১৩. দানলক্খণাদিৱিনিচ্ছযকথা
৬৯. দানৱিস্সাসগ্গাহেহি লাভস্স পৰিণামনন্তি এত্থ তাৱ দানন্তি অত্তনো সন্তকস্স চীৱৰাদিপৰিক্খাৰস্স সদ্ধিৱিহাৰিকাদীসু যস্স কস্সচি দানং. তত্ৰিদং দানলক্খণং – ‘‘ইদং তুয্হং দেমি দদামি দজ্জামি ওণোজেমি পৰিচ্চজামি ৱিস্সজ্জামী’’তি ৱা ‘‘ইত্থন্নামস্স দেমি…পে… ৱিস্সজ্জামী’’তি ৱা ৱদতি, সম্মুখাপি পৰম্মুখাপি দিন্নংযেৱ হোতি. ‘‘তুয্হং গণ্হাহী’’তি ৱুত্তে ‘‘ময্হং গণ্হামী’’তি ৱদতি, সুদিন্নং সুগ্গহিতঞ্চ. ‘‘তৱ সন্তকং কৰোহি, তৱ সন্তকং হোতু, তৱ সন্তকং হোতী’’তি ৱুত্তে ‘‘মম সন্তকং কৰোমি, মম সন্তকং হোতু, মম সন্তকং কৰিস্সামী’’তি ৱদতি, দুদিন্নং দুগ্গহিতঞ্চ. নেৱ দাতা দাতুং জানাতি, ন ইতৰো গহেতুং, সচে পন ‘‘তৱ সন্তকং কৰোহী’’তি ৱুত্তে ‘‘সাধু, ভন্তে, ময্হং গণ্হামী’’তি গণ্হাতি, সুগ্গহিতং. সচে পন একো ‘‘ইদং চীৱৰং গণ্হাহী’’তি ৱদতি, ইতৰো ‘‘ন গণ্হামী’’তি ৱদতি, পুন সো ‘‘দিন্নং মযা তুয্হং, গণ্হাহী’’তি ৱদতি, ইতৰোপি ‘‘ন ময্হং ইমিনা অত্থো’’তি ৱদতি, ততো পুৰিমোপি ‘‘মযা দিন্ন’’ন্তি দসাহং অতিক্কামেতি, পচ্ছিমোপি ‘‘মযা পটিক্খিত্ত’’ন্তি, কস্স আপত্তীতি? ন কস্সচি. যস্স পন ৰুচ্চতি, তেন অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং. ‘‘ইত্থন্নামস্স দেহী’’তি দিন্নং যাৱ পৰস্স হত্থং ন পাপুণাতি, তাৱ যো পহিণতি, তস্সেৱ সন্তকং, ‘‘ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি দিন্নং পন যস্স পহীযতি, তস্স সন্তকং. তস্মা ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৱৰং পহিণতি ‘‘ইদং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স দেহী’’তি. সো অন্তৰামগ্গে যো পহিণতি, তস্স ৱিস্সাসা গণ্হাতি, সুগ্গহিতং. যস্স পহীযতি, তস্স ৱিস্সাসা গণ্হাতি, দুগ্গহিতং.
