২৭. উপজ্ঝাযাদিৱত্তৱিনিচ্ছযকথা
১৮৩. ৱত্তন্তি এত্থ পন ৱত্তং নামেতং উপজ্ঝাযৱত্তং আচৰিযৱত্তং আগন্তুকৱত্তং আৱাসিকৱত্তং গমিকৱত্তং ভত্তগ্গৱত্তং পিণ্ডচাৰিকৱত্তং আৰঞ্ঞিকৱত্তং সেনাসনৱত্তং জন্তাঘৰৱত্তং ৱচ্চকুটিৱত্তন্তি বহুৱিধং. তত্থ উপজ্ঝাযৱত্তং তাৱ এৱং ৱেদিতব্বং – সদ্ধিৱিহাৰিকেন কালস্সেৱ উট্ঠায উপাহনা ওমুঞ্চিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা উপজ্ঝাযস্স দন্তকট্ঠং দাতব্বং, মুখোদকং দাতব্বং. তত্থ দন্তকট্ঠং দেন্তেন মহন্তং মজ্ঝিমং খুদ্দকন্তি তীণি দন্তকট্ঠানি উপনেত্ৱা ইতো যং তীণি দিৱসানি গণ্হাতি, চতুত্থদিৱসতো পট্ঠায তাদিসমেৱ দাতব্বং. সচে অনিযমং কত্ৱা যং ৱা তং ৱা গণ্হাতি, অথ যাদিসং লভতি, তাদিসং দাতব্বং. মুখোদকং দেন্তেনপি সীতঞ্চ উণ্হঞ্চ উদকং উপনেত্ৱা ততো যং তীণি দিৱসানি ৱড়ঞ্জেতি. চতুত্থদিৱসতো পট্ঠায তাদিসমেৱ মুখধোৱনোদকং দাতব্বং. সচে দুৱিধম্পি ৱড়ঞ্জেতি, দুৱিধম্পি উপনেতব্বং. উদকং মুখধোৱনট্ঠানে ঠপেত্ৱা ৱচ্চকুটিতো পট্ঠায সম্মজ্জিতব্বং. থেৰে ৱচ্চকুটিগতে পৰিৱেণং সম্মজ্জিতব্বং, এৱং পৰিৱেণং অসুঞ্ঞং হোতি. থেৰে ৱচ্চকুটিতো অনিক্খন্তেযেৱ আসনং পঞ্ঞপেতব্বং. সৰীৰকিচ্চং কত্ৱা আগন্ত্ৱা তস্মিং নিসিন্নস্স সচে যাগু হোতি, ভাজনং ধোৱিত্ৱা যাগু উপনামেতব্বা, যাগুং পিৱিতস্স উদকং দত্ৱা ভাজনং পটিগ্গহেত্ৱা নীচং কত্ৱা সাধুকং অপ্পটিঘংসন্তেন ধোৱিত্ৱা পটিসামেতব্বং. উপজ্ঝাযম্হি ৱুট্ঠিতে আসনং উদ্ধৰিতব্বং. সচে সো দেসো উক্লাপো হোতি কেনচি কচৱৰেন সংকিণ্ণো, সো দেসো সম্মজ্জিতব্বো. সচে পন অঞ্ঞো কচৱৰো নত্থি, উদকফুসিতানেৱ হোন্তি, হত্থেন পমজ্জিতব্বো.
সচে উপজ্ঝাযো গামং পৱিসিতুকামো হোতি, নিৱাসনং দাতব্বং, পটিনিৱাসনং পটিগ্গহেতব্বং, কাযবন্ধনং দাতব্বং, সগুণং কত্ৱা সঙ্ঘাটিযো দাতব্বা, ধোৱিত্ৱা পত্তো সউদকো দাতব্বো. সচে উপজ্ঝাযো পচ্ছাসমণং আকঙ্খতি, তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তেন পৰিমণ্ডলং নিৱাসেত্ৱা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৱা সগুণং কত্ৱা সঙ্ঘাটিযো পাৰুপিত্ৱা গণ্ঠিকং পটিমুঞ্চিত্ৱা ধোৱিত্ৱা পত্তং গহেত্ৱা উপজ্ঝাযস্স পচ্ছাসমণেন হোতব্বং, নাতিদূৰে গন্তব্বং, নাচ্চাসন্নে গন্তব্বং. এত্থ পন সচে উপজ্ঝাযং নিৱত্তিত্ৱা ওলোকেন্তং একেন ৱা দ্ৱীহি ৱা পদৱীতিহাৰেহি সম্পাপুণাতি, এত্তাৱতা নাতিদূৰে নাচ্চাসন্নে গতো হোতীতি ৱেদিতব্বং. সচে উপজ্ঝাযেন ভিক্খাচাৰে যাগুযা ৱা ভত্তে ৱা লদ্ধে পত্তো উণ্হো ৱা ভাৰিকো ৱা হোতি, অত্তনো পত্তং তস্স দত্ৱা সো পত্তো গহেতব্বো, ন উপজ্ঝাযস্স ভণমানস্স অন্তৰন্তৰা কথা ওপাতেতব্বা. ইতো পট্ঠায পন যত্থ যত্থ ন-কাৰেন পটিসেধো কৰীযতি, সব্বত্থ দুক্কটাপত্তি ৱেদিতব্বা. উপজ্ঝাযো আপত্তিসামন্তা ভণমানো নিৱাৰেতব্বো. নিৱাৰেন্তেন চ ‘‘ভন্তে, ঈদিসং নাম ৱত্তুং ৱট্টতি, আপত্তি ন হোতী’’তি এৱং পুচ্ছন্তেন ৱিয ৱাৰেতব্বো, ‘‘ৱাৰেস্সামী’’তি পন কত্ৱা ‘‘মহল্লক, মা এৱং ভণা’’তি ন ৱত্তব্বো.
সচে আসন্নে গামো হোতি, ৱিহাৰে ৱা গিলানো ভিক্খু হোতি, গামতো পঠমতৰং আগন্তব্বং. সচে দূৰে গামো হোতি, উপজ্ঝাযেন সদ্ধিং আগচ্ছন্তোপি নত্থি, তেনেৱ সদ্ধিং গামতো নিক্খমিত্ৱা চীৱৰেন পত্তং ৱেঠেত্ৱা অন্তৰামগ্গতো পঠমতৰং আগন্তব্বং. এৱং পঠমতৰং আগতেন আসনং পঞ্ঞপেতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপিতব্বং, পচ্চুগ্গন্ত্ৱা পত্তচীৱৰং পটিগ্গহেতব্বং, পটিনিৱাসনং দাতব্বং, নিৱাসনং পটিগ্গহেতব্বং. সচে চীৱৰং সেদগ্গহিতং হোতি, মুহুত্তং উণ্হে ওতাপেতব্বং, ন চ উণ্হে চীৱৰং নিদহিতব্বং, চীৱৰং সঙ্ঘৰিতব্বং. চীৱৰং সঙ্ঘৰন্তেন চ চতুৰঙ্গুলং কণ্ণং উস্সাৰেত্ৱা চীৱৰং সঙ্ঘৰিতব্বং. কিংকাৰণা? মা মজ্ঝে ভঙ্গো অহোসীতি. সমং কত্ৱা সঙ্ঘৰিতস্স হি মজ্ঝে ভঙ্গো হোতি, ততো নিচ্চং ভিজ্জমানং দুব্বলং হোতি, তং নিৱাৰণত্থমেতং ৱুত্তং. তস্মা যথা অজ্জ ভঙ্গট্ঠানেযেৱ স্ৱে ন ভিজ্জিস্সতি, তথা দিৱসে দিৱসে চতুৰঙ্গুলং উস্সাৰেত্ৱা সঙ্ঘৰিতব্বং, ওভোগে কাযবন্ধনং কাতব্বং.
সচে পিণ্ডপাতো হোতি, উপজ্ঝাযো চ ভুঞ্জিতুকামো হোতি, উদকং দত্ৱা পিণ্ডপাতো উপনামেতব্বো, উপজ্ঝাযো পানীযেন পুচ্ছিতব্বো. পুচ্ছন্তেন চ তিক্খত্তুং ‘‘পানীযং, ভন্তে, আহৰীযতূ’’তি পানীযেন পুচ্ছিতব্বো. সচে কালো অত্থি, উপজ্ঝাযে ভুত্তে সযং ভুঞ্জিতব্বং. সচে উপকট্ঠো কালো, পানীযং উপজ্ঝাযস্স সন্তিকে ঠপেত্ৱা সযম্পি ভুঞ্জিতব্বং. ভুত্তাৱিস্স উদকং দত্ৱা পত্তং পটিগ্গহেত্ৱা নীচং কত্ৱা সাধুকং অপ্পটিঘংসন্তেন ধোৱিত্ৱা ৱোদকং কত্ৱা মুহুত্তং উণ্হে ওতাপেতব্বো, ন চ উণ্হে পত্তো নিদহিতব্বো, পত্তচীৱৰং নিক্খিপিতব্বং. পত্তং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন পত্তং গহেত্ৱা একেন হত্থেন হেট্ঠামঞ্চং ৱা হেট্ঠাপীঠং ৱা পৰামসিত্ৱা পত্তো নিক্খিপিতব্বো, ন চ তট্টিকচম্মখণ্ডাদীহি অনন্তৰহিতায ভূমিযা পত্তো নিক্খিপিতব্বো. সচে পন কাড়ৱণ্ণকতা ৱা সুধাবদ্ধা ৱা ভূমি হোতি নিৰজমত্তিকা, তথাৰূপায ভূমিযা ঠপেতুং ৱট্টতি, ধোতৱালিকাযপি ঠপেতুং ৱট্টতি, পংসুৰজসক্খৰাদীসু ন ৱট্টতি. তত্ৰ পন পণ্ণং ৱা আধাৰকং ৱা ঠপেত্ৱা তত্ৰ নিক্খিপিতব্বো. চীৱৰং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন চীৱৰং গহেত্ৱা একেন হত্থেন চীৱৰৱংসং ৱা চীৱৰৰজ্জুং ৱা পমজ্জিত্ৱা পাৰতো অন্তং ওৰতো ভোগং কত্ৱা চীৱৰং নিক্খিপিতব্বং. ইদঞ্চ চীৱৰৱংসাদীনং হেট্ঠা হত্থং পৱেসেত্ৱা অভিমুখেন হত্থেন সণিকং নিক্খিপনত্থং ৱুত্তং. অন্তে পন গহেত্ৱা ভোগেন চীৱৰৱংসাদীনং উপৰি খিপন্তস্স ভিত্তিযং ভোগো পটিহঞ্ঞতি, তস্মা তথা ন কাতব্বং. উপজ্ঝাযম্হি ৱুট্ঠিতে আসনং উদ্ধৰিতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং পটিসামেতব্বং. সচে সো দেসো উক্লাপো হোতি, সো দেসো সম্মজ্জিতব্বো.
