২৩. নিস্সযৱিনিচ্ছযকথা
১৫১. নিস্সযোতি এত্থ পন অযং নিস্সযো নাম কেন দাতব্বো, কেন ন দাতব্বো, কস্স দাতব্বো, কস্স ন দাতব্বো, কথং গহিতো হোতি, কথং পটিপ্পস্সম্ভতি, নিস্সায কেন ৱসিতব্বং, কেন চ ন ৱসিতব্বন্তি? তত্থ কেন দাতব্বো, কেন ন দাতব্বোতি এত্থ তাৱ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন দসৱস্সেন ৱা অতিৰেকদসৱস্সেন ৱা উপসম্পাদেতুং, নিস্সযং দাতু’’ন্তি (মহাৱ. ৭৬, ৮২) চ ৱচনতো যো ব্যত্তো হোতি পটিবলো উপসম্পদায দসৱস্সো ৱা অতিৰেকদসৱস্সো ৱা, তেন দাতব্বো, ইতৰেন ন দাতব্বো. সচে দেতি, দুক্কটং আপজ্জতি.
এত্থ (পাচি. অট্ঠ. ১৪৫-১৪৭) চ ‘‘ব্যত্তো’’তি ইমিনা পৰিসুপট্ঠাপকবহুস্সুতো ৱেদিতব্বো. পৰিসুপট্ঠাপকেন হি সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন পৰিসং অভিৱিনযে ৱিনেতুং দ্ৱে ৱিভঙ্গা পগুণা ৱাচুগ্গতা কাতব্বা, অসক্কোন্তেন তীহি জনেহি সদ্ধিং পৰিৱত্তনক্খমা কাতব্বা, কম্মাকম্মঞ্চ খন্ধকৱত্তঞ্চ উগ্গহেতব্বং, পৰিসায পন অভিধম্মে ৱিনযনত্থং সচে মজ্ঝিমভাণকো হোতি, মূলপণ্ণাসকো উগ্গহেতব্বো, দীঘভাণকেন মহাৱগ্গো, সংযুত্তভাণকেন হেট্ঠিমা ৱা তযো ৱগ্গা মহাৱগ্গো ৱা, অঙ্গুত্তৰভাণকেন হেট্ঠা ৱা উপৰি ৱা উপড্ঢনিকাযো উগ্গহেতব্বো, অসক্কোন্তেন তিকনিপাততো পট্ঠায উগ্গহেতুম্পি ৱট্টতি. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘একং গণ্হন্তেন চতুক্কনিপাতং ৱা পঞ্চকনিপাতং ৱা উগ্গহেতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. জাতকভাণকেন সাট্ঠকথং জাতকং উগ্গহেতব্বং, ততো ওৰং ন ৱট্টতি. ‘‘ধম্মপদম্পি সহ ৱত্থুনা উগ্গহেতুং ৱট্টতী’’তি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং. ততো ততো সমুচ্চযং কত্ৱা মূলপণ্ণাসকমত্তং ৱট্টতি, ‘‘ন ৱট্টতী’’তি কুৰুন্দট্ঠকথাযং পটিক্খিত্তং, ইতৰাসু ৱিচাৰণাযেৱ নত্থি. অভিধম্মে কিঞ্চি গহেতব্বন্তি ন ৱুত্তং. যস্স পন সাট্ঠকথম্পি ৱিনযপিটকং অভিধম্মপিটকঞ্চ পগুণং, সুত্তন্তে চ ৱুত্তপ্পকাৰো গন্থো নত্থি, পৰিসং উপট্ঠাপেতুং ন লভতি. যেন পন সুত্তন্ততো চ ৱিনযতো চ ৱুত্তপ্পমাণো গন্থো উগ্গহিতো, অযং পৰিসুপট্ঠাকো বহুস্সুতোৱ হোতি, দিসাপামোক্খো যেনকামংগমো পৰিসং উপট্ঠাপেতুং লভতি, অযং ইমস্মিং অত্থে ‘‘ব্যত্তো’’তি অধিপ্পেতো.
যো পন অন্তেৱাসিনো ৱা সদ্ধিৱিহাৰিকস্স ৱা গিলানস্স সক্কোতি উপট্ঠানাদীনি কাতুং, অযং ইধ ‘‘পটিবলো’’তি অধিপ্পেতো. যং পন ৱুত্তং –
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো. ন অসেক্খেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন অসেক্খেন সমাধিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন অসেক্খেন পঞ্ঞাক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন অসেক্খেন ৱিমুত্তিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন অসেক্খেন ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো.
‘‘অপৰেহিপি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো. অত্তনা ন অসেক্খেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন পৰং অসেক্খে সীলক্খন্ধে সমাদপেতা. অত্তনা ন অসেক্খেন সমাধিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন পৰং অসেক্খে সমাধিক্খন্ধে সমাদপেতা. অত্তনা ন অসেক্খেন পঞ্ঞাক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন পৰং অসেক্খে পঞ্ঞাক্খন্ধে সমাদপেতা. অত্তনা ন অসেক্খেন ৱিমুত্তিক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন পৰং অসেক্খে ৱিমুত্তিক্খন্ধে সমাদপেতা. অত্তনা ন অসেক্খেন ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন পৰং অসেক্খে ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধে সমাদপেতা. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো.
‘‘অপৰেহিপি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো. অস্সদ্ধো হোতি, অহিৰিকো হোতি, অনোত্তপ্পী হোতি, কুসীতো হোতি, মুট্ঠস্সতি হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো.
‘‘অপৰেহিপি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো. অধিসীলে সীলৱিপন্নো হোতি, অজ্ঝাচাৰে আচাৰৱিপন্নো হোতি, অতিদিট্ঠিযা দিট্ঠিৱিপন্নো হোতি, অপ্পস্সুতো হোতি, দুপ্পঞ্ঞো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো.
