তেন তিক্খত্তুং ঠিতিকং পুচ্ছিত্ৱা সচে কোচি ঠিতিকং জানন্তো নত্থি, থেৰাসনতো গাহেতব্বং. সচে পন ‘‘অহং জানামি, দসৱস্সেন লদ্ধ’’ন্তি কোচি ভণতি, ‘‘অত্থাৱুসো, দসৱস্সা ভিক্খূ’’তি পুচ্ছিতব্বং. সচে তস্স সুত্ৱাৱ ‘‘দসৱস্সম্হ দসৱস্সম্হা’’তি বহূ আগচ্ছন্তি, ‘‘তুয্হং পাপুণাতি, তুয্হং পাপুণাতী’’তি অগত্ৱা ‘‘সব্বে অপ্পসদ্দা হোথা’’তি ৱত্ৱা পটিপাটিযা ঠপেতব্বা, ঠপেত্ৱা ‘‘কতি ভিক্খূ ইচ্ছথা’’তি উপাসকো পুচ্ছিতব্বো, ‘‘এত্তকে নাম, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘তুয্হং পাপুণাতি, তুয্হং পাপুণাতী’’তি অৱত্ৱা সব্বনৱকস্স ৱস্সগ্গঞ্চ উতু চ দিৱসভাগো চ ছাযা চ পুচ্ছিতব্বা. সচে ছাযাযপি পুচ্ছিযমানায অঞ্ঞো ৱুড্ঢতৰো আগচ্ছতি, তস্স দাতব্বং. অথ ছাযং পুচ্ছিত্ৱা ‘‘তুয্হং পাপুণাতী’’তি ৱুত্তে ৱুড্ঢতৰো আগচ্ছতি, ন লভতি. কথাপপঞ্চেন হি নিসিন্নস্সপি নিদ্দাযন্তস্সপি গাহিতং সুগ্গাহিতং, অতিক্কন্তং সুঅতিক্কন্তং. ভাজনীযভণ্ডঞ্হি নামেতং সম্পত্তস্সেৱ পাপুণাতি, তত্থ সম্পত্তভাৱো উপচাৰেন পৰিচ্ছিন্দিতব্বো. আসনসালায চ অন্তোপৰিক্খেপো উপচাৰো, তস্মিং ঠিতস্স লাভো পাপুণাতি.
কোচি আসনসালতো অট্ঠ উদ্দেসপত্তে আহৰাপেত্ৱা সত্ত পত্তে পণীতভোজনানং, একং উদকস্স পূৰেত্ৱা আসনসালং পহিণতি, গহেত্ৱা আগতা কিঞ্চি অৱত্ৱা ভিক্খূনং হত্থেসু পতিট্ঠপেত্ৱা পক্কমন্তি, যেন যং লদ্ধং, তস্সেৱ তং হোতি. যেন পন উদকং লদ্ধং, তস্স অতিক্কন্তম্পি ঠিতিকং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং উদ্দেসভত্তং গাহেতব্বং, তঞ্চ লূখং ৱা লভতু পণীতং ৱা তিচীৱৰপৰিৱাৰং ৱা, তস্সেৱ তং হোতি. ঈদিসো হিস্স পুঞ্ঞৱিসেসো, উদকং পন যস্মা আমিসং ন হোতি, তস্মা অঞ্ঞং উদ্দেসভত্তং লভতি. সচে পন তে গহেত্ৱা আগতা ‘‘ইদং কিৰ, ভন্তে, সব্বং ভাজেত্ৱা ভুঞ্জথা’’তি ৱত্ৱা গচ্ছন্তি, সব্বেহি ভাজেত্ৱা ভুঞ্জিত্ৱা উদকং পাতব্বং. ‘‘সঙ্ঘতো উদ্দিসিত্ৱা অট্ঠ মহাথেৰে দেথ, মজ্ঝিমে দেথ, নৱকে দেথ, পৰিপুণ্ণৱস্সে সামণেৰে দেথ, মজ্ঝিমভাণকাদযো দেথ, ময্হং ঞাতিভিক্খূ দেথা’’তি ৱদন্তস্স পন ‘‘উপাসক, ত্ৱং এৱং ৱদসি, ঠিতিকায পন তেসং ন পাপুণাতী’’তি ৱত্ৱা ঠিতিকাৱসেনেৱ দাতব্বা. দহৰসামণেৰেহি পন উদ্দেসভত্তেসু লদ্ধেসু সচে দাযকানং ঘৰে মঙ্গলং হোতি, ‘‘তুম্হাকং আচৰিযুপজ্ঝাযে পেসেথা’’তি ৱত্তব্বং. যস্মিং পন উদ্দেসভত্তে পঠমভাগো সামণেৰানং পাপুণাতি, অনুভাগো মহাথেৰানং, ন তত্থ সামণেৰা ‘‘মযং পঠমভাগং লভিম্হা’’তি পুৰতো গন্তুং লভন্তি, যথাপটিপাটিযা এৱ গন্তব্বং. ‘‘সঙ্ঘতো উদ্দিসিত্ৱা তুম্হে এথা’’তি ৱুত্তে ‘‘ময্হং অঞ্ঞদাপি জানিস্সসি, ঠিতিকা পন এৱং গচ্ছতী’’তি ঠিতিকাৱসেনেৱ গাহেতব্বং. অথ ‘‘সঙ্ঘুদ্দেসপত্তং দেথা’’তি ৱত্ৱা অগ্গাহিতেযেৱ পত্তে যস্স কস্সচি পত্তং গহেত্ৱা পূৰেত্ৱা আহৰতি, আহটম্পি ঠিতিকায এৱ গাহেতব্বং.
একো ‘‘সঙ্ঘুদ্দেসপত্তং আহৰা’’তি পেসিতো ‘‘ভন্তে, একং পত্তং দেথ, নিমন্তনভত্তং আহৰিস্সামী’’তি ৱদতি, সো চে ‘‘উদ্দেসভত্তঘৰতো অযং আগতো’’তি ঞত্ৱা ভিক্খূহি ‘‘ননু ত্ৱং অসুকঘৰতো আগতো’’তি ৱুত্তো ‘‘আম, ভন্তে, ন নিমন্তনভত্তং, উদ্দেসভত্ত’’ন্তি ভণতি, ঠিতিকায গাহেতব্বং. যো পন ‘‘একং পত্তং আহৰা’’তি ৱুত্তে ‘‘কিন্তি ৱত্ৱা আহৰামী’’তি ৱত্ৱা ‘‘যথা তে ৰুচ্চতী’’তি ৱুত্তো আগচ্ছতি, অযং ৱিস্সট্ঠদূতো নাম. উদ্দেসপত্তং ৱা পটিপাটিপত্তং ৱা পুগ্গলিকপত্তং ৱা যং ইচ্ছতি, তং এতস্স দাতব্বং. একো বালো অব্যত্তো ‘‘উদ্দেসপত্তং আহৰা’’তি পেসিতো ৱত্তুং ন জানাতি, তুণ্হীভূতো তিট্ঠতি, সো ‘‘কস্স সন্তিকং আগতোসী’’তি ৱা ‘‘কস্স পত্তং হৰিস্সসী’’তি ৱা ন ৱত্তব্বো. এৱঞ্হি ৱুত্তো পুচ্ছাসভাগেন ‘‘তুম্হাকং সন্তিকং আগতোম্হী’’তি ৱা ‘‘তুম্হাকং পত্তং হৰিস্সামী’’তি ৱা ৱদেয্য. ততো তং ভিক্খুং অঞ্ঞে ভিক্খূ জিগুচ্ছন্তা ন ওলোকেয্যুং, ‘‘কুহিং গচ্ছসি, কিং কৰোন্তো আহিণ্ডসী’’তি পন ৱত্তব্বো. তস্স ‘‘উদ্দেসপত্তত্থায আগতোম্হী’’তি ৱদন্তস্স গাহেত্ৱা পত্তো দাতব্বো.
একা কূটট্ঠিতিকা নাম হোতি. ৰঞ্ঞো ৱা ৰাজমহামত্তস্স ৱা গেহে অতিপণীতানি অট্ঠ উদ্দেসভত্তানি নিচ্চং দীযন্তি, তানি একচাৰিকভত্তানি কত্ৱা ভিক্খূ ৱিসুং ঠিতিকায পৰিভুঞ্জন্তি. একচ্চে ভিক্খূ ‘‘স্ৱে দানি অম্হাকং পাপুণিস্সন্তী’’তি অত্তনো ঠিতিকং সল্লক্খেত্ৱা গতা. তেসু অনাগতেসুযেৱ অঞ্ঞে আগন্তুকা ভিক্খূ আগন্ত্ৱা আসনসালায নিসীদন্তি. তঙ্খণঞ্ঞেৱ ৰাজপুৰিসা আগন্ত্ৱা ‘‘পণীতভত্তপত্তে দেথা’’তি ৱদন্তি, আগন্তুকা ঠিতিকং অজানন্তা গাহেন্তি, তঙ্খণঞ্ঞেৱ চ ঠিতিকং জাননকভিক্খূ আগন্ত্ৱা ‘‘কিং গাহেথা’’তি ৱদন্তি. ৰাজগেহে পণীতভত্তন্তি. কতিৱস্সতো পট্ঠাযাতি. এত্তকৱস্সতো নামাতি. ‘‘মা গাহেথা’’তি নিৱাৰেত্ৱা ঠিতিকায গাহেতব্বং. গাহিতে আগতেহিপি, পত্তদানকালে আগতেহিপি, দিন্নকালে আগতেহিপি, ৰাজগেহতো পত্তে পূৰেত্ৱা আহটকালে আগতেহিপি, ৰাজা ‘‘অজ্জ ভিক্খূযেৱ আগচ্ছন্তূ’’তি পেসেত্ৱা ভিক্খূনংযেৱ হত্থে পিণ্ডপাতং দেতি, এৱং দিন্নং পিণ্ডপাতং গহেত্ৱা আগতকালে আগতেহিপি ঠিতিকং জাননকভিক্খূহি ‘‘মা ভুঞ্জিত্থা’’তি ৱাৰেত্ৱা ঠিতিকাযমেৱ গাহেতব্বং.
অথ নে ৰাজা ভোজেত্ৱা পত্তেপি নেসং পূৰেত্ৱা দেতি, যং আহটং, তং ঠিতিকায গাহেতব্বং. সচে পন ‘‘মা তুচ্ছহত্থা গচ্ছন্তূ’’তি থোকমেৱ পত্তেসু পক্খিত্তং হোতি, তং ন গাহেতব্বং. ‘‘অথ ভুঞ্জিত্ৱা তুচ্ছপত্তাৱ আগচ্ছন্তি, যং তেহি ভুত্তং, তং নেসং গীৱা হোতী’’তি মহাসুমত্থেৰো আহ. মহাপদুমত্থেৰো পনাহ ‘‘গীৱাকিচ্চং এত্থ নত্থি, ঠিতিকং পন অজানন্তেহি যাৱ জাননকা আগচ্ছন্তি, তাৱ নিসীদিতব্বং সিযা, এৱং সন্তেপি ভিক্খূহি ভুত্তং সুভুত্তং, ইদানি পত্তট্ঠানেন গাহেতব্ব’’ন্তি.
একো তিচীৱৰপৰিৱাৰো সতগ্ঘনকো পিণ্ডপাতো অৱস্সিকস্স ভিক্খুনো পত্তো, ৱিহাৰে চ ‘‘এৱৰূপো পিণ্ডপাতো অৱস্সিকস্স পত্তো’’তি লিখিত্ৱা ঠপেসুং. অথ সট্ঠিৱস্সচ্চযেন অঞ্ঞো তথাৰূপো পিণ্ডপাতো উপ্পন্নো, অযং কিং অৱস্সিকঠিতিকায গাহেতব্বো, উদাহু সট্ঠিৱস্সঠিতিকাযাতি? সট্ঠিৱস্সঠিতিকাযাতি ৱুত্তং. অযঞ্হি ভিক্খুঠিতিকং গহেত্ৱাযেৱ ৱড্ঢিতোতি. একো উদ্দেসভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা সামণেৰো জাতো, পুন তং ভত্তং সামণেৰঠিতিকায পত্তং গণ্হিতুং লভতি. অযং কিৰ অন্তৰাভট্ঠকো নাম. যো পন পৰিপুণ্ণৱস্সো সামণেৰো ‘‘স্ৱে উদ্দেসভত্তং লভিস্সতী’’তি অজ্জেৱ উপসম্পজ্জতি, অতিক্কন্তা তস্স ঠিতিকা. একস্স ভিক্খুনো উদ্দেসভত্তং পত্তং, পত্তো চস্স ন তুচ্ছো হোতি, সো অঞ্ঞস্স সমীপে নিসিন্নস্স পত্তং দাপেতি, তং চে থেয্যায হৰন্তি, গীৱা হোতি. সচে পন সো ভিক্খু ‘‘ময্হং পত্তং দম্মী’’তি সযমেৱ দেতি, অস্স গীৱা ন হোতি. অথাপি তেন ভত্তেন অনত্থিকো হুত্ৱা ‘‘অলং ময্হং, তৱেতং ভত্তং দম্মি, পত্তং পেসেত্ৱা আহৰাপেহী’’তি অঞ্ঞং ৱদতি, যং ততো আহৰীযতি, সব্বং পত্তসামিকস্স হোতি. পত্তং চে থেয্যায হৰন্তি, সুহটো, ভত্তস্স দিন্নত্তা গীৱা ন হোতি.
ৱিহাৰে দস ভিক্খূ হোন্তি, তেসু নৱ পিণ্ডপাতিকা, একো সাদিযনকো, ‘‘দস উদ্দেসপত্তে দেথা’’তি ৱুত্তে পিণ্ডপাতিকা গহেতুং ন ইচ্ছন্তি. ইতৰো ভিক্খু ‘‘সব্বানি ময্হং পাপুণন্তী’’তি গণ্হাতি, ঠিতিকা ন হোতি. একেকং চে পাপেত্ৱা গণ্হাতি, ঠিতিকা তিট্ঠতি. এৱং গাহেত্ৱা দসহিপি পত্তেহি আহৰাপেত্ৱা ‘‘ভন্তে, ময্হং সঙ্গহং কৰোথা’’তি নৱ পত্তে পিণ্ডপাতিকানং দেতি, ভিক্খুদত্তিযং নামেতং, গহেতুং ৱট্টতি. সচে সো উপাসকো ‘‘ভন্তে, ঘৰং আগন্তব্ব’’ন্তি ৱদতি, সো চ ভিক্খু তে ভিক্খূ ‘‘এথ, ভন্তে, ময্হং সহাযা হোথা’’তি তস্স ঘৰং গচ্ছতি, যং তত্থ লভতি, সব্বং তস্সেৱ হোতি, ইতৰে তেন দিন্নং লভন্তি. অথ নেসং ঘৰেযেৱ নিসীদাপেত্ৱা দক্খিণোদকং দত্ৱা যাগুখজ্জকাদীনি দেন্তি ‘‘ভন্তে, যং মনুস্সা দেন্তি, তং গণ্হথা’’তি, তস্স ভিক্খুনো ৱচনেনেৱ ইতৰেসং ৱট্টতি. ভুত্তাৱীনং পত্তে পূৰেত্ৱা গণ্হিত্ৱা গমনত্থায দেন্তি, সব্বং তস্সেৱ ভিক্খুনো হোতি, তেন দিন্নং ইতৰেসং ৱট্টতি. যদি পন তে ৱিহাৰেযেৱ তেন ভিক্খুনা ‘‘ভন্তে, ময্হং ভিক্খং গণ্হথ, মনুস্সানং ৱচনং কাতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তা গচ্ছন্তি, তত্থ যং ভুঞ্জন্তি চেৱ নীহৰন্তি চ, সব্বং তং তেসংযেৱ সন্তকং. অথাপি ‘‘ময্হং ভিক্খং গণ্হথা’’তি অৱুত্তা ‘‘মনুস্সানং ৱচনং কাতুং ৱট্টতী’’তি গচ্ছন্তি, তত্ৰ চে একস্স মধুৰেন সৰেন অনুমোদনং কৰোন্তস্স সুত্ৱা থেৰানঞ্চ উপসমে পসীদিত্ৱা বহুং সমণপৰিক্খাৰং দেন্তি, অযং থেৰেসু পসাদেন উপ্পন্নো অকতভাগো নাম, তস্মা সব্বেসং পাপুণাতি.