সচে উপজ্ঝাযো নহাযিতুকামো হোতি, নহানং পটিযাদেতব্বং. সচে সীতেন অত্থো হোতি, সীতং পটিযাদেতব্বং. সচে উণ্হেন অত্থো হোতি, উণ্হং পটিযাদেতব্বং.
সচে উপজ্ঝাযো জন্তাঘৰং পৱিসিতুকামো হোতি, চুণ্ণং সন্নেতব্বং, মত্তিকা তেমেতব্বা. জন্তাঘৰপীঠং আদায উপজ্ঝাযস্স পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো গন্ত্ৱা জন্তাঘৰপীঠং দত্ৱা চীৱৰং পটিগ্গহেত্ৱা একমন্তে নিদ্ধূমট্ঠানে ঠপেতব্বং, চুণ্ণং দাতব্বং, মত্তিকা দাতব্বা. সচে উস্সহতি, জন্তাঘৰং পৱিসিতব্বং, পৱিসন্তেন মত্তিকায মুখং মক্খেত্ৱা পুৰতো চ পচ্ছতো চ পটিচ্ছাদেত্ৱা জন্তাঘৰং পৱিসিতব্বং. ন থেৰে ভিক্খূ অনুপখজ্জ নিসীদিতব্বং, ন নৱা ভিক্খূ আসনেন পটিবাহিতব্বা, জন্তাঘৰে উপজ্ঝাযস্স পৰিকম্মং কাতব্বং. জন্তাঘৰে পৰিকম্মং নাম অঙ্গাৰমত্তিকাউণ্হোদকদানাদিকং সব্বকিচ্চং. জন্তাঘৰা নিক্খমন্তেন জন্তাঘৰপীঠং আদায পুৰতো চ পচ্ছতো চ পটিচ্ছাদেত্ৱা জন্তাঘৰা নিক্খমিতব্বং.
উদকেপি উপজ্ঝাযস্স অঙ্গপচ্চঙ্গঘংসনাদিকং পৰিকম্মং কাতব্বং, নহাতেন পঠমতৰং উত্তৰিত্ৱা অত্তনো গত্তং ৱোদকং কত্ৱা নিৱাসেত্ৱা উপজ্ঝাযস্স গত্ততো উদকং পমজ্জিতব্বং, নিৱাসনং দাতব্বং, সঙ্ঘাটি দাতব্বা, জন্তাঘৰপীঠং আদায পঠমতৰং আগন্ত্ৱা আসনং পঞ্ঞপেতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপিতব্বং, উপজ্ঝাযো পানীযেন পুচ্ছিতব্বো. জন্তাঘৰে হি উণ্হসন্তাপেন পিপাসা হোতি. সচে উদ্দিসাপেতুকামো হোতি, উদ্দিসিতব্বো. সচে পৰিপুচ্ছিতুকামো হোতি, পৰিপুচ্ছিতব্বো.
যস্মিং ৱিহাৰে উপজ্ঝাযো ৱিহৰতি, সচে সো ৱিহাৰো উক্লাপো হোতি, সচে উস্সহতি, কেনচি গেলঞ্ঞেন অনভিভূতো হোতি, সোধেতব্বো. অগিলানেন হি সদ্ধিৱিহাৰিকেন সট্ঠিৱস্সেনপি সব্বং উপজ্ঝাযৱত্তং কাতব্বং, অনাদৰেন অকৰোন্তস্স ৱত্তভেদে দুক্কটং, ন-কাৰপটিসংযুত্তেসু পন পদেসু গিলানস্সপি পটিক্খিত্তকিৰিযং কৰোন্তস্স দুক্কটমেৱ. ৱিহাৰং সোধেন্তেন পঠমং পত্তচীৱৰং নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, নিসীদনপচ্চত্থৰণং নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, ভিসিবিম্বোহনং নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, মঞ্চো নীচং কত্ৱা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৱাটপীঠং নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বো, পীঠং নীচং কত্ৱা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৱাটপীঠং নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, মঞ্চপটিপাদকা নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বা, খেড়মল্লকো নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বো, অপস্সেনফলকং নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং. ভূমত্থৰণং যথাপঞ্ঞত্তং সল্লক্খেত্ৱা নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং. সচে ৱিহাৰে সন্তানকং হোতি, উল্লোকা পঠমং ওহাৰেতব্বং, আলোকসন্ধিকণ্ণভাগা পমজ্জিতব্বা. সচে গেৰুকপৰিকম্মকতা ভিত্তি কণ্ণকিতা হোতি, চোড়কং তেমেত্ৱা পীড়েত্ৱা পমজ্জিতব্বা. সচে কাড়ৱণ্ণকতা ভূমি কণ্ণকিতা হোতি, চোড়কং তেমেত্ৱা পীড়েত্ৱা পমজ্জিতব্বা. সচে অকতা হোতি ভূমি, উদকেন পৰিপ্ফোসিত্ৱা পৰিপ্ফোসিত্ৱা সম্মজ্জিতব্বা ‘‘মা ৱিহাৰো ৰজেন উহঞ্ঞী’’তি, সঙ্কাৰং ৱিচিনিত্ৱা একমন্তং ছড্ডেতব্বং.
ভূমত্থৰণং ওতাপেত্ৱা সোধেত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা অভিহৰিত্ৱা যথা পঠমং পঞ্ঞত্তং অহোসি, তথেৱ পঞ্ঞপেতব্বং. এতদত্থমেৱ হি ‘‘যথাপঞ্ঞত্তং সল্লক্খেত্ৱা নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. সচে পন পঠমং অজানন্তেন কেনচি পঞ্ঞত্তং অহোসি, সমন্ততো ভিত্তিং দ্ৱঙ্গুলমত্তেন ৱা তিৱঙ্গুলমত্তেন ৱা মোচেত্ৱা পঞ্ঞপেতব্বং. ইদঞ্হেত্থ পঞ্ঞাপনৱত্তং – সচে কটসাৰকো হোতি অতিমহন্তো চ, ছিন্দিত্ৱা কোটিং নিৱত্তেত্ৱা বন্ধিত্ৱা পঞ্ঞপেতব্বো. সচে কোটিং নিৱত্তেত্ৱা বন্ধিতুং ন জানাতি, ন ছিন্দিতব্বো. মঞ্চপটিপাদকা ওতাপেত্ৱা পমজ্জিত্ৱা যথাঠানে ঠপেতব্বা, মঞ্চো ওতাপেত্ৱা সোধেত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা নীচং কত্ৱা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৱাটপীঠং অতিহৰিত্ৱা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বো, পীঠং ওতাপেত্ৱা সোধেত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা নীচং কত্ৱা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৱাটপীঠং অতিহৰিত্ৱা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, ভিসিবিম্বোহনং ওতাপেত্ৱা সোধেত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা অতিহৰিত্ৱা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, নিসীদনপচ্চত্থৰণং ওতাপেত্ৱা সোধেত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা অতিহৰিত্ৱা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, খেড়মল্লকো ওতাপেত্ৱা পমজ্জিত্ৱা অতিহৰিত্ৱা যথাঠানে ঠপেতব্বো, অপস্সেনফলকং ওতাপেত্ৱা পমজ্জিত্ৱা অতিহৰিত্ৱা যথাঠানে ঠপেতব্বং. পত্তচীৱৰং নিক্খিপিতব্বং, পত্তং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন পত্তং গহেত্ৱা একেন হত্থেন হেট্ঠামঞ্চং ৱা হেট্ঠাপীঠং ৱা পৰামসিত্ৱা পত্তো নিক্খিপিতব্বো, ন চ অনন্তৰহিতায ভূমিযা পত্তো নিক্খিপিতব্বো. চীৱৰং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন চীৱৰং গহেত্ৱা একেন হত্থেন চীৱৰৱংসং ৱা চীৱৰৰজ্জুং ৱা পমজ্জিত্ৱা পাৰতো অন্তং, ওৰতো ভোগং কত্ৱা চীৱৰং নিক্খিপিতব্বং.
সচে পুৰত্থিমা সৰজা ৱাতা ৱাযন্তি, পুৰত্থিমা ৱাতপানা থকেতব্বা. সচে পচ্ছিমা, উত্তৰা, দক্খিণা সৰজা ৱাতা ৱাযন্তি, দক্খিণা ৱাতপানা থকেতব্বা. সচে সীতকালো হোতি, দিৱা ৱাতপানা ৱিৱৰিতব্বা, ৰত্তিং থকেতব্বা. সচে উণ্হকালো হোতি, দিৱা থকেতব্বা, ৰত্তিং ৱিৱৰিতব্বা.
সচে উক্লাপং হোতি, পৰিৱেণং সম্মজ্জিতব্বং, কোট্ঠকো সম্মজ্জিতব্বো, উপট্ঠানসালা সম্মজ্জিতব্বা, অগ্গিসালা সম্মজ্জিতব্বা, ৱচ্চকুটি সম্মজ্জিতব্বা, পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠপেতব্বং, আচমনকুম্ভিযা উদকং আসিঞ্চিতব্বং.
