১৪. পথৱীখণনৱিনিচ্ছযকথা

৭২. পথৱীতি দ্ৱে পথৱী জাতা চ পথৱী অজাতা চ পথৱীতি. তত্থ জাতা নাম পথৱী সুদ্ধপংসুকা সুদ্ধমত্তিকা অপ্পপাসাণা অপ্পসক্খৰা অপ্পকঠলা অপ্পমৰুম্বা অপ্পৱালুকা যেভুয্যেনপংসুকা যেভুয্যেনমত্তিকা, অদড্ঢাপি ৱুচ্চতি ‘‘জাতা পথৱী’’তি. যোপি পংসুপুঞ্জো ৱা মত্তিকাপুঞ্জো ৱা অতিৰেকচাতুমাসং ওৱট্ঠো, সোপি ৱুচ্চতি ‘‘জাতা পথৱী’’তি. অজাতা নাম পথৱী সুদ্ধপাসাণা সুদ্ধসক্খৰা সুদ্ধকঠলা সুদ্ধমৰুম্বা সুদ্ধৱালুকা অপ্পপংসুকা অপ্পমত্তিকা যেভুয্যেনপাসাণা যেভুয্যেনসক্খৰা যেভুয্যেনকঠলা যেভুয্যেনমৰুম্বা যেভুয্যেনৱালুকা, দড্ঢাপি ৱুচ্চতি ‘‘অজাতা পথৱী’’তি. যোপি পংসুপুঞ্জো ৱা মত্তিকাপুঞ্জো ৱা ওমকচাতুমাসং ওৱট্ঠো, সোপি ৱুচ্চতি ‘‘অজাতা পথৱী’’তি (পাচি. ৮৪-৮৬).

তত্থ জাতপথৱিং খণন্তস্স খণাপেন্তস্স ৱা পাচিত্তিযং. তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো (পাচি. অট্ঠ. ৮৬) – সচে সযং খণতি, পহাৰে পহাৰে পাচিত্তিযং. সচে অঞ্ঞং আণাপেতি, সকিং আণত্তো সচেপি সকলদিৱসং খণতি, আণাপকস্স একমেৱ পাচিত্তিযং. সচে পন কুসীতো হোতি, পুনপ্পুনং আণাপেতব্বো, তং আণাপেত্ৱা খণাপেন্তস্স ৱাচায ৱাচায পাচিত্তিযং. সচে ‘‘পোক্খৰণিং খণাহী’’তি ৱদতি, ৱট্টতি. খতাযেৱ হি পোক্খৰণী নাম হোতি. তস্মা অযং কপ্পিযৱোহাৰো. এস নযো ‘‘ৱাপিং তড়াকং আৱাটং খণা’’তিআদীসুপি. ‘‘ইমং ওকাসং খণ, ইমস্মিং ওকাসে পোক্খৰণিং খণা’’তি ৱত্তুং পন ন ৱট্টতি. ‘‘কন্দং খণ, মূলং খণা’’তি অনিযমেত্ৱা ৱত্তুং ৱট্টতি, ‘‘ইমং ৱল্লিং খণ, ইমস্মিং ওকাসে কন্দং ৱা মূলং ৱা খণা’’তি ৱত্তুং ন ৱট্টতি.

৭৩. পোক্খৰণিং সোধেন্তেহি যো কুটেহি উস্সিঞ্চিতুং সক্কা হোতি তনুককদ্দমো, তং অপনেতুং ৱট্টতি, বহলো ন ৱট্টতি. আতপেন সুক্খকদ্দমো ফলতি, তত্ৰ যো হেট্ঠা পথৱিযা অসম্বন্ধো, তমেৱ অপনেতুং ৱট্টতি. উদকেন গতট্ঠানে উদকপপ্পটকো নাম হোতি, ৱাতপহাৰেন চলতি, তং অপনেতুং ৱট্টতি. পোক্খৰণীআদীনং তটং ভিজ্জিত্ৱা উদকসামন্তা পততি. সচে ওমকচাতুমাসং ওৱট্ঠং, ছিন্দিতুং ভিন্দিতুং ৱা ৱট্টতি, চাতুমাসতো উদ্ধং ন ৱট্টতি. সচে পন উদকেযেৱ পততি, দেৱেন অতিৰেকচাতুমাসং ওৱট্ঠেপি উদকেযেৱ উদকস্স পতিতত্তা ৱট্টতি.