‘‘অপৰেহিপি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো. ন পটিবলো হোতি অন্তেৱাসিং ৱা সদ্ধিৱিহাৰিং ৱা গিলানং উপট্ঠাতুং ৱা উপট্ঠাপেতুং ৱা, অনভিৰতং ৱূপকাসেতুং ৱা ৱূপকাসাপেতুং ৱা, উপ্পন্নং কুক্কুচ্চং ধম্মতো ৱিনোদেতুং, আপত্তিং ন জানাতি, আপত্তিযা ৱুট্ঠানং ন জানাতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো.
‘‘অপৰেহিপি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো. ন পটিবলো হোতি অন্তেৱাসিং ৱা সদ্ধিৱিহাৰিং ৱা আভিসমাচাৰিকায সিক্খায সিক্খাপেতুং, আদিব্ৰহ্মচৰিযকায সিক্খায ৱিনেতুং, অভিধম্মে ৱিনেতুং, অভিৱিনযে ৱিনেতুং, উপ্পন্নং দিট্ঠিগতং ধম্মতো ৱিৱেচেতুং. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো.
‘‘অপৰেহিপি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো. আপত্তিং ন জানাতি, অনাপত্তিং ন জানাতি, লহুকং আপত্তিং ন জানাতি, গৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ৱিত্থাৰেন ন স্ৱাগতানি হোন্তি ন সুৱিভত্তানি ন সুপ্পৱত্তীনি ন সুৱিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো.
‘‘অপৰেহিপি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো. আপত্তিং ন জানাতি, অনাপত্তিং ন জানাতি, লহুকং আপত্তিং ন জানাতি, গৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, ঊনদসৱস্সো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন উপসম্পাদেতব্বং, ন নিস্সযো দাতব্বো, ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো’’তিআদি (মহাৱ. ৮৪). তম্পি –
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন দসৱস্সেন ৱা অতিৰেকদসৱস্সেন ৱা উপসম্পাদেতুং, নিস্সযং দাতু’’ন্তি (মহাৱ. ৭৬, ৮২) চ এৱং সঙ্খেপতো ৱুত্তস্সেৱ উপজ্ঝাযাচৰিযলক্খণস্স ৱিত্থাৰদস্সনত্থং ৱুত্তং.
তত্থ (মহাৱ. অট্ঠ. ৮৪) কিঞ্চি অযুত্তৱসেন পটিক্খিত্তং, কিঞ্চি আপত্তিঅঙ্গৱসেন. তথা হি ‘‘ন অসেক্খেন সীলক্খন্ধেনা’’তি চ ‘‘অত্তনা ন অসেক্খেনা’’তি চ ‘‘অস্সদ্ধো’’তি চ আদীসু তীসু পঞ্চকেসু অযুত্তৱসেন পটিক্খেপো কতো, ন আপত্তিঅঙ্গৱসেন. যো হি অসেক্খেহি সীলক্খন্ধাদীহি অসমন্নাগতো পৰে চ তত্থ সমাদপেতুং অসক্কোন্তো অস্সদ্ধিযাদিদোসযুত্তোৱ হুত্ৱা পৰিসং পৰিহৰতি, তস্স পৰিসা সীলাদীহি পৰিযাযতিযেৱ ন ৱড্ঢতি, তস্মা ‘‘তেন ন উপসম্পাদেতব্ব’’ন্তিআদি অযুত্তৱসেন ৱুত্তং, ন আপত্তিঅঙ্গৱসেন. ন হি খীণাসৱস্সেৱ উপজ্ঝাচৰিযভাৱো ভগৱতা অনুঞ্ঞাতো, যদি তস্সেৱ অনুঞ্ঞাতো অভৱিস্স, ‘‘সচে উপজ্ঝাযস্স অনভিৰতি উপ্পন্না হোতী’’তিআদিং ন ৱদেয্য, যস্মা পন খীণাসৱস্স পৰিসা সীলাদীহি ন পৰিহাযতি, তস্মা ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা উপসম্পাদেতব্ব’’ন্তিআদি ৱুত্তং.
অধিসীলে সীলৱিপন্নোতিআদীসু পাৰাজিকঞ্চ সঙ্ঘাদিসেসঞ্চ আপন্নো অধিসীলে সীলৱিপন্নো নাম. ইতৰে পঞ্চাপত্তিক্খন্ধে আপন্নো অজ্ঝাচাৰে আচাৰৱিপন্নো নাম. সম্মাদিট্ঠিং পহায অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা সমন্নাগতো অতিদিট্ঠিযা দিট্ঠিৱিপন্নো নাম. যত্তকং সুতং পৰিসং পৰিহৰন্তস্স ইচ্ছিতব্বং, তেন ৱিৰহিতত্তা অপ্পস্সুতো. যং তেন জানিতব্বং আপত্তাদি, তস্স অজাননতো দুপ্পঞ্ঞো. ইমস্মিং পঞ্চকে পুৰিমানি তীণি পদানি অযুত্তৱসেন ৱুত্তানি, পচ্ছিমানি দ্ৱে আপত্তিঅঙ্গৱসেন.
আপত্তিং ন জানাতীতি ‘‘ইদং নাম মযা কত’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘ইমং নাম আপত্তিং অযং আপন্নো’’তি ন জানাতি. ৱুট্ঠানং ন জানাতীতি ‘‘ৱুট্ঠানগামিনিতো ৱা দেসনাগামিনিতো ৱা আপত্তিতো এৱং নাম ৱুট্ঠানং হোতী’’তি ন জানাতি. ইমস্মিঞ্হি পঞ্চকে পুৰিমানি দ্ৱে পদানি অযুত্তৱসেন ৱুত্তানি, পচ্ছিমানি তীণি আপত্তিঅঙ্গৱসেন.