সচে উপজ্ঝাযস্স অনভিৰতি উপ্পন্না হোতি, সদ্ধিৱিহাৰিকেন অঞ্ঞত্থ নেতব্বো, অঞ্ঞো ৱা ভিক্খু ৱত্তব্বো ‘‘থেৰং গহেত্ৱা অঞ্ঞত্থ গচ্ছা’’তি, ধম্মকথা ৱাস্স কাতব্বা. সচে উপজ্ঝাযস্স কুক্কুচ্চং উপ্পন্নং হোতি, সদ্ধিৱিহাৰিকেন ৱিনোদেতব্বং, অঞ্ঞেন ৱা ৱিনোদাপেতব্বং ধম্মকথা ৱাস্স কাতব্বা. সচে উপজ্ঝাযস্স দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং হোতি, সদ্ধিৱিহাৰিকেন ৱিস্সজ্জেতব্বং, অঞ্ঞো ৱা ৱত্তব্বো ‘‘থেৰং দিট্ঠিগতং ৱিস্সজ্জাপেহী’’তি, ধম্মকথা ৱাস্স কাতব্বা. সচে উপজ্ঝাযো গৰুধম্মং অজ্ঝাপন্নো হোতি পৰিৱাসাৰহো, সদ্ধিৱিহাৰিকেন উস্সুক্কং কাতব্বং, পৰিৱাসদানত্থং সো সো ভিক্খু উপসঙ্কমিত্ৱা যাচিতব্বো. সচে অত্তনা পটিবলো হোতি, অত্তনাৱ দাতব্বো. নো চে পটিবলো হোতি, অঞ্ঞেন দাপেতব্বো. সচে উপজ্ঝাযো মূলাযপটিকস্সনাৰহো হোতি মানত্তাৰহো অব্ভানাৰহো ৱা, ৱুত্তনযেনেৱ উস্সুক্কং কাতব্বং. সচে সঙ্ঘো উপজ্ঝাযস্স কম্মং কত্তুকামো হোতি তজ্জনীযং ৱা নিযস্সং ৱা পব্বাজনীযং ৱা পটিসাৰণীযং ৱা উক্খেপনীযং ৱা, সদ্ধিৱিহাৰিকেন উস্সুক্কং কাতব্বং ‘‘কেন নু খো উপাযেন সঙ্ঘো উপজ্ঝাযস্স কম্মং ন কৰেয্য, লহুকায ৱা পৰিণামেয্যা’’তি. সদ্ধিৱিহাৰিকেন হি ‘‘উপজ্ঝাযস্স উক্খেপনীযকম্মং কত্তুকামো সঙ্ঘো’’তি ঞত্ৱা একমেকং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘মা, ভন্তে, অম্হাকং উপজ্ঝাযস্স কম্মং কৰিত্থা’’তি যাচিতব্বা. সচে কৰোন্তিযেৱ, ‘‘তজ্জনীযং ৱা নিযস্সং ৱা লহুককম্মং কৰোথা’’তি যাচিতব্বা. সচে কৰোন্তিযেৱ, অথ উপজ্ঝাযো ‘‘সম্মা ৱত্তথ, ভন্তে’’তি যাচিতব্বো. ইতি তং সম্মা ৱত্তাপেত্ৱা ‘‘পটিপ্পস্সম্ভেথ, ভন্তে, কম্ম’’ন্তি ভিক্খূ যাচিতব্বা.
সচে উপজ্ঝাযস্স চীৱৰং ধোৱিতব্বং হোতি, সদ্ধিৱিহাৰিকেন ধোৱিতব্বং, উস্সুক্কং ৱা কাতব্বং ‘‘কিন্তি নু খো উপজ্ঝাযস্স চীৱৰং ধোৱিযেথা’’তি. সচে উপজ্ঝাযস্স চীৱৰং কাতব্বং হোতি, ৰজনং ৱা পচিতব্বং, চীৱৰং ৱা ৰজেতব্বং হোতি, সদ্ধিৱিহাৰিকেন সব্বং কাতব্বং, উস্সক্কং ৱা কাতব্বং ‘‘কিন্তি নু খো উপজ্ঝাযস্স চীৱৰং ৰজিযেথা’’তি. চীৱৰং ৰজন্তেন সাধুকং সংপৰিৱত্তেত্ৱা ৰজেতব্বং, ন চ অচ্ছিন্নে থেৱে পক্কমিতব্বং.
ন উপজ্ঝাযং অনাপুচ্ছা একচ্চস্স পত্তো দাতব্বো, ন একচ্চস্স পত্তো পটিগ্গহেতব্বো, ন একচ্চস্স চীৱৰং দাতব্বং, ন একচ্চস্স চীৱৰং পটিগ্গহেতব্বং, ন একচ্চস্স পৰিক্খাৰো দাতব্বো, ন একচ্চস্স পৰিক্খাৰো পটিগ্গহেতব্বো, ন একচ্চস্স কেসা ছেদেতব্বা, ন একচ্চেন কেসা ছেদাপেতব্বা, ন একচ্চস্স পৰিকম্মং কাতব্বং, ন একচ্চেন পৰিকম্মং কাৰাপেতব্বং, ন একচ্চস্স ৱেয্যাৱচ্চো কাতব্বো, ন একচ্চেন ৱেয্যাৱচ্চো কাৰাপেতব্বো, ন একচ্চস্স পচ্ছাসমণেন হোতব্বং, ন একচ্চো পচ্ছাসমণো আদাতব্বো, ন একচ্চস্স পিণ্ডপাতো নীহৰিতব্বো, ন একচ্চেন পিণ্ডপাতো নীহৰাপেতব্বো, ন উপজ্ঝাযং অনাপুচ্ছা গামো পৱিসিতব্বো, পিণ্ডায ৱা অঞ্ঞেন ৱা কৰণীযেন পৱিসিতুকামেন আপুচ্ছিত্ৱাৱ পৱিসিতব্বো. সচে উপজ্ঝাযো কালস্সেৱ ৱুট্ঠায দূৰং ভিক্খাচাৰং গন্তুকামো হোতি, ‘‘দহৰা পিণ্ডায পৱিসন্তূ’’তি ৱত্ৱা গন্তব্বং. অৱত্ৱা গতে পৰিৱেণং গন্ত্ৱা উপজ্ঝাযং অপস্সন্তেন গামং পৱিসিতুং ৱট্টতি. সচে গামং পৱিসন্তোপি পস্সতি, দিট্ঠট্ঠানতো পট্ঠায আপুচ্ছিতুংযেৱ ৱট্টতি. ন উপজ্ঝাযং অনাপুচ্ছা ৱাসত্থায ৱা অসুভদস্সনত্থায ৱা সুসানং গন্তব্বং, ন দিসা পক্কমিতব্বা, পক্কমিতুকামেন পন কম্মং আচিক্খিত্ৱা যাৱততিযং যাচিতব্বো. সচে অনুজানাতি, সাধু, নো চে অনুজানাতি, তং নিস্সায ৱসতো চস্স উদ্দেসো ৱা পৰিপুচ্ছা ৱা কম্মট্ঠানং ৱা ন সম্পজ্জতি, উপজ্ঝাযো বালো হোতি অব্যত্তো, কেৱলং অত্তনো সন্তিকে ৱসাপেতুকামতায এৱ গন্তুং ন দেতি, এৱৰূপে নিৱাৰেন্তেপি গন্তুং ৱট্টতি. সচে উপজ্ঝাযো গিলানো হোতি, যাৱজীৱং উপট্ঠাপেতব্বো, ৱুট্ঠানমস্স আগমেতব্বং, ন কত্থচি গন্তব্বং. সচে অঞ্ঞো ভিক্খু উপট্ঠাকো অত্থি, ভেসজ্জং পৰিযেসিত্ৱা তস্স হত্থে দত্ৱা ‘‘ভন্তে, অযং উপট্ঠহিস্সতী’’তি ৱত্ৱা গন্তব্বং. ইদং তাৱ উপজ্ঝাযৱত্তং.
১৮৪. ইদমেৱ চ অন্তেৱাসিকেন আচৰিযস্স কত্তব্বত্তা আচৰিযৱত্তন্তি ৱুচ্চতি. নামমত্তমেৱ হেত্থ নানং. তত্থ যাৱ চীৱৰৰজনং, তাৱ ৱত্তে অকৰিযমানে উপজ্ঝাযস্স আচৰিযস্স চ পৰিহানি হোতি, তস্মা তং অকৰোন্তস্স নিস্সযমুত্তকস্সপি অমুত্তকস্সপি আপত্তিযেৱ, একচ্চস্স পত্তদানতো পট্ঠায অমুত্তনিস্সযস্সেৱ আপত্তি. উপজ্ঝাযে আচৰিযে ৱা ৱত্তং সাদিযন্তে সদ্ধিৱিহাৰিকা অন্তেৱাসিকা চ বহুকাপি হোন্তু, সব্বেসং আপত্তি. সচে উপজ্ঝাযো আচৰিযো ৱা ‘‘ময্হং উপট্ঠাকো অত্থি, তুম্হে অত্তনো সজ্ঝাযমনসিকাৰাদীসু যোগং কৰোথা’’তি ৱদতি, সদ্ধিৱিহাৰিকাদীনং অনাপত্তি. উপজ্ঝাযো ৱা আচৰিযো ৱা সচে সাদিযনং ৱা অসাদিযনং ৱা ন জানাতি, বালো হোতি, সদ্ধিৱিহাৰিকাদযো বহূ, তেসু একো ৱত্তসম্পন্নো ভিক্খু ‘‘উপজ্ঝাযস্স ৱা আচৰিযস্স ৱা কিচ্চং অহং কৰিস্সামি, তুম্হে অপ্পোস্সুক্কা ৱিহৰথা’’তি এৱঞ্চে অত্তনো ভাৰং কত্ৱা ইতৰে ৱিস্সজ্জেতি, তস্স ভাৰকৰণতো পট্ঠায তেসং অনাপত্তি. এত্থ অন্তেৱাসিকেসু পন নিস্সযন্তেৱাসিকেন যাৱ আচৰিযং নিস্সায ৱসতি, তাৱ সব্বং আচৰিযৱত্তং কাতব্বং. পব্বজ্জউপসম্পদধম্মন্তেৱাসিকেহি পন নিস্সযমুত্তকেহিপি আদিতো পট্ঠায যাৱ চীৱৰৰজনং, তাৱ ৱত্তং কাতব্বং. অনাপুচ্ছিত্ৱা পত্তদানাদিম্হি পন এতেসং অনাপত্তি.