একো সঙ্ঘতো উদ্দিসাপেত্ৱা ঠিতিকায গাহিতপত্তং হৰিত্ৱা পণীতস্স খাদনীযভোজনীযস্স পূৰেত্ৱা আহৰিত্ৱা ‘‘ইমং, ভন্তে, সব্বো সঙ্ঘো পৰিভুঞ্জতূ’’তি দেতি, সব্বেহি ভাজেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং. পত্তসামিকস্স পন অতিক্কন্তম্পি ঠিতিকং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং উদ্দেসভত্তং দাতব্বং. অথ পঠমংযেৱ ‘‘সব্বং সঙ্ঘিকপত্তং দেথা’’তি ৱদতি, একস্স লজ্জিভিক্খুনো সন্তকো পত্তো দাতব্বো. আহৰিত্ৱা চ ‘‘সব্বো সঙ্ঘো পৰিভুঞ্জতূ’’তি ৱুত্তে ভাজেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং. একো পাতিযা ভত্তং আহৰিত্ৱা ‘‘সঙ্ঘুদ্দেসং দম্মী’’তি ৱদতি, একেকং আলোপং অদত্ৱা ঠিতিকায একস্স যাপনমত্তং কত্ৱা দাতব্বং. অথ সো ভত্তং আহৰিত্ৱা কিঞ্চি ৱত্তুং অজানন্তো তুণ্হীভূতো অচ্ছতি, ‘‘কস্স তে আনীতং, কস্স দাতুকামোসী’’তি ন ৱত্তব্বং. পুচ্ছাসভাগেন হি ‘‘তুম্হাকং আনীতং, তুম্হাকং দাতুকামোম্হী’’তি ৱদেয্য, ততো তং ভিক্খুং অঞ্ঞে ভিক্খূ জিগুচ্ছন্তা গীৱং পৰিৱত্তেত্ৱা ওলোকেতব্বম্পি ন মঞ্ঞেয্যুং. সচে পন ‘‘কুহিং যাসি, কিং কৰোন্তো আহিণ্ডসী’’তি ৱুত্তে ‘‘উদ্দেসভত্তং গহেত্ৱা আগতোম্হী’’তি ৱদতি, একেন লজ্জিভিক্খুনা ঠিতিকায গাহেতব্বং. সচে আভতং বহু হোতি, সব্বেসং পহোতি, ঠিতিকাকিচ্চং নত্থি. থেৰাসনতো পট্ঠায পত্তং পূৰেত্ৱা দাতব্বং.
‘‘সঙ্ঘুদ্দেসপত্তং দেথা’’তি ৱুত্তে ‘‘কিং আহৰিস্সসী’’তি অৱত্ৱা পকতিঠিতিকায এৱ গাহেতব্বং. যো পন পাযাসো ৱা ৰসপিণ্ডপাতো ৱা নিচ্চং লব্ভতি, এৱৰূপানং পণীতভোজনানং আৱেণিকা ঠিতিকা কাতব্বা, তথা সপৰিৱাৰায যাগুযা মহগ্ঘানং ফলানং পণীতানঞ্চ খজ্জকানং. পকতিভত্তযাগুফলখজ্জকানং একাৱ ঠিতিকা কাতব্বা. ‘‘সপ্পিং আহৰিস্সামী’’তি ৱুত্তে সব্বসপ্পীনং একাৱ ঠিতিকা ৱট্টতি, তথা সব্বতেলানং. ‘‘মধুং আহৰিস্সামী’’তি ৱুত্তে পন মধুনো একাৱ ঠিতিকা ৱট্টতি, তথা ফাণিতস্স লট্ঠিমধুকাদীনঞ্চ ভেসজ্জানং. সচে পন গন্ধমালং সঙ্ঘুদ্দেসং দেন্তি, পিণ্ডপাতিকস্স ৱট্টতি, ন ৱট্টতীতি? আমিসস্সেৱ পটিক্খিত্তত্তা ৱট্টতি. ‘‘সঙ্ঘং উদ্দিস্স দিন্নত্তা পন ন গহেতব্ব’’ন্তি ৱদন্তি.
উদ্দেসভত্তকথা নিট্ঠিতা.
২১০. নিমন্তনং পুগ্গলিকং চে, সযমেৱ ইস্সৰো. সঙ্ঘিকং পন উদ্দেসভত্তে ৱুত্তনযেনেৱ গাহেতব্বং. সচে পনেত্থ দূতো ব্যত্তো হোতি, ‘‘ভন্তে, ৰাজগেহে ভিক্খুসঙ্ঘস্স ভত্তং গণ্হথা’’তি অৱত্ৱা ‘‘ভিক্খং গণ্হথা’’তি ৱদতি, পিণ্ডপাতিকানম্পি ৱট্টতি. অথ দূতো অব্যত্তো ‘‘ভত্তং গণ্হথা’’তি ৱদতি, ভত্তুদ্দেসকো ব্যত্তো ‘‘ভত্ত’’ন্তি অৱত্ৱা ‘‘ভন্তে, তুম্হে যাথ, তুম্হে যাথা’’তি ৱদতি, এৱম্পি পিণ্ডপাতিকানম্পি ৱট্টতি, ‘‘তুম্হাকং, ভন্তে, পটিপাটিযা ভত্তং পাপুণাতী’’তি ৱুত্তে পন ন ৱট্টতি. সচে নিমন্তিতুং আগতমনুস্সো আসনসালং পৱিসিত্ৱা ‘‘অট্ঠ ভিক্খূ দেথা’’তি ৱা ‘‘অট্ঠ পত্তে দেথা’’তি ৱা ৱদতি, এৱম্পি পিণ্ডপাতিকানং ৱট্টতি, ‘‘তুম্হে চ তুম্হে চ গচ্ছথা’’তি ৱত্তব্বং. সচে ‘‘অট্ঠ ভিক্খূ দেথ, ভত্তং গণ্হথ, অট্ঠ পত্তে দেথ, ভত্তং গণ্হথা’’তি ৱা ৱদতি, পটিপাটিযা গাহেতব্বং. গাহেন্তেন পন ৱিচ্ছিন্দিত্ৱা ‘‘ভত্ত’’ন্তি অৱদন্তেন ‘‘তুম্হে চ তুম্হে চ গচ্ছথা’’তি ৱুত্তে পিণ্ডপাতিকানং ৱট্টতি. ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং পত্তং দেথ, তুম্হে এথা’’তি ৱুত্তে পন ‘‘সাধু উপাসকা’’তি গন্তব্বং. ‘‘সঙ্ঘতো উদ্দিসিত্ৱা তুম্হে এথা’’তি ৱুত্তেপি ঠিতিকায গাহেতব্বং.
নিমন্তনভত্তঘৰতো পন পত্তত্থায আগতস্স উদ্দেসভত্তে ৱুত্তনযেনেৱ ঠিতিকায পত্তো দাতব্বো. একো ‘‘সঙ্ঘতো পটিপাটিযা পত্ত’’ন্তি অৱত্ৱা কেৱলং ‘‘একং পত্তং দেথা’’তি ৱত্ৱা অগ্গাহিতেযেৱ পত্তে যস্স কস্সচি পত্তং গহেত্ৱা পূৰেত্ৱা আহৰতি, তং পত্তসামিকস্সেৱ হোতি. উদ্দেসভত্তে ৱিয ঠিতিকায ন গাহেতব্বং. ইধাপি যো আগন্ত্ৱা তুণ্হীভূতো তিট্ঠতি, সো ‘‘কস্স সন্তিকং আগতোসী’’তি ৱা ‘‘কস্স পত্তং হৰিস্সসী’’তি ৱা ন ৱত্তব্বো. পুচ্ছাসভাগেন হি ‘‘তুম্হাকং সন্তিকং আগতো, তুম্হাকং পত্তং হৰিস্সামী’’তি ৱদেয্য, ততো সো ভিক্খু ভিক্খূহি জিগুচ্ছনীযো অস্স. ‘‘কুহিং গচ্ছসি, কিং কৰোন্তো আহিণ্ডসী’’তি পন ৱুত্তে ‘‘তস্স পত্তত্থায আগতোম্হী’’তি ৱদন্তস্স পটিপাটিভত্তট্ঠিতিকায গহেত্ৱা পত্তো দাতব্বো. ‘‘ভত্তহৰণপত্তং দেথা’’তি ৱুত্তেপি পটিপাটিভত্তট্ঠিতিকায এৱ দাতব্বো. সচে আহৰিত্ৱা ‘‘সব্বো সঙ্ঘো ভুঞ্জতূ’’তি ৱদতি, ভাজেত্ৱা ভুঞ্জিতব্বং. পত্তসামিকস্স অতিক্কন্তম্পি ঠিতিকং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞং পটিপাটিভত্তং গাহেতব্বং.
একো পাতিযা ভত্তং আহৰিত্ৱা ‘‘সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱদতি, আলোপভত্তট্ঠিতিকতো পট্ঠায আলোপসঙ্খেপেন ভাজেতব্বং. সচে পন তুণ্হীভূতো অচ্ছতি, ‘‘কস্স তে আভতং, কস্স দাতুকামোসী’’তি ন ৱত্তব্বো. সচে পন ‘‘কুহিং গচ্ছসি, কিং কৰোন্তো আহিণ্ডসী’’তি ৱুত্তে পন ‘‘সঙ্ঘস্স মে ভত্তং আভতং, থেৰানং মে ভত্তং আভত’’ন্তি ৱদতি, গহেত্ৱা আলোপভত্তট্ঠিতিকায ভাজেতব্বং. সচে পন এৱং আভতং ভত্তং বহু হোতি, সকলসঙ্ঘস্স পহোতি, অভিহটভিক্খা নাম, পিণ্ডপাতিকানম্পি ৱট্টতি, ঠিতিকাপুচ্ছনকিচ্চং নত্থি, থেৰাসনতো পট্ঠায পত্তং পূৰেত্ৱা দাতব্বং.
উপাসকো সঙ্ঘত্থেৰস্স ৱা গন্থধুতঙ্গৱসেন অভিঞ্ঞাতস্স ৱা ভত্তুদ্দেসকস্স ৱা পহিণতি ‘‘অম্হাকং ভত্তগহণত্থায অট্ঠ ভিক্খূ গহেত্ৱা আগচ্ছথা’’তি, সচেপি ঞাতিউপট্ঠাকেহি পেসিতং হোতি, ইমে তযো জনা পুচ্ছিতুং ন লভন্তি, আৰুড়্হাযেৱ মাতিকং. সঙ্ঘতো অট্ঠ ভিক্খূ উদ্দিসাপেত্ৱা অত্তনৱমেহি গন্তব্বং. কস্মা? ভিক্খুসঙ্ঘস্স হি এতে ভিক্খূ নিস্সায লাভো উপ্পজ্জতীতি. গন্থধুতঙ্গাদীহি পন অনভিঞ্ঞাতো আৱাসিকভিক্খু আপুচ্ছিতুং লভতি, তস্মা তেন ‘‘কিং সঙ্ঘতো গণ্হামি, উদাহু যে জানামি, তেহি সদ্ধিং আগচ্ছামী’’তি মাতিকং আৰোপেত্ৱা যথা দাযকা ৱদন্তি, তথা পটিপজ্জিতব্বং. ‘‘তুম্হাকং নিস্সিতকে ৱা যে ৱা জানাথ, তে গহেত্ৱা এথা’’তি ৱুত্তে পন যে ইচ্ছন্তি, তেহি সদ্ধিং গন্তুং লভতি. সচে ‘‘অট্ঠ ভিক্খূ পহিণথা’’তি পেসেন্তি, সঙ্ঘতোৱ পেসেতব্বা. অত্তনা সচে অঞ্ঞস্মিং গামে সক্কা হোতি ভিক্খা লভিতুং, অঞ্ঞো গামো গন্তব্বো. ন সক্কা চে হোতি লভিতুং, সোযেৱ গামো পিণ্ডায পৱিসিতব্বো.
নিমন্তিতভিক্খূ আসনসালায নিসিন্না হোন্তি, তত্ৰ চে মনুস্সা ‘‘পত্তে দেথা’’তি আগচ্ছন্তি, অনিমন্তিতেহি ন দাতব্বা, ‘‘এতে নিমন্তিতা ভিক্খূ’’তি ৱত্তব্বং, ‘‘তুম্হেপি দেথা’’তি ৱুত্তে পন দাতুং ৱট্টতি. উস্সৱাদীসু মনুস্সা সযমেৱ পৰিৱেণানি চ পধানঘৰানি চ গন্ত্ৱা তিপিটকে চ ধম্মকথিকে চ ভিক্খুসতেনপি সদ্ধিং নিমন্তেন্তি, তদা তেহি যে জানন্তি, তে গহেত্ৱা গন্তুং ৱট্টতি. কস্মা? ন হি মহাভিক্খুসঙ্ঘেন অত্থিকা মনুস্সা পৰিৱেণপধানঘৰানি গচ্ছন্তি, সন্নিপাতট্ঠানতোৱ যথাসত্তি যথাবলং ভিক্খূ গণ্হিত্ৱা গচ্ছন্তীতি.
সচে পন সঙ্ঘত্থেৰো ৱা গন্থধুতঙ্গৱসেন অভিঞ্ঞাতো ৱা ভত্তুদ্দেসকো ৱা অঞ্ঞত্ৰ ৱা ৱস্সং ৱসিত্ৱা কত্থচি ৱা গন্ত্ৱা পুন সকট্ঠানং আগচ্ছতি, মনুস্সা চ আগন্তুকস্স সক্কাৰং কৰোন্তি, একৱাৰং যে জানন্তি, তে গহেত্ৱা গন্তব্বং. পটিবদ্ধকালতো পট্ঠায দুতিযৱাৰে আৰদ্ধে সঙ্ঘতোযেৱ গহেত্ৱা গন্তব্বং. অভিনৱআগন্তুকাৱ হুত্ৱা ‘‘ঞাতী ৱা উপট্ঠাকে ৱা পস্সিস্সামী’’তি গচ্ছন্তি, তত্ৰ চে তেসং ঞাতী চ উপট্ঠাকা চ সক্কাৰং কৰোন্তি, এত্থ পন যে জানন্তি, তে গহেত্ৱা গন্তুম্পি ৱট্টতি. যো পন অতিলাভী হোতি, সকট্ঠানঞ্চ আগন্তুকট্ঠানঞ্চ একসদিসং, সব্বত্থ মনুস্সা সঙ্ঘভত্তং সজ্জেত্ৱাৱ নিসীদন্তি, তেন সঙ্ঘতোৱ গহেত্ৱা গন্তব্বন্তি অযং নিমন্তনে ৱিসেসো. অৱসেসো সব্বপঞ্হো উদ্দেসভত্তে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. কুৰুন্দিযং পন ‘‘অট্ঠ মহাথেৰে দেথাতি ৱুত্তে অট্ঠ মহাথেৰাৱ দাতব্বা’’তি ৱুত্তং. এস নযো মজ্ঝিমাদীসু. সচে পন অৱিসেসেত্ৱা ‘‘অট্ঠ ভিক্খূ দেথা’’তি ৱদতি, সঙ্ঘতো দাতব্বাতি.
নিমন্তনভত্তকথা নিট্ঠিতা.
২১১. সলাকভত্তং পন ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সলাকায ৱা পট্টিকায ৱা উপনিবন্ধিত্ৱা ওপুঞ্জিত্ৱা ভত্তং উদ্দিসিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩২৬) ৱচনতো ৰুক্খসাৰমযায সলাকায ৱা ৱেড়ুৱিলীৱতালপণ্ণাদিমযায পট্টিকায ৱা ‘‘অসুকস্স নাম সলাকভত্ত’’ন্তি এৱং অক্খৰানি উপনিবন্ধিত্ৱা পচ্ছিযং ৱা চীৱৰভোগে ৱা কত্ৱা সব্বসলাকাযো ওপুঞ্জিত্ৱা পুনপ্পুনং হেট্ঠুপৰিযৱসেন আলোড়েত্ৱা পঞ্চঙ্গসমন্নাগতেন ভত্তুদ্দেসকেন সচে ঠিতিকা অত্থি, ঠিতিকতো পট্ঠায, নো চে অত্থি, থেৰাসনতো পট্ঠায সলাকা দাতব্বা. পচ্ছা আগতানম্পি একাবদ্ধৱসেন দূৰে ঠিতানম্পি উদ্দেসভত্তে ৱুত্তনযেনেৱ দাতব্বা.