আভিসমাচাৰিকায সিক্খাযাতি খন্ধকৱত্তে ৱিনেতুং ন পটিবলো হোতীতি অত্থো. আদিব্ৰহ্মচৰিযকাযাতি সেক্খপণ্ণত্তিযং ৱিনেতুং ন পটিবলোতি অত্থো. অভিধম্মেতি নামৰূপপৰিচ্ছেদে ৱিনেতুং ন পটিবলোতি অত্থো. অভিৱিনযেতি সকলে ৱিনযপিটকে ৱিনেতুং ন পটিবলোতি অত্থো. ৱিনেতুং ন পটিবলোতি চ সব্বত্থ সিক্খাপেতুং ন সক্কোতীতি অত্থো. ধম্মতো ৱিৱেচেতুন্তি ধম্মেন কাৰণেন ৱিস্সজ্জাপেতুং. ইমস্মিং পঞ্চকে সব্বপদেসু আপত্তি.
‘‘আপত্তিং ন জানাতী’’তিআদিপঞ্চকস্মিং ৱিত্থাৰেনাতি উভতোৱিভঙ্গেন সদ্ধিং. ন স্ৱাগতানীতি ন সুট্ঠু আগতানি. সুৱিভত্তানীতি সুট্ঠু ৱিভত্তানি পদপচ্চাভট্ঠসঙ্কৰদোসৰঅতানি. সুপ্পৱত্তীনীতি পগুণানি ৱাচুগ্গতানি সুৱিনিচ্ছিতানি. সুত্তসোতি খন্ধকপৰিৱাৰতো আহৰিতব্বসুত্তৱসেন সুট্ঠু ৱিনিচ্ছিতানি. অনুব্যঞ্জনসোতি অক্খৰপদপাৰিপূৰিযা চ সুৱিনিচ্ছিতানি অখণ্ডানি অৱিপৰীতক্খৰানি. এতেন অট্ঠকথা দীপিতা. অট্ঠকথাতো হি এস ৱিনিচ্ছযো হোতীতি. ইমস্মিং পঞ্চকেপি সব্বপদেসু আপত্তি. ঊনদসৱস্সপৰিযোসানপঞ্চকেপি এসেৱ নযো. ইতি আদিতো তযো পঞ্চকা, চতুত্থে তীণি পদানি, পঞ্চমে দ্ৱে পদানীতি সব্বেপি চত্তাৰো পঞ্চকা অযুত্তৱসেন ৱুত্তা, চতুত্থে পঞ্চকে দ্ৱে পদানি, পঞ্চমে তীণি, ছট্ঠসত্তমট্ঠমা তযো পঞ্চকাতি সব্বেপি চত্তাৰো পঞ্চকা আপত্তিঅঙ্গৱসেন ৱুত্তা.
সুক্কপক্খে পন ৱুত্তৱিপৰিযাযেন ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা উপসম্পাদেতব্বং, নিস্সযো দাতব্বো, সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বো. অসেক্খেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতী’’তিআদিনা (মহাৱ. ৮৪) অট্ঠ পঞ্চকা আগতাযেৱ. তত্থ সব্বত্থেৱ অনাপত্তি.
১৫২. কস্স দাতব্বো, কস্স ন দাতব্বোতি এত্থ পন যো লজ্জী হোতি, তস্স দাতব্বো. ইতৰস্স ন দাতব্বো ‘‘ন, ভিক্খৱে, অলজ্জীনং নিস্সযো দাতব্বো, যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৱ. ১২০) ৱচনতো. নিস্সায ৱসন্তেনপি অলজ্জী নিস্সায ন ৱসিতব্বং. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘ন, ভিক্খৱে, অলজ্জীনং নিস্সায ৱত্থব্বং, যো ৱসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৱ. ১২০). এত্থ (মহাৱ. অট্ঠ. ১২০) চ অলজ্জীনন্তি উপযোগত্থে সামিৱচনং, অলজ্জিপুগ্গলে নিস্সায ন ৱসিতব্বন্তি ৱুত্তং হোতি. তস্মা নৱং ঠানং গতেন ‘‘এহি, ভিক্খু, নিস্সযং গণ্হাহী’’তি ৱুচ্চমানেনপি চতূহপঞ্চাহং নিস্সযদাযকস্স লজ্জিভাৱং উপপৰিক্খিত্ৱা নিস্সযো গহেতব্বো. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, চতূহপঞ্চাহং আগমেতুং যাৱ ভিক্খুসভাগতং জানামী’’তি (মহাৱ. ১২০) হি ৱুত্তং. সচে ‘‘থেৰো লজ্জী’’তি ভিক্খূনং সন্তিকে সুত্ৱা আগতদিৱসেযেৱ গহেতুকামো হোতি, থেৰো পন ‘‘আগমেহি তাৱ, ৱসন্তো জানিস্সসী’’তি কতিপাহং আচাৰং উপপৰিক্খিত্ৱা নিস্সযং দেতি, ৱট্টতি, পকতিযা নিস্সযগহণট্ঠানং গতেন পন তদহেৱ গহেতব্বো, একদিৱসম্পি পৰিহাৰো নত্থি. সচে পঠমযামে আচৰিযস্স ওকাসো নত্থি, ওকাসং অলভন্তো ‘‘পচ্চূসসমযে গহেস্সামী’’তি সযতি, অৰুণং উগ্গতম্পি ন জানাতি, অনাপত্তি. সচে পন ‘‘গণ্হিস্সামী’’তি আভোগং অকত্ৱা সযতি, অৰুণুগ্গমনে দুক্কটং. অগতপুব্বং ঠানং গতেন দ্ৱে তীণি দিৱসানি ৱসিত্ৱা গন্তুকামেন অনিস্সিতেন ৱসিতব্বং. ‘‘সত্তাহং ৱসিস্সামী’’তি আলযং কৰোন্তেন পন নিস্সযো গহেতব্বো. সচে থেৰো ‘‘কিং সত্তাহং ৱসন্তস্স নিস্সযেনা’’তি ৱদতি, পটিক্খিত্তকালতো পট্ঠায লদ্ধপৰিহাৰো হোতি.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নেন ভিক্খুনা নিস্সযং অলভমানেন অনিস্সিতেন ৱত্থু’’ন্তি ৱচনতো পন অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো সচে অত্তনা সদ্ধিং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নং নিস্সযদাযকং ন লভতি, এৱং নিস্সযং অলভমানেন অনিস্সিতেন বহূনিপি দিৱসানি গন্তুং ৱট্টতি. সচে পুব্বে নিস্সযং গহেত্ৱা ৱুত্থপুব্বং কিঞ্চি আৱাসং পৱিসতি, একৰত্তং ৱসন্তেনপি নিস্সযো গহেতব্বো. অন্তৰামগ্গে ৱিস্সমন্তো ৱা সত্থং ৱা পৰিযেসন্তো কতিপাহং ৱসতি, অনাপত্তি. অন্তোৱস্সে পন নিবদ্ধৱাসং ৱসিতব্বং, নিস্সযো চ গহেতব্বো. নাৱায গচ্ছন্তস্স পন ৱস্সানে আগতেপি নিস্সযং অলভন্তস্স অনাপত্তি. সচে অন্তৰামগ্গে গিলানো হোতি, নিস্সযং অলভমানেন অনিস্সিতেন ৱসিতুং ৱট্টতি.