এতেসু পব্বজ্জন্তেৱাসিকো চ উপসম্পদন্তেৱাসিকো চ আচৰিযস্স যাৱজীৱং ভাৰা. নিস্সযন্তেৱাসিকো চ ধম্মন্তেৱাসিকো চ যাৱ সমীপে ৱসন্তি, তাৱ আচৰিযুপজ্ঝাযেহিপি অন্তেৱাসিকসদ্ধিৱিহাৰিকা সঙ্গহেতব্বা অনুগ্গহেতব্বা উদ্দেসেন পৰিপুচ্ছায ওৱাদেন অনুসাসনিযা. সচে অন্তেৱাসিকসদ্ধিৱিহাৰিকানং পত্তো ৱা চীৱৰং ৱা অঞ্ঞো ৱা কোচি পৰিক্খাৰো নত্থি, অত্তনো অতিৰেকপত্তচীৱৰং অতিৰেকপৰিক্খাৰো ৱা অত্থি, দাতব্বং. নো চে, ধম্মিযেন নযেন পৰিযেসনত্থায উস্সুক্কং কাতব্বং. সচে অন্তেৱাসিকসদ্ধিৱিহাৰিকা গিলানা হোন্তি, উপজ্ঝাযৱত্তে ৱুত্তনযেন দন্তকট্ঠদানং আদিং কত্ৱা আচমনকুম্ভিযা উদকসিঞ্চনপৰিযোসানং সব্বং ৱত্তং কাতব্বমেৱ, অকৰোন্তানং আপত্তি. তস্মা আচৰিযুপজ্ঝাযেহিপি অন্তেৱাসিকসদ্ধিৱিহাৰিকেসু সম্মা ৱত্তিতব্বং. আচৰিযুপজ্ঝাযাদীসু হি যো যো ন সম্মা ৱত্ততি, তস্স তস্স আপত্তি. উপজ্ঝাযাদিৱত্তকথা.
১৮৫. ইদানি আগন্তুকৱত্তাদীনি ৱেদিতব্বানি. আগন্তুকেন ভিক্খুনা উপচাৰসীমাসমীপং গন্ত্ৱা উপাহনা ওমুঞ্চিত্ৱা নীচং কত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা উপাহনদণ্ডকেন গহেত্ৱা ছত্তং উপনামেত্ৱা সীসং ৱিৱৰিত্ৱা সীসে চীৱৰং খন্ধে কৰিত্ৱা সাধুকং অতৰমানেন আৰামো পৱিসিতব্বো, আৰামং পৱিসন্তেন সল্লক্খেতব্বং ‘‘কত্থ আৱাসিকা ভিক্খূ সন্নিপতন্তী’’তি. যত্থ আৱাসিকা ভিক্খূ সন্নিপতন্তি উপট্ঠানসালায ৱা মণ্ডপে ৱা ৰুক্খমূলে ৱা, তত্থ গন্ত্ৱা একমন্তং পত্তো নিক্খিপিতব্বো, একমন্তং চীৱৰং নিক্খিপিতব্বং, পতিৰূপং আসনং গহেত্ৱা নিসীদিতব্বং, পানীযং পুচ্ছিতব্বং, পৰিভোজনীযং পুচ্ছিতব্বং ‘‘কতমং পানীযং, কতমং পৰিভোজনীয’’ন্তি. সচে পানীযেন অত্থো হোতি, পানীযং গহেত্ৱা পাতব্বং. সচে পৰিভোজনীযেন অত্থো হোতি, পৰিভোজনীযং গহেত্ৱা পাদা ধোৱিতব্বা. পাদে ধোৱন্তেন একেন হত্থেন উদকং আসিঞ্চিতব্বং, একেন হত্থেন পাদা ধোৱিতব্বা, ন তেনেৱ হত্থেন উদকং আসিঞ্চিতব্বং, ন তেনেৱ হত্থেন পাদা ধোৱিতব্বা, উপাহনপুঞ্ছনচোড়কং পুঞ্ছিত্ৱা উপাহনা পুঞ্ছিতব্বা, উপাহনা পুঞ্ছন্তেন পঠমং সুক্খেন চোড়কেন পুঞ্ছিতব্বা, পচ্ছা অল্লেন, উপাহনপুঞ্ছনচোড়কং ধোৱিত্ৱা একমন্তং পত্থৰিতব্বং.
সচে আৱাসিকো ভিক্খু ৱুড্ঢো হোতি, অভিৱাদেতব্বো. সচে নৱকো হোতি, অভিৱাদাপেতব্বো. সেনাসনং পুচ্ছিতব্বং ‘‘কতমং মে সেনাসনং পাপুণাতী’’তি, অজ্ঝাৱুট্ঠং ৱা অনজ্ঝাৱুট্ঠং ৱা পুচ্ছিতব্বং, ‘‘গোচৰগামো আসন্নে, উদাহু দূৰে, কালস্সেৱ পিণ্ডায চৰিতব্বং, উদাহু দিৱা’’তি এৱং ভিক্খাচাৰো পুচ্ছিতব্বো, অগোচৰো পুচ্ছিতব্বো, গোচৰো পুচ্ছিতব্বো. অগোচৰো নাম মিচ্ছাদিট্ঠিকানং গামো পৰিচ্ছিন্নভিক্খো ৱা গামো, যত্থ একস্স ৱা দ্ৱিন্নং ৱা ভিক্খা দীযতি, সেক্খসম্মহানি কুলানি পুচ্ছিতব্বানি, ৱচ্চট্ঠানং পুচ্ছিতব্বং, পস্সাৱট্ঠানং পুচ্ছিতব্বং, ‘‘কিং ইমিস্সা পোক্খৰণিযা পানীযংযেৱ পিৱন্তি, নহানাদিপৰিভোগম্পি কৰোন্তী’’তি এৱং পানীযঞ্চেৱ পৰিভোজনীযঞ্চ পুচ্ছিতব্বং, কত্তৰদণ্ডো পুচ্ছিতব্বো, সঙ্ঘস্স কতিকসণ্ঠানং পুচ্ছিতব্বং, কেসুচি ঠানেসু ৱাড়মিগা ৱা অমনুস্সা ৱা হোন্তি, তস্মা ‘‘কং কালং পৱিসিতব্বং, কং কালং নিক্খমিতব্ব’’ন্তি পুচ্ছিতব্বং. সচে ৱিহাৰো অনজ্ঝাৱুট্ঠো হোতি, কৱাটং আকোটেত্ৱা মুহুত্তং আগমেত্ৱা ঘটিকং উগ্ঘাটেত্ৱা কৱাটং পণামেত্ৱা বহি ঠিতেন নিল্লোকেতব্বো.
সচে সো ৱিহাৰো উক্লাপো হোতি, মঞ্চে ৱা মঞ্চো আৰোপিতো হোতি, পীঠে ৱা পীঠং আৰোপিতং হোতি, সেনাসনং উপৰি পুঞ্জীকতং হোতি, সচে সক্কোতি, সব্বো ৱিহাৰো সোধেতব্বো, অসক্কোন্তেন অত্তনো ৱসনোকাসো জগ্গিতব্বো. সব্বং সোধেতুং সক্কোন্তেন পন উপজ্ঝাযৱত্তে ৱুত্তনযেন ভূমত্থৰণমঞ্চপীঠাদীনি বহি নীহৰিত্ৱা ৱিহাৰং সোধেত্ৱা পুন অতিহৰিত্ৱা যথাঠানে পঞ্ঞপেতব্বানি.
সচে পুৰত্থিমা সৰজা ৱাতা ৱাযন্তি, পুৰত্থিমা ৱাতপানা থকেতব্বা. সচে পচ্ছিমা, উত্তৰা, দক্খিণা সৰজা ৱাতা ৱাযন্তি, দক্খিণা ৱাতপানা থকেতব্বা. সচে সীতকালো হোতি, দিৱা ৱাতপানা ৱিৱৰিতব্বা, ৰত্তিং থকেতব্বা. সচে উণ্হকালো হোতি, দিৱা থকেতব্বা, ৰত্তিং ৱিৱৰিতব্বা.
সচে উক্লাপং হোতি, পৰিৱেণং সম্মজ্জিতব্বং, কোট্ঠকো সম্মজ্জিতব্বো, উপট্ঠানসালা সম্মজ্জিতব্বা, অগ্গিসালা সম্মজ্জিতব্বা, ৱচ্চকুটি সম্মজ্জিতব্বা, পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠাপেতব্বং, আচমনকুম্ভিযা উদকং আসিঞ্চিতব্বং. ইদং আগন্তুকৱত্তং.
১৮৬. আৱাসিকৱত্তে আৱাসিকেন ভিক্খুনা আগন্তুকং ভিক্খুং ৱুড্ঢতৰং দিস্ৱা আসনং পঞ্ঞপেতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপিতব্বং, পচ্চুগ্গন্ত্ৱা পত্তচীৱৰং পটিগ্গহেতব্বং, পানীযেন পুচ্ছিতব্বো, পুচ্ছন্তেন পন সকিং আনীতং পানীযং সব্বং পিৱতি, ‘‘পুন আনেমী’’তি পুচ্ছিতব্বোযেৱ. বীজনেনপি বীজিতব্বো, বীজন্তেন সকিং পাদপিট্ঠিযং বীজিত্ৱা সকিং মজ্ঝে, সকিং সীসে বীজিতব্বো, ‘‘অলং হোতূ’’তি ৱুত্তেন মন্দতৰং বীজিতব্বং, পুন ‘‘অল’’ন্তি ৱুত্তেন ততো মন্দতৰং বীজিতব্বং, ততিযৱাৰং ৱুত্তেন বীজনী ঠপেতব্বা, পাদাপিস্স ধোৱিতব্বা. সচে অত্তনো তেলং অত্থি, তেলেন মক্খেতব্বা. নো চে অত্থি, তস্স সন্তকেন মক্খেতব্বা. সচে উস্সহতি, উপাহনা পুঞ্ছিতব্বা. উপাহনা পুঞ্ছন্তেন পঠমং সুক্খেন চোড়েন পুঞ্ছিতব্বা, পচ্ছা অল্লেন, উপাহনপুঞ্ছনচোড়কং ধোৱিত্ৱা একমন্তং ৱিস্সজ্জেতব্বং.