পাসাণপিট্ঠিযং সোণ্ডিং খণন্তি, সচে তত্থ পঠমমেৱ সুখুমৰজং পততি, তং দেৱেন ওৱট্ঠং হোতি, চাতুমাসচ্চযেন অকপ্পিযপথৱীসঙ্খ্যং গচ্ছতি. উদকে পৰিযাদিন্নে সোণ্ডিং সোধেন্তেহি ৱিকোপেতুং ন ৱট্টতি. সচে পঠমমেৱ উদকেন পূৰতি, পচ্ছা ৰজং পততি, তং ৱিকোপেতুং ৱট্টতি. তত্থ হি দেৱে ৱস্সন্তেপি উদকেযেৱ উদকং পততি. পিট্ঠিপাসাণে সুখুমৰজং হোতি, দেৱে ফুসাযন্তে অল্লীযতি, তম্পি চাতুমাসচ্চযেন ৱিকোপেতুং ন ৱট্টতি. অকতপব্ভাৰে ৱম্মিকো উট্ঠিতো হোতি, যথাসুখং ৱিকোপেতুং ৱট্টতি. সচে অব্ভোকাসে উট্ঠহতি, ওমকচাতুমাসং ওৱট্ঠোযেৱ ৱট্টতি. ৰুক্খাদীসু আৰুড়্হউপচিকমত্তিকাযম্পি এসেৱ নযো. গণ্ডুপ্পাদগূথমূসিকুক্কৰগোকণ্টকাদীসুপি এসেৱ নযো. গোকণ্টকো নাম গাৱীনং খুৰচ্ছিন্নকদ্দমো ৱুচ্চতি. সচে পন হেট্ঠিমতলেন ভূমিসম্বন্ধো হোতি, একদিৱসম্পি ন ৱট্টতি. কসিতট্ঠানে নঙ্গলচ্ছিন্নমত্তিকাপিণ্ডং গণ্হন্তস্স এসেৱ নযো.

পুৰাণসেনাসনং হোতি অচ্ছদনং ৱা ৱিনট্ঠচ্ছদনং ৱা অতিৰেকচাতুমাসং ওৱট্ঠং জাতপথৱীসঙ্খ্যমেৱ গচ্ছতি, ততো অৱসেসং ছদনিট্ঠকং ৱা গোপানসীআদিকং উপকৰণং ৱা ‘‘ইট্ঠকং গণ্হামি, গোপানসিং ভিত্তিপাদং পদৰত্থৰণং পাসাদত্থম্ভং গণ্হামী’’তি সঞ্ঞায গণ্হিতুং ৱট্টতি, তেন সদ্ধিং মত্তিকা পততি, অনাপত্তি, ভিত্তিমত্তিকং গণ্হন্তস্স পন আপত্তি. সচে যা যা অতিন্তা, তং তং গণ্হাতি, অনাপত্তি. অন্তোগেহে মত্তিকাপুঞ্জো হোতি, তস্মিং একদিৱসং ওৱট্ঠে গেহং ছাদেন্তি. সচে সব্বো তিন্তো, চাতুমাসচ্চযেন জাতপথৱীযেৱ. অথস্স উপৰিভাগোযেৱ তিন্তো, অন্তো অতিন্তো, যত্তকং তিন্তং, তং কপ্পিযকাৰকেহি কপ্পিযৱোহাৰেন অপনামেত্ৱা সেসং যথাসুখং ৱড়ঞ্জেতুং ৱট্টতি উদকেন তেমিতত্তা. একাবদ্ধাযেৱ হি জাতপথৱী হোতি, ন ইতৰাতি. অব্ভোকাসে মত্তিকাপাকাৰো হোতি, অতিৰেকচাতুমাসং ওৱট্ঠো জাতপথৱীসঙ্খ্যং গচ্ছতি, তত্থ লগ্গপংসুং পন অল্লহত্থেন ছুপিত্ৱা গহেতুং ৱট্টতি. সচে ইট্ঠকপাকাৰো হোতি, যেভুয্যেনকঠলট্ঠানে তিট্ঠতি, যথাসুখং ৱিকোপেতুং ৱট্টতি. অব্ভোকাসে ঠিতমণ্ডপত্থম্ভং ইতো চিতো চ সঞ্চালেত্ৱা পথৱিং ৱিকোপেন্তেন গহেতুং ন ৱট্টতি, উজুকমেৱ উদ্ধৰিতুং ৱট্টতি. অঞ্ঞম্পি সুক্খৰুক্খং সুক্খখাণুকং ৱা গণ্হন্তস্স এসেৱ নযো.

৭৪. নৱকম্মত্থং থম্ভং ৱা পাসাণং ৱা ৰুক্খং ৱা দণ্ডকেহি উচ্চালেত্ৱা পৱট্টেন্তা গচ্ছন্তি, তত্থ জাতপথৱী ভিজ্জতি, সচে সুদ্ধচিত্তা পৱট্টেন্তি, অনাপত্তি. অথ পন তেন অপদেসেন পথৱিং ভিন্দিতুকামাযেৱ হোন্তি, আপত্তি. সাখাদীনি কড্ঢন্তানম্পি পথৱিযং দাৰূনি ফালেন্তানম্পি এসেৱ নযো. পথৱিযং অট্ঠিসূচিকণ্টকাদীসুপি যং কিঞ্চি আকোটেতুং ৱা পৱেসেতুং ৱা ন ৱট্টতি, ‘‘পস্সাৱধাৰায ৱেগেন পথৱিং ভিন্দিস্সামী’’তি এৱং পস্সাৱম্পি কাতুং ন ৱট্টতি. কৰোন্তস্স ভিজ্জতি, আপত্তি, ‘‘ৱিসমভূমিং সমং কৰিস্সামী’’তি সম্মজ্জনিযা ঘংসিতুম্পি ন ৱট্টতি. ৱত্তসীসেনেৱ হি সম্মজ্জিতব্বং. কেচি কত্তৰযট্ঠিযা ভূমিং কোট্টেন্তি, পাদঙ্গুট্ঠকেন ৱিলিখন্তি, ‘‘চঙ্কমিতট্ঠানং দস্সেস্সামা’’তি পুনপ্পুনং ভূমিং ভিন্দন্তা চঙ্কমন্তি, সব্বং ন ৱট্টতি, ৱীৰিযসম্পগ্গহত্থং পন সমণধম্মং কৰোন্তেন সুদ্ধচিত্তেন চঙ্কমিতুং ৱট্টতি. ‘‘হত্থং খোৱিস্সামা’’তি পথৱিযং ঘংসন্তি, ন ৱট্টতি, অঘংসন্তেন পন অল্লহত্থং পথৱিযং ঠপেত্ৱা ৰজং গহেতুং ৱট্টতি.

