১২. ৰূপিযাদিপটিগ্গহণৱিনিচ্ছযকথা

৫৯. ৰূপিযাদিপটিগ্গহোতি জাতৰূপাদিপটিগ্গণ্হনং. তত্থ (পাৰা. অট্ঠ. ২.৫৮৩-৪) জাতৰূপং ৰজতং জাতৰূপমাসকো ৰজতমাসকোতি চতুব্বিধং নিস্সগ্গিযৱত্থু. তম্বলোহাদীহি কতো লোহমাসকো. সাৰদাৰুনা ৱা ৱেড়ুপেসিকায ৱা অন্তমসো তালপণ্ণেনপি ৰূপং ছিন্দিত্ৱা কতো দাৰুমাসকো. লাখায ৱা নিয্যাসেন ৱা ৰূপং সমুট্ঠাপেত্ৱা কতো জতুমাসকো. যো যো যত্থ যত্থ জনপদে যদা যদা ৱোহাৰং গচ্ছতি, অন্তমসো অট্ঠিমযোপি চম্মমযোপি ৰুক্খফলবীজমযোপি সমুট্ঠাপিতৰূপোপি অসমুট্ঠাপিতৰূপোপীতি অযং সব্বোপি ৰজতমাসকেনেৱ সঙ্গহিতো. মুত্তা মণি ৱেড়ুৰিযো সঙ্খো সিলা পৱাড়ং লোহিতঙ্কো মসাৰগল্লং সত্ত ধঞ্ঞানি দাসিদাসখেত্তৱত্থুপুপ্ফাৰামফলাৰামাদযোতি ইদং দুক্কটৱত্থু. তত্থ নিস্সগ্গিযৱত্থুং অত্তনো ৱা সঙ্ঘগণপুগ্গলচেতিযানং ৱা অত্থায সম্পটিচ্ছিতুং ন ৱট্টতি. অত্তনো অত্থায সম্পটিচ্ছতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং হোতি, সেসানং অত্থায দুক্কটং. দুক্কটৱত্থুং সব্বেসম্পি অত্থায সম্পটিচ্ছতো দুক্কটমেৱ.

তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো (পাৰা. অট্ঠ. ২.৫৩৮-৯) – সচে কোচি জাতৰূপৰজতং আহৰিত্ৱা ‘‘ইদং সঙ্ঘস্স দম্মি, আৰামং ৱা কৰোথ চেতিযং ৱা ভোজনসালাদীনং ৱা অঞ্ঞতৰ’’ন্তি ৱদতি, ইদং সম্পটিচ্ছিতুং ন ৱট্টতি. সচে পন ‘‘নযিদং ভিক্খূনং সম্পটিচ্ছিতুং ৱট্টতী’’তি পটিক্খিত্তে ‘‘ৱড্ঢকীনং ৱা কম্মকাৰানং ৱা হত্থে ভৱিস্সতি, কেৱলং তুম্হে সুকতদুক্কটং জানাথা’’তি ৱত্ৱা তেসং হত্থে দত্ৱা পক্কমতি, ৱট্টতি. অথাপি ‘‘মম মনুস্সানং হত্থে ভৱিস্সতি, ময্হমেৱ ৱা হত্থে ভৱিস্সতি, কেৱলং তুম্হে যং যস্স দাতব্বং, তদত্থায পেসেথা’’তি ৱদতি, এৱম্পি ৱট্টতি. সচে পন সংঘং ৱা গণং ৱা পুগ্গলং ৱা অনামসিত্ৱা ‘‘ইদং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং চেতিযস্স দেম, ৱিহাৰস্স দেম, নৱকম্মস্স দেমা’’তি ৱদন্তি, পটিক্খিপিতুং ন ৱট্টতি, ‘‘ইমে ইদং ভণন্তী’’তি কপ্পিযকাৰকানং আচিক্খিতব্বং. ‘‘চেতিযাদীনং অত্থায তুম্হে গহেত্ৱা ঠপেত্ৱা’’তি ৱুত্তে পন ‘‘অম্হাকং গহেতুং ন ৱট্টতী’’তি পটিক্খিপিতব্বং.