সচে ৱিহাৰস্স সমন্ততো বহূ গোচৰগামা, ভিক্খূ পন ন বহূ, গামৱসেনপি সলাকা পাপুণন্তি. ‘‘তুম্হাকং অসুকগামে সলাকভত্তং পাপুণাতী’’তি গামৱসেনেৱ গাহেতব্বং. এৱং গাহেন্তেন সচেপি একমেকস্মিং গামে নানপ্পকাৰানি সট্ঠি সলাকভত্তানি, সব্বানি গহিতানেৱ হোন্তি. তস্স পত্তগামসমীপে অঞ্ঞানিপি দ্ৱে তীণি সলাকভত্তানি হোন্তি, তানি তস্সেৱ দাতব্বানি. ন হি সক্কা তেসং কাৰণা অঞ্ঞং ভিক্খুং পহিণিতুন্তি.
সচে একচ্চেসু গামেসু বহূনি সলাকভত্তানি সল্লক্খেত্ৱা সত্তন্নম্পি অট্ঠন্নম্পি ভিক্খূনং দাতব্বানি. দেন্তেন পন চতুন্নং পঞ্চন্নং ভত্তানং সলাকাযো একতো বন্ধিত্ৱা দাতব্বা. সচে তং গামং অতিক্কমিত্ৱা অঞ্ঞো গামো হোতি, তস্মিঞ্চ একমেৱ সলাকভত্তং, তং পন পাতোৱ দেন্তি, তম্পি এতেসু ভিক্খূসু একস্স নিগ্গহেন দত্ৱা ‘‘পাতোৱ তং গহেত্ৱা পচ্ছা ওৰিমগামে ইতৰানি ভত্তানি গণ্হাহী’’তি ৱত্তব্বো. সচে ওৰিমগামে সলাকভত্তেসু অগ্গহিতেস্ৱেৱ গহিতসঞ্ঞায গচ্ছতি, পৰভাগগামে সলাকভত্তং গহেত্ৱা পুন ৱিহাৰং আগন্ত্ৱা ইতৰানি গহেত্ৱা ওৰিমগামো গন্তব্বো. ন হি বহিসীমায সঙ্ঘলাভো গাহেতুং লব্ভতীতি অযং নযো কুৰুন্দিযং ৱুত্তো. সচে পন ভিক্খূ বহূ হোন্তি, গামৱসেন সলাকা ন পাপুণন্তি, ৱীথিৱসেন ৱা ৱীথিযং একগেহৱসেন ৱা এককুলৱসেন ৱা গাহেতব্বং. ৱীথিআদীসু চ যত্থ বহূনি ভত্তানি, তত্থ গামে ৱুত্তনযেনেৱ বহূনং ভিক্খূনং গাহেতব্বানি, সলাকাসু অসতি উদ্দিসিত্ৱাপি গাহেতব্বানি.
২১২. সলাকদাযকেন পন ৱত্তং জানিতব্বং. তেন হি কালস্সেৱ ৱুট্ঠায পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা ভোজনসালং গন্ত্ৱা অসম্মট্ঠট্ঠানং সম্মজ্জিত্ৱা পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠাপেত্ৱা ‘‘ইদানি ভিক্খূহি ৱত্তং কতং ভৱিস্সতী’’তি কালং সল্লক্খেত্ৱা ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা ভিক্খূসু সন্নিপতিতেসু পঠমমেৱ ৱাৰগামে সলাকভত্তং গাহেতব্বং, ‘‘তুয্হং অসুকস্মিং নাম ৱাৰগামে সলাকা পাপুণাতি, তত্ৰ গচ্ছা’’তি ৱত্তব্বং. সচে অভিৰেকগাৱুতে গামো হোতি, তং দিৱসং গচ্ছন্তা কিলমন্তি, ‘‘স্ৱে তুয্হং ৱাৰগামে পাপুণাতী’’তি অজ্জেৱ গাহেতব্বং. যো ৱাৰগামং পেসিযমানো ন গচ্ছতি, অঞ্ঞং সলাকং মগ্গতি, ন দাতব্বা. সদ্ধানঞ্হি মনুস্সানং পুঞ্ঞহানি চ সঙ্ঘস্স চ লাভচ্ছেদো হোতি, তস্মা তস্স দুতিযেপি ততিযেপি দিৱসে অঞ্ঞা সলাকা ন দাতব্বা, ‘‘অত্তনো পত্তট্ঠানং গন্ত্ৱা ভুঞ্জাহী’’তি ৱত্তব্বো, তীণি পন দিৱসানি অগচ্ছন্তস্স ৱাৰগামতো ওৰিমৱাৰগামে সলাকা গাহেতব্বা. তঞ্চে ন গণ্হাতি, ততো পট্ঠায তস্স অঞ্ঞং সলাকং দাতুং ন ৱট্টতি, দণ্ডকম্মং দড়্হং কাতব্বং. সট্ঠিতো ৱা পণ্ণাসতো ৱা ন পৰিহাপেতব্বং. ৱাৰগামে গাহেত্ৱা ৱিহাৰৱাৰো গাহেতব্বো, ‘‘তুয্হং ৱিহাৰৱাৰো পাপুণাতী’’তি ৱত্তব্বং. ৱিহাৰৱাৰিকস্স দ্ৱে তিস্সো যাগুসলাকাযো তিস্সো চতস্সো ভত্তসলাকাযো চ দাতব্বা, নিবদ্ধং কত্ৱা পন ন দাতব্বা. যাগুভত্তদাযকা হি ‘‘অম্হাকং যাগুভত্তং ৱিহাৰগোপকাৱভুঞ্জন্তী’’তি অঞ্ঞথত্তং আপজ্জেয্যুং, তস্মা অঞ্ঞেসু কুলেসু দাতব্বা.
সচে ৱিহাৰৱাৰিকানং সভাগা আহৰিত্ৱা দেন্তি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে, ৱাৰং গহেত্ৱা তেসং যাগুভত্তং আহৰাপেতব্বং, তাৱ নেসং সলাকা ফাতিকম্মমেৱ ভৱন্তি. ৱস্সগ্গেন পত্তট্ঠানে পন অঞ্ঞম্পি পণীতভত্তসলাকং গণ্হিতুং লভন্তিযেৱ. অতিৰেকউত্তৰিভঙ্গস্স একচাৰিকভত্তস্স ৱিসুং ঠিতিকং কত্ৱা সলাকা দাতব্বা. সচে যেন সলাকা লদ্ধা, সো তং দিৱসং তং ভত্তং ন লভতি, পুন দিৱসে গাহেতব্বং. ভত্তঞ্ঞেৱ লভতি, ন উত্তৰিভঙ্গং, এৱম্পি পুন গাহেতব্বং. খীৰভত্তসলাকাযপি এসেৱ নযো. সচে পন খীৰমেৱ লভতি, ন ভত্তং, খীৰলাভতো পট্ঠায পুন ন গাহেতব্বং. দ্ৱে তীণি একচাৰিকভত্তানি একস্সেৱ পাপুণন্তি, দুব্ভিক্খসমযে সঙ্ঘনৱকেন লদ্ধকালে ৱিজটেত্ৱা ৱিসুং গাহেতব্বানি. পাকতিকসলাকভত্তং অলদ্ধস্সপি পুনদিৱসে গাহেতব্বং.
সচে খুদ্দকো ৱিহাৰো হোতি, সব্বে ভিক্খূ একসম্ভোগা, উচ্ছুসলাকং গাহেন্তেন যস্স কস্সচি সম্মুখীভূতস্স পাপেত্ৱা মহাথেৰাদীনং দিৱা তচ্ছেত্ৱা দাতুং ৱট্টতি. ৰসসলাকং পাপেত্ৱা পচ্ছাভত্তম্পি পৰিস্সাৱেত্ৱা ফাণিতং ৱা কাৰেত্ৱা পিণ্ডপাতিকাদীনম্পি দাতব্বং, আগন্তুকানং আগতানাগতভাৱং ঞত্ৱা গাহেতব্বা. মহাআৱাসে ঠিতিকং কত্ৱা গাহেতব্বা. তক্কসলাকম্পি সভাগট্ঠানে পাপেত্ৱা ৱা ধূমাপেত্ৱা পচাপেত্ৱা ৱা থেৰানং দাতুং ৱট্টতি. মহাআৱাসে ৱুত্তনযেনেৱ পটিপজ্জিতব্বং. ফলসলাকপূৱসলাকভেসজ্জগন্ধমালাসলাকাযোপি ৱিসুং ঠিতিকায গাহেতব্বা. ভেসজ্জাদিসলাকাযো চেত্থ কিঞ্চাপি পিণ্ডপাতিকানম্পি ৱট্টন্তি, সলাকৱসেন পন গাহিতত্তা ন সাদিতব্বা. অগ্গভিক্খামত্তং সলাকভত্তং দেন্তি, ঠিতিকং পুচ্ছিত্ৱা গাহেতব্বং. অসতিযা ঠিতিকায থেৰাসনতো পট্ঠায গাহেতব্বং. সচে তাদিসানি ভত্তানি বহূনি হোন্তি, একেকস্স ভিক্খুনো দ্ৱে তীণি দাতব্বানি. নো চে, একেকমেৱ দত্ৱা পটিপাটিযা গতায পুন থেৰাসনতো পট্ঠায দাতব্বং. অথ অন্তৰাৱ উপচ্ছিজ্জতি, ঠিতিকা সল্লক্খেতব্বা. যদি পন তাদিসং ভত্তং নিবদ্ধমেৱ হোতি, যস্স পাপুণাতি, সো ৱত্তব্বো ‘‘লদ্ধা ৱা অলদ্ধা ৱা স্ৱেপি গণ্হেয্যাসী’’তি. একং অনিবদ্ধং হোতি, লভনদিৱসে পন যাৱদত্থং লভতি. অলভনদিৱসা বহুতৰা হোন্তি, তং যস্স পাপুণাতি, সো অলভিত্ৱা ‘‘স্ৱে গণ্হেয্যাসী’’তি ৱত্তব্বো.
যো সলাকাসু গহিতাসু পচ্ছা আগচ্ছতি, তস্স অতিক্কন্তাৱ সলাকা ন উপট্ঠাপেত্ৱা দাতব্বা. সলাকং নাম ঘণ্টিং পহৰণতো পট্ঠায আগন্ত্ৱা হত্থং পসাৰেন্তোৱ লভতি, অঞ্ঞস্স আগন্ত্ৱা সমীপে ঠিতস্সপি অতিক্কন্তা অতিক্কন্তাৱ হোতি. সচে পনস্স অঞ্ঞো গণ্হন্তো অত্থি, সযং অনাগতোপি লভতি, সভাগট্ঠানে ‘‘অসুকো অনাগতো’’তি ঞত্ৱা ‘‘অযং তস্স সলাকা’’তি ঠপেতুং ৱট্টতি. সচে ‘‘অনাগতস্স ন দাতব্বা’’তি কতিকং কৰোন্তি, অধম্মিকা হোতি. অন্তোউপচাৰে ঠিতস্স হি ভাজনীযভণ্ডং পাপুণাতি. সচে পন ‘‘অনাগতস্স দেথা’’তি মহাসদ্দং কৰোন্তি, দণ্ডকম্মং ঠপেতব্বং, ‘‘আগন্ত্ৱা গণ্হন্তূ’’তি ৱত্তব্বং. ছ পঞ্চসলাকা নট্ঠা হোন্তি, ভত্তুদ্দেসকো দাযকানং নামং ন সৰতি, সো চে নট্ঠসলাকা মহাথেৰস্স ৱা অত্তনো ৱা পাপেত্ৱা ভিক্খূ ৱদেয্য ‘‘মযা অসুকগামে সলাকভত্তং ময্হং পাপিতং, তুম্হে তত্থ লদ্ধসলাকভত্তং ভুঞ্জেয্যাথা’’তি, ৱট্টতি, ৱিহাৰে অপাপিতং পন আসনসালায তং ভত্তং লভিত্ৱা তত্থেৱ পাপেত্ৱা ভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতি. ‘‘অজ্জ পট্ঠায ময্হং সলাকভত্তং গণ্হথা’’তি ৱুত্তে তত্ৰ আসনসালায গাহেতুং ন ৱট্টতি, ৱিহাৰং আনেত্ৱা গাহেতব্বং. ‘‘স্ৱে পট্ঠাযা’’তি ৱুত্তে পন ভত্তুদ্দেসকস্স আচিক্খিতব্বং ‘‘স্ৱে পট্ঠায অসুককুলং নাম সলাকভত্তং দেতি, সলাকগ্গাহণকালে সৰেয্যাসী’’তি. দুব্ভিক্খে সলাকভত্তং পচ্ছিন্দিত্ৱা সুভিক্খে জাতে কঞ্চি ভিক্খুং দিস্ৱা ‘‘অজ্জ পট্ঠায অম্হাকং সলাকভত্তং গণ্হথা’’তি পুন পট্ঠপেন্তি, অন্তোগামে অগাহেত্ৱা ৱিহাৰং আনেত্ৱা গাহেতব্বং. ইদঞ্হি সলাকভত্তং নাম উদ্দেসভত্তসদিসং ন হোতি, ৱিহাৰমেৱ সন্ধায দীযতি, তস্মা বহিউপচাৰে গাহেতুং ন ৱট্টতি, ‘‘স্ৱে পট্ঠাযা’’তি ৱুত্তে পন ৱিহাৰে গাহেতব্বমেৱ.
গমিকো ভিক্খু যং দিসাভাগং গন্তুকামো, তত্থ অঞ্ঞেন ৱাৰগামসলাকা লদ্ধা হোতি, তং গহেত্ৱা ইতৰং ভিক্খুং ‘‘ময্হং পত্তসলাকং ত্ৱং গণ্হাহী’’তি ৱত্ৱা গন্তুং ৱট্টতি. তেন পন উপচাৰসীমং অনতিক্কন্তেযেৱ তস্মিং তস্স সলাকা গাহেতব্বা. ছড্ডিতৱিহাৰে ৱসিত্ৱা মনুস্সা ‘‘বোধিচেতিযাদীনি জগ্গিত্ৱা ভুঞ্জন্তূ’’তি সলাকভত্তং পট্ঠপেন্তি, ভিক্খূ সভাগট্ঠানেসু ৱসিত্ৱা কালস্সেৱ গন্ত্ৱা তত্থ ৱত্তং কৰিত্ৱা তং ভত্তং ভুঞ্জন্তি, ৱট্টতি. সচে তেসু স্ৱাতনায অত্তনো পাপেত্ৱা গতেসু আগন্তুকো ভিক্খু ছড্ডিতৱিহাৰে ৱসিত্ৱা কালস্সেৱ ৱত্তং কত্ৱা ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা সলাকভত্তং অত্তনো পাপেত্ৱা আসনসালং গচ্ছতি, সোৱ তস্স ভত্তস্স ইস্সৰো. যো পন ভিক্খূসু ৱত্তং কৰোন্তেসুযেৱ ভূমিযং দ্ৱে তযো সম্মুঞ্জনীপহাৰে দত্ৱা ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা ‘‘ধুৰগামে সলাকভত্তং ময্হং পাপুণাতী’’তি গচ্ছতি, তস্স তং চোৰিকায গহিতত্তা ন পাপুণাতি, ৱত্তং কত্ৱা পাপেত্ৱা পচ্ছাগতভিক্খূনংযেৱ হোতি.