ভিক্খু (মহাৱ. ৩৭৮-৩৭৯) ভিক্খুস্স হত্থে চীৱৰং পহিণতি ‘‘ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স দেহী’’তি. সো অন্তৰামগ্গে সুণাতি ‘‘যো পহিণতি, সো কালকতো’’তি, তস্স মতকচীৱৰং অধিট্ঠাতি, স্ৱাধিট্ঠিতং. যস্স পহীযতি, তস্স ৱিস্সাসা গণ্হাতি, দুগ্গহিতং. ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৱৰং পহিণতি ‘‘ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স দেহী’’তি. সো অন্তৰামগ্গে সুণাতি ‘‘যস্স পহীযতি, সো কালকতো’’তি, তস্স মতকচীৱৰং অধিট্ঠাতি, দ্ৱাধিট্ঠিতং. যো পহিণতি, তস্স ৱিস্সাসা গণ্হাতি, সুগ্গহিতং. ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৱৰং পহিণতি ‘‘ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স দেহী’’তি. সো অন্তৰামগ্গে সুণাতি ‘‘উভো কালকতা’’তি, যো পহিণতি, তস্স মতকচীৱৰং অধিট্ঠাতি, স্ৱাধিট্ঠিতং. যস্স পহীযতি, তস্স মতকচীৱৰং অধিট্ঠাতি, দ্ৱাধিট্ঠিতং. ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৱৰং পহিণতি ‘‘ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি. সো অন্তৰামগ্গে যো পহিণতি, তস্স ৱিস্সাসা গণ্হাতি, দুগ্গহিতং. যস্স পহীযতি, তস্স ৱিস্সাসা গণ্হাতি, সুগ্গহিতং. ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৱৰং পহিণতি ‘‘ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি. সো অন্তৰামগ্গে সুণাতি ‘‘যো পহিণতি, সো কালকতো’’তি, তস্স মতকচীৱৰং অধিট্ঠাতি, দ্ৱাধিট্ঠিতং. যস্স পহীযতি, তস্স ৱিস্সাসা গণ্হাতি, সুগ্গহিতং. ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৱৰং পহিণতি ‘‘ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি. সো অন্তৰামগ্গে সুণাতি ‘‘যস্স পহীযতি, সো কালকতো’’তি, তস্স মতকচীৱৰং অধিট্ঠাতি, স্ৱাধিট্ঠিতং. যো পহিণতি, তস্স ৱিস্সাসা গণ্হাতি, দুগ্গহিতং. ভিক্খু ভিক্খুস্স হত্থে চীৱৰং পহিণতি ‘‘ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি. সো অন্তৰামগ্গে সুণাতি ‘‘উভো কালকতা’’তি. যো পহিণতি, তস্স মতকচীৱৰং অধিট্ঠাতি, দ্ৱাধিট্ঠিতং. যস্স পহীযতি, তস্স মতকচীৱৰং অধিট্ঠাতি, স্ৱাধিট্ঠিতং.
পৰিচ্চজিত্ৱা দিন্নং পুন কেনচি কাৰণেন কুপিতো আহৰাপেতুং ন লভতি. অত্তনা দিন্নম্পি হি চীৱৰং সকসঞ্ঞায অচ্ছিন্দতো নিস্সগ্গিযং, অঞ্ঞং পৰিক্খাৰং অন্তমসো সূচিম্পি অচ্ছিন্দতো দুক্কটং. সচে পন ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং ইদং সাৰুপ্প’’ন্তি সযমেৱ দেতি, গহেতুং ৱট্টতি. অথ পন ‘‘আৱুসো, মযং তুয্হং ‘ৱত্তপটিৱত্তং কৰিস্সতি, অম্হাকং সন্তিকে উপজ্ঝং গণ্হিস্সতি, ধম্মং পৰিযাপুণিস্সতী’তি চীৱৰং অদম্হা, সো দানি ত্ৱং ন ৱত্তং কৰোসি, ন উপজ্ঝং গণ্হাসি, ন ধম্মং পৰিযাপুণাসী’’তি এৱমাদীনি ৱুত্তো ‘‘ভন্তে, চীৱৰত্থায মঞ্ঞে ভণথ, ইদং ৱো চীৱৰ’’ন্তি দেতি, এৱম্পি ৱট্টতি. দিসাপক্কমন্তং ৱা পন দহৰং ‘‘নিৱত্তেথ ন’’ন্তি ভণতি, সো ন নিৱত্ততি, চীৱৰে গহেত্ৱা নিৰুন্ধথাতি, এৱঞ্চে নিৱত্ততি, সাধু. সচে ‘‘পত্তচীৱৰত্থায মঞ্ঞে তুম্হে ভণথ, গণ্হথ ন’’ন্তি দেতি, এৱম্পি ৱট্টতি. ৱিব্ভমন্তং ৱা দিস্ৱা ‘‘মযং তুয্হং ‘ৱত্তং কৰিস্সতী’তি পত্তচীৱৰং অদম্হা, সো দানি ত্ৱং ৱিব্ভমিত্ৱা চৰসী’’তি ৱদতি, ইতৰো ‘‘গণ্হথ তুম্হাকং পত্তচীৱৰ’’ন্তি দেতি, এৱম্পি ৱট্টতি. ‘‘মম সন্তিকে উপজ্ঝং গণ্হন্তস্সেৱ দেমি, অঞ্ঞত্থ গণ্হন্তস্স ন দেমি, ৱত্তং কৰোন্তস্সেৱ দেমি, অকৰোন্তস্স ন দেমি, ধম্মং পৰিযাপুণন্তস্সেৱ দেমি, অপৰিযাপুণন্তস্স ন দেমি, অৱিব্ভমন্তস্সেৱ দেমি, ৱিব্ভমন্তস্স ন দেমী’’তি এৱং পন দাতুং ন ৱট্টতি, দদতো দুক্কটং, আহৰাপেতুং পন ৱট্টতি, ৱিস্সজ্জেত্ৱা দিন্নং অচ্ছিন্দিত্ৱা গণ্হন্তো ভণ্ডগ্ঘেন কাৰেতব্বো. অযং তাৱ দানে ৱিনিচ্ছযো.