গিলানুপট্ঠাকোপি গিলানেন যাচিযমানো অনিস্সিতো এৱ ৱসিতুং লভতি. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, গিলানেন ভিক্খুনা নিস্সযং অলভমানেন অনিস্সিতেন ৱত্থুং, অনুজানামি, ভিক্খৱে, গিলানুপট্ঠাকেন ভিক্খুনা নিস্সযং অলভমানেন যাচিযমানেন অনিস্সিতেন ৱত্থু’’ন্তি (মহাৱ. ১২১). সচে পন ‘‘যাচাহি ম’’ন্তি ৱুচ্চমানোপি গিলানো মানেন ন যাচতি, গন্তব্বং.
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আৰঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা ফাসুৱিহাৰং সল্লক্খেন্তেন নিস্সযং অলভমানেন অনিস্সিতেন ৱত্থুং ‘যদা পতিৰূপো নিস্সযদাযকো আগচ্ছিস্সতি, তদা তস্স নিস্সায ৱসিস্সামী’’’তি ৱচনতো পন যত্থ ৱসন্তস্স সমথৱিপস্সনানং পটিলাভৱসেন ফাসু হোতি, তাদিসং ফাসুৱিহাৰং সল্লক্খেন্তেন নিস্সযং অলভমানেন অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং. ইমঞ্চ পন পৰিহাৰং নেৱ সোতাপন্নো, ন সকদাগামিঅনাগামিঅৰহন্তো লভন্তি, ন থামগতস্স সমাধিনো ৱা ৱিপস্সনায ৱা লাভী, ৱিস্সট্ঠকম্মট্ঠানে পন বালপুথুজ্জনে কথাৱ নত্থি. যস্স খো পন সমথো ৱা ৱিপস্সনা ৱা তৰুণা হোতি, অযং ইমং পৰিহাৰং লভতি, পৱাৰণাসঙ্গহোপি এতস্সেৱ অনুঞ্ঞাতো. তস্মা ইমিনা পুগ্গলেন আচৰিযে পৱাৰেত্ৱা গতেপি ‘‘যদা পতিৰূপোনিস্সযদাযকো আগচ্ছিস্সতি, তং নিস্সায ৱসিস্সামী’’তি আভোগং কত্ৱা পুন যাৱ আসাড়্হীপুণ্ণমা, তাৱ অনিস্সিতেন ৱত্থুং ৱট্টতি. সচে পন আসাড়্হীমাসে আচৰিযো নাগচ্ছতি, যত্থ নিস্সযো লব্ভতি, তত্থ গন্তব্বং.
১৫৩. কথং গহিতো হোতীতি এত্থ উপজ্ঝাযস্স সন্তিকে তাৱ উপজ্ঝং গণ্হন্তেন একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা ‘‘উপজ্ঝাযো মে, ভন্তে, হোহী’’তি তিক্খত্তুং ৱত্তব্বং. এৱং সদ্ধিৱিহাৰিকেন ৱুত্তে সচে উপজ্ঝাযো ‘‘সাহূ’’তি ৱা ‘‘লহূ’’তি ৱা ‘‘ওপাযিক’’ন্তি ৱা ‘‘পতিৰূপ’’ন্তি ৱা ‘‘পাসাদিকেন সম্পাদেহী’’তি ৱা কাযেন ৱিঞ্ঞাপেতি, ৱাচায ৱিঞ্ঞাপেতি, কাযেন ৱাচায ৱিঞ্ঞাপেতি, গহিতো হোতি উপজ্ঝাযো. ইদমেৱ হেত্থ উপজ্ঝাযগ্গহণং, যদিদং উপজ্ঝাযস্স ইমেসু পঞ্চসু পদেসু যস্স কস্সচি পদস্স ৱাচায সাৱনং কাযেন ৱা অত্থৱিঞ্ঞাপনন্তি. কেচি পন ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছনং সন্ধায ৱদন্তি, ন তং পমাণং. আযাচনদানমত্তেন হি গহিতো হোতি উপজ্ঝাযো, ন এত্থ সম্পটিচ্ছনং অঙ্গং. সদ্ধিৱিহাৰিকেনপি ন কেৱলং ‘‘ইমিনা মে পদেন উপজ্ঝাযো গহিতো’’তি ঞাতুং ৱট্টতি, ‘‘অজ্জতগ্গে দানি থেৰো ময্হং ভাৰো, অহম্পি থেৰস্স ভাৰো’’তি ইদম্পি ঞাতুং ৱট্টতি (মহাৱ. অট্ঠ. ৬৪). ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘উপজ্ঝাযো, ভিক্খৱে, সদ্ধিৱিহাৰিকম্হি পুত্তচিত্তং উপট্ঠপেস্সতি, সদ্ধিৱিহাৰিকো উপজ্ঝাযম্হি পিতুচিত্তং উপট্ঠপেস্সতি, এৱং তে অঞ্ঞমঞ্ঞং সগাৰৱা সপ্পতিস্সা সভাগৱুত্তিনো ৱিহৰন্তা ইমস্মিং ধম্মৱিনযে ৱুড্ঢিং ৱিৰূড়্হিং ৱেপুল্লং আপজ্জিস্সন্তী’’তি (মহাৱ. ৬৫).