একো গামো অতিদূৰে হোতি, ভিক্খূ নিচ্চং গন্তুং ন ইচ্ছন্তি, মনুস্সা ‘‘মযং পুঞ্ঞেন পৰিবাহিৰা হোমা’’তি ৱদন্তি, যে তস্স গামস্স আসন্নৱিহাৰে সভাগভিক্খূ, তে ৱত্তব্বা ‘‘ইমেসং ভিক্খূনং অনাগতদিৱসে তুম্হে ভুঞ্জথা’’তি, সলাকা পন দেৱসিকং পাপেতব্বা. তা চ খো পন ঘণ্টিপহৰণমত্তেন ৱা পচ্ছিচালনমত্তেন ৱা পাপিতা ন হোন্তি, পচ্ছিং পন গহেত্ৱা সলাকা পীঠকে আকিৰিতব্বা, পচ্ছি পন মুখৱট্টিযং ন গহেতব্বা. সচে হি তত্থ অহি ৱা ৱিচ্ছিকো ৱা ভৱেয্য, দুক্খং উপ্পাদেয্য, তস্মা হেট্ঠা গহেত্ৱা পচ্ছিং পৰম্মুখং কত্ৱা সলাকা আকিৰিতব্বা ‘‘সচেপি সপ্পো ভৱিস্সতি, এত্তোৱ পলাযিস্সতী’’তি. এৱং সলাকা আকিৰিত্ৱা গামাদিৱসেন পুব্বে ৱুত্তনযেনেৱ গাহেতব্বা.
অপিচ একং মহাথেৰস্স পাপেত্ৱা ‘‘অৱসেসা ময্হং পাপুণন্তী’’তি অত্তনো পাপেত্ৱা ৱত্তং কত্ৱা চেতিযং ৱন্দিত্ৱা ৱিতক্কমাড়কে ঠিতেহি ভিক্খূহি ‘‘পাপিতা, আৱুসো, সলাকা’’তি ৱুত্তে ‘‘আম, ভন্তে, তুম্হে গতগতগামে সলাকভত্তং গণ্হথা’’তি ৱত্তব্বং. এৱঞ্হি পাপিতাপি সুপাপিতাৱ হোন্তি. ভিক্খূ সব্বৰত্তিং ধম্মস্সৱনত্থং অঞ্ঞং ৱিহাৰং গচ্ছন্তা ‘‘মযং তত্থ দানং অগ্গহেত্ৱাৱ অম্হাকং গোচৰগামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা আগমিস্সামা’’তি সলাকা অগ্গহেত্ৱাৱ গতা ৱিহাৰে থেৰস্স পত্তং সলাকভত্তং ভুঞ্জিতুং আগচ্ছন্তি, ৱট্টতি. অথ মহাথেৰোপি ‘‘অহং ইধ কিং কৰোমী’’তি তেহিযেৱ সদ্ধিং গচ্ছতি, তেহি গতৱিহাৰে অভুঞ্জিত্ৱাৱ গোচৰগামং অনুপ্পত্তেহি ‘‘দেথ, ভন্তে, পত্তে, সলাকযাগুআদীনি আহৰিস্সামা’’তি ৱুত্তে পত্তা ন দাতব্বা. কস্মা, ভন্তে, ন দেথাতি. ৱিহাৰট্ঠকং ভত্তং ৱিহাৰে ৱুত্থানং পাপুণাতি, মযং অঞ্ঞৱিহাৰে ৱুত্থাতি. ‘‘দেথ, ভন্তে, ন মযং ৱিহাৰে পালিকায দেম, তুম্হাকং দেম, গণ্হথ অম্হাকং ভিক্খ’’ন্তি ৱুত্তে পন ৱট্টতি.
সলাকভত্তকথা নিট্ঠিতা.
২১৩. পক্খিকাদীসু পন যং অভিলক্খিতেসু চাতুদ্দসী পঞ্চদসী পঞ্চমী অট্ঠমীতি ইমেসু পক্খেসু কম্মপ্পসুতেহি উপোসথং কাতুং সতিকৰণত্থায দীযতি, তং পক্খিকং নাম. তং সলাকভত্তগতিকমেৱ হোতি, গাহেত্ৱা ভুঞ্জিতব্বং. সচে সলাকভত্তম্পি পক্খিকভত্তম্পি বহুং সব্বেসং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা গচ্ছতি, দ্ৱেপি ভত্তানি ৱিসুং ৱিসুং গাহেতব্বানি. সচে ভিক্খুসঙ্ঘো মহা, পক্খিকং গাহেত্ৱা তস্স ঠিতিকায সলাকভত্তং গাহেতব্বং, সলাকভত্তং ৱা গাহাপেত্ৱা তস্স ঠিতিকায পক্খিকং গাহেতব্বং. যেসং ন পাপুণাতি, তে পিণ্ডায চৰিস্সন্তি. সচে দ্ৱেপি ভত্তানি বহূনি, ভিক্খূ মন্দা, সলাকভত্তং নাম দেৱসিকং লব্ভতি, তস্মা তং ঠপেত্ৱা ‘‘পক্খিকং, আৱুসো, ভুঞ্জথা’’তি পক্খিকমেৱ দাতব্বং. পক্খিকং পণীতং দেন্তি, ৱিসুং ঠিতিকা কাতব্বা, ‘‘স্ৱে পক্খো’’তি অজ্জ পক্খিকং ন গাহেতব্বং. সচে পন দাযকা ৱদন্তি ‘‘স্ৱেপি অম্হাকং ঘৰে লূখভত্তং ভৱিস্সতি, অজ্জেৱ পক্খিকভত্তং উদ্দিসথা’’তি, এৱং ৱট্টতি.
উপোসথিকং নাম অন্ৱড্ঢমাসে উপোসথদিৱসে উপোসথঙ্গানি সমাদিযিত্ৱা যং অত্তনা ভুঞ্জতি, তদেৱ দীযতি. পাটিপদিকং নাম ‘‘উপোসথে বহূ সদ্ধা পসন্না ভিক্খূনং সক্কাৰং কৰোন্তি, পাটিপদে পন ভিক্খূ কিলমন্তি, পাটিপদে দিন্নং দুব্ভিক্খদানসদিসং মহপ্ফলং হোতি, উপোসথকম্মেন ৱা পৰিসুদ্ধসীলানং দুতিযদিৱসে দিন্নং মহপ্ফলং হোতী’’তি সল্লক্খেত্ৱা পাটিপদে দীযমানকদানং. তম্পি উভযং সলাকভত্তগতিকমেৱ. ইতি ইমানি সত্তপি ভত্তানি পিণ্ডপাতিকানং ন ৱট্টন্তি, ধুতঙ্গভেদং কৰোন্তিযেৱ.
২১৪. অপৰানিপি চীৱৰক্খন্ধকে (মহাৱ. ৩৫০) ৱিসাখায ৱৰং যাচিত্ৱা দিন্নানি আগন্তুকভত্তং গমিকভত্তং গিলানভত্তং গিলানুপট্ঠাকভত্তন্তি চত্তাৰি ভত্তানি পাড়িযং আগতানেৱ. তত্থ আগন্তুকানং দিন্নং ভত্তং আগন্তুকভত্তং. এস নযো সেসেসু. সচে পনেত্থ আগন্তুকভত্তানিপি আগন্তুকাপি বহূ হোন্তি, সব্বেসং একেকং গাহেতব্বং. ভত্তেসু অপ্পহোন্তেসু ঠিতিকায গাহেতব্বং. একো আগন্তুকো পঠমমেৱ আগন্ত্ৱা সব্বং আগন্তুকভত্তং অত্তনো গাহেত্ৱা নিসীদতি, সব্বং তস্সেৱ হোতি. পচ্ছা আগতেহি আগন্তুকেহি তেন দিন্নানি পৰিভুঞ্জিতব্বানি. তেনপি একং অত্তনো গহেত্ৱা সেসানি দাতব্বানি. অযং উড়াৰতা. সচে পন পঠমং আগন্ত্ৱাপি অত্তনো অগ্গহেত্ৱা তুণ্হীভূতো নিসীদতি, পচ্ছা আগতেহি সদ্ধিং পটিপাটিযা গণ্হিতব্বং. সচে নিচ্চং আগন্তুকা আগচ্ছন্তি, আগতদিৱসেযেৱ ভুঞ্জিতব্বং. অন্তৰন্তৰা চে আগচ্ছন্তি, দ্ৱে তীণি দিৱসানি ভুঞ্জিতব্বং. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘সত্ত দিৱসানি ভুঞ্জিতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. আৱাসিকো কত্থচি গন্ত্ৱা আগতো, তেনপি আগন্তুকভত্তং ভুঞ্জিতব্বং. সচে পন তং ৱিহাৰে নিবন্ধাপিতং হোতি, ৱিহাৰে গাহেতব্বং. অথ ৱিহাৰো দূৰে হোতি, আসনসালায নিবন্ধাপিতং, আসনসালায গাহেতব্বং. সচে পন দাযকা ‘‘আগন্তুকেসু অসতি আৱাসিকাপি ভুঞ্জন্তূ’’তি ৱদন্তি, ৱট্টতি, অৱুত্তে পন ন ৱট্টতি.
গমিকভত্তেপি অযমেৱ কথামগ্গো. অযং পন ৱিসেসো – আগন্তুকো আগন্তুকভত্তমেৱ লভতি, গমিকো আগন্তুকভত্তম্পি গমিকভত্তম্পি. আৱাসিকোপি পক্কমিতুকামো গমিকো হোতি, গমিকভত্তং লভতি. যথা পন আগন্তুকভত্তং, এৱমিদং দ্ৱে তীণি ৱা সত্ত ৱা দিৱসানি ন লভতি. ‘‘গমিস্সামী’’তি ভুত্তোপি তং দিৱসং কেনচি কাৰণেন ন গতো, পুনদিৱসেপি ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি সউস্সাহত্তা. ‘‘গমিস্সামী’’তি ভুত্তস্স চোৰা ৱা পন্থং ৰুন্ধন্তি, উদকং ৱা দেৱো ৱা ৱস্সতি, সত্থো ৱা ন গচ্ছতি, সউস্সাহেন ভুঞ্জিতব্বং. ‘‘এতে উপদ্দৱে ওলোকেন্তেন দ্ৱে তযো দিৱসে ভুঞ্জিতুং ৱট্টতী’’তি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং. ‘‘গমিস্সামি গমিস্সামী’’তি পন লেসং ওড্ডেত্ৱা ভুঞ্জিতুং ন লভতি.
গিলানভত্তম্পি সচে সব্বেসং গিলানানং পহোতি, তং সব্বেসং দাতব্বং. নো চে, ঠিতিকং কত্ৱা গাহেতব্বং. একো গিলানো অৰোগৰূপো সক্কোতি অন্তোগামং গন্তুং, একো ন সক্কোতি, অযং মহাগিলানো নাম, এতস্স গিলানভত্তং দাতব্বং. দ্ৱে মহাগিলানা, একো লাভী অভিঞ্ঞাতো বহুং খাদনীযভোজনীযং লভতি, একো অনাথো অপ্পলাভতায অন্তোগামং পৱিসতি, এতস্স গিলানভত্তং দাতব্বং. গিলানভত্তে দিৱসপৰিচ্ছেদো নত্থি, যাৱ ৰোগো ন ৱূপসম্মতি, সপ্পাযভোজনং অভুঞ্জন্তো ন যাপেতি, তাৱ ভুঞ্জিতব্বং. যদা পন মিস্সকযাগুং ৱা মিস্সকভত্তং ৱা ভুত্তস্সপি ৰোগো ন কুপ্পতি, ততো পট্ঠায ন ভুঞ্জিতব্বং.
গিলানুপট্ঠাকভত্তম্পি যং সব্বেসং পহোতি, তং সব্বেসং দাতব্বং. নো চে পহোতি, ঠিতিকং কত্ৱা গাহেতব্বং. ইদম্পি দ্ৱীসু গিলানেসু মহাগিলানুপট্ঠাকস্স গাহেতব্বং, দ্ৱীসু মহাগিলানেসু অনাথগিলানুপট্ঠাকস্স. যং কুলং গিলানভত্তম্পি দেতি গিলানুপট্ঠাকভত্তম্পি, তত্থ যস্স গিলানস্স গিলানভত্তং পাপুণাতি, তদুপট্ঠাকস্সপি তত্থেৱ গাহেতব্বং. গিলানুপট্ঠাকভত্তেপি দিৱসপৰিচ্ছেদো নত্থি, যাৱ গিলানো লভতি, তাৱস্স উপট্ঠাকোপি লভতীতি. ইমানি চত্তাৰি ভত্তানি সচে এৱং দিন্নানি হোন্তি ‘‘আগন্তুকগমিকগিলানগিলানুপট্ঠাকা মম ভিক্খং গণ্হন্তূ’’তি, পিণ্ডপাতিকানম্পি ৱট্টতি. সচে পন ‘‘আগন্তুকাদীনং চতুন্নং ভত্তং নিবন্ধাপেমি, মম ভত্তং গণ্হন্তূ’’তি এৱং দিন্নানি হোন্তি, পিণ্ডপাতিকানং ন ৱট্টতি.
২১৫. অপৰানিপি ধুৰভত্তং কুটিভত্তং ৱাৰকভত্তন্তি তীণি ভত্তানি. তত্থ ধুৰভত্তন্তি নিচ্চভত্তং ৱুচ্চতি, তং দুৱিধং সঙ্ঘিকঞ্চ পুগ্গলিকঞ্চ. তত্থ যং ‘‘সঙ্ঘস্স ধুৰভত্তং দেমা’’তি নিবন্ধাপিতং, তং সলাকভত্তগতিকং. ‘‘মম নিবদ্ধভিক্খং গণ্হন্তূ’’তি ৱত্ৱা দিন্নং পন পিণ্ডপাতিকানম্পি ৱট্টতি. পুগ্গলিকেপি ‘‘তুম্হাকং ধুৰভত্তং দম্মী’’তি ৱুত্তে পিণ্ডপাতিকো চে, ন ৱট্টতি, ‘‘মম নিবদ্ধভিক্খং গণ্হথা’’তি ৱুত্তে পন ৱট্টতি, সাদিতব্বং. সচে পচ্ছা কতিপাহে ৱীতিৱত্তে ‘‘ধুৰভত্তং গণ্হথা’’তি ৱদতি, মূলে সুট্ঠু সম্পটিচ্ছিতত্তা ৱট্টতি.
কুটিভত্তং নাম যং সঙ্ঘস্স আৱাসং কাৰেত্ৱা ‘‘অম্হাকং সেনাসনৱাসিনো অম্হাকংযেৱ ভত্তং গণ্হন্তূ’’তি এৱং নিবন্ধাপিতং, তং সলাকভত্তগতিকমেৱ হোতি, গাহেত্ৱা ভুঞ্জিতব্বং. ‘‘অম্হাকং সেনাসনৱাসিনো অম্হাকংযেৱ ভিক্খং গণ্হন্তূ’’তি ৱুত্তে পন পিণ্ডপাতিকানম্পি ৱট্টতি. যং পন পুগ্গলে পসীদিত্ৱা তস্স আৱাসং কত্ৱা ‘‘তুম্হাকং দেমা’’তি দিন্নং, তং তস্সেৱ হোতি, তস্মিং কত্থচি গতে নিস্সিতকেহি ভুঞ্জিতব্বং.
ৱাৰকভত্তং নাম দুব্ভিক্খসমযে ‘‘ৱাৰেন ভিক্খূ জগ্গিস্সামা’’তি ধুৰগেহতো পট্ঠায দিন্নং, তম্পি ভিক্খাৱচনেন দিন্নং পিণ্ডপাতিকানং ৱট্টতি, ‘‘ৱাৰকভত্ত’’ন্তি ৱুত্তে পন সলাকভত্তগতিকং হোতি. সচে তণ্ডুলাদীনি পেসেন্তি ‘‘সামণেৰা পচিত্ৱা দেন্তূ’’তি, পিণ্ডপাতিকানং ৱট্টতি. ইতি ইমানি চ তীণি, আগন্তুকভত্তাদীনি চ চত্তাৰীতি সত্ত, তানি সঙ্ঘভত্তাদীহি সহ চুদ্দস ভত্তানি হোন্তি.