সচে পন কোচি বহুং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং আনেত্ৱা ‘‘ইদং সংঘস্স দম্মি, চত্তাৰো পচ্চযে পৰিভুঞ্জথা’’তি ৱদতি, তঞ্চে সংঘো সম্পটিচ্ছতি, পটিগ্গহণেপি পৰিভোগেপি আপত্তি. তত্ৰ চেকো ভিক্খু ‘‘নযিদং কপ্পতী’’তি পটিক্খিপতি, উপাসকো চ ‘‘যদিন কপ্পতি, ময্হমেৱ ভৱিস্সতী’’তি তং আদায গচ্ছতি. সো ভিক্খু ‘‘তযা সংঘস্স লাভন্তৰাযো কতো’’তি ন কেনচি কিঞ্চি ৱত্তব্বো. যো হি তং চোদেতি, স্ৱেৱ সাপত্তিকো হোতি. তেন পনেকেন বহূ অনাপত্তিকা কতা. সচে পন ভিক্খূহি ‘‘ন ৱট্টতী’’তি পটিক্খিত্তে ‘‘কপ্পিযকাৰকানং ৱা হত্থে ভৱিস্সতি, মম পুৰিসানং ৱা ময্হং ৱা হত্থে ভৱিস্সতি, কেৱলং তুম্হে পচ্চযে পৰিভুঞ্জথা’’তি ৱদতি, ৱট্টতি.

চতুপচ্চযত্থায চ দিন্নং যেন যেন পচ্চযেন অত্থো হোতি, তং তদত্থং উপনেতব্বং. চিৱৰত্থায দিন্নং চীৱৰেযেৱ উপনেতব্বং. সচে চীৱৰেন তাদিসো অত্থো নত্থি, পিণ্ডপাতাদীহি সংঘো কিলমতি, সংঘসুট্ঠুতায অপলোকেত্ৱা তদত্থাযপি উপনেতব্বং. এস নযো পিণ্ডপাতগিলানপচ্চযত্থায দিন্নেপি. সেনাসনত্থায দিন্নং পন সেনাসনস্স গৰুভণ্ডত্তা সেনাসনেযেৱ উপনেতব্বং. সচে পন ভিক্খূসু সেনাসনং ছড্ডেত্ৱা গতেসু সেনাসনং ৱিনস্সতি, ঈদিসে কালে সেনাসনং ৱিস্সজ্জেত্ৱাপি ভিক্খূনং পৰিভোগো অনুঞ্ঞাতো, তস্মা সেনাসনজগ্গনত্থং মূলচ্ছেজ্জং অকত্ৱা যাপনমত্তং পৰিভুঞ্জিতব্বং.