আচৰিযস্স সন্তিকে নিস্সযগ্গহণেপি অযমেৱ ৱিনিচ্ছযো. অযং পনেত্থ ৱিসেসো – আচৰিযস্স সন্তিকে নিস্সযং গণ্হন্তেন উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা ‘‘আচৰিযো মে, ভন্তে, হোহি, আযস্মতো নিস্সায ৱচ্ছামী’’তি (মহাৱ. ৭৭) তিক্খত্তুং ৱত্তব্বং, সেসং ৱুত্তনযমেৱ.
১৫৪. কথং পটিপ্পস্সম্ভতীতি এত্থ তাৱ উপজ্ঝাযম্হা পঞ্চহাকাৰেহি নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধি ৱেদিতব্বা, আচৰিযম্হা ছহি আকাৰেহি. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘পঞ্চিমা, ভিক্খৱে, নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিযো উপজ্ঝাযম্হা. উপজ্ঝাযো পক্কন্তো ৱা হোতি, ৱিব্ভন্তো ৱা, কালকতো ৱা, পক্খসঙ্কন্তো ৱা, আণত্তিযেৱ পঞ্চমী. ইমা খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিযো উপজ্ঝাযম্হা.
ছযিমা, ভিক্খৱে, নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিযো আচৰিযম্হা. আচৰিযো পক্কন্তো ৱা হোতি, ৱিব্ভন্তো ৱা, কালকতো ৱা, পক্খসঙ্কন্তো ৱা, আণত্তিযেৱ পঞ্চমী, উপজ্ঝাযেন ৱা সমোধানগতো হোতি. ইমা খো, ভিক্খৱে, ছ নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিযো আচৰিযম্হা’’তি (মহাৱ. ৮৩).
তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো (মহাৱ. অট্ঠ. ৮৩) – পক্কন্তোতি দিসং গতো. এৱং গতে চ পন তস্মিং সচে ৱিহাৰে নিস্সযদাযকো অত্থি, যস্স সন্তিকে অঞ্ঞদাপি নিস্সযো ৱা গহিতপুব্বো হোতি, যো ৱা একসম্ভোগপৰিভোগো, তস্স সন্তিকে নিস্সযো গহেতব্বো, একদিৱসম্পি পৰিহাৰো নত্থি. সচে তাদিসো নত্থি, অঞ্ঞো লজ্জী পেসলো অত্থি, তস্স পেসলভাৱং জানন্তেন তদহেৱ নিস্সযো যাচিতব্বো. সচে দেতি, ইচ্চেতং কুসলং. অথ পন ‘‘তুম্হাকং উপজ্ঝাযো লহুং আগমিস্সতী’’তি পুচ্ছতি, উপজ্ঝাযেন চে তথা ৱুত্তং, ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৱত্তব্বং. সচে ৱদতি ‘‘তেন হি উপজ্ঝাযস্স আগমনং আগমেথা’’তি, ৱট্টতি. অথ পনস্স পকতিযা পেসলভাৱং ন জানাতি, চত্তাৰি পঞ্চ দিৱসানি তস্স ভিক্খুস্স সভাগতং ওলোকেত্ৱা ওকাসং কাৰেত্ৱা নিস্সযো গহেতব্বো. সচে পন ৱিহাৰে নিস্সযদাযকো নত্থি, উপজ্ঝাযো চ ‘‘অহং কতিপাহেন আগমিস্সামি, মা উক্কণ্ঠিত্থা’’তি ৱত্ৱা গতো, যাৱ আগমনা পৰিহাৰো লব্ভতি, অথাপি নং তত্থ মনুস্সা পৰিচ্ছিন্নকালতো উত্তৰিপি পঞ্চ ৱা দস ৱা দিৱসানি ৱাসেন্তিযেৱ, তেন ৱিহাৰং পৱত্তি পেসেতব্বা ‘‘দহৰা মা উক্কণ্ঠন্তু, অহং অসুকদিৱসং নাম আগমিস্সামী’’তি, এৱম্পি পৰিহাৰো লব্ভতি. অথ আগচ্ছতো অন্তৰামগ্গে নদীপূৰেন ৱা চোৰাদীহি ৱা উপদ্দৱো হোতি, থেৰো উদকোসক্কনং ৱা আগমেতি, সহাযে ৱা পৰিযেসতি, তং চে পৱত্তিং দহৰা সুণন্তি, যাৱ আগমনা পৰিহাৰো লব্ভতি. সচে পন সো ‘‘ইধেৱাহং ৱসিস্সামী’’তি পহিণতি, পৰিহাৰো নত্থি. যত্থ নিস্সযো লব্ভতি, তত্থ গন্তব্বং. ৱিব্ভন্তে পন কালকতে পক্খসঙ্কন্তে ৱা একদিৱসম্পি পৰিহাৰো নত্থি, যত্থ নিস্সযো লব্ভতি, তত্থ গন্তব্বং.