কেচি কণ্ডুকচ্ছুআদীহি আবাধিকা ছিন্নতটাদীসু অঙ্গপচ্চঙ্গানি ঘংসন্তি, ন ৱট্টতি. জাতপথৱিং দহতি ৱা দহাপেতি ৱা, পাচিত্তিযং, অন্তমসো পত্তম্পি পচন্তো যত্তকেসু ঠানেসু অগ্গিং দেতি ৱা দাপেতি ৱা, তত্তকানি পাচিত্তিযানি, তস্মা পত্তং পচন্তেনপি পুব্বে পক্কট্ঠানেযেৱ পচিতব্বো. অদড্ঢায পথৱিযা অগ্গিং ঠপেতুং ন ৱট্টতি, পত্তপচনকপালস্স পন উপৰি অগ্গিং ঠপেতুং ৱট্টতি. দাৰূনং উপৰি ঠপেতি, সো অগ্গি তানি দহন্তো গন্ত্ৱা পথৱিং দহতি, ন ৱট্টতি. ইট্ঠককপালাদীসুপি এসেৱ নযো. তত্ৰাপি হি ইট্ঠকাদীনংযেৱ উপৰি ঠপেতুং ৱট্টতি. কস্মা? তেসং অনুপাদানত্তা. ন হি তানি অগ্গিস্স উপাদানসঙ্খ্যং গচ্ছন্তি, সুক্খখাণুসুক্খৰুক্খাদীসুপি অগ্গিং দাতুং ন ৱট্টতি. সচে পন ‘‘পথৱিং অপ্পত্তমেৱ নিব্বাপেত্ৱা গমিস্সামী’’তি দেতি, ৱট্টতি. পচ্ছা নিব্বাপেতুং ন সক্কোতি, অৱিসযত্তা অনাপত্তি. তিণুক্কং গহেত্ৱা গচ্ছন্তো হত্থে ডয্হমানে ভূমিযং পাতেতি, অনাপত্তি. পতিতট্ঠানেযেৱ উপাদানং দত্ৱা অগ্গিং কাতুং ৱট্টতি. দড্ঢপথৱিযা চ যত্তকং ঠানং উসুমায অনুগতং, সব্বং ৱিকোপেতুং ৱট্টতি.

যো পন অজাননকো ভিক্খু অৰণিসহিতেন অগ্গিং নিব্বত্তেত্ৱা হত্থেন উক্খিপিত্ৱা ‘‘কিং কৰোমী’’তি ৱদতি, ‘‘জালেহী’’তি ৱত্তব্বো. ‘‘হত্থো ডয্হতী’’তি ৱদতি, ‘‘যথা ন ডয্হতি, তথা কৰোহী’’তি ৱত্তব্বো. ‘‘ভূমিযং পাতেহী’’তি পন ন ৱত্তব্বো. সচে হত্থে ডয্হমানে পাতেতি, ‘‘পথৱিং দহিস্সামী’’তি অপাতিতত্তা অনাপত্তি, পতিতট্ঠানে পন অগ্গিং কাতুং ৱট্টতি. ‘‘ইমস্স থম্ভস্স আৱাটং জান, মহামত্তিকং জান, থুসমত্তিকং জান, মহামত্তিকং দেহি, থুসমত্তিকং দেহি, মত্তিকং আহৰ, পংসুং আহৰ, মত্তিকায অত্থো, পংসুনা অত্থো, ইমস্স থম্ভস্স আৱাটং কপ্পিযং কৰোহি, ইমং মত্তিকং কপ্পিযং কৰোহি, ইমং পংসুং কপ্পিযং কৰোহী’’তি এৱং কপ্পিযৱোহাৰেন যং কিঞ্চি কাৰাপেতুং ৱট্টতি. অঞ্ঞৱিহিতো কেনচি সদ্ধিং কিঞ্চি কথেন্তো পাদঙ্গুট্ঠকেন কত্তৰযট্ঠিযা ৱা পথৱিং ৱিলিখন্তো তিট্ঠতি, এৱং অসতিযা ৱিলিখন্তস্স ভিন্দন্তস্স ৱা অনাপত্তি.

ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে

পথৱীখণনৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.