৭০. ৱিস্সাসগ্গাহলক্খণং পন ইমিনা সুত্তেন জানিতব্বং –
‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ৱিস্সাসং গহেতুং সন্দিট্ঠো চ হোতি, সম্ভত্তো চ, আলপিতো চ, জীৱতি চ, গহিতে চ অত্তমনো হোতী’’তি (মহাৱ. ৩৫৬).
তত্থ (পাৰা. অট্ঠ. ১.১৩১) সন্দিট্ঠোতি দিট্ঠমত্তকমিত্তো. সম্ভত্তোতি দড়্হমিত্তো. আলপিতোতি ‘‘মম সন্তকং যং ইচ্ছসি, তং গণ্হেয্যাসি, আপুচ্ছিত্ৱা গহণে কাৰণং নত্থী’’তি ৱুত্তো. জীৱতীতি অনুট্ঠানসেয্যায সযিতোপি যাৱজীৱিতিন্দ্ৰিযুপচ্ছেদং ন পাপুণাতি. গহিতে চ অত্তমনোতি গহিতে তুট্ঠচিত্তো হোতি. ‘‘এৱৰূপস্স সন্তকং গহিতে মে অত্তমনো ভৱিস্সতী’’তি জানন্তেন গহেতুং ৱট্টতি. অনৱসেসপৰিযাদানৱসেন চেতানি পঞ্চঙ্গানি ৱুত্তানি, ৱিস্সাসগ্গাহো পন তীহি অঙ্গেহি ৰুহতি সন্দিট্ঠো, জীৱতি, গহিতে অত্তমনো, সম্ভত্তো, জীৱতি, গহিতে অত্তমনো, আলপিতো, জীৱতি, গহিতে অত্তমনোতি. যো পন ন জীৱতি, ন চ গহিতে অত্তমনো হোতি, তস্স সন্তকং ৱিস্সাসগ্গাহেন গহিতম্পি পুন দাতব্বং. দদমানেন চ মতকধনং তাৱ যে তস্স ধনে ইস্সৰা গহট্ঠা ৱা পব্বজিতা ৱা, তেসং দাতব্বং. অনত্তমনস্স সন্তকং তস্সেৱ দাতব্বং, যো পন পঠমংযেৱ ‘‘সুট্ঠু কতং তযা মম সন্তকং গণ্হন্তেনা’’তি ৱচীভেদেন ৱা চিত্তুপ্পাদমত্তেন ৱা অনুমোদিত্ৱা পচ্ছা কেনচি কাৰণেন কুপিতো, পচ্চাহৰাপেতুং ন লভতি, যোপি অদাতুকামো, চিত্তেন পন অধিৱাসেতি, ন কিঞ্চি ৱদতি, সোপি পুন পচ্চাহৰাপেতুং ন লভতি. যো পন ‘‘মযা তুম্হাকং সন্তকং গহিতং ৱা পৰিভুত্তং ৱা’’তি ৱুত্তে ‘‘গহিতং ৱা হোতু পৰিভুত্তং ৱা, মযা পন তং কেনচিদেৱ কৰণীযেন ঠপিতং, তং পাকতিকং কাতুং ৱট্টতী’’তি ৱদতি, অযং পচ্চাহৰাপেতুং লভতি. অযং ৱিস্সাসগ্গাহে ৱিনিচ্ছযো.