৬০. সচে কোচি ‘‘ময্হং তিসস্সসম্পাদনকং মহাতড়াকং অত্থি, তং সংঘস্স দম্মী’’তি ৱদতি, তঞ্চে সংঘো সম্পটিচ্ছতি, পটিগ্গহণেপি পৰিভোগেপি আপত্তিযেৱ. যো পন তং পটিক্খিপতি, সো পুৰিমনযেনেৱ ন কেনচি কিঞ্চি ৱত্তব্বো. যো হি তং চোদেতি, স্ৱেৱ সাপত্তিকো হোতি. তেন পনেকেন বহূ অনাপত্তিকা কতা. যো পন ‘‘তাদিসংযেৱ তড়াকং দম্মী’’তি ৱত্ৱা ভিক্খূহি ‘‘ন ৱট্টতী’’তি পটিক্খিত্তো ৱদতি ‘‘অসুকঞ্চ অসুকঞ্চ সঙ্ঘস্স তড়াকং অত্থি, তং কথং ৱট্টতী’’তি. সো ৱত্তব্বো ‘‘কপ্পিযং কত্ৱা দিন্নং ভৱিস্সতী’’তি. কথং দিন্নং কপ্পিযং হোতীতি. ‘‘চত্তাৰো পচ্চযে পৰিভুঞ্জথা’’তি ৱত্ৱা দিন্নন্তি. সো সচে ‘‘সাধু, ভন্তে চত্তাৰো পচ্চযে পৰিভুঞ্জথা’’তি দেতি, ৱট্টতি. অথাপি ‘‘তড়াকং গণ্হথা’’তি ৱত্ৱা ‘‘ন ৱট্টতী’’তি পটিক্খিত্তো ‘‘কপ্পিযকাৰকো অত্থী’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘নত্থী’’তি ৱুত্তে ‘‘ইদং অসুকো নাম ৱিচাৰেস্সতি, অসুকস্স ৱা হত্থে ময্হং ৱা হত্থে ভৱিস্সতি, সঙ্ঘো কপ্পিযভণ্ডং পৰিভুঞ্জতূ’’তি ৱদতি, ৱট্টতি. সচেপি ‘‘ন ৱট্টতী’’তি পটিক্খিত্তো ‘‘উদকং পৰিভুঞ্জিস্সতি, ভণ্ডকং ধোৱিস্সতি, মিগপক্খিনো পিৱিস্সন্তী’’তি ৱদতি, এৱম্পি ৱট্টতি. অথাপি ‘‘ন ৱট্টতী’’তি পটিক্খিত্তো ৱদতি ‘‘কপ্পিযসীসেন গণ্হথা’’তি. ‘‘সাধু উপাসক, সঙ্ঘো পানীযং পিৱিস্সতি, ভণ্ডকং ধোৱিস্সতি, মিগপক্খিনো পিৱিস্সন্তী’’তি ৱত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. অথাপি ‘‘মম তড়াকং ৱা পোক্খৰণিং ৱা সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱুত্তে ‘‘সাধু উপাসক, সঙ্ঘো পানীযং পিৱিস্সতী’’তিআদীনি ৱত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতিযেৱ.

যদি পন ভিক্খূহি হত্থকম্মং যাচিত্ৱা সহত্থেন চ কপ্পিযপথৱিং খণিত্ৱা উদকপৰিভোগত্থায তড়াকং কাৰিতং হোতি, তঞ্চে নিস্সায সস্সং নিপ্ফাদেত্ৱা মনুস্সা ৱিহাৰে কপ্পিযভণ্ডং দেন্তি, ৱট্টতি. অথ মনুস্সা এৱ সঙ্ঘস্স উপকাৰত্থায সঙ্ঘিকভূমিং খণিত্ৱা তং নিস্সায নিপ্ফন্নসস্সতো কপ্পিযভণ্ডং দেন্তি, এতম্পি ৱট্টতি. ‘‘অম্হাকং একং কপ্পিযকাৰকং ঠপেথা’’তি ৱুত্তে চ ঠপেতুম্পি লব্ভতি. অথ তে মনুস্সা ৰাজবলিনা উপদ্দুতা পক্কমন্তি, অঞ্ঞে পটিপজ্জন্তি, ন চ ভিক্খূনং কিঞ্চি দেন্তি, উদকং ৱাৰেতুং লব্ভতি, তঞ্চ খো কসিকম্মকালেযেৱ, ন সস্সকালে. সচে তে ৱদন্তি ‘‘ননু, ভন্তে, পুব্বেপি মনুস্সা ইমং নিস্সায সস্সং অকংসূ’’তি, ততো ৱত্তব্বা ‘‘তে সঙ্ঘস্স ইমঞ্চ ইমঞ্চ উপকাৰং অকংসু, ইদঞ্চিদঞ্চ কপ্পিযভণ্ডকং অদংসূ’’তি. সচে তে ৱদন্তি ‘‘মযম্পি দস্সামা’’তি, এৱম্পি ৱট্টতি.