আগন্তুকো ভিক্খু অভিৱাদেতব্বো, সেনাসনং পঞ্ঞপেতব্বং ‘‘এতং সেনাসনং পাপুণাতী’’তি. অজ্ঝাৱুট্ঠং ৱা অনজ্ঝাৱুট্ঠং ৱা আচিক্খিতব্বং, গোচৰো আচিক্খিতব্বো, অগোচৰো আচিক্খিতব্বো, সেক্খসম্মতানি কুলানি আচিক্খিতব্বানি, ৱচ্চট্ঠানং আচিক্খিতব্বং, পস্সাৱট্ঠানং আচিক্খিতব্বং, পানীযং আচিক্খিতব্বং, পৰিভোজনীযং আচিক্খিতব্বং, কত্তৰদণ্ডো আচিক্খিতব্বো, সঙ্ঘস্স কতিকসণ্ঠানং আচিক্খিতব্বং ‘‘ইমং কালং পৱিসিতব্বং, ইমং কালং নিক্খমিতব্ব’’ন্তি.
সচে আগন্তুকো নৱকো হোতি, নিসিন্নকেনেৱ আচিক্খিতব্বং ‘‘অত্ৰ পত্তং নিক্খিপাহি, অত্ৰ চীৱৰং নিক্খিপাহি, ইদং আসনং, নিসীদাহী’’তি. পানীযং আচিক্খিতব্বং, পৰিভোজনীযং আচিক্খিতব্বং, উপাহনপুঞ্ছনচোড়কং আচিক্খিতব্বং, আগন্তুকো ভিক্খু অভিৱাদাপেতব্বো, সেনাসনাদীনিপি নিসিন্নেনেৱ আচিক্খিতব্বানি. ৱুড্ঢতৰে পন আগতে আসনং পঞ্ঞপেতব্বন্তি এৱমাদি সব্বং চীৱৰকম্মং ৱা নৱকম্মং ৱা ঠপেত্ৱাপি কাতব্বং. চেতিযঙ্গণং সম্মজ্জন্তেন সম্মুঞ্জনিং নিক্খিপিত্ৱা তস্স ৱত্তং কাতুং আৰভিতব্বং. পণ্ডিতো হি আগন্তুকো ‘‘সম্মজ্জাহি তাৱ চেতিযঙ্গণ’’ন্তি ৱক্খতি. গিলানস্স ভেসজ্জং কৰোন্তেন পন সচে নাতিআতুৰো গিলানো হোতি, ভেসজ্জং অকত্ৱা ৱত্তমেৱ কাতব্বং, মহাগিলানস্স পন ভেসজ্জমেৱ কাতব্বং. পণ্ডিতো হি আগন্তুকো ‘‘কৰোহি তাৱ ভেসজ্জ’’ন্তি ৱক্খতি. ইদং আৱাসিকৱত্তং.
১৮৭. গমিকৱত্তে গমিকেন ভিক্খুনা মঞ্চপীঠাদিদাৰুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডম্পি ৰজনভাজনাদি সব্বং অগ্গিসালাযং ৱা অঞ্ঞস্মিং ৱা গুত্তট্ঠানে পটিসামেত্ৱা দ্ৱাৰৱাতপানং থকেত্ৱা সেনাসনং আপুচ্ছিত্ৱা পক্কমিতব্বং. সচে ভিক্খু ন হোতি, সামণেৰো আপুচ্ছিতব্বো. সচে সামণেৰো ন হোতি, আৰামিকো আপুচ্ছিতব্বো. সচে ন হোতি ভিক্খু ৱা সামণেৰো ৱা আৰামিকো ৱা, চতূসু পাসাণেসু মঞ্চং পঞ্ঞপেত্ৱা মঞ্চে মঞ্চং আৰোপেত্ৱা পীঠে পীঠং আৰোপেত্ৱা সেনাসনং উপৰি পুঞ্জং কৰিত্ৱা দাৰুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডং পটিসামেত্ৱা দ্ৱাৰৱাতপানং থকেত্ৱা পক্কমিতব্বং. সচে ৱিহাৰো ওৱস্সতি, সচে উস্সহতি, সব্বো ছাদেতব্বো, উস্সুক্কং ৱা কাতব্বং ‘‘কিন্তি নু খো ৱিহাৰো ছাদিযেথা’’তি, এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, যো দেসো অনোৱস্সকো হোতি, তত্থ চতূসু পাসাণেসু মঞ্চং পঞ্ঞপেত্ৱা মঞ্চে মঞ্চং আৰোপেত্ৱা পীঠে পীঠং আৰোপেত্ৱা সেনাসনং উপৰি পুঞ্জং কৰিত্ৱা দাৰুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডং পটিসামেত্ৱা দ্ৱাৰৱাতপানং থকেত্ৱা পক্কমিতব্বং. সচে ৱিহাৰো ওৱস্সতি, সচে উস্সহতি, সেনাসনং গামং অতিহৰিতব্বং, উস্সুক্কং ৱা কাতব্বং ‘‘কিন্তি নু খো সেনাসনং গামং অতিহৰিযেথা’’তি, এৱঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, অজ্ঝোকাসে চতূসু পাসাণেসু মঞ্চং পঞ্ঞপেত্ৱা মঞ্চে মঞ্চং আৰোপেত্ৱা পীঠে পীঠং আৰোপেত্ৱা সেনাসনং উপৰি পুঞ্জং কৰিত্ৱা দাৰুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডং পটিসামেত্ৱা তিণেন ৱা পণ্ণেন ৱা পটিচ্ছাদেত্ৱা পক্কমিতব্বং ‘‘অপ্পেৱ নাম অঙ্গানিপি সেসেয্যু’’ন্তি. ইদং গমিকৱত্তং.
১৮৮. ভত্তগ্গৱত্তে সচে আৰামে কালো আৰোচিতো হোতি, তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তেন পৰিমণ্ডলং নিৱাসেত্ৱা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৱা সগুণং কত্ৱা সঙ্ঘাটিযো পাৰুপিত্ৱা গণ্ঠিকং পটিমুঞ্চিত্ৱা ধোৱিত্ৱা পত্তং গহেত্ৱা সাধুকং অতৰমানেন গামো পৱিসিতব্বো.
ন ওক্কম্ম থেৰানং ভিক্খূনং পুৰতো গন্তব্বং. সুপ্পটিচ্ছন্নেন, সুসংৱুতেন, ওক্খিত্তচক্খুনা, অপ্পসদ্দেন অন্তৰঘৰে গন্তব্বং, ন উক্খিত্তকায, ন উজ্জগ্ঘিকায অন্তৰঘৰে গন্তব্বং, ন কাযপ্পচালকং, ন বাহুপ্পচালকং, ন সীসপ্পচালকং অন্তৰঘৰে গন্তব্বং, ন খম্ভকতেন, ন ওগুণ্ঠিতেন, ন উক্কুটিকায অন্তৰঘৰে গন্তব্বং.
সুপ্পটিচ্ছন্নেন, সুসংৱুতেন, ওক্খিত্তচক্খুনা, অপ্পসদ্দেন অন্তৰঘৰে নিসীদিতব্বং, ন উক্খিত্তকায, ন উজ্জগ্ঘিকায অন্তৰঘৰে নিসীদিতব্বং, ন কাযপ্পচালকং, ন বাহুপ্পচালকং, ন সীসপ্পচালকং অন্তৰঘৰে নিসীদিতব্বং, ন খম্ভকতেন, ন ওগুণ্ঠিতেন, ন পল্লত্থিকায অন্তৰঘৰে নিসীদিতব্বং, ন থেৰে ভিক্খূ অনুপখজ্জ নিসীদিতব্বং. সচে মহাথেৰস্স নিসিন্নাসনেন সমকং আসনং হোতি, বহূসু আসনেসু সতি একং দ্ৱে আসনানি ঠপেত্ৱা নিসীদিতব্বং. ভিক্খূ গণেত্ৱা পঞ্ঞত্তাসনেসু অনিসীদিত্ৱা মহাথেৰেন ‘‘নিসীদা’’তি ৱুত্তেন নিসীদিতব্বং. নো চে মহাথেৰো ৱদতি, ‘‘ইদং, ভন্তে, আসনং উচ্চ’’ন্তি ৱত্তব্বং. ‘‘নিসীদা’’তি ৱুত্তেন নিসীদিতব্বং. সচে পন এৱং আপুচ্ছিতেপি ন ৱদতি, নিসীদন্তস্স অনাপত্তি, মহাথেৰস্সেৱ আপত্তি. নৱকো হি এৱৰূপে আসনে অনাপুচ্ছা নিসীদন্তো আপজ্জতি, থেৰো আপুচ্ছিতে অননুজানন্তো. ন নৱা ভিক্খূ আসনেন পটিবাহিতব্বা, ন সঙ্ঘাটিকং ওত্থৰিত্ৱা অন্তৰঘৰে নিসীদিতব্বং.
পত্তধোৱনোদকে দীযমানে উভোহি হত্থেহি পত্তং পটিগ্গহেত্ৱা উদকং পটিগ্গহেতব্বং, দক্খিণোদকং পন পুৰতো আধাৰকে পত্তং ঠপেত্ৱা গহেতব্বং, নীচং কত্ৱা উদকসদ্দং অকৰোন্তেন অপটিঘংসন্তেন পত্তো ধোৱিতব্বো. সচে উদকপটিগ্গাহকো হোতি, নীচং কত্ৱা উদকপটিগ্গাহকে উদকং আসিঞ্চিতব্বং ‘‘মা উদকপটিগ্গাহকো উদকেন ওসিঞ্চি, মা সামন্তা ভিক্খূ উদকেন ওসিঞ্চিংসু, মা সঙ্ঘাটি উদকেন ওসিঞ্চী’’তি. সচে উদকপটিগ্গাহকো ন হোতি, নীচং কত্ৱা ছমায উদকং আসিঞ্চিতব্বং ‘‘মা সামন্তা ভিক্খূ উদকেন ওসিঞ্চিংসু, মা সঙ্ঘাটি উদকেন ওসিঞ্চী’’তি.