আণত্তীতি পন নিস্সযপণামনা ৱুচ্চতি, তস্মা ‘‘পণামেমি ত’’ন্তি ৱা ‘‘মা ইধ পটিক্কমী’’তি ৱা ‘‘নীহৰ তে পত্তচীৱৰ’’ন্তি ৱা ‘‘নাহং তযা উপট্ঠাপেতব্বো’’তি ৱাতি ইমিনা পাড়িনযেন ‘‘মা মং গামপ্পৱেসনং আপুচ্ছী’’তিআদিনা পাড়িমুত্তকনযেন ৱা যো নিস্সযপণামনায পণামিতো হোতি, তেন উপজ্ঝাযো খমাপেতব্বো. সচে আদিতোৱ ন খমতি, দণ্ডকম্মং আহৰিত্ৱা তিক্খত্তুং তাৱ সযমেৱ খমাপেতব্বো. নো চে খমতি, তস্মিং ৱিহাৰে মহাথেৰে গহেত্ৱা খমাপেতব্বো. নো চে খমতি, সামন্তৱিহাৰে ভিক্খূ গহেত্ৱা খমাপেতব্বো. সচে এৱম্পি ন খমতি, অঞ্ঞত্থ গন্ত্ৱা উপজ্ঝাযস্স সভাগানং সন্তিকে ৱসিতব্বং ‘‘অপ্পেৱ নাম ‘সভাগানং মে সন্তিকে ৱসতী’তি ঞত্ৱাপি খমেয্যা’’তি. সচে এৱম্পি ন খমতি, তত্ৰেৱ ৱসিতব্বং. তত্ৰ চে দুব্ভিক্খাদিদোসেন ন সক্কা হোতি ৱসিতুং, তংযেৱ ৱিহাৰং আগন্ত্ৱা অঞ্ঞস্স সন্তিকে নিস্সযং গহেত্ৱা ৱসিতুং ৱট্টতি. অযমাণত্তিযং ৱিনিচ্ছযো.
আচৰিযম্হা নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধীসু আচৰিযো পক্কন্তো ৱা হোতীতি এত্থ কোচি আচৰিযো আপুচ্ছিত্ৱা পক্কমতি, কোচি অনাপুচ্ছিত্ৱা, অন্তেৱাসিকোপি এৱমেৱ. তত্ৰ সচে অন্তেৱাসিকো আচৰিযং আপুচ্ছতি ‘‘অসুকং নাম, ভন্তে, ঠানং গন্তুং ইচ্ছামি কেনচিদেৱ কৰণীযেনা’’তি, আচৰিযেন চ ‘‘কদা গমিস্সসী’’তি ৱুত্তো ‘‘সাযন্হে ৱা ৰত্তিং ৱা উট্ঠহিত্ৱা গমিস্সামী’’তি ৱদতি, আচৰিযোপি ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছতি, তং খণংযেৱ নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি. সচে পন ‘‘ভন্তে, অসুকং নাম ঠানং গন্তুকামোম্হী’’তি ৱুত্তে আচৰিযো ‘‘অসুকস্মিং নাম গামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছা জানিস্সসী’’তি ৱদতি, সো চ ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছতি, ততো চে গতো সুগতো. সচে পন ন গচ্ছতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. অথাপি ‘‘গচ্ছামী’’তি ৱুত্তে আচৰিযেন ‘‘মা তাৱ গচ্ছ, ৰত্তিং মন্তেত্ৱা জানিস্সামা’’তি ৱুত্তো মন্তেত্ৱা গচ্ছতি, সুগতো. নো চে গচ্ছতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. আচৰিযং অনাপুচ্ছা পক্কমন্তস্স পন উপচাৰসীমাতিক্কমে নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি, অন্তোউপচাৰসীমতো পটিনিৱত্তন্তস্স ন পটিপ্পস্সম্ভতি. সচে পন আচৰিযো অন্তেৱাসিকং আপুচ্ছতি ‘‘আৱুসো, অসুকং নাম ঠানং গমিস্সামী’’তি, অন্তেৱাসিকেন চ ‘‘কদা’’তি ৱুত্তে ‘‘সাযন্হে ৱা ৰত্তিভাগে ৱা’’তি ৱদতি, অন্তেৱাসিকোপি ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছতি, তং খণংযেৱ নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি, সচে পন আচৰিযো ‘‘স্ৱে পিণ্ডায চৰিত্ৱা গমিস্সামী’’তি ৱদতি, ইতৰো চ ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছতি, একদিৱসং তাৱ নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি, পুনদিৱসে পটিপ্পস্সদ্ধো হোতি. ‘‘অসুকস্মিং নাম গামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা জানিস্সামি মম গমনং ৱা অগমনং ৱা’’তি ৱত্ৱা পন সচে ন গচ্ছতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. অথাপি ‘‘গচ্ছামী’’তি ৱুত্তে অন্তেৱাসিকেন ‘‘মা তাৱ গচ্ছথ, ৰত্তিং মন্তেত্ৱা জানিস্সথা’’তি ৱুত্তো মন্তেত্ৱাপি ন গচ্ছতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. সচে উভোপি আচৰিযন্তেৱাসিকা কেনচিদেৱ কৰণীযেন বহিসীমং গচ্ছন্তি, ততো চে আচৰিযো গমিযচিত্তে উপ্পন্নে অনাপুচ্ছাৱ গন্ত্ৱা দ্ৱিন্নং লেড্ডুপাতানং অন্তোযেৱ নিৱত্ততি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. সচে দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৱা নিৱত্ততি, পটিপ্পস্সদ্ধো হোতি. আচৰিযুপজ্ঝাযা দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কম্ম অঞ্ঞস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তি, নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি. আচৰিযে ৱিব্ভন্তে কালকতে পক্খসঙ্কন্তে চ তং খণংযেৱ পটিপ্পস্সম্ভতি.