সচে পন কোচি অব্যত্তো অকপ্পিযৱোহাৰেন তড়াকং পটিগ্গণ্হাতি ৱা কাৰেতি ৱা, তং ভিক্খূহি ন পৰিভুঞ্জিতব্বং, তং নিস্সায লদ্ধকপ্পিযভণ্ডম্পি অকপ্পিযমেৱ. সচে ভিক্খূহি পৰিচ্চত্তভাৱং ঞত্ৱা সামিকো ৱা তস্স পুত্তধীতৰো ৱা অঞ্ঞো ৱা কোচি ৱংসে উপ্পন্নো পুন কপ্পিযৱোহাৰেন দেতি, ৱট্টতি. পচ্ছিন্নে কুলৱংসে যো তস্স জনপদস্স সামিকো, সো অচ্ছিন্দিত্ৱা কপ্পিযৱোহাৰেন পুন দেতি চিত্তলপব্বতে ভিক্খুনা নীহটউদকৱাহকং অড়নাগৰাজমহেসী ৱিয, এৱম্পি ৱট্টতি. কপ্পিযৱোহাৰেপি উদকৱসেন পটিগ্গহিততড়াকে সুদ্ধচিত্তানং মত্তিকুদ্ধৰণপাড়িবন্ধনাদীনি চ কাতুং ৱট্টতি. তং নিস্সায পন সস্সং কৰোন্তে দিস্ৱা কপ্পিযকাৰকং ঠপেতুং ন ৱট্টতি. যদি তে সযমেৱ কপ্পিযভণ্ডং দেন্তি, গহেতব্বং. নো চে দেন্তি, ন চোদেতব্বং. পচ্চযৱসেন পটিগ্গহিততড়াকে কপ্পিযকাৰকং ঠপেতুং ৱট্টতি, মত্তিকুদ্ধৰণপাড়িবন্ধনাদীনি কাৰেতুং ন ৱট্টতি. সচে কপ্পিযকাৰকা সযমেৱ কৰোন্তি, ৱট্টতি. অব্যত্তেন পন লজ্জিভিক্খুনা কাৰাপিতেসু কিঞ্চাপি পটিগ্গহণং কপ্পিযং, ভিক্খুস্স পন পযোগপচ্চযা উপ্পন্নেন মিস্সত্তা ৱিসগতপিণ্ডপাতো ৱিয অকপ্পিযমংসৰসমিস্সভোজনং ৱিয চ দুব্বিনিভোগং হোতি, সব্বেসং অকপ্পিযমেৱ.

৬১. সচে পন উদকস্স ওকাসো অত্থি, তড়াকস্স পাড়ি থিৰা, ‘‘যথা বহুং উদকং গণ্হাতি, এৱং কৰোহি, তীৰসমীপে উদকং কৰোহী’’তি এৱং উদকমেৱ ৱিচাৰেতি, ৱট্টতি. উদ্ধনে অগ্গিং ন পাতেন্তি, ‘‘উদককম্মং লব্ভতু উপাসকা’’তি ৱত্তুং ৱট্টতি, ‘‘সস্সং কত্ৱা আহৰথা’’তি ৱত্তুং পন ন ৱট্টতি. সচে পন তড়াকে অতিবহুং উদকং দিস্ৱা পস্সতো ৱা পিট্ঠিতো ৱা মাতিকং নীহৰাপেতি, ৱনং ছিন্দাপেত্ৱা কেদাৰে কাৰাপেতি, পোৰাণকেদাৰেসু ৱা পকতিভাগং অগ্গহেত্ৱা অতিৰেকং গণ্হাতি, নৱসস্সে ৱা অপৰিচ্ছিন্নভাগে ‘‘এত্তকে কহাপণে দেথা’’তি কহাপণে উট্ঠাপেতি, সব্বেসং অকপ্পিযং.