২১৬. অট্ঠকথাযং পন ৱিহাৰভত্তং অট্ঠকভত্তং চতুক্কভত্তং গুড়্হকভত্তন্তি অঞ্ঞানিপি চত্তাৰি ভত্তানি ৱুত্তানি. তত্থ ৱিহাৰভত্তং নাম ৱিহাৰে তত্ৰুপ্পাদভত্তং, তং সঙ্ঘভত্তেন সঙ্গহিতং. তং পন তিস্সমহাৱিহাৰচিত্তলপব্বতাদীসু পটিসম্ভিদাপ্পত্তেহি খীণাসৱেহি যথা পিণ্ডপাতিকানম্পি সক্কা হোন্তি পৰিভুঞ্জিতুং, তথা পটিগ্গহিতত্তা তাদিসেসু ঠানেসু পিণ্ডপাতিকানম্পি ৱট্টতি. ‘‘অট্ঠন্নং ভিক্খূনং দেম, চতুন্নং দেমা’’তি এৱং দিন্নং পন অট্ঠকভত্তঞ্চেৱ চতুক্কভত্তঞ্চ, তম্পি ভিক্খাৱচনেন দিন্নং পিণ্ডপাতিকানং ৱট্টতি. মহাভিসঙ্খাৰেন অতিৰসকপূৱেন পত্তং থকেত্ৱা দিন্নং গুড়্হকভত্তং নাম. ইমানি তীণি সলাকভত্তগতিকানেৱ. অপৰম্পি গুড়্হকভত্তং নাম অত্থি, ইধেকচ্চে মনুস্সা মহাধম্মস্সৱনঞ্চ ৱিহাৰপূজঞ্চ কাৰেত্ৱা ‘‘সকলসঙ্ঘস্স দাতুং ন সক্কোম, দ্ৱে তীণি ভিক্খুসতানি অম্হাকং ভিক্খং গণ্হন্তূ’’তি ভিক্খুপৰিচ্ছেদজাননত্থং গুড়্হকে দেন্তি, ইদং পিণ্ডপাতিকানম্পি ৱট্টতি.
পিণ্ডপাতভাজনীযং নিট্ঠিতং.
২১৭. গিলানপচ্চযভাজনীযং পন এৱং ৱেদিতব্বং (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৩২৫ পক্খিকভত্তাদিকথা) – সপ্পিআদীসু ভেসজ্জেসু ৰাজৰাজমহামত্তা সপ্পিস্স তাৱ কুম্ভসতম্পি কুম্ভসহস্সম্পি ৱিহাৰং পেসেন্তি, ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা থেৰাসনতো পট্ঠায গহিতভাজনং পূৰেত্ৱা দাতব্বং, পিণ্ডপাতিকানম্পি ৱট্টতি. সচে অলসজাতিকা মহাথেৰা পচ্ছা আগচ্ছন্তি, ‘‘ভন্তে, ৱীসতিৱস্সানং দীযতি, তুম্হাকং ঠিতিকা অতিক্কন্তা’’তি ন ৱত্তব্বা, ঠিতিকং ঠপেত্ৱা তেসং দত্ৱা পচ্ছা ঠিতিকায দাতব্বং. ‘‘অসুকৱিহাৰে বহু সপ্পি উপ্পন্ন’’ন্তি সুত্ৱা যোজনন্তৰৱিহাৰতোপি ভিক্খূ আগচ্ছন্তি, সম্পত্তসম্পত্তানম্পি ঠিতট্ঠানতো পট্ঠায দাতব্বং. অসম্পত্তানম্পি উপচাৰসীমং পৱিট্ঠানং অন্তেৱাসিকাদীসু গণ্হন্তেসু দাতব্বমেৱ. ‘‘বহিউপচাৰসীমায ঠিতানং দেথা’’তি ৱদন্তি, ন দাতব্বং. সচে পন উপচাৰসীমং ওক্কন্তেহি একাবদ্ধা হুত্ৱা অত্তনো ৱিহাৰদ্ৱাৰে অন্তোৱিহাৰেযেৱ ৱা হোন্তি, পৰিসৱসেন ৱড্ঢিতা নাম সীমা হোতি, তস্মা দাতব্বা. সঙ্ঘনৱকস্স দিন্নেপি পচ্ছা আগতানং দাতব্বমেৱ. দুতিযভাগে পন থেৰাসনং আৰুড়্হে আগতানং পঠমভাগো ন পাপুণাতি, দুতিযভাগতো ৱস্সগ্গেন দাতব্বং. অন্তোউপচাৰসীমং পৱিসিত্ৱা যত্থ কত্থচি দিন্নং হোতি, সব্বং সন্নিপাতট্ঠানেযেৱ ভাজেতব্বং.
যস্মিং ৱিহাৰে দস ভিক্খূ, দসেৱ চ সপ্পিকুম্ভা দীযন্তি, একেককুম্ভৱসেন ভাজেতব্বং. একো সপ্পিকুম্ভো হোতি, দসভিক্খূহি ভাজেত্ৱা গহেতব্বং. সচে ‘‘যথাঠিতংযেৱ অম্হাকং পাপুণাতী’’তি গণ্হন্তি, দুগ্গহিতং, তং গতগতট্ঠানে সঙ্ঘিকমেৱ হোতি. কুম্ভং পন আৱজ্জেত্ৱা থালকে থোকং সপ্পিং কত্ৱা ‘‘ইদং মহাথেৰস্স পাপুণাতি, অৱসেসং অম্হাকং পাপুণাতী’’তি ৱত্ৱা তম্পি কুম্ভেযেৱ আকিৰিত্ৱা যথিচ্ছিতং গহেত্ৱা গন্তব্বং. সচে থিনং সপ্পি হোতি, লেখং কত্ৱা ‘‘লেখতো পৰভাগো মহাথেৰস্স পাপুণাতি, অৱসেসং অম্হাক’’ন্তি গহিতম্পি সুগ্গহিতং. ৱুত্তপৰিচ্ছেদতো ঊনাধিকেসু ভিক্খূসু সপ্পিকুম্ভেসু চ এতেনেৱ উপাযেন ভাজেতব্বং. সচে পনেকো ভিক্খু, একো কুম্ভো হোতি, ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা ‘‘অযং ময্হং পাপুণাতী’’তিপি গহেতুং ৱট্টতি. ‘‘অযং পঠমভাগো ময্হং পাপুণাতি, অযং দুতিযভাগো’’তি এৱং থোকং থোকম্পি পাপেতুং ৱট্টতি. এস নযো নৱনীতাদীসুপি. যস্মিং পন ৱিপ্পসন্নতিলতেলাদিম্হি লেখা ন সন্তিট্ঠতি, তং উদ্ধৰিত্ৱা ভাজেতব্বং. সিঙ্গিৱেৰমৰিচাদিভেসজ্জম্পি অৱসেসপত্তথালকাদিসমণপৰিক্খাৰোপি সব্বো ৱুত্তানুৰূপেনেৱ নযেন সুট্ঠু সল্লক্খেত্ৱা ভাজেতব্বোতি. অযং গিলানপচ্চযভাজনীযকথা.
২১৮. ইদানি সেনাসনগ্গাহে ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৩১৮) – অযং সেনাসনগ্গাহো নাম দুৱিধো হোতি উতুকালে চ ৱস্সাৱাসে চ. তত্থ উতুকালে তাৱ কেচি আগন্তুকা ভিক্খূ পুৰেভত্তং আগচ্ছন্তি, কেচি পচ্ছাভত্তং পঠমযামং মজ্ঝিমযামং পচ্ছিমযামং ৱা. যে যদা আগচ্ছন্তি, তেসং তদাৱ ভিক্খূ উট্ঠাপেত্ৱা সেনাসনং দাতব্বং, অকালো নাম নত্থি. সেনাসনপঞ্ঞাপকেন পন পণ্ডিতেন ভৱিতব্বং, একং ৱা দ্ৱে ৱা মঞ্চট্ঠানানি ঠপেতব্বানি. সচে ৱিকালে একো ৱা দ্ৱে ৱা থেৰা আগচ্ছন্তি, তে ৱত্তব্বা ‘‘ভন্তে, আদিতো পট্ঠায ৱুট্ঠাপিযমানে সব্বেপি ভিক্খূ উব্ভণ্ডিকা ভৱিস্সন্তি, তুম্হে অম্হাকং ৱসনট্ঠানে ৱসথা’’তি.
বহূসু পন আগতেসু ৱুট্ঠাপেত্ৱা পটিপাটিযা দাতব্বং. সচে একেকং পৰিৱেণং পহোতি, একেকং পৰিৱেণং দাতব্বং. তত্থ অগ্গিসালাদীঘসালামণ্ডলমাড়াদযো সব্বেপি তস্সেৱ পাপুণন্তি. এৱং অপ্পহোন্তে পাসাদগ্গেন দাতব্বং, পাসাদেসু অপ্পহোন্তেসু ওৱৰকগ্গেন দাতব্বং, ওৱৰকেসু অপ্পহোন্তেসু সেয্যগ্গেন দাতব্বং, সেয্যগ্গেসু অপ্পহোন্তেসু মঞ্চট্ঠানেন দাতব্বং, মঞ্চট্ঠানে অপ্পহোন্তে একপীঠকট্ঠানৱসেন দাতব্বং, ভিক্খুনো পন ঠিতোকাসমত্তং ন গাহেতব্বং. এতঞ্হি সেনাসনং নাম ন হোতি. পীঠকট্ঠানে পন অপ্পহোন্তে একং মঞ্চট্ঠানং ৱা একং পীঠট্ঠানং ৱা ‘‘ৱাৰেন ৱাৰেন, ভন্তে, ৱিস্সমথা’’তি তিণ্ণং জনানং দাতব্বং. ন হি সক্কা সীতসমযে সব্বৰত্তিং অজ্ঝোকাসেৱ ৱসিতুং. মহাথেৰেন পঠমযামং ৱিস্সমিত্ৱা নিক্খমিত্ৱা দুতিযত্থেৰস্স ৱত্তব্বং ‘‘আৱুসো ইধ পৱিসাহী’’তি. সচে মহাথেৰো নিদ্দাগৰুকো হোতি, কালং ন জানাতি, উক্কাসিত্ৱা দ্ৱাৰং আকোটেত্ৱা ‘‘ভন্তে কালো জাতো, সীতং অনুদহতী’’তি ৱত্তব্বং. তেন নিক্খমিত্ৱা ওকাসো দাতব্বো, অদাতুং ন লভতি. দুতিযত্থেৰেনপি মজ্ঝিমযামং ৱিস্সমিত্ৱা পুৰিমনযেনেৱ ইতৰস্স দাতব্বং. নিদ্দাগৰুকো ৱুত্তনযেনেৱ ৱুট্ঠাপেতব্বো. এৱং একৰত্তিং একমঞ্চট্ঠানং তিণ্ণং দাতব্বং. জম্বুদীপে পন একচ্চে ভিক্খূ ‘‘সেনাসনং নাম মঞ্চট্ঠানং ৱা পীঠট্ঠানং ৱা কিঞ্চিদেৱ কস্সচি সপ্পাযং হোতি, কস্সচি অসপ্পায’’ন্তি আগন্তুকা হোন্তু ৱা মা ৱা, দেৱসিকং সেনাসনং গাহেন্তি. অযং উতুকালে সেনাসনগ্গাহো নাম.
২১৯. ৱস্সাৱাসে পন অত্থি আগন্তুকৱত্তং, অত্থি আৱাসিকৱত্তং. আগন্তুকেন তাৱ সকট্ঠানং মুঞ্চিত্ৱা অঞ্ঞত্থ গন্ত্ৱা ৱসিতুকামেন ৱস্সূপনাযিকদিৱসমেৱ তত্থ ন গন্তব্বং. ৱসনট্ঠানং ৱা হি তত্ৰ সম্বাধং ভৱেয্য, ভিক্খাচাৰো ৱা ন সম্পজ্জেয্য, তেন ন ফাসুকং ৱিহৰেয্য, তস্মা ‘‘ইদানি মাসমত্তেন ৱস্সূপনাযিকা ভৱিস্সতী’’তি তং ৱিহাৰং পৱিসিতব্বং. তত্থ মাসমত্তং ৱসন্তো সচে উদ্দেসত্থিকো, উদ্দেসসম্পত্তিং সল্লক্খেত্ৱা, সচে কম্মট্ঠানিকো, কম্মট্ঠানসপ্পাযতং সল্লক্খেত্ৱা, সচে পচ্চযত্থিকো, পচ্চযলাভং সল্লক্খেত্ৱা অন্তোৱস্সে সুখং ৱসিস্সতি. সকট্ঠানতো চ তত্থ গচ্ছন্তেন ন গোচৰগামো ঘট্টেতব্বো. ন তত্থ মনুস্সা ৱত্তব্বা ‘‘তুম্হে নিস্সায সলাকভত্তাদীনি ৱা যাগুখজ্জকাদীনি ৱা ৱস্সাৱাসিকং ৱা নত্থি, অযং চেতিযস্স পৰিক্খাৰো, অযং উপোসথাগাৰস্স, ইদং তাড়ঞ্চেৱ সূচি চ, সম্পটিচ্ছথ তুম্হাকং ৱিহাৰ’’ন্তি. সেনাসনং পন জগ্গিত্ৱা দাৰুভণ্ডমত্তিকাভণ্ডানি পটিসামেত্ৱা গমিকৱত্তং পূৰেত্ৱা গন্তব্বং.
এৱং গচ্ছন্তেনপি দহৰেহি পত্তচীৱৰভণ্ডিকাযো উক্খিপাপেত্ৱা তেলনাড়িকত্তৰদণ্ডাদীনি গাহেত্ৱা ছত্তং পগ্গয্হ অত্তানং দস্সেন্তেন গামদ্ৱাৰেনেৱ ন গন্তব্বং, পটিচ্ছন্নেন অটৱিমগ্গেন গন্তব্বং. অটৱিমগ্গে অসতি গুম্বাদীনি মদ্দন্তেন ন গন্তব্বং, গমিকৱত্তং পন পূৰেত্ৱা ৱিতক্কং ছিন্দিত্ৱা সুদ্ধচিত্তেন গমনৱত্তেনেৱ গন্তব্বং. সচে পন গামদ্ৱাৰেন মগ্গো হোতি, গচ্ছন্তঞ্চ নং সপৰিৱাৰং দিস্ৱা মনুস্সা ‘‘অম্হাকং থেৰো ৱিযা’’তি উপধাৱিত্ৱা ‘‘কুহিং, ভন্তে, সব্বপৰিক্খাৰে গহেত্ৱা গচ্ছথা’’তি ৱদন্তি, তেসু চে একো এৱং ৱদতি ‘‘ৱস্সূপনাযিককালো নামাযং, যত্থ অন্তোৱস্সেনিবদ্ধভিক্খাচাৰো ভণ্ডপটিচ্ছাদনঞ্চ লব্ভতি, তত্থ ভিক্খূ গচ্ছন্তী’’তি, তস্স চে সুত্ৱা তে মনুস্সা ‘‘ভন্তে, ইমস্মিম্পি গামে জনো ভুঞ্জতি চেৱ নিৱাসেতি চ, মা অঞ্ঞত্থ গচ্ছথা’’তি ৱত্ৱা মিত্তামচ্চে পক্কোসিত্ৱা সব্বে সম্মন্তযিত্ৱা ৱিহাৰে নিবদ্ধৱত্তঞ্চ সলাকভত্তাদীনি চ ৱস্সাৱাসিকঞ্চ ঠপেত্ৱা ‘‘ইধেৱ, ভন্তে, ৱসথা’’তি যাচন্তি, সব্বেসং সাদিতুং ৱট্টতি. সব্বঞ্চেতং কপ্পিযঞ্চেৱ অনৱজ্জঞ্চ. কুৰুন্দিযং পন ‘‘কুহিং গচ্ছথাতি ৱুত্তে ‘অসুকট্ঠান’ন্তি ৱত্ৱা ‘কস্মা তত্থ গচ্ছথা’তি ৱুত্তে ‘কাৰণং আচিক্খিতব্ব’’’ন্তি ৱুত্তং. উভযম্পি পনেতং সুদ্ধচিত্তত্তাৱ অনৱজ্জং. ইদং আগন্তুকৱত্তং নাম.