আণত্তিযং পন আচৰিযো মুঞ্চিতুকামোৱ হুত্ৱা নিস্সযপণামনায পণামেতি, অন্তেৱাসিকো চ ‘‘কিঞ্চাপি মং আচৰিযো পণামেতি, অথ খো হদযেন মুদুকো’’তি সালযো হোতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. সচেপি আৰিযো সালযো, অন্তেৱাসিকো নিৰালযো ‘‘ন দানি ইমং নিস্সায ৱসিস্সামী’’তি ধুৰং নিক্খিপতি, এৱম্পি ন পটিপ্পস্সম্ভতি. উভিন্নং সালযভাৱে পন ন পটিপ্পস্সম্ভতিযেৱ, উভিন্নং ধুৰনিক্খেপেন পটিপ্পস্সম্ভতি, পণামিতেন দণ্ডকম্মং আহৰিত্ৱা তিক্খত্তুং খমাপেতব্বো. নো চে খমতি, উপজ্ঝাযে ৱুত্তনযেন পটিপজ্জিতব্বং. যথাপঞ্ঞত্তং পন আচৰিযুপজ্ঝাযৱত্তং পৰিপূৰেন্তং অধিমত্তপেমাদিপঞ্চঙ্গসমন্নাগতং অন্তেৱাসিকং সদ্ধিৱিহাৰিকং ৱা পণামেন্তস্স দুক্কটং, ইতৰং অপণামেন্তস্সপি দুক্কটমেৱ. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘ন, ভিক্খৱে, সম্মাৱত্তন্তো পণামেতব্বো, যো পণামেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. ন চ, ভিক্খৱে, অসম্মাৱত্তন্তো ন পণামেতব্বো, যো ন পণামেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স (মহাৱ. ৮০).
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতং অন্তেৱাসিকং অপণামেন্তো আচৰিযো সাতিসাৰো হোতি, পণামেন্তো অনতিসাৰো হোতি. আচৰিযম্হি নাধিমত্তং পেমং হোতি, নাধিমত্তো পসাদো হোতি, নাধিমত্তা হিৰী হোতি, নাধিমত্তো গাৰৱো হোতি, নাধিমত্তা ভাৱনা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং অন্তেৱাসিকং অপণামেন্তো আচৰিযো সাতিসাৰো হোতি, পণামেন্তো অনতিসাৰো হোতি (মহাৱ. ৮১).
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতং সদ্ধিৱিহাৰিকং অপণামেন্তো উপজ্ঝাযো সাতিসাৰো হোতি, পণামেন্তো অনতিসাৰো হোতি. উপজ্ঝাযম্হি নাধিমত্তং পেমং হোতি, নাধিমত্তো পসাদো হোতি, নাধিমত্তা হিৰী হোতি, নাধিমত্তো গাৰৱো হোতি, নাধিমত্তা ভাৱনা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং সদ্ধিৱিহাৰিকং অপণামেন্তো উপজ্ঝাযো সাতিসাৰো হোতি, পণামেন্তো অনতিসাৰো হোতী’’তিআদি (মহাৱ. ৬৮).
তত্থ (মহাৱ. অট্ঠ. ৬৮) নাধিমত্তং পেমং হোতীতি উপজ্ঝাযম্হি অধিমত্তং গেহস্সিতপেমং ন হোতি. নাধিমত্তা ভাৱনা হোতীতি অধিমত্তা মেত্তাভাৱনা ন হোতীতি অত্থো.
উপজ্ঝাযেন ৱা সমোধানগতোতি এত্থ (মহাৱ. অট্ঠ. ৮৩) দস্সনসৱনৱসেন সমোধানং ৱেদিতব্বং. সচে হি আচৰিযং নিস্সায ৱসন্তো সদ্ধিৱিহাৰিকো একৱিহাৰে চেতিযং ৱা ৱন্দন্তং, একগামে ৱা পিণ্ডায চৰন্তং উপজ্ঝাযং পস্সতি, নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি. উপজ্ঝাযো পস্সতি, সদ্ধিৱিহাৰিকো ন পস্সতি, ন পটিপ্পস্সম্ভতি. মগ্গপ্পটিপন্নং ৱা আকাসেন ৱা গচ্ছন্তং উপজ্ঝাযং দিস্ৱা দূৰত্তা ‘‘ভিক্খূ’’তি জানাতি, ‘‘উপজ্ঝাযো’’তি ন জানাতি, ন পটিপ্পস্সম্ভতি. সচে জানাতি, পটিপ্পস্সম্ভতি. উপৰিপাসাদে উপজ্ঝাযো ৱসতি, হেট্ঠা সদ্ধিৱিহাৰিকো, তং অদিস্ৱাৱ যাগুং পিৱিত্ৱা পটিক্কমতি, আসনসালায ৱা নিসিন্নং অদিস্ৱাৱ একমন্তে ভুঞ্জিত্ৱা পক্কমতি, ধম্মস্সৱনমণ্ডপে ৱা নিসিন্নম্পি তং অদিস্ৱাৱ ধম্মং সুত্ৱা পক্কমতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. এৱং তাৱ দস্সনৱসেন সমোধানং ৱেদিতব্বং. সৱনৱসেন পন সচে উপজ্ঝাযস্স ৱিহাৰে ৱা অন্তৰঘৰে ৱা ধম্মং ৱা কথেন্তস্স অনুমোদনং ৱা কৰোন্তস্স সদ্দং সুত্ৱা ‘‘উপজ্ঝাযস্স মে সদ্দো’’তি সঞ্জানাতি, নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি, অসঞ্জানন্তস্স ন পটিপ্পস্সম্ভতি. অযং সমোধানে ৱিনিচ্ছযো.