৭১. লাভস্স পৰিণামনন্তি ইদং পন অঞ্ঞেসং অত্থায পৰিণতলাভস্স অত্তনো অঞ্ঞস্স ৱা পৰিণামনং সন্ধায ৱুত্তং. তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো (পাৰা. অট্ঠ. ২.৬৫৯-৬৬০) – সঙ্ঘস্স পৰিণতং সহধম্মিকানং ৱা গিহীনং ৱা অন্তমসো মাতুসন্তকম্পি ‘‘ইদং ময্হং দেহী’’তি সঙ্ঘস্স পৰিণতভাৱং ঞত্ৱা অত্তনো পৰিণামেত্ৱা গণ্হন্তস্স নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, ‘‘ইমস্স ভিক্খুনো দেহী’’তি এৱং অঞ্ঞস্স পৰিণামেন্তস্স সুদ্ধিকপাচিত্তিযং. তস্মা যোপি ৱস্সিকসাটিকসমযে মাতুঘৰেপি সঙ্ঘস্স পৰিণতং ৱস্সিকসাটিকং ঞত্ৱা অত্তনো পৰিণামেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, পৰস্স পৰিণামেতি, সুদ্ধিকপাচিত্তিযং. মনুস্সা ‘‘সঙ্ঘভত্তং কৰিস্সামা’’তি সপ্পিতেলাদীনি আহৰন্তি, গিলানো চেপি ভিক্খুসঙ্ঘস্স পৰিণতভাৱং ঞত্ৱা কিঞ্চি যাচতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযমেৱ. সচে পন সো ‘‘তুম্হাকং সপ্পিআদীনি আভতানি অত্থী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘আম, অত্থী’’তি ৱুত্তে ‘‘ময্হম্পি দেথা’’তি ৱদতি, ৱট্টতি. অথাপি নং কুক্কুচ্চাযন্তং উপাসকা ৱদন্তি ‘‘সঙ্ঘোপি অম্হেহি দিন্নমেৱ লভতি, গণ্হথ, ভন্তে’’তি, এৱম্পি ৱট্টতি.
একস্মিং ৱিহাৰে সঙ্ঘস্স পৰিণতং অঞ্ঞৱিহাৰং উদ্দিসিত্ৱা ‘‘অসুকস্মিং নাম ৱিহাৰে সঙ্ঘস্স দেথা’’তি পৰিণামেতি, ‘‘কিং সঙ্ঘস্স দানেন, চেতিযস্স পূজং কৰোথা’’তি এৱং চেতিযস্স ৱা পৰিণামেতি, দুক্কটং. চেতিযস্স পৰিণতং অঞ্ঞচেতিযস্স ৱা সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা পৰিণামেতি, দুক্কটমেৱ. নিযমেত্ৱা অঞ্ঞচেতিযস্স অত্থায ৰোপিতমালাৱচ্ছতো অঞ্ঞচেতিযম্হি পুপ্ফম্পি আৰোপেতুং ন ৱট্টতি, একস্স চেতিযস্স পন ছত্তং ৱা পটাকং ৱা আৰোপেত্ৱা ঠিতং দিস্ৱা সেসং অঞ্ঞচেতিযস্স দাপেতুং ৱট্টতি. অন্তমসো সুনখস্সপি পৰিণতং ‘‘ইমস্স সুনখস্স মা দেহি, এতস্স দেহী’’তি এৱং অঞ্ঞপুগ্গলস্স পৰিণামেতি, দুক্কটং. সচে পন দাযকা ‘‘মযং সঙ্ঘভত্তং কাতুকামা, চেতিযপূজং কাতুকামা, একস্স ভিক্খুনো পৰিক্খাৰং দাতুকামা, তুম্হাকং ৰুচিযা দস্সাম, ভণথ কত্থ দেমা’’তি ৱদন্তি, এৱং ৱুত্তে তেন ভিক্খুনা ‘‘যত্থ ইচ্ছথ, তত্থ দেথা’’তি ৱত্তব্বা. সচে পন কেৱলং ‘‘কত্থ দেমা’’তি পুচ্ছন্তি, ‘‘যত্থ তুম্হাকং দেয্যধম্মো পৰিভোগং ৱা লভেয্য, পটিসঙ্খাৰং ৱা লভেয্য, চিৰট্ঠিতিকো ৱা অস্স, যত্থ ৱা পন তুম্হাকং চিত্তং পসীদতি, তত্থ দেথা’’তি ৱত্তুং ৱট্টতি.
ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে
দানলক্খণাদিৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.