ইদং পন আৱাসিকৱত্তং. পটিকচ্চেৱ হি আৱাসিকেহি ৱিহাৰো জগ্গিতব্বো, খণ্ডফুল্লপটিসঙ্খৰণপৰিভণ্ডানি কাতব্বানি, ৰত্তিট্ঠানদিৱাট্ঠানৱচ্চকুটিপস্সাৱট্ঠানানি পধানঘৰৱিহাৰমগ্গোতি ইমানি সব্বানি পটিজগ্গিতব্বানি. চেতিযে সুধাকম্মং মুণ্ডৱেদিকায তেলমক্খনং মঞ্চপীঠজগ্গনন্তি ইদম্পি সব্বং কাতব্বং ‘‘ৱস্সং ৱসিতুকামা আগন্ত্ৱা উদ্দেসপৰিপুচ্ছাকম্মট্ঠানানুযোগাদীনি কৰোন্তা সুখং ৱসিস্সন্তী’’তি. কতপৰিকম্মেহি আসাড়্হীজুণ্হপঞ্চমিতো পট্ঠায ৱস্সাৱাসিকং পুচ্ছিতব্বং. কত্থ পুচ্ছিতব্বং? যতো পকতিযা লব্ভতি. যেহি পন ন দিন্নপুব্বং, তে পুচ্ছিতুং ন ৱট্টতি. কস্মা পুচ্ছিতব্বং? কদাচি হি মনুস্সা দেন্তি, কদাচি দুব্ভিক্খাদীহি উপদ্দুতা ন দেন্তি, তত্থ যে ন দস্সন্তি, তে অপুচ্ছিত্ৱা ৱস্সাৱাসিকে গাহিতে গাহিতভিক্খূনং লাভন্তৰাযো হোতি, তস্মা পুচ্ছিত্ৱাৱ গাহেতব্বং.
পুচ্ছন্তেন ‘‘তুম্হাকং ৱস্সাৱাসিকং গাহণকালো উপকট্ঠো’’তি ৱত্তব্বং. সচে ৱদন্তি ‘‘ভন্তে, ইমং সংৱচ্ছৰং ছাতকাদীহি উপদ্দুতম্হ, ন সক্কোম দাতু’’ন্তি ৱা ‘‘যং পুব্বে দেম, ততো ঊনতৰং দস্সামা’’তি ৱা ‘‘ইদানি কপ্পাসো সুলভো, যং পুব্বে দেম, ততো বহুতৰং দস্সামা’’তি ৱা, তং সল্লক্খেত্ৱা তদনুৰূপেন নযেন তেসং সেনাসনে ভিক্খূনং ৱস্সাৱাসিকং গাহেতব্বং. সচে মনুস্সা ৱদন্তি ‘‘যস্স অম্হাকং ৱস্সাৱাসিকং পাপুণাতি, সো তেমাসং পানীযং উপট্ঠাপেতু, ৱিহাৰমগ্গং জগ্গতু, চেতিযঙ্গণবোধিযঙ্গণানি জগ্গতু, বোধিৰুক্খে উদকং আসিঞ্চতূ’’তি, যস্স তং পাপুণাতি, তস্স আচিক্খিতব্বং. যো পন গামো পটিক্কম্ম যোজনদ্ৱিযোজনন্তৰে হোতি, তত্ৰ চে কুলানি উপনিক্খেপং ঠপেত্ৱা পহাৰে ৱস্সাৱাসিকং দেন্তিযেৱ, তানি কুলানি আপুচ্ছিত্ৱাপি তেসং সেনাসনে ৱত্তং কত্ৱা ৱসন্তস্স ৱস্সাৱাসিতং গাহেতব্বং. সচে পন তেসং সেনাসনে পংসুকূলিকো ৱসতি, আগতঞ্চ তং দিস্ৱা ‘‘তুম্হাকং ৱস্সাৱাসিকং দেমা’’তি ৱদন্তি, তেন সঙ্ঘস্স আচিক্খিতব্বং. সচে তানি কুলানি সঙ্ঘস্স দাতুং ন ইচ্ছন্তি, ‘‘তুম্হাকংযেৱ দেমা’’তি ৱদন্তি, সভাগো ভিক্খু ‘‘ৱত্তং কত্ৱা গণ্হাহী’’তি ৱত্তব্বো. পংসুকূলিকস্স পনেতং ন ৱট্টতি. ইতি সদ্ধাদেয্যদাযকমনুস্সা পুচ্ছিতব্বা.
তত্ৰুপ্পাদে পন কপ্পিযকাৰকা পুচ্ছিতব্বা. কথং পুচ্ছিতব্বা? কিং, আৱুসো, সঙ্ঘস্স ভণ্ডপটিচ্ছাদনং ভৱিস্সতীতি? সচে ৱদন্তি ‘‘ভৱিস্সতি, ভন্তে, একেকস্স নৱহত্থসাটকং দস্সাম, ৱস্সাৱাসিকং গাহেথা’’তি, গাহেতব্বং. সচেপি ৱদন্তি ‘‘সাটকা নত্থি, ৱত্থু পন অত্থি, গাহেথ, ভন্তে’’তি, ৱত্থুম্হি সন্তেপি গাহেতুং ৱট্টতিযেৱ. কপ্পিযকাৰকানঞ্হি হত্থে ‘‘কপ্পিযভণ্ডং পৰিভুঞ্জথা’’তি দিন্নৱত্থুতো যং যং কপ্পিযং, সব্বং পৰিভুঞ্জিতুং অনুঞ্ঞাতং. যং পনেত্থ পিণ্ডপাতত্থায গিলানপচ্চযত্থায চ উদ্দিস্স দিন্নং, তং চীৱৰে উপনামেন্তেহি সঙ্ঘসুট্ঠুতায অপলোকেত্ৱা উপনামেতব্বং, সেনাসনত্থায পন উদ্দিস্স দিন্নং গৰুভণ্ডং হোতি. চীৱৰৱসেনেৱ পন চতুপচ্চযৱসেন ৱা দিন্নং চীৱৰে উপনামেন্তানং অপলোকনকম্মকিচ্চং নত্থি. অপলোকনকম্মং কৰোন্তেহি চ পুগ্গলৱসেনেৱ কাতব্বং, সঙ্ঘৱসেন ন কাতব্বং. জাতৰূপৰজতৱসেনপি আমকধঞ্ঞৱসেন ৱা অপলোকনকম্মং ন ৱট্টতি, কপ্পিযভণ্ডৱসেন চীৱৰতণ্ডুলাদিৱসেনেৱ চ ৱট্টতি. তং পন এৱং কত্তব্বং ‘‘ইদানি সুভিক্খং সুলভপিণ্ডং, ভিক্খূ চীৱৰেন কিলমন্তি, এত্তকং নাম তণ্ডুলভাগং ভিক্খূনং চীৱৰং কাতুং ৰুচ্চতী’’তি, ‘‘গিলানপচ্চযো সুলভো, গিলানো ৱা নত্থি, এত্তকং নাম তণ্ডুলভাগং ভিক্খূনং চীৱৰং কাতুং ৰুচ্চতী’’তি.
এৱং চীৱৰপচ্চযং সল্লক্খেত্ৱা সেনাসনস্স কালে ঘোসিতে সন্নিপতিতে সঙ্ঘে সেনাসনগ্গাহকো সম্মন্নিতব্বো. সম্মন্নন্তেন চ দ্ৱে সম্মন্নিতব্বাতি ৱুত্তং. এৱঞ্হি নৱকো ৱুড্ঢস্স, ৱুড্ঢো চ নৱকস্স গাহেস্সতীতি. মহন্তে পন মহাৱিহাৰসদিসে ৱিহাৰে তযো চত্তাৰো জনা সম্মন্নিতব্বা. কুৰুন্দিযং পন ‘‘অট্ঠপি সোড়সপি জনে সম্মন্নিতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. তেসং সম্মুতি কম্মৱাচাযপি অপলোকনেনপি ৱট্টতিযেৱ. তেহি সম্মতেহি ভিক্খূহি সেনাসনং সল্লক্খেতব্বং. চেতিযঘৰং বোধিঘৰং আসনঘৰং সম্মুঞ্জনিঅট্টো দাৰুঅট্টো ৱচ্চকুটি ইট্ঠকসালা ৱড্ঢকিসালা দ্ৱাৰকোট্ঠকো পানীযমাড়ো মগ্গো পোক্খৰণীতি এতানি হি অসেনাসনানি, ৱিহাৰো অড্ঢযোগো পাসাদো হম্মিযং গুহা মণ্ডপো ৰুক্খমূলং ৱেড়ুগুম্বোতি ইমানি সেনাসনানি, তানি গাহেতব্বানি.
২২০. গাহেন্তেন চ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঠমং ভিক্খূ গণেতুং, ভিক্খূ গণেত্ৱা সেয্যা গণেতুং, সেয্যা গণেত্ৱা সেয্যগ্গেন গাহেতু’’ন্তি(চূড়ৱ. ৩১৮) আদিৱচনতো পঠমং ৱিহাৰে ভিক্খূ গণেত্ৱা মঞ্চট্ঠানানি গণেতব্বানি, ততো একেকং মঞ্চট্ঠানং একেকস্স ভিক্খুনো গাহেতব্বং. সচে মঞ্চট্ঠানানি অতিৰেকানি হোন্তি, ৱিহাৰগ্গেন গাহেতব্বং. সচে ৱিহাৰাপি অতিৰেকা হোন্তি, পৰিৱেণগ্গেন গাহেতব্বং. পৰিৱেণেসুপি অতিৰেকেসু পুন অপৰোপি ভাগো দাতব্বো. অতিমন্দেসু হি ভিক্খূসু একেকস্স ভিক্খুনো দ্ৱে তীণি পৰিৱেণানি দাতব্বানি. গহিতে পন দুতিযভাগে অঞ্ঞো ভিক্খু আগচ্ছতি, ন অত্তনো অৰুচিযা সো ভাগো তস্স দাতব্বো. সচে পন যেন গহিতো, সো অত্তনো ৰুচিযা তং দুতিযভাগং ৱা পঠমভাগং ৱা দেতি, ৱট্টতি.
‘‘ন, ভিক্খৱে, নিস্সীমে ঠিতস্স সেনাসনং গাহেতব্বং, যো গাহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৩১৮) ৱচনতো উপচাৰসীধতো বহি ঠিতস্স ন গাহেতব্বং, অন্তোউপচাৰসীমায পন দূৰে ঠিতস্সপি লব্ভতিযেৱ.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, গিলানস্স পতিৰূপং সেয্যং দাতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩১৬) ৱচনতো যো (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৩১৬) কাসসাসভগন্দৰাতিসাৰাদীহি গিলানো হোতি, খেড়মল্লকৱচ্চকপালাদীনি ঠপেতব্বানি হোন্তি, কুট্ঠী ৱা হোতি, সেনাসনং দূসেতি, এৱৰূপস্স হেট্ঠাপাসাদপণ্ণসালাদীসু অঞ্ঞতৰং একমন্তং সেনাসনং দাতব্বং. যস্মিং ৱসন্তে সেনাসনং ন দুস্সতি, তস্স ৱৰসেয্যাপি দাতব্বাৱ. যোপি সিনেহপানৱিৰেচননত্থুকম্মাদীসু যং কিঞ্চি ভেসজ্জং কৰোতি, সব্বো সো গিলানোযেৱ. তস্সপি সল্লক্খেত্ৱা পতিৰূপং সেনাসনং দাতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৱে, একেন দ্ৱে পটিবাহেতব্বা, যো পটিবাহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৩১৯) ৱচনতো একেন দ্ৱে সেনাসনানি ন গহেতব্বানি. সচেপি গণ্হেয্য, পচ্ছিমেন গহণেন পুৰিমগ্গহণং পটিপ্পস্সম্ভতি. গহণেন হি গহণং পটিপ্পস্সম্ভতি, গহণেন আলযো পটিপ্পস্সম্ভতি, আলযেন গহণং পটিপ্পস্সম্ভতি, আলযেন আলযো পটিপ্পস্সম্ভতি. কথং? ইধেকচ্চো (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৩১৯) ৱস্সূপনাযিকদিৱসে একস্মিং ৱিহাৰে সেনাসনং গহেত্ৱা সামন্তৱিহাৰং গন্ত্ৱা তত্ৰাপি গণ্হাতি, তস্স ইমিনা গহণেন পুৰিমগ্গহণং পটিপ্পস্সম্ভতি. অপৰো ‘‘ইধ ৱসিস্সামী’’তি আলযমত্তং কত্ৱা সামন্তৱিহাৰং গন্ত্ৱা তত্থ সেনাসনং গণ্হাতি, তস্স ইমিনা গহণেনেৱ পুৰিমো আলযো পটিপ্পস্সম্ভতি. একো ‘‘ইধ ৱসিস্সামী’’তি সেনাসনং ৱা গহেত্ৱা আলযং ৱা কত্ৱা সামন্তৱিহাৰং গন্ত্ৱা ‘‘ইধেৱ দানি ৱসিস্সামী’’তি আলযং কৰোতি, ইচ্চস্স আলযেন ৱা গহণং, আলযেন ৱা আলযো পটিপ্পস্সম্ভতি, সব্বত্থ পচ্ছিমে গহণে ৱা আলযে ৱা তিট্ঠতি. যো পন একস্মিং ৱিহাৰে সেনাসনং গহেত্ৱা ‘‘অঞ্ঞস্মিং ৱিহাৰে ৱসিস্সামী’’তি গচ্ছতি, তস্স উপচাৰসীমাতিক্কমে সেনাসনগ্গাহো পটিপ্পস্সম্ভতি. যদি পন ‘‘তত্থ ফাসু ভৱিস্সতি, ৱসিস্সামি, নো চে, আগমিস্সামী’’তি গন্ত্ৱা অফাসুকভাৱং ঞত্ৱা পচ্ছা ৱা গচ্ছতি, ৱট্টতি.
সেনাসনগ্গাহকেন চ সেনাসনং গাহেত্ৱা ৱস্সাৱাসিকং গাহেতব্বং. গাহেন্তেন সচে সঙ্ঘিকো চ সদ্ধাদেয্যো চাতি দ্ৱে চীৱৰপচ্চযা হোন্তি, তেসু যং ভিক্খূ পঠমং গহিতুং ইচ্ছন্তি, তং গহেত্ৱা তস্স ঠিতিকতো পট্ঠায ইতৰো গাহেতব্বো. ‘‘সচে ভিক্খূনং অপ্পতায পৰিৱেণগ্গেন সেনাসনে গাহিযমানে একং পৰিৱেণং মহালাভং হোতি, দস ৱা দ্ৱাদস ৱা চীৱৰানি লভন্তি, তং ৱিজটেত্ৱা অঞ্ঞেসু অলাভকেসু আৱাসেসু পক্খিপিত্ৱা অঞ্ঞেসম্পি ভিক্খূনং গাহেতব্ব’’ন্তি মহাসুমত্থেৰো আহ. মহাপদুমত্থেৰো পনাহ ‘‘ন এৱং কাতব্বং. মনুস্সা হি অত্তনো আৱাসপটিজগ্গনত্থায পচ্চযং দেন্তি, তস্মা অঞ্ঞেহি ভিক্খূহি তত্থ পৱিসিতব্ব’’ন্তি.
২২১. সচে পনেত্থ মহাথেৰো পটিক্কোসতি ‘‘মা, আৱুসো, এৱং গাহেথ, ভগৱতো অনুসিট্ঠিং কৰোথ. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পৰিৱেণগ্গেন গাহেতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩১৮). তস্স পটিক্কোসনায অট্ঠত্ৱা ‘‘ভন্তে, ভিক্খূ বহূ, পচ্চযো মন্দো, সঙ্গহং কাতুং ৱট্টতী’’তি সঞ্ঞাপেত্ৱা গাহেতব্বমেৱ. গাহেন্তেন চ সম্মতেন ভিক্খুনা মহাথেৰস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা এৱং ৱত্তব্বং ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং সেনাসনং পাপুণাতি, পচ্চযং ধাৰেথা’’তি. অসুককুলস্স পচ্চযো অসুকসেনাসনঞ্চ ময্হং পাপুণাতি, আৱুসোতি. পাপুণাতি ভন্তে, গণ্হথ নন্তি. গণ্হামি, আৱুসোতি. গহিতং হোতি. ‘‘সচে পন ‘গহিতং ৱো, ভন্তে’তি ৱুত্তে ‘গহিতং মে’তি ৱা, ‘গণ্হিস্সথ, ভন্তে’তি ৱুত্তে ‘গণ্হিস্সামী’তি ৱা ৱদতি, অগ্গহিতং হোতী’’তি মহাসুমত্থেৰো আহ. মহাপদুমত্থেৰো পনাহ ‘‘অতীতানাগতৱচনং ৱা হোতু ৱত্তমানৱচনং ৱা, সতুপ্পাদমত্তং আলযকৰণমত্তমেৱ চেত্থ পমাণং, তস্মা গহিতমেৱ হোতী’’তি.