১৫৫. নিস্সায কেন ৱসিতব্বং, কেন ন ৱসিতব্বন্তি এত্থ পন ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন পঞ্চ ৱস্সানি নিস্সায ৱত্থুং, অব্যত্তেন যাৱজীৱ’’ন্তি (মহাৱ. ১০৩) ৱচনতো যো অব্যত্তো হোতি, তেন যাৱজীৱং নিস্সাযেৱ ৱসিতব্বং. সচাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ১০৩) ৱুড্ঢতৰং আচৰিযং ন লভতি, উপসম্পদায সট্ঠিৱস্সো ৱা সত্ততিৱস্সো ৱা হোতি, নৱকতৰস্সপি ব্যত্তস্স সন্তিকে উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা ‘‘আচৰিযো মে, আৱুসো, হোতি, আযস্মতো নিস্সায ৱচ্ছামী’’তি এৱং তিক্খত্তুং ৱত্ৱা নিস্সযো গহেতব্বোৱ. গামপ্পৱেসনং আপুচ্ছন্তেনপি উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা ‘‘গামপ্পৱেসনং আপুচ্ছামি আচৰিযা’’তি ৱত্তব্বং. এস নযো সব্বআপুচ্ছনেসু.
যো পন ব্যত্তো হোতি উপসম্পদায পঞ্চৱস্সো, তেন অনিস্সিতেন ৱত্থুং ৱট্টতি. তস্মা নিস্সযমুচ্চনকেন (পাচি. অট্ঠ. ১৪৫-১৪৭) উপসম্পদায পঞ্চৱস্সেন সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন দ্ৱে মাতিকা পগুণা ৱাচুগ্গতা কত্তব্বা, পক্খদিৱসেসু ধম্মস্সৱনত্থায সুত্তন্ততো চত্তাৰো ভাণৱাৰা, সম্পত্তানং পৰিসানং পৰিকথনত্থায অন্ধকৱিন্দ(অ. নি. ৫.১১৪) মহাৰাহুলোৱাদ(ম. নি. ২.১১৩ আদযো) অম্বট্ঠ(দঈ. নি. ১.২৫৪ আদযো) সদিসো একো কথামগ্গো, সঙ্ঘভত্তমঙ্গলামঙ্গলেসু অনুমোদনত্থায তিস্সো অনুমোদনা, উপোসথপৱাৰণাদিজাননত্থং কম্মাকম্মৱিনিচ্ছযো, সমণধম্মকৰণত্থং সমাধিৱসেন ৱা ৱিপস্সনাৱসেন ৱা অৰহত্তপৰিযোসানমেকং কম্মট্ঠানং, এত্তকং উগ্গহেতব্বং. এত্তাৱতা হি অযং বহুস্সুতো হোতি চাতুদ্দিসো, যত্থ কত্থচি অত্তনো ইস্সৰিযেন ৱসিতুং লভতি. যং পন ৱুত্তং –
‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং. ন অসেক্খেন সীলক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি, ন অসেক্খেন সমাধিক্খন্ধেন… ন অসেক্খেন পঞ্ঞাক্খন্ধেন… ন অসেক্খেন ৱিমুত্তিক্খন্ধেন… ন অসেক্খেন ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেন সমন্নাগতো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং.
‘‘অপৰেহিপি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং. অস্সদ্ধো হোতি, অহিৰিকো হোতি, অনোত্তপ্পী হোতি, কুসীতো হোতি, মুট্ঠস্সতি হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং.
‘‘অপৰেহিপি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং. অধিসীলে সীলৱিপন্নো হোতি, অজ্ঝাচাৰে আচাৰৱিপন্নো হোতি, অতিদিট্ঠিযা দিট্ঠিৱিপন্নো হোতি, অপ্পস্সুতো হোতি, দুপ্পঞ্ঞো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং.
‘‘অপৰেহিপি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং. আপত্তিং ন জানাতি, অনাপত্তিং ন জানাতি, লহুকং আপত্তিং ন জানাতি, গৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ৱিত্থাৰেন ন স্ৱাগতানি হোন্তি ন সুৱিভত্তানি ন সুপ্পৱত্তীনি ন সুৱিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং.
‘‘অপৰেহিপি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৱত্থব্বং. আপত্তিং ন জানাতি, অনাপত্তিং ন জানাতি, লহুকং আপত্তিং ন জানাতি, গৰুকং আপত্তিং ন জানাতি, ঊনপঞ্চৱস্সো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতেন ভিক্খুনা ন অনিস্সিতেন ৱত্থব্ব’’ন্তি (মহাৱ. ১০৩). এত্থাপি পুৰিমনযেনেৱ অযুত্তৱসেন আপত্তিঅঙ্গৱসেন চ পটিক্খেপো কতোতি দট্ঠব্বং.
বালানং পন অব্যত্তানং দিসংগমিকানং অন্তেৱাসিকসদ্ধিৱিহাৰিকানং অনুঞ্ঞা ন দাতব্বা. সচে দেন্তি, আচৰিযুপজ্ঝাযানং দুক্কটং. তে চে অননুঞ্ঞাতা গচ্ছন্তি, তেসম্পি দুক্কটং. ৱুত্তঞ্হেতং –
‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, সম্বহুলা ভিক্খূ বালা অব্যত্তা দিসংগমিকা আচৰিযুপজ্ঝাযে আপুচ্ছন্তি. তে, ভিক্খৱে, আচৰিযুপজ্ঝাযেহি পুচ্ছিতব্বা ‘‘কহং গমিস্সথ, কেন সদ্ধিং গমিস্সথা’’তি. তে চে, ভিক্খৱে, বালা অব্যত্তা অঞ্ঞে বালে অব্যত্তে অপদিসেয্যুং. ন, ভিক্খৱে, আচৰিযুপজ্ঝাযেহি অনুজানিতব্বা, অনুজানেয্যুং চে, আপত্তি দুক্কটস্স. তে চে, ভিক্খৱে, বালা অব্যত্তা অননুঞ্ঞাতা আচৰিযুপজ্ঝাযেহি গচ্ছেয্যুং চে, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (মহাৱ. ১৬৩).
ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে
নিস্সযৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.