ওদনে দীযমানে উভোহি হত্থেহি পত্তং পটিগ্গহেত্ৱা ওদনো পটিগ্গহেতব্বো. যথা সূপস্স ওকাসো হোতি, এৱং মত্তায ওদনো গণ্হিতব্বো. সচে হোতি সপ্পি ৱা তেলং ৱা উত্তৰিভঙ্গং ৱা, থেৰেন ৱত্তব্বো ‘‘সব্বেসং সমকং সম্পাদেহী’’তি. ইদঞ্চ ন কেৱলং সপ্পিআদীসু, ওদনেপি ৱত্তব্বং. সপ্পিআদীসু পন যং অপ্পং হোতি একস্স ৱা দ্ৱিন্নং ৱা অনুৰূপং, তং সব্বেসং সমকং সম্পাদেহীতি ৱুত্তে মনুস্সানং ৱিহেসা হোতি, তস্মা তাদিসং সকিং ৱা দ্ৱিক্খত্তুং ৱা গহেত্ৱা সেসং ন গহেতব্বং. সক্কচ্চং পিণ্ডপাতো পটিগ্গহেতব্বো, পত্তসঞ্ঞিনা পিণ্ডপাতো পটিগ্গহেতব্বো, সমসূপকো সমতিত্থিকো পিণ্ডপাতো পটিগ্গহেতব্বো, ন তাৱ থেৰেন ভুঞ্জিতব্বং, যাৱ ন সব্বেসং ওদনো সম্পত্তো হোতি. ইদঞ্চ যং পৰিচ্ছিন্নভিক্খুকং ভত্তগ্গং, যত্থ মনুস্সা সব্বেসং পাপেত্ৱা ৱন্দিতুকামা হোন্তি, তং সন্ধায ৱুত্তং. যং পন মহাভত্তগ্গং হোতি, যত্থ একস্মিং পদেসে ভুঞ্জন্তি, একস্মিং পদেসে উদকং দীযতি, তত্থ যথাসুখং ভুঞ্জিতব্বং.
সক্কচ্চং পিণ্ডপাতো ভুঞ্জিতব্বো, পত্তসঞ্ঞিনা পিণ্ডপাতো ভুঞ্জিতব্বো, সপদানো পিণ্ডপাতো ভুঞ্জিতব্বো, সমসূপকো পিণ্ডপাতো ভুঞ্জিতব্বো, ন থূপকতো ওমদ্দিত্ৱা পিণ্ডপাতো ভুঞ্জিতব্বো, ন সূপং ৱা ব্যঞ্জনং ৱা ওদনেন পটিচ্ছাদেতব্বং ভিয্যোকম্যতং উপাদায, ন সূপং ৱা ওদনং ৱা অগিলানেন অত্তনো অত্থায ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা ভুঞ্জিতব্বং, ন উজ্ঝানসঞ্ঞিনা পৰেসং পত্তো ওলোকেতব্বো, নাতিমহন্তো কবড়ো কাতব্বো, পৰিমণ্ডলং আলোপো কাতব্বো, ন অনাহটে কবড়ে মুখদ্ৱাৰং ৱিৱৰিতব্বং, ন ভুঞ্জমানেন সব্বো হত্থো মুখে পক্খিপিতব্বো, ন সকবড়েন মুখেন ব্যাহৰিতব্বং, ন পিণ্ডুক্খেপকং ভুঞ্জিতব্বং, ন কবড়াৱচ্ছেকং, ন অৱগণ্ডকাৰকং, ন হত্থনিদ্ধুনকং, ন সিত্থাৱকাৰকং, ন জিৱ্হানিচ্ছাৰকং, ন চপুচপুকাৰকং, ন সুৰুসুৰুকাৰকং, ন হত্থনিল্লেহকং, ন পত্তনিল্লেহকং, ন ওট্ঠনিল্লেহকং ভুঞ্জিতব্বং.
ন সামিসেন হত্থেন পানীযথালকো পটিগ্গহেতব্বো, ন তাৱ থেৰেন হত্থধোৱনউদকং পটিগ্গহেতব্বং, যাৱ ন সব্বে ভুত্তাৱিনো হোন্তি. সচে মনুস্সা ‘‘ধোৱথ, ভন্তে, পত্তঞ্চ হত্থে চা’’তি ৱদন্তি, ভিক্খূ ৱা ‘‘তুম্হে উদকং গণ্হথা’’তি ৱদন্তি, ৱট্টতি. উদকে দীযমানে উভোহি হত্থেহি পত্তং পটিগ্গহেত্ৱা উদকং পটিগ্গহেতব্বং, নীচং কত্ৱা উদকসদ্দং অকৰোন্তেন অপটিঘংসন্তেন পত্তো ধোৱিতব্বো. সচে উদকপটিগ্গাহকো হোতি, নীচং কত্ৱা উদকপটিগ্গাহকে উদকং আসিঞ্চিতব্বং ‘‘মা উদকপটিগ্গাহকো উদকেন ওসিঞ্চি, মা সামন্তা ভিক্খূ উদকেন ওসিঞ্চিংসু, মা সঙ্ঘাটি উদকেন ওসিঞ্চী’’তি. সচে উদকপটিগ্গাহকো ন হোতি, নীচং কত্ৱা ছমায উদকং আসিঞ্চিতব্বং ‘‘মা সামন্তা ভিক্খূ উদকেন ওসিঞ্চিংসু, মা সঙ্ঘাটি উদকেন ওসিঞ্চী’’তি, ন সসিত্থকং পত্তধোৱনং অন্তৰঘৰে ছড্ডেতব্বং.
ভত্তগ্গতো উট্ঠায নিৱত্তন্তেসু নৱকেহি ভিক্খূহি পঠমতৰং নিৱত্তিতব্বং, পচ্ছা থেৰেহি. সম্বাধেসু হি ঘৰেসু মহাথেৰানং নিক্খমনোকাসো ন হোতি, তস্মা এৱং ৱুত্তং. এৱং নিৱত্তন্তেহি পন নৱকেহি গেহদ্ৱাৰে ঠত্ৱা থেৰেসু নিক্খমন্তেসু পটিপাটিযা গন্তব্বং. সচে পন মহাথেৰা ধুৰে নিসিন্না হোন্তি, নৱকা অন্তোগেহে, থেৰাসনতো পট্ঠায পটিপাটিযা এৱ নিক্খমিতব্বং, কাযেন কাযং অসঙ্ঘট্টেন্তেন যথা অন্তৰেন মনুস্সা গন্তুং সক্কোন্তি, এৱং ৱিৰড়ায পাড়িযা গন্তব্বং.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, থেৰেন ভিক্খুনা ভত্তগ্গে অনুমোদিতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩৬২) ৱচনতো সঙ্ঘত্থেৰেন ভত্তগ্গে অনুমোদিতব্বং. তং একমেৱ ওহায সেসেহি ন গন্তব্বং.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ভত্তগ্গে চতূহি পঞ্চহি থেৰানুথেৰেহি ভিক্খূহি আগমেতু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩৬২) ৱচনতো সঙ্ঘত্থেৰেন অনুমোদনত্থায নিসিন্নে হেট্ঠা পটিপাটিযা চতূহি নিসীদিতব্বং, অনুথেৰে নিসিন্নে মহাথেৰেন চ হেট্ঠা চ তীহি নিসীদিতব্বং, পঞ্চমে নিসিন্নে উপৰি চতূহি নিসীদিতব্বং, সঙ্ঘত্থেৰেন হেট্ঠা দহৰভিক্খুস্মিং অজ্ঝিট্ঠেপি সঙ্ঘত্থেৰতো পট্ঠায চতূহি নিসীদিতব্বমেৱ. সচে পন অনুমোদকো ভিক্খু ‘‘গচ্ছথ, ভন্তে, আগমেতব্বকিচ্চং নত্থী’’তি ৱদতি, গন্তুং ৱট্টতি. মহাথেৰেন ‘‘গচ্ছাম, আৱুসো’’তি ৱুত্তে ‘‘গচ্ছথা’’তি ৱদতি, এৱম্পি ৱট্টতি, ‘‘বহিগামে আগমিস্সামা’’তি আভোগং কত্ৱাপি বহিগামং গন্ত্ৱা অত্তনো নিস্সিতকে ‘‘তুম্হে তস্স আগমনং আগমেথা’’তি ৱত্ৱাপি গন্তুং ৱট্টতিযেৱ. সচে পন মনুস্সা অত্তনো ৰুচিতেন একেন অনুমোদনং কাৰেন্তি, নেৱ তস্স অনুমোদতো আপত্তি, ন মহাথেৰস্স ভাৰো হোতি. উপনিসিন্নকথাযমেৱ হি মনুস্সেসু কথাপেন্তেসু থেৰো আপুচ্ছিতব্বো. মহাথেৰেন চ অনুমোদনায অজ্ঝিট্ঠোৱ আগমেতব্বোতি ইদমেত্থ লক্খণং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, সতি কৰণীযে আনন্তৰিকং ভিক্খুং আপুচ্ছিত্ৱা গন্তু’’ন্তি (চূড়ৱ. ৩৬২) ৱচনতো পন ৱচ্চাদিপীড়িতেন অনন্তৰং ভিক্খুং আপুচ্ছিত্ৱা গন্তব্বন্তি. ইদং ভত্তগ্গৱত্তং.
১৮৯. পিণ্ডচাৰিকৱত্তে পন পিণ্ডচাৰিকেন ভিক্খুনা ‘‘ইদানি গামং পৱিসিস্সামী’’তি তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তেন পৰিমণ্ডলং নিৱাসেত্ৱা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৱা সগুণং কত্ৱা সঙ্ঘাটিযো পাৰুপিত্ৱা গণ্ঠিকং পটিমুঞ্চিত্ৱা ধোৱিত্ৱা পত্তং গহেত্ৱা সাধুকং অতৰমানেন গামো পৱিসিতব্বো. সুপ্পটিচ্ছন্নেন অন্তৰঘৰে গন্তব্বন্তিআদি সব্বং ভত্তগ্গৱত্তে ৱুত্তনযেনেৱ ইধাপি ৱেদিতব্বং.