যোপি পংসুকূলিকো ভিক্খু সেনাসনং গহেত্ৱা পচ্চযং ৱিস্সজ্জেতি, অযম্পি ন অঞ্ঞস্মিং আৱাসে পক্খিপিতব্বো, তস্মিংযেৱ পৰিৱেণে অগ্গিসালায ৱা দীঘসালায ৱা ৰুক্খমূলে ৱা অঞ্ঞস্স গাহেতুং ৱট্টতি. পংসুকূলিকো ‘‘ৱসামী’’তি সেনাসনং জগ্গিস্সতি, ইতৰো ‘‘পচ্চযং গণ্হামী’’তি এৱং দ্ৱীহি কাৰণেহি সেনাসনং সুজগ্গিততৰং ভৱিস্সতি. মহাপচ্চৰিযং পন ৱুত্তং ‘‘পংসুকূলিকে ৱাসত্থায সেনাসনং গণ্হন্তে সেনাসনগ্গাহকেন ৱত্তব্বং, ‘ভন্তে ইধ পচ্চযো অত্থি, সো কিং কাতব্বো’তি. তেন ‘হেট্ঠা অঞ্ঞং গাহাপেহী’তি ৱত্তব্বো. সচে পন কিঞ্চি অৱত্ৱাৱ ৱসতি, ৱুট্ঠৱস্সস্স চ পাদমূলে ঠপেত্ৱা সাটকং দেন্তি, ৱট্টতি. অথ ‘ৱস্সাৱাসিকং দেমা’তি ৱদন্তি, তস্মিং সেনাসনে ৱস্সংৱুট্ঠভিক্খূনং পাপুণাতী’’তি. যেসং পন সেনাসনং নত্থি, কেৱলং পচ্চযমেৱ দেন্তি, তেসং পচ্চযং অৱস্সাৱাসিকসেনাসনে গাহেতুং ৱট্টতি. মনুস্সা থূপং কত্ৱা ৱস্সাৱাসিকং গাহাপেন্তি. থূপো নাম অসেনাসনং, তস্স সমীপে ৰুক্খে ৱা মণ্ডপে ৱা উপনিবন্ধিত্ৱা গাহেতব্বং. তেন ভিক্খুনা চেতিযং জগ্গিতব্বং. বোধিৰুক্খবোধিঘৰআসনঘৰসম্মুঞ্জনিঅট্টদাৰুঅট্টৱচ্চকুটিদ্ৱাৰকোট্ঠকপানীযকুটিপানীযমাড়কদন্তকট্ঠমাড়কেসুপি এসেৱ নযো. ভোজনসালা পন সেনাসনমেৱ, তস্মা তং একস্স ৱা বহূনং ৱা পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা গাহেতুং ৱট্টতীতি সব্বমিদং ৱিত্থাৰেন মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং.
সেনাসনগ্গাহকেন পন পাটিপদঅৰুণতো পট্ঠায যাৱ পুন অৰুণং ন ভিজ্জতি, তাৱ গাহেতব্বং. ইদঞ্হি সেনাসনগ্গাহস্স খেত্তং. সচে পাতোৱ গাভিতে সেনাসনে অঞ্ঞো ৱিতক্কচাৰিকো ভিক্খু আগন্ত্ৱা সেনাসনং যাচতি, ‘‘গহিতং, ভন্তে, সেনাসনং, ৱস্সূপগতো সঙ্ঘো, ৰমণীযো ৱিহাৰো, ৰুক্খমূলাদীসু যত্থ ইচ্ছথ, তত্থ ৱসথা’’তি ৱত্তব্বো. পচ্ছিমৱস্সূপনাযিকদিৱসে পন সচে কালং ঘোসেত্ৱা সন্নিপতিতে সঙ্ঘে কোচি দসহত্থং ৱত্থং আহৰিত্ৱা ৱস্সাৱাসিকং দেতি, আগন্তুকো চে ভিক্খু সঙ্ঘত্থেৰো হোতি, তস্স দাতব্বং. নৱকো চে হোতি, সম্মতেন ভিক্খুনা সঙ্ঘত্থেৰো ৱত্তব্বো ‘‘সচে, ভন্তে, ইচ্ছথ, পঠমভাগং মুঞ্চিত্ৱা ইদং ৱত্থং গণ্হথা’’তি, অমুঞ্চন্তস্স ন দাতব্বং. সচে পন পুব্বে গাহিতং মুঞ্চিত্ৱা গণ্হাতি, দাতব্বং. এতেনেৱ উপাযেন দুতিযত্থেৰতো পট্ঠায পৰিৱত্তেত্ৱা পত্তট্ঠানেৱ আগন্তুকস্স দাতব্বং. সচে পন পঠমৱস্সূপগতা দ্ৱে তীণি চত্তাৰি পঞ্চ ৱা ৱত্থানি অলত্থুং, লদ্ধং লদ্ধং এতেনেৱ উপাযেন ৱিস্সজ্জাপেত্ৱা যাৱ আগন্তুকস্স সমকং হোতি, তাৱ দাতব্বং. তেন সমকে লদ্ধে অৱসিট্ঠো অনুভাগো থেৰাসনে দাতব্বো. পচ্চুপ্পন্নে লাভে সতি ঠিতিকায গাহেতুং কতিকং কাতুং ৱট্টতি.
সচে দুব্ভিক্খং হোতি, দ্ৱীসুপি ৱস্সূপনাযিকাসু ৱস্সূপগতা ভিক্খূ ভিক্খায কিলমন্তা ‘‘আৱুসো, ইধ ৱসন্তা সব্বেৱ কিলমাম, সাধু ৱত দ্ৱে ভাগা হোম, যেসং ঞাতিপৱাৰিতট্ঠানানি অত্থি, তে তত্থ ৱসিত্ৱা পৱাৰণায আগন্ত্ৱা অত্তনো পত্তং ৱস্সাৱাসিকং গণ্হন্তূ’’তি ৱদন্তি, তেসু যে তত্থ ৱসিত্ৱা পৱাৰণায আগচ্ছন্তি, তেসং অপলোকেত্ৱা ৱস্সাৱাসিকং দাতব্বং. সাদিযন্তাপি হি তেনেৱ ৱস্সাৱাসিকস্স সামিনো, খীযন্তাপি চ আৱাসিকা নেৱ অদাতুং লভন্তি. কুৰুন্দিযং পন ৱুত্তং ‘‘কতিকৱত্তং কাতব্বং ‘সব্বেসং নো ইধ যাগুভত্তং নপ্পহোতি, সভাগট্ঠানে ৱসিত্ৱা আগচ্ছথ, তুম্হাকং পত্তং ৱস্সাৱাসিকং লভিস্সথা’তি. তঞ্চে একো পটিবাহতি, সুপটিবাহিতং. নো চে পটিবাহতি, কতিকা সুকতা. পচ্ছা তেসং তত্থ ৱসিত্ৱা আগতানং অপলোকেত্ৱা দাতব্বং, অপলোকনকালে পটিবাহিতুং ন লব্ভতী’’তি. পুনপি ৱুত্তং ‘‘সচে ৱস্সূপগতেসু একচ্চানং ৱস্সাৱাসিকে অপাপুণন্তে ভিক্খূ কতিকং কৰোন্তি ‘ছিন্নৱস্সানং ৱস্সাৱাসিকঞ্চ ইদানি উপ্পজ্জনকৱস্সাৱাসিকঞ্চ ইমেসং দাতুং ৰুচ্চতী’তি, এৱং কতিকায কতায গাহিতসদিসমেৱ হোতি, উপ্পন্নুপ্পন্নং তেসমেৱ দাতব্ব’’ন্তি. তেমাসং পানীযং উপট্ঠাপেত্ৱা ৱিহাৰমগ্গচেতিযঙ্গণবোধিযঙ্গণানি জগ্গিত্ৱা বোধিৰুক্খে উদকং সিঞ্চিত্ৱা পক্কন্তোপি ৱিব্ভন্তোপি ৱস্সাৱাসিকং লভতিযেৱ. ভতিনিৱিট্ঠঞ্হি তেন কতং, সঙ্ঘিকং পন অপলোকনকম্মং কত্ৱা গাহিতং অন্তোৱস্সে ৱিব্ভন্তোপি লভতেৱ, পচ্চযৱসেন গাহিতং পন ন লভতীতি ৱদন্তি.
সচে ৱুট্ঠৱস্সো দিসংগমিকো ভিক্খু আৱাসিকস্স হত্থতো কিঞ্চিদেৱ কপ্পিযভণ্ডং গহেত্ৱা ‘‘অসুককুলে ময্হং ৱস্সাৱাসিকং পত্তং, তং গণ্হথা’’তি ৱত্ৱা গতট্ঠানে ৱিব্ভমতি, ৱস্সাৱাসিকং সঙ্ঘিকং হোতি. সচে পন মনুস্সে সম্মুখা সম্পটিচ্ছাপেত্ৱা গচ্ছতি, লভতি. ‘‘ইদং ৱস্সাৱাসিকং অম্হাকং সেনাসনে ৱুত্থভিক্খুনো দেমা’’তি ৱুত্তে যস্স গাহিতং, তস্সেৱ হোতি. সচে পন সেনাসনসামিকস্স পিযকম্যতায পুত্তধীতাদযো বহূনি ৱত্থানি আহৰিত্ৱা ‘‘অম্হাকং সেনাসনে দেমা’’তি দেন্তি, তত্থ ৱস্সূপগতস্স একমেৱ ৱত্থং দাতব্বং, সেসানি সঙ্ঘিকানি হোন্তি. ৱস্সাৱাসিকঠিতিকায গাহেতব্বানি, ঠিতিকায অসতি থেৰাসনতো পট্ঠায গাহেতব্বানি. সেনাসনে ৱস্সূপগতং ভিক্খুং নিস্সায উপ্পন্নেন চিত্তপ্পসাদেন বহূনি ৱত্থানি আহৰিত্ৱা ‘‘সেনাসনস্স দেমা’’তি দিন্নেসুপি এসেৱ নযো. সচে পন পাদমূলে ঠপেত্ৱা ‘‘এতস্স ভিক্খুনো দেমা’’তি ৱদন্তি, তস্সেৱ হোন্তি.
একস্স গেহে দ্ৱে ৱস্সাৱাসিকানি, পঠমভাগো সামণেৰস্স গাহিতো হোতি, দুতিযো থেৰাসনে. সো একং দসহত্থং, একং অট্ঠহত্থং সাটকং পেসেতি ‘‘ৱস্সাৱাসিকং পত্তভিক্খূনং দেথা’’তি, ৱিচিনিত্ৱা ৱৰভাগং সামণেৰস্স দত্ৱা অনুভাগো থেৰাসনে দাতব্বো. সচে পন উভোপি ঘৰং নেত্ৱা ভোজেত্ৱা সযমেৱ পাদমূলে ঠপেতি, যং যস্স দিন্নং, তদেৱ তস্স হোতি. ইতো পৰং মহাপচ্চৰিযং আগতনযো হোতি – একস্স ঘৰে দহৰসামণেৰস্স ৱস্সাৱাসিকং পাপুণাতি, সো চে পুচ্ছতি ‘‘অম্হাকং ৱস্সাৱাসিকং কস্স পত্ত’’ন্তি, ‘‘সামণেৰস্সা’’তি অৱত্ৱা ‘‘দানকালে জানিস্সসী’’তি ৱত্ৱা দানদিৱসে একং মহাথেৰং পেসেত্ৱা নীহৰাপেতব্বং. সচে যস্স ৱস্সাৱাসিকং পত্তং, সো ৱিব্ভমতি ৱা কালং ৱা কৰোতি, মনুস্সা চে পুচ্ছন্তি ‘‘কস্স অম্হাকং ৱস্সাৱাসিকং পত্ত’’ন্তি, তেসং যথাভূতং আচিক্খিতব্বং. সচে তে ৱদন্তি ‘‘তুম্হাকং দেমা’’তি, তস্স ভিক্খুনো পাপুণাতি. অথ সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা দেন্তি, সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পাপুণাতি. সচে ৱস্সূপগতা সুদ্ধপংসুকূলিকাযেৱ হোন্তি, আনেত্ৱা দিন্নং ৱস্সাৱাসিকং সেনাসনপৰিক্খাৰং ৱা কত্ৱা ঠপেতব্বং, বিম্বোহনাদীনি ৱা কাতব্বানীতি.
অযং তাৱ অন্তোৱস্সে ৱস্সূপনাযিকদিৱসৱসেন
সেনাসনগ্গাহকথা.
২২২. অযমপৰোপি উতুকালে অন্তৰামুত্তকো নাম সেনাসনগ্গাহো ৱেদিতব্বো. দিৱসৱসেন হি তিৱিধো সেনাসনগ্গাহো পুৰিমকো পচ্ছিমকো অন্তৰামুত্তকোতি. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, সেনাসনগ্গাহা, পুৰিমকো পচ্ছিমকো অন্তৰামুত্তকো. অপৰজ্জুগতায আসাড়্হিযা পুৰিমকো গাহেতব্বো, মাসগতায আসাড়্হিযা পচ্ছিমকো গাহেতব্বো, অপৰজ্জুগতায পৱাৰণায আযতিং ৱস্সাৱাসত্থায অন্তৰামুত্তকো গাহেতব্বো’’তি (মহাৱ. ৩১৮).
এতেসু (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৩১৮) তীসু সেনাসনগ্গাহেসু পুৰিমকো পচ্ছিমকো চাতি ইমে দ্ৱে গাহা থাৱৰা, অন্তৰামুত্তকো পন সেনাসনপটিজগ্গনত্থং ভগৱতা অনুঞ্ঞাতো. তথা হি একস্মিং ৱিহাৰে মহালাভং সেনাসনং হোতি, সেনাসনসামিকা ৱস্সূপগতং ভিক্খুং সব্বপচ্চযেহি সক্কচ্চং উপট্ঠহিত্ৱা পৱাৰেত্ৱা গমনকালে বহুং সমণপৰিক্খাৰং দেন্তি, মহাথেৰা দূৰতোৱ আগন্ত্ৱা ৱস্সূপনাযিকদিৱসে তং গহেত্ৱা ফাসুং ৱসিত্ৱা ৱুট্ঠৱস্সা লাভং গণ্হিত্ৱা পক্কমন্তি. আৱাসিকা ‘‘মযং এত্থুপ্পন্নং লাভং ন লভাম, নিচ্চং আগন্তুকমহাথেৰাৱ লভন্তি, তেযেৱ নং আগন্ত্ৱা পটিজগ্গিস্সন্তী’’তি পলুজ্জন্তম্পি ন ওলোকেন্তি. ভগৱা তস্স পটিজগ্গনত্থং ‘‘অপৰজ্জুগতায পৱাৰণায আযতিং ৱস্সাৱাসত্থায অন্তৰামুত্তকো গাহেতব্বো’’তি আহ.