যো পন ‘‘কসথ ৱপথা’’তি অৱত্ৱা ‘‘এত্তকায ভূমিযা এত্তকো নাম ভাগো’’তি এৱং ভূমিং ৱা পতিট্ঠাপেতি, ‘‘এত্তকে ভূমিভাগে অম্হেহি সস্সং কতং, এত্তকং নাম ভাগং গণ্হথা’’তি ৱদন্তেসু কস্সকেসু ভূমিপ্পমাণগহণত্থং ৰজ্জুযা ৱা দণ্ডেন ৱা মিনাতি, খলে ৱা ঠত্ৱা ৰক্খতি, খলতো ৱা নীহৰাপেতি, কোট্ঠাগাৰে ৱা পটিসামেতি, তস্সেৱ তং অকপ্পিযং. সচে কস্সকা কহাপণে আহৰিত্ৱা ‘‘ইমে সঙ্ঘস্স আহটা’’তি ৱদন্তি, অঞ্ঞতৰো চ ভিক্খু ‘‘ন সঙ্ঘো কহাপণে খাদতী’’তি সঞ্ঞায ‘‘এত্তকেহি কহাপণেহি সাটকে আহৰথ, এত্তকেহি যাগুআদীনি সম্পাদেথা’’তি ৱদতি, যং তে আহৰন্তি, তং সব্বেসং অকপ্পিযং. কস্মা? কহাপণানং ৱিচাৰিতত্তা. সচে ধঞ্ঞং আহৰিত্ৱা ‘‘ইদং সঙ্ঘস্স আহট’’ন্তি ৱদন্তি, অঞ্ঞতৰো চ ভিক্খু পুৰিমনযেনেৱ ‘‘এত্তকেহি ৱীহীহি ইদঞ্চিদঞ্চ আহৰথা’’তি ৱদতি, যং তে আহৰন্তি, তং তস্সেৱ অকপ্পিযং. কস্মা? ধঞ্ঞস্স ৱিচাৰিতত্তা. সচে তণ্ডুলং ৱা অপৰণ্ণং ৱা আহৰিত্ৱা ‘‘ইদং সঙ্ঘস্স আহট’’ন্তি ৱদন্তি, অঞ্ঞতৰো চ ভিক্খু পুৰিমনযেনেৱ ‘‘এত্তকেহি তণ্ডুলেহি ইদঞ্চিদঞ্চ আহৰথা’’তি ৱদতি, যং তে আহৰন্তি, তং সব্বেসং কপ্পিযং. কস্মা? কপ্পিযানং তণ্ডুলাদীনং ৱিচাৰিতত্তা. কযৱিক্কযেপি অনাপত্তি কপ্পিযকাৰকস্স আচিক্খিতত্তা.

৬২. পুব্বে পন চিত্তলপব্বতে একো ভিক্খু চতুসালদ্ৱাৰে ‘‘অহো ৱত স্ৱে সঙ্ঘস্স এত্তকপ্পমাণে পূৱে পচেয্যু’’ন্তি আৰামিকানং সঞ্ঞাজননত্থং ভূমিযং মণ্ডলং অকাসি. তং দিস্ৱা ছেকো আৰামিকো তথেৱ কত্ৱা দুতিযদিৱসে ভেৰিযা আকোটিতায সন্নিপতিতে সঙ্ঘে পূৱং গহেত্ৱা সঙ্ঘত্থেৰং আহ – ‘‘ভন্তে, অম্হেহি ইতো পুব্বে নেৱ পিতূনং, ন পিতামহানং এৱৰূপং সুতপুব্বং, একেন অয্যেন চতুসালদ্ৱাৰে পূৱত্থায সঞ্ঞা কতা, ইতো দানি পভুতি অয্যা অত্তনো অত্তনো চিত্তানুৰূপং ৱদন্তু, অম্হাকম্পি ফাসুৱিহাৰো ভৱিস্সতী’’তি. মহাথেৰো ততোৱ নিৱত্তি, একভিক্খুনাপি পূৱো ন গহিতো. এৱং পুব্বে তত্ৰুপ্পাদং ন পৰিভুঞ্জিংসু. তস্মা –

সল্লেখং অচ্চজন্তেন, অপ্পমত্তেন ভিক্খুনা;

কপ্পিযেপি ন কাতব্বা, আমিসত্থায লোলতাতি. (পাৰা. অট্ঠ. ২.৫৩৮-৯);

যো চাযং তড়াকে ৱুত্তো, পোক্খৰণীউদকৱাহকমাতিকাদীসুপি এসেৱ নযো.