নিৱেসনং পৱিসন্তেন সল্লক্খেতব্বং ‘‘ইমিনা পৱিসিস্সামি, ইমিনা নিক্খমিস্সামী’’তি, নাতিসহসা পৱিসিতব্বং, নাতিদূৰে নাচ্চাসন্নে ঠাতব্বং, নাতিচিৰং ঠাতব্বং, নাতিলহুকং নিৱত্তিতব্বং, ঠিতেন সল্লক্খেতব্বং ‘‘ভিক্খং দাতুকামা ৱা অদাতুকামা ৱা’’তি. সচে কম্মং ৱা নিক্খিপতি, আসনা ৱা ৱুট্ঠাতি, কটচ্ছুং ৱা পৰামসতি, ভাজনং ৱা পৰামসতি, ঠপেতি ৱা, ‘‘দাতুকামস্সা’’তি ঠাতব্বং. ভিক্খায দীযমানায ৱামেন হত্থেন সঙ্ঘাটিং উচ্চাৰেত্ৱা দক্খিণেন হত্থেন পত্তং পণামেত্ৱা উভোহি হত্থেহি পত্তং পটিগ্গহেত্ৱা ভিক্খা পটিগ্গহেতব্বা, ইত্থী ৱা হোতু পুৰিসো ৱা, ভিক্খাদানসমযে মুখং ন ওলোকেতব্বং, সল্লক্খেতব্বং ‘‘সূপং দাতুকামা ৱা অদাতুকামা ৱা’’তি. সচে কটচ্ছুং ৱা পৰামসতি, ভাজনং ৱা পৰামসতি, ঠপেতি ৱা, ‘‘দাতুকামস্সা’’তি ঠাতব্বং. ভিক্খায দিন্নায সঙ্ঘাটিযা পত্তং পটিচ্ছাদেত্ৱা সাধুকং অতৰমানেন নিৱত্তিতব্বং.
যো পঠমং গামতো পিণ্ডায পটিক্কমতি, তেন আসনং পঞ্ঞপেতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপিতব্বং, অৱক্কাৰপাতি ধোৱিত্ৱা উপট্ঠাপেতব্বা, পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠাপেতব্বং. যো পচ্ছা গামতো পিণ্ডায পটিক্কমতি, সচে হোতি ভুত্তাৱসেসো, সচে আকঙ্খতি, ভুঞ্জিতব্বং. নো চে আকঙ্খতি, অপ্পহৰিতে ৱা ছড্ডেতব্বং, অপ্পাণকে ৱা উদকে ওপিলাপেতব্বং, তেন আসনং উদ্ধৰিতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং পটিসামেতব্বং, অৱক্কাৰপাতি ধোৱিত্ৱা পটিসামেতব্বা, পানীযং পৰিভোজনীযং পটিসামেতব্বং, ভত্তগ্গং সম্মজ্জিতব্বং. যো পস্সতি পানীযঘটং ৱা পৰিভোজনীযঘটং ৱা ৱচ্চঘটং ৱা ৰিত্তং তুচ্ছং, তেন উপট্ঠাপেতব্বং. সচস্স হোতি অৱিসয্হং, হত্থৱিকাৰেন দুতিযং আমন্তেত্ৱা হত্থৱিলঙ্ঘকেন উপট্ঠাপেতব্বং, ন চ তপ্পচ্চযা ৱাচা ভিন্দিতব্বাতি. ইদং পিণ্ডচাৰিকৱত্তং.
১৯০. আৰঞ্ঞিকৱত্তে আৰঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা কালস্সেৱ উট্ঠায পত্তং থৱিকায পক্খিপিত্ৱা অংসে লগ্গেত্ৱা চীৱৰং খন্ধে কৰিত্ৱা উপাহনা আৰোহিত্ৱা দাৰুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডং পটিসামেত্ৱা দ্ৱাৰৱাতপানং থকেত্ৱা ৱসনট্ঠানতো নিক্খমিতব্বং. ‘‘ইদানি গামং পৱিসিস্সামা’’তি উপাহনা ওমুঞ্চিত্ৱা নীচং কত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা থৱিকায পক্খিপিত্ৱা অংসে লগ্গেত্ৱা তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তেন পৰিমণ্ডলং নিৱাসেত্ৱা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৱা সগুণং কত্ৱা সঙ্ঘাটিযো পাৰুপিত্ৱা গণ্ঠিকং পটিমুঞ্চিত্ৱা ধোৱিত্ৱা পত্তং গহেত্ৱা সাধুকং অতৰমানেন গামো পৱিসিতব্বো. সুপ্পটিচ্ছন্নেন অন্তৰঘৰে গন্তব্বন্তিআদি সব্বং গমনৱিধানং ইধাপি ভত্তগ্গৱত্তে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং.
নিৱেসনং পৱিসন্তেন সল্লক্খেতব্বং ‘‘ইমিনা পৱিসিস্সামি, ইমিনা নিক্খমিস্সামী’’তিআদি সব্বং ভিক্খাচাৰৱিধানং পিণ্ডচাৰিকৱত্তে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. আৰঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠাপেতব্বং. সচে ভাজনানি নপ্পহোন্তি, পানীযমেৱ পৰিভোজনীযম্পি কত্ৱা উপট্ঠাপেতব্বং. ভাজনং অলভন্তেন ৱেড়ুনাড়িকাযপি উপট্ঠাপেতব্বং. তম্পি অলভন্তস্স যথা সমীপে উদকআৱাটো হোতি, এৱং কাতব্বং. অগ্গি উপট্ঠাপেতব্বো, অৰণিসহিতং উপট্ঠাপেতব্বং, অৰণিসহিতে সতি অগ্গিং অকাতুম্পি ৱট্টতি. যথা চ আৰঞ্ঞিকস্স, এৱং কন্তাৰপ্পটিপন্নস্সপি অৰণিসহিতং ইচ্ছিতব্বং. গণৱাসিনো পন তেন ৱিনাপি ৱট্টতি. কত্তৰদণ্ডো উপট্ঠাপেতব্বো, নক্খত্তপদানি উগ্গহেতব্বানি সকলানি ৱা একদেসানি ৱা, দিসাকুসলেন ভৱিতব্বং. ইদং আৰঞ্ঞিকৱত্তং.
১৯১. সেনাসনৱত্তে যস্মিং ৱিহাৰে ৱিহৰতি, সচে সো ৱিহাৰো উক্লাপো হোতি, সচে উস্সহতি, সোধেতব্বো. ৱিহাৰং সোধেন্তেন পঠমং পত্তচীৱৰং নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, নিসীদনপচ্চত্থৰণং নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, ভিসিবিম্বোহনং নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, মঞ্চো নীচং কত্ৱা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৱাটপীঠং নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বো, পীঠং নীচং কত্ৱা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৱাটপীঠং নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, মঞ্চপটিপাদকা নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বা, খেড়মল্লকো নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বো, অপস্সেনফলকং নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, ভূমত্থৰণং যথাপঞ্ঞত্তং সল্লক্খেত্ৱা নীহৰিত্ৱা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং. সচে ৱিহাৰে সন্তানকং হোতি, উল্লোকা পঠমং ওহাৰেতব্বং, আলোকসন্ধিকণ্ণভাগা পমজ্জিতব্বা. সচে গেৰুকপৰিকম্মকতা ভিত্তি কণ্ণকিতা হোতি, চোড়কং তেমেত্ৱা পীড়েত্ৱা পমজ্জিতব্বা. সচে কাড়ৱণ্ণকতা ভূমি কণ্ণকিতা হোতি, চোড়কং তেমেত্ৱা পীড়েত্ৱা পমজ্জিতব্বা. সচে অকতা হোতি ভূমি, উদকেন পৰিপ্ফোসিত্ৱা পৰিপ্ফোসিত্ৱা সম্মজ্জিতব্বা ‘‘মা ৱিহাৰো ৰজেন উহঞ্ঞী’’তি, সঙ্কাৰং ৱিচিনিত্ৱা একমন্তং ছড্ডেতব্বং.
ন ভিক্খুসামন্তা সেনাসনং পপ্ফোটেতব্বং, ন ৱিহাৰসামন্তা সেনাসনং পপ্ফোটেতব্বং, ন পানীযসামন্তা সেনাসনং পপ্ফোটেতব্বং, ন পৰিভোজনীযসামন্তা সেনাসনং পপ্ফোটেতব্বং, ন পটিৱাতে অঙ্গণে সেনাসনং পপ্ফোটেতব্বং, অধোৱাতে সেনাসনং পপ্ফোটেতব্বং.
ভূমত্থৰণং ওতাপেত্ৱা সোধেত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা অতিহৰিত্ৱা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, মঞ্চপটিপাদকা একমন্তং ওতাপেত্ৱা পমজ্জিত্ৱা অভিহৰিত্ৱা যথাঠানে ঠপেতব্বা, মঞ্চো একমন্তং ওতাপেত্ৱা সোধেত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা নীচং কত্ৱা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৱাটপীঠং অতিহৰিত্ৱা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বো, পীঠং একমন্তং ওতাপেত্ৱা সোধেত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা নীচং কত্ৱা সাধুকং অপটিঘংসন্তেন অসঙ্ঘট্টেন্তেন কৱাটপীঠং অতিহৰিত্ৱা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, ভিসিবিম্বোহনং একমন্তং ওতাপেত্ৱা সোধেত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা অতিহৰিত্ৱা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, নিসীদনপচ্চত্থৰণং ওতাপেত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা অতিহৰিত্ৱা যথাপঞ্ঞত্তং পঞ্ঞপেতব্বং, খেড়মল্লকো একমন্তং ওতাপেত্ৱা পমজ্জিত্ৱা অতিহৰিত্ৱা যথাঠানে ঠপেতব্বো, অপস্সেনফলকং একমন্তং ওতাপেত্ৱা পমজ্জিত্ৱা যথাঠানে ঠপেতব্বং. পত্তচীৱৰং নিক্খিপিতব্বং, পত্তং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন পত্তং গহেত্ৱা একেন হত্থেন হেট্ঠামঞ্চং ৱা হেট্ঠাপীঠং ৱা পৰামসিত্ৱা পত্তো নিক্খিপিতব্বো, ন চ অনন্তৰহিতায ভূমিযা পত্তো নিক্খিপিতব্বো. চীৱৰং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন চীৱৰং গহেত্ৱা একেন হত্থেন চীৱৰৱংসং ৱা চীৱৰৰজ্জুং ৱা পমজ্জিত্ৱা পাৰতো অন্তং, ওৰতো ভোগং কত্ৱা চীৱৰং নিক্খিপিতব্বং.
সচে পুৰত্থিমা সৰজা ৱাতা ৱাযন্তি, পুৰত্থিমা ৱাতপানা থকেতব্বা. সচে পচ্ছিমা, উত্তৰা, দক্খিণা সৰজা ৱাতা ৱাযন্তি, দক্খিণা ৱাতপানা থকেতব্বা. সচে সীতকালো হোতি, দিৱা ৱাতপানা ৱিৱৰিতব্বা, ৰত্তিং থকেতব্বা. সচে উণ্হকালো হোতি, দিৱা ৱাতপানা থকেতব্বা, ৰত্তিং ৱিৱৰিতব্বা.