তং গাহেন্তেন সঙ্ঘত্থেৰো ৱত্তব্বো ‘‘ভন্তে, অন্তৰামুত্তকসেনাসনং গণ্হথা’’তি. সচে গণ্হাতি, দাতব্বং. নো চে, এতেনেৱ উপাযেন অনুথেৰং আদিং কত্ৱা যো গণ্হাতি, তস্স অন্তমসো সামণেৰস্সপি দাতব্বং. তেন তং সেনাসনং অট্ঠ মাসে পটিজগ্গিতব্বং, ছদনভিত্তিভূমীসু যং কিঞ্চি খণ্ডং ৱা ফুল্লং ৱা হোতি, তং সব্বং পটিসঙ্খৰিতব্বং. উদ্দেসপৰিপুচ্ছাদীহি দিৱসং খেপেত্ৱা ৰত্তিং তত্থ ৱসিতুং ৱট্টতি, ৰত্তিং পৰিৱেণে ৱসিত্ৱা তত্থ দিৱসং খেপেতুম্পি ৱট্টতি, ৰত্তিন্দিৱং তত্থেৱ ৱসিতুম্পি ৱট্টতি, উতুকালে আগতানং ৱুড্ঢানং ন পটিবাহিতব্বং. ৱস্সূপনাযিকদিৱসে পন সম্পত্তে সচে সঙ্ঘত্থেৰো ‘‘ময্হং ইদং পন সেনাসনং দেথা’’তি ৱদতি, ন লভতি. ‘‘ভন্তে, ইদং অন্তৰামুত্তকং গহেত্ৱা একেন ভিক্খুনা পটিজগ্গিত’’ন্তি ৱত্ৱা ন দাতব্বং, অট্ঠ মাসে পটিজগ্গিতভিক্খুস্সেৱ গাহিতং হোতি. যস্মিং পন সেনাসনে একসংৱচ্ছৰে দ্ৱিক্খত্তুং পচ্চযে দেন্তি ছমাসচ্চযেন ছমাসচ্চযেন, তং অন্তৰামুত্তকং ন গাহেতব্বং. যস্মিং ৱা তিক্খত্তুং দেন্তি চতুমাসচ্চযেন চতুমাসচ্চযেন, যস্মিং ৱা চতুক্খত্তুং দেন্তি তেমাসচ্চযেন তেমাসচ্চযেন, তং অন্তৰামুত্তকং ন গাহেতব্বং. পচ্চযেনেৱ হি তং পটিজগ্গনং লভিস্সতি. যস্মিং পন একসংৱচ্ছৰে সকিদেৱ বহূ পচ্চযে দেন্তি, এতং অন্তৰামুত্তকং গাহেতব্বন্তি.
২২৩. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অকতং ৱা ৱিহাৰং ৱিপ্পকতং ৱা নৱকম্মং দাতুং, খুদ্দকে ৱিহাৰে কম্মং ওলোকেত্ৱা ছপ্পঞ্চৱস্সিকং নৱকম্মং দাতুং, অড্ঢযোগে কম্মং ওলোকেত্ৱা সত্তট্ঠৱস্সিকং নৱকম্মং দাতুং, মহল্লকে ৱিহাৰে পাসাদে ৱা কম্মং ওলোকেত্ৱা দসদ্ৱাদসৱস্সিকং নৱকম্মং দাতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩২৩) ৱচনতো অকতং ৱিপ্পকতং ৱা সেনাসনং একস্স ভিক্খুনো অপলোকনেন ৱা কম্মৱাচায ৱা সাৱেত্ৱা নৱকম্মং কত্ৱা ৱসিতুং যথাৱুত্তকালপৰিচ্ছেদৱসেন দাতব্বং. নৱকম্মিকো ভিক্খু অন্তোৱস্সে তং আৱাসং লভতি, উতুকালে পটিবাহিতুং ন লভতি. লদ্ধনৱকম্মেন পন ভিক্খুনা ৱাসিফৰসুনিখাদনাদীনি গহেত্ৱা সযং ন কাতব্বং, কতাকতং জানিতব্বং. সচে সো আৱাসো জীৰতি, আৱাসসামিকস্স ৱা তস্স ৱংসে উপ্পন্নস্স ৱা কস্সচি কথেতব্বং ‘‘আৱাসো তে নস্সতি, জগ্গথ এতং আৱাস’’ন্তি. সচে সো ন সক্কোতি, ভিক্খূহি ঞাতীহি ৱা উপট্ঠাকেহি ৱা সমাদাপেত্ৱা জগ্গিতব্বো. সচে তেপি ন সক্কোন্তি, সঙ্ঘিকেন পচ্চযেন জগ্গিতব্বো, তস্মিম্পি অসতি একং আৱাসং ৱিস্সজ্জেত্ৱা অৱসেসা জগ্গিতব্বা, বহূ ৱিস্সজ্জেত্ৱা একং সণ্ঠপেতুম্পি ৱট্টতিযেৱ.
দুব্ভিক্খে ভিক্খূসু পক্কন্তেসু সব্বে আৱাসা নস্সন্তি, তস্মা একং ৱা দ্ৱে ৱা তযো ৱা আৱাসে ৱিস্সজ্জেত্ৱা ততো যাগুভত্তচীৱৰাদীনি পৰিভুঞ্জন্তেহি সেসাৱাসা জগ্গিতব্বাযেৱ.
কুৰুন্দিযং পন ৱুত্তং ‘‘সঙ্ঘিকে পচ্চযে অসতি একো ভিক্খু ‘তুয্হং একমঞ্চট্ঠানং গহেত্ৱা জগ্গাহী’তি ৱত্তব্বো. সচে বহুতৰং ইচ্ছতি, তিভাগং ৱা উপড্ঢভাগং ৱা দত্ৱাপি জগ্গাপেতব্বং. অথ থম্ভমত্তমেৱেত্থ অৱসিট্ঠং, বহুকম্মং কাতব্বন্তি ন ইচ্ছতি, ‘তুয্হং পুগ্গলিকমেৱ কত্ৱা জগ্গাহী’তি দাতব্বং. এৱম্পি হি ‘সঙ্ঘস্স ভণ্ডকঠপনট্ঠানঞ্চ নৱকানঞ্চ ৱসনট্ঠানং লভিস্সতী’তি জগ্গাপেতব্বো. এৱং জগ্গিতো পন তস্মিং জীৱন্তে পুগ্গলিকো হোতি, মতে সঙ্ঘিকোৱ. সচে সদ্ধিৱিহাৰিকানং দাতুকামো হোতি, কম্মং ওলোকেত্ৱা তিভাগং ৱা উপড্ঢং ৱা পুগ্গলিকং কত্ৱা জগ্গাপেতব্বো. এৱঞ্হি সদ্ধিৱিহাৰিকানং দাতুং লভতি. এৱং জগ্গনকে পন অসতি একং আৱাসং ৱিস্সজ্জেত্ৱাতিআদিনা নযেন জগ্গাপেতব্বো’’তি ৱুত্তং. ইদম্পি চ অঞ্ঞং তত্থেৱ ৱুত্তং.
দ্ৱে ভিক্খূ সঙ্ঘিকভূমিং গহেত্ৱা সোধেত্ৱা সঙ্ঘিকসেনাসনং কৰোন্তি, যেন সা ভূমি পঠমং গহিতা, সো সামী. উভোপি পুগ্গলিকং কৰোন্তি, সোযেৱ সামী. সো সঙ্ঘিকং কৰোতি, ইতৰো পুগ্গলিকং কৰোতি, অঞ্ঞং চে বহু সেনাসনট্ঠানং অত্থি, পুগ্গলিকং কৰোন্তোপি ন ৱাৰেতব্বো. অঞ্ঞস্মিং পন তাদিসে পতিৰূপে ঠানে অসতি তং পটিবাহিত্ৱা সঙ্ঘিকং কৰোন্তেনেৱ কাতব্বং. যং পন তস্স তত্থ ৱযকম্মং কতং, তং দাতব্বং. সচে পন কতাৱাসে ৱা আৱাসকৰণট্ঠানে ৱা ছাযূপগফলূপগা ৰুক্খা হোন্তি, অপলোকেত্ৱা হাৰেতব্বা. পুগ্গলিকা চে হোন্তি, সামিকা আপুচ্ছিতব্বা. নো চে দেন্তি, যাৱততিযকং আপুচ্ছিত্ৱা ‘‘ৰুক্খঅগ্ঘনকমূলং দস্সামা’’তি হাৰেতব্বা.
২২৪. যো পন সঙ্ঘিকং ৱল্লিমত্তম্পি অগ্গহেত্ৱা আহৰিমেন উপকৰণেন সঙ্ঘিকায ভূমিযা পুগ্গলিকৱিহাৰং কাৰেতি, উপড্ঢং সঙ্ঘিকং হোতি, উপড্ঢং পুগ্গলিকং. পাসাদো চে হোতি, হেট্ঠাপাসাদো সঙ্ঘিকো, উপৰি পুগ্গলিকো. সচে যো হেট্ঠাপাসাদং ইচ্ছতি, হেট্ঠাপাসাদং তস্স হোতি. অথ হেট্ঠা চ উপৰি চ ইচ্ছতি, উভযত্থ উপড্ঢং লভতি. দ্ৱে সেনাসনানি কাৰেতি, একং সঙ্ঘিকং, একং পুগ্গলিকং. সচে ৱিহাৰে উট্ঠিতেন দব্বসম্ভাৰেন কাৰেতি, তিভাগং লভতি. সচে অকতট্ঠানে চযং ৱা পমুখং ৱা কৰোতি বহিকুট্টে, উপড্ঢং সঙ্ঘস্স, উপড্ঢং তস্স. অথ মহন্তং ৱিসমং পূৰেত্ৱা অপদে পদং দস্সেত্ৱা কতং হোতি, অনিস্সৰো তত্থ সঙ্ঘো.
সচে ভিক্খু সঙ্ঘিকৱিহাৰতো গোপানসিআদীনি গহেত্ৱা অঞ্ঞস্মিং সঙ্ঘিকাৱাসে যোজেতি, সুযোজিতানি. পুগ্গলিকাৱাসে যোজেন্তেহি পন মূলং ৱা দাতব্বং, পটিপাকতিকং ৱা কাতব্বং. ছড্ডিতৱিহাৰতো মঞ্চপীঠাদীনি থেয্যচিত্তেন গণ্হন্তো উদ্ধাৰেযেৱ ভণ্ডগ্ঘেন কাৰেতব্বো. ‘‘পুন আৱাসিককালে দস্সামী’’তি গহেত্ৱা সঙ্ঘিকপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জন্তস্স নট্ঠং সুনট্ঠং, জিণ্ণং সুজিণ্ণং. অৰোগং চে, পাকতিকং কাতব্বং, পুগ্গলিকপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জন্তস্স নট্ঠং ৱা জিণ্ণং ৱা গীৱা হোতি. ততো দ্ৱাৰৱাতপানাদীনি সঙ্ঘিকাৱাসে ৱা পুগ্গলিকাৱাসে ৱা যোজিতানি, পটিদাতব্বানিযেৱ. সচে কোচি সঙ্ঘিকো ৱিহাৰো উন্দ্ৰিযতি, যং তত্থ মঞ্চপীঠাদিকং, তং গুত্তত্থায অঞ্ঞত্ৰ হৰিতুং ৱট্টতি. তস্মা অঞ্ঞত্ৰ হৰিত্ৱা সঙ্ঘিকপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জন্তস্স নট্ঠং সুনট্ঠং, জিণ্ণং সুজিণ্ণং. সচে অৰোগং, তস্মিং ৱিহাৰে পটিসঙ্খতে পুন পাকতিকং কাতব্বং. পুগ্গলিকপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জতো নট্ঠং ৱা জিণ্ণং ৱা গীৱা হোতি, তস্মিং পটিসঙ্খতে দাতব্বমেৱ. অযং সেনাসনগ্গাহকথা.
২২৫. অযং পনেত্থ চতুপচ্চযসাধাৰণকথা (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৩২৫ পক্খিকভত্তাদিকথা) – সম্মতেন অপ্পমত্তকৱিস্সজ্জকেন ভিক্খুনা চীৱৰকম্মং কৰোন্তস্স ‘‘সূচিং দেহী’’তি ৱদতো একা দীঘা, একা ৰস্সাতি দ্ৱে সূচিযো দাতব্বা. ‘‘অৱিভত্তং সঙ্ঘিকভণ্ড’’ন্তি পুচ্ছিতব্বকিচ্চং নত্থি. পিপ্ফলত্থিকস্স একো পিপ্ফলকো, কন্তাৰং পটিপজ্জিতুকামস্স উপাহনযুগড়ং, কাযবন্ধনত্থিকস্স কাযবন্ধনং, ‘‘অংসবদ্ধকো মে জিণ্ণো’’তি আগতস্স অংসবদ্ধকো, পৰিস্সাৱনত্থিকস্স পৰিস্সাৱনং দাতব্বং, ধম্মকৰণত্থিকস্স ধম্মকৰণো. সচে পট্টকো ন হোতি, ধম্মকৰণো পট্টকেন সদ্ধিং দাতব্বো. ‘‘আগন্তুকপত্তং আৰোপেস্সামী’’তি যাচন্তস্স কুসিযা চ অড্ঢকুসিযা চ পহোনকং দাতব্বং. ‘‘মণ্ডলং নপ্পহোতী’’তি আগতস্স মণ্ডলং একং দাতব্বং, অড্ঢমণ্ডলানি দ্ৱে দাতব্বানি, দ্ৱে মণ্ডলানি যাচন্তস্স ন দাতব্বানি. অনুৱাতপৰিভণ্ডত্থিকস্স একস্স চীৱৰস্স পহোনকং দাতব্বং, সপ্পিনৱনীতাদিঅত্থিকস্স গিলানস্স একং ভেসজ্জং নাড়িমত্তং কত্ৱা ততো ততিযকোট্ঠাসো দাতব্বো. এৱং তীণি দিৱসানি দত্ৱা নাড়িযা পৰিপুণ্ণায চতুত্থদিৱসতো পট্ঠায সঙ্ঘং আপুচ্ছিত্ৱা দাতব্বং, গুড়পিণ্ডেপি একদিৱসং ততিযভাগো দাতব্বো. এৱং তীহি দিৱসেহি নিট্ঠিতে পিণ্ডে ততো পৰং সঙ্ঘং আপুচ্ছিত্ৱা দাতব্বং. সম্মন্নিত্ৱা ঠপিতযাগুভাজকাদীহি চ ভাজনীযট্ঠানং আগতমনুস্সানং অনাপুচ্ছিত্ৱাৱ উপড্ঢভাগো দাতব্বো. অসম্মতেহি পন অপলোকেত্ৱা দাতব্বোতি.
সঙ্ঘস্স সন্তকং সম্মতেন ৱা আণত্তেহি ৱা আৰামিকাদীহি দীযমানং, গিহীনঞ্চ সন্তকং সামিকেন ৱা আণত্তেন ৱা দীযমানং ‘‘অপৰস্স ভাগং দেহী’’তি অসন্তং পুগ্গলং ৱত্ৱা গণ্হতো ভণ্ডাদেয্যং. অঞ্ঞেন দীযমানং গণ্হন্তো ভণ্ডগ্ঘেন কাৰেতব্বো. অসম্মতেন ৱা অনাণত্তেন ৱা দীযমানে ‘‘অপৰম্পি ভাগং দেহী’’তি ৱত্ৱা ৱা কূটৱস্সানি গণেত্ৱা ৱা গণ্হন্তো উদ্ধাৰেযেৱ ভণ্ডগ্ঘেন কাৰেতব্বো. ইতৰেহি দীযমানং এৱং গণ্হতো ভণ্ডাদেয্যং সামিকেন পন ‘‘ইমস্স দেহী’’তি দাপিতং ৱা সযং দিন্নং ৱা সুদিন্নন্তি অযং সব্বট্ঠকথাৱিনিচ্ছযতো সাৰো.
পিণ্ডায পৱিট্ঠস্সপি ওদনপটিৱীসো অন্তোউপচাৰসীমাযং ঠিতস্সেৱ গহেতুং ৱট্টতি. যদি পন দাযকা ‘‘বহিউপচাৰসীমট্ঠানম্পি, ভন্তে, গণ্হথ, আগন্ত্ৱা পৰিভুঞ্জিস্সন্তী’’তি ৱদন্তি, এৱং অন্তোগামট্ঠানম্পি গহেতুং ৱট্টতি.
পাড়িং অট্ঠকথঞ্চেৱ, ওলোকেত্ৱা ৱিচক্খণো;
সঙ্ঘিকে পচ্চযে এৱং, অপ্পমত্তোৱ ভাজযেতি.
ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে সব্বাকাৰতো
চতুপচ্চযভাজনীযৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.