৬৩. পুব্বণ্ণাপৰণ্ণউচ্ছুফলাফলাদীনং ৱিৰুহনট্ঠানং যং কিঞ্চি খেত্তং ৱা ৱত্থুং ৱা ‘‘দম্মী’’তি ৱুত্তেপি ‘‘ন ৱট্টতী’’তি পটিক্খিপিত্ৱা তড়াকে ৱুত্তনযেনেৱ যদা কপ্পিযৱোহাৰেন ‘‘চতুপচ্চযপৰিভোগত্থায দম্মী’’তি ৱদতি, তদা সম্পটিচ্ছিতব্বং, ‘‘ৱনং দম্মি অৰঞ্ঞং দম্মী’’তি ৱুত্তে পন ৱট্টতি. সচে মনুস্সা ভিক্খূহি অনাণত্তাযেৱ তত্থ ৰুক্খে ছিন্দিত্ৱা অপৰণ্ণাদীনি সম্পাদেত্ৱা ভিক্খূনং ভাগং দেন্তি, ৱট্টতি, অদেন্তা ন চোদেতব্বা. সচে কেনচিদেৱ অন্তৰাযেন তেসু পক্কন্তেসু অঞ্ঞে কৰোন্তি, ন চ ভিক্খূনং কিঞ্চি দেন্তি, তে ৱাৰেতব্বা. সচে ৱদন্তি ‘‘ননু, ভন্তে, পুব্বে মনুস্সা ইধ সস্সানি অকংসূ’’তি, ততো ৱত্তব্বা ‘‘তে সঙ্ঘস্স ইদঞ্চিদঞ্চ কপ্পিযভণ্ডং অদংসূ’’তি. সচে ৱদন্তি ‘‘মযম্পি দস্সামা’’তি, এৱং ৱট্টতি.

কিঞ্চি সস্সুট্ঠানকং ভূমিপ্পদেসং সন্ধায ‘‘সীমং দেমা’’তি ৱদন্তি, ৱট্টতি. সীমপৰিচ্ছেদনত্থং পন থম্ভা ৱা পাসাণা ৱা সযং ন ঠপেতব্বা, ভূমি নাম অনগ্ঘা, অপ্পকেনপি পাৰাজিকো ভৱেয্য. আৰামিকানং পন ৱত্তব্বং ‘‘ইমিনা ঠানেন অম্হাকং সীমা গতা’’তি. সচেপি হি তে অধিকং গণ্হন্তি, পৰিযাযেন কথিতত্তা অনাপত্তি. যদি পন ৰাজৰাজমহামত্তাদযো সযমেৱ থম্ভে ঠপাপেত্ৱা ‘‘চত্তাৰো পচ্চযে পৰিভুঞ্জথা’’তি দেন্তি, ৱট্টতিযেৱ.

সচে কোচি অন্তোসীমাযং তড়াকং ৱা খণতি, ৱিহাৰমজ্ঝেন ৱা মাতিকং নেতি, চেতিযঙ্গণবোধিযঙ্গণাদীনি দুস্সন্তি, ৱাৰেতব্বো. সচে সঙ্ঘো কিঞ্চি লভিত্ৱা আমিসগৰুকতায ন ৱাৰেতি, একো ভিক্খু ৱাৰেতি, সোৱ ভিক্খু ইস্সৰো. সচে একো ভিক্খু ন ৱাৰেতি ‘‘নেথ তুম্হে’’তি, তেসংযেৱ পক্খো হোতি. সঙ্ঘো ৱাৰেতি, সঙ্ঘোৱ ইস্সৰো. সঙ্ঘিকেসু হি কম্মেসু যো ধম্মকম্মং কৰোতি, সোৱ ইস্সৰো. সচে ৱাৰিযমানোপি কৰোতি, হেট্ঠা গহিতং পংসুং হেট্ঠা পক্খিপিত্ৱা, উপৰি গহিতং পংসুং উপৰি পক্খিপিত্ৱা পূৰেতব্বা.