সচে উক্লাপং হোতি, পৰিৱেণং সম্মজ্জিতব্বং, কোট্ঠকো সম্মজ্জিতব্বো, উপট্ঠানসালা সম্মজ্জিতব্বা, অগ্গিসালা সম্মজ্জিতব্বা, ৱচ্চকুটি সম্মজ্জিতব্বা. সচে পানীযং ন হোতি, পানীযং উপট্ঠাপেতব্বং. সচে পৰিভোজনীযং ন হোতি, পৰিভোজনীযং উপট্ঠাপেতব্বং. সচে আচমনকুম্ভিযা উদকং ন হোতি, আচমনকুম্ভিযা উদকং আসিঞ্চিতব্বং.
সচে ৱুড্ঢেন সদ্ধিং একৱিহাৰে ৱিহৰতি, ন ৱুড্ঢং অনাপুচ্ছা উদ্দেসো দাতব্বো, ন পৰিপুচ্ছা দাতব্বা, ন সজ্ঝাযো কাতব্বো, ন ধম্মো ভাসিতব্বো, ন পদীপো কাতব্বো, ন পদীপো ৱিজ্ঝাপেতব্বো, ন ৱাতপানা ৱিৱৰিতব্বা, ন ৱাতপানা থকেতব্বা. দ্ৱাৰং নাম যস্মা মহাৱড়ঞ্জং, তস্মা তত্থ আপুচ্ছনকিচ্চং নত্থি, সেসানি পন উদ্দেসদানাদীনি আপুচ্ছিত্ৱাৱ কাতব্বানি, দেৱসিকম্পি আপুচ্ছিতুং ৱট্টতি. অথাপি ‘‘ভন্তে, আপুচ্ছিতমেৱ হোতূ’’তি ৱুত্তে ৱুড্ঢতৰো ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছতি, সযমেৱ ৱা ‘‘ত্ৱং যথাসুখং ৱিহৰাহী’’তি ৱদতি, এৱম্পি ৱট্টতি. সভাগস্স ৱিস্সাসেনপি ৱট্টতিযেৱ. সচে ৱুড্ঢেন সদ্ধিং একচঙ্কমে চঙ্কমতি, যেন ৱুড্ঢো, তেন পৰিৱত্তেতব্বং, ন চ ৱুড্ঢো সঙ্ঘাটিকণ্ণেন ঘট্টেতব্বো. ইদং সেনাসনৱত্তং.
১৯২. জন্তাঘৰৱত্তে যো পঠমং জন্তাঘৰং গচ্ছতি, সচে ছাৰিকা উস্সন্না হোতি, ছাৰিকা ছড্ডেতব্বা. সচে উক্লাপং হোতি, জন্তাঘৰং সম্মজ্জিতব্বং, পৰিভণ্ডং সম্মজ্জিতব্বং, পৰিৱেণং সম্মজ্জিতব্বং, কোট্ঠকো সম্মজ্জিতব্বো, জন্তাঘৰসালা সম্মজ্জিতব্বা, চুণ্ণং সন্নেতব্বং, মত্তিকা তেমেতব্বা, উদকদোণিযা উদকং আসিঞ্চিতব্বং. জন্তাঘৰং পৱিসন্তেন মত্তিকায মুখং মক্খেত্ৱা পুৰতো চ পচ্ছতো চ পটিচ্ছাদেত্ৱা জন্তাঘৰং পৱিসিতব্বং, ন থেৰে ভিক্খূ অনুপখজ্জ নিসীদিতব্বং, ন নৱা ভিক্খূ আসনেন পটিবাহিতব্বা. সচে উস্সহতি, জন্তাঘৰে থেৰানং ভিক্খূনং পৰিকম্মং কাতব্বং. জন্তাঘৰা নিক্খমন্তেন জন্তাঘৰপীঠং আদায পুৰতো চ পচ্ছতো চ পটিচ্ছাদেত্ৱা জন্তাঘৰা নিক্খমিতব্বং. সচে উস্সহতি, উদকেপি থেৰানং ভিক্খূনং পৰিকম্মং কাতব্বং, ন থেৰানং ভিক্খূনং পুৰতো নহাযিতব্বং, ন উপৰিতো নহাযিতব্বং, নহাতেন উত্তৰন্তেন ওতৰন্তানং মগ্গো দাতব্বো. যো পচ্ছা জন্তাঘৰা নিক্খমতি, সচে জন্তাঘৰং চিক্খল্লং হোতি, ধোৱিতব্বং, মত্তিকাদোণিং ধোৱিত্ৱা জন্তাঘৰপীঠং পটিসামেত্ৱা অগ্গিং ৱিজ্ঝাপেত্ৱা দ্ৱাৰং থকেত্ৱা পক্কমিতব্বং. ইদং জন্তাঘৰৱত্তং.
১৯৩. ৱচ্চকুটিৱত্তে যো ৱচ্চকুটিং গচ্ছতি, বহি ঠিতেন উক্কাসিতব্বং, অন্তো নিসিন্নেনপি উক্কাসিতব্বং, চীৱৰৱংসে ৱা চীৱৰৰজ্জুযা ৱা চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা সাধুকং অতৰমানেন ৱচ্চকুটি পৱিসিতব্বা, নাতিসহসা পৱিসিতব্বা, ন উব্ভজিত্ৱা পৱিসিতব্বা, ৱচ্চপাদুকায ঠিতেন উব্ভজিতব্বং, ন নিত্থুনন্তেন ৱচ্চো কাতব্বো, ন দন্তকট্ঠং খাদন্তেন ৱচ্চো কাতব্বো, ন বহিদ্ধা ৱচ্চদোণিকায ৱচ্চো কাতব্বো, ন বহিদ্ধা পস্সাৱদোণিকায পস্সাৱো কাতব্বো, ন পস্সাৱদোণিকায খেড়ো কাতব্বো, ফালিতেন ৱা খৰেন ৱা গণ্ঠিকেন ৱা কণ্টকেন ৱা সুসিৰেন ৱা পূতিনা ৱা কট্ঠেন ন অৱলেখিতব্বং, অৱলেখনকট্ঠং পন অগ্গহেত্ৱা পৱিট্ঠস্স আপত্তি নত্থি, ন অৱলেখনকট্ঠং ৱচ্চকূপম্হি পাতেতব্বং, ৱচ্চপাদুকায ঠিতেন পটিচ্ছাদেতব্বং, নাতিসহসা নিক্খমিতব্বং, ন উব্ভজিত্ৱা নিক্খমিতব্বং, আচমনপাদুকায ঠিতেন উব্ভজিতব্বং, ন চপুচপুকাৰকং আচমেতব্বং, ন আচমনসৰাৱকে উদকং সেসেতব্বং. ইদঞ্চ সব্বসাধাৰণট্ঠানং সন্ধায ৱুত্তং. তত্ৰ হি অঞ্ঞে অঞ্ঞে আগচ্ছন্তি, তস্মা উদকং ন সেসেতব্বং. যং পন সঙ্ঘিকেপি ৱিহাৰে একদেসে নিবদ্ধগমনত্থায কতং ঠানং হোতি পুগ্গলিকট্ঠানং ৱা, তস্মিং ৱট্টতি. ৱিৰেচনং পিৱিত্ৱা পুনপ্পুনং পৱিসন্তস্সপি ৱট্টতিযেৱ. আচমনপাদুকায ঠিতেন পটিচ্ছাদেতব্বং.
সচে ৱচ্চকুটি উহতা হোতি বহি ৱচ্চমক্খিতা, উদকং আহৰিত্ৱা ধোৱিতব্বা. উদকং অত্থি, ভাজনং নত্থি, অসন্তং নাম হোতি. ভাজনং অত্থি, উদকং নত্থি, এতম্পি অসন্তং. উভযস্মিং অসতি অসন্তমেৱ, কট্ঠেন ৱা কেনচি ৱা পুঞ্ছিত্ৱা গন্তব্বং. সচে অৱলেখনপিটকো পূৰিতো হোতি, অৱলেখনকট্ঠং ছড্ডেতব্বং. সচে কচৱৰং অত্থি, ৱচ্চকুটি সম্মজ্জিতব্বা, পৰিভণ্ডং সম্মজ্জিতব্বং, পৰিৱেণং সম্মজ্জিতব্বং, কোট্ঠকো সম্মজ্জিতব্বো. সচে আচমনকুম্ভিযা উদকং ন হোতি, আচমনকুম্ভিযা উদকং আসিঞ্চিতব্বং.
‘‘ন, ভিক্খৱে, ৱচ্চং কত্ৱা সতি উদকে নাচমেতব্বং, যো নাচমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ৩৭৩) ৱচনতো উদকে সতি উদককিচ্চং অকৰোন্তস্স আপত্তি. সচে উদকং অত্থি, পটিচ্ছন্নট্ঠানং পন নত্থি, ভাজনেন নীহৰিত্ৱা আচমিতব্বং. ভাজনে অসতি পত্তেন নীহৰিতব্বং, পত্তেপি অসতি অসন্তং নাম হোতি. ‘‘ইদং অতিৱিৱটং, পুৰতো অঞ্ঞং উদকং ভৱিস্সতী’’তি গতস্স উদকং অলভন্তস্সেৱ ভিক্খাচাৰৱেলা হোতি, কট্ঠেন ৱা কেনচি ৱা পুঞ্ছিত্ৱা গন্তব্বং, ভুঞ্জিতুম্পি অনুমোদিতুম্পি ৱট্টতি. ‘‘ন, ভিক্খৱে, ৱচ্চকুটিযা যথাৱুড্ঢং ৱচ্চো কাতব্বো, যো কৰেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৱে, আগতপটিপাটিযা ৱচ্চং কাতু’’ন্তি (চুড়ৱ. ৩৭৩) ৱচনতো ৱচ্চকুটিং পৱিসন্তেন আগতপটিপাটিযা পৱিসিতব্বং. ৱচ্চকুটিযং পস্সাৱট্ঠানে নহানতিত্থেতি তীসুপি আগতপটিপাটিযেৱ পমাণং. ইদং ৱচ্চকুটিৱত্তং.
ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে
উপজ্ঝাযাদিৱত্তৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.