সচে কোচি যথাজাতমেৱ উচ্ছুং ৱা অপৰণ্ণং ৱা অলাবুকুম্ভণ্ডাদিকং ৱা ৱল্লিফলং দাতুকামো ‘‘এতং সব্বং উচ্ছুখেত্তং অপৰণ্ণৱত্থুং ৱল্লিফলাৱাটং দম্মী’’তি ৱদতি, সহ ৱত্থুনা পৰামট্ঠত্তা ন ৱট্টতীতি মহাসুমত্থেৰো আহ. মহাপদুমত্থেৰো পন ‘‘অভিলাপমত্তমেতং, সামিকানংযেৱ হি সো ভূমিভাগো, তস্মা ৱট্টতী’’তি আহ. ‘‘দাসং দম্মী’’তি ৱদতি, ন ৱট্টতি. ‘‘আৰামিকং দম্মি, ৱেয্যাৱচ্চকৰং দম্মি, কপ্পিযকাৰকং দম্মী’’তি ৱুত্তে ৱট্টতি. সচে আৰামিকো পুৰেভত্তম্পি পচ্ছাভত্তম্পি সঙ্ঘস্সেৱ কম্মং কৰোতি, সামণেৰস্স ৱিয সব্বং ভেসজ্জং পটিজগ্গনম্পি তস্স কাতব্বং. সচে পুৰেভত্তমেৱ সঙ্ঘস্স কম্মং কৰোতি, পচ্ছাভত্তং অত্তনো কৰোতি, সাযং নিৱাপো ন দাতব্বো. যেপি পঞ্চদিৱসৱাৰেন ৱা পক্খৱাৰেন ৱা সঙ্ঘস্স কম্মং কত্ৱা সেসকালে অত্তনো কম্মং কৰোন্তি, তেসম্পি কৰণকালেযেৱ ভত্তঞ্চ নিৱাপো চ দাতব্বো. সচে সঙ্ঘস্স কম্মং নত্থি, অত্তনোযেৱ কম্মং কত্ৱা জীৱন্তি, তে চে হত্থকম্মমূলং আনেত্ৱা দেন্তি, গহেতব্বং. নো চে দেন্তি, ন কিঞ্চি ৱত্তব্বা. যং কিঞ্চি ৰজকদাসম্পি পেসকাৰদাসম্পি আৰামিকনামেন সম্পটিচ্ছিতুং ৱট্টতি.

সচে ‘‘গাৱো দেমা’’তি ৱদন্তি, ‘‘ন ৱট্টতী’’তি পটিক্খিপিতব্বা. ইমা গাৱো কুতোতি. পণ্ডিতেহি পঞ্চগোৰসপৰিভোগত্থায দিন্নাতি. ‘‘মযম্পি পঞ্চগোৰসপৰিভোগত্থায দেমা’’তি ৱুত্তে ৱট্টন্তি. অজিকাদীসুপি এসেৱ নযো. ‘‘হত্থিং দেম, অস্সং, মহিংসং, কুক্কুটং, সূকৰং দেমা’’তি ৱদন্তি, সম্পটিচ্ছিতুং ন ৱট্টতি. সচে কেচি মনুস্সা ‘‘অপ্পোস্সুক্কা, ভন্তে, তুম্হে হোথ, মযং ইমে গহেত্ৱা তুম্হাকং কপ্পিযভণ্ডং দস্সামা’’তি গণ্হন্তি, ৱট্টতি. কুক্কুটসূকৰে ‘‘সুখং জীৱন্তূ’’তি অৰঞ্ঞে ৱিস্সজ্জাপেতুং ৱট্টতি. ‘‘ইমং তড়াকং, ইমং খেত্তং, ইমং ৱত্থুং ৱিহাৰস্স দেমা’’তি ৱুত্তে পটিক্খিপিতুং ন লব্ভতি.

৬৪. সচে কোচি ভিক্খুং উদ্দিস্স দূতেন হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণাদিচীৱৰচেতাপন্নং পহিণেয্য ‘‘ইমিনা চীৱৰচেতাপন্নেন চীৱৰং চেতাপেত্ৱা ইত্থন্নামং ভিক্খুং চীৱৰেন অচ্ছাদেহী’’তি, সো চে দূতো তং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱদেয্য ‘‘ইদং খো, ভন্তে, আযস্মন্তং উদ্দিস্স চীৱৰচেতাপন্নং আভতং, পটিগ্গণ্হতু আযস্মা চীৱৰচেতাপন্ন’’ন্তি, তেন ভিক্খুনা সো দূতো এৱমস্স ৱচনীযো ‘‘ন খো মযং, আৱুসো, চীৱৰচেতাপন্নং পটিগ্গণ্হাম, চীৱৰঞ্চ খো মযং পটিগ্গণ্হাম কালেন কপ্পিয’’ন্তি. সো চে দূতো তং ভিক্খুং এৱং ৱদেয্য ‘‘অত্থি পনাযস্মতো কোচি ৱেয্যাৱচ্চকৰো’’তি, চীৱৰত্থিকেন ভিক্খুনা ৱেয্যাৱচ্চকৰো নিদ্দিসিতব্বো আৰামিকো ৱা উপাসকো ৱা ‘‘এসো খো, আৱুসো, ভিক্খূনং ৱেয্যাৱচ্চকৰো’’তি. ন ৱত্তব্বো ‘‘তস্স দেহী’’তি ৱা ‘‘সো ৱা নিক্খিপিস্সতি, সো ৱা পৰিৱত্তেস্সতি, সো ৱা চেতাপেস্সতী’’তি. সো চে দূতো তং ৱেয্যাৱচ্চকৰং সঞ্ঞাপেত্ৱা তং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱদেয্য ‘‘যং খো, ভন্তে, আযস্মা ৱেয্যাৱচ্চকৰং নিদ্দিসি, আণত্তো সো মযা, উপসঙ্কমতু আযস্মা কালেন, চীৱৰেন তং অচ্ছাদেস্সতী’’তি. চীৱৰত্থিকেন ভিক্খুনা ৱেয্যাৱচ্চকৰো উপসঙ্কমিত্ৱা দ্ৱত্তিক্খত্তুং চোদেতব্বো সাৰেতব্বো ‘‘অত্থো মে, আৱুসো, চীৱৰেনা’’তি. ন ৱত্তব্বো ‘‘দেহি মে চীৱৰং, আহৰ মে চীৱৰং, পৰিৱত্তেহি মে চীৱৰং, চেতাপেহি মে চীৱৰ’’ন্তি. সচে দ্ৱত্তিক্খত্তুং চোদযমানো সাৰযমানো তং চীৱৰং অভিনিপ্ফাদেতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে অভিনিপ্ফাদেতি, তত্থ গন্ত্ৱা চতুক্খত্তুং পঞ্চক্খত্তুং ছক্খত্তুপৰমং তুণ্হীভূতেন উদ্দিস্স ঠাতব্বং, ন আসনে নিসীদিতব্বং, ন আমিসং পটিগ্গহেতব্বং, ন ধম্মো ভাসিতব্বো. ‘‘কিং কাৰণা আগতোসী’’তি পুচ্ছিযমানেন ‘‘জানাহি, আৱুসো’’তি এত্তকমেৱ ৱত্তব্বং.

সচে আসনে ৱা নিসীদতি, আমিসং ৱা পটিগ্গণ্হাতি, ধম্মং ৱা ভাসতি, ঠানং ভঞ্জতি. সচে চতুক্খত্তুং চোদেতি, চতুক্খত্তুং ঠাতব্বং. পঞ্চক্খত্তুং চোদেতি, দ্ৱিক্খত্তুং ঠাতব্বং. ছক্খত্তুং চোদেতি, ন ঠাতব্বং. একায হি চোদনায ঠানদ্ৱযং ভঞ্জতি. যথা ছক্খত্তুং চোদেত্ৱা ন ঠাতব্বং, এৱং দ্ৱাদসক্খত্তুং ঠত্ৱা ন চোদেতব্বং. তস্মা সচে চোদেতিযেৱ ন তিট্ঠতি, ছ চোদনা লব্ভন্তি. সচে তিট্ঠতিযেৱ ন চোদেতি, দ্ৱাদস ঠানানি লব্ভন্তি. সচে চোদেতিপি তিট্ঠতিপি, একায চোদনায দ্ৱে ঠানানি হাপেতব্বানি. তত্থ যো একদিৱসমেৱ পুনপ্পুনং গন্ত্ৱা ছক্খত্তুং চোদেতি, সকিংযেৱ ৱা গন্ত্ৱা ‘‘অত্থো মে, আৱুসো, চীৱৰেনা’’তি ছক্খত্তুং ৱদতি, তত্থ একদিৱসমেৱ পুনপ্পুনং গন্ত্ৱা দ্ৱাদসক্খত্তুং তিট্ঠতি, সকিমেৱ ৱা গন্ত্ৱা তত্ৰ তত্ৰ ঠানে তিট্ঠতি, সোপি সব্বচোদনাযো সব্বট্ঠানানি চ ভঞ্জতি, কো পন ৱাদো নানাদিৱসেসু. ততো চে উত্তৰি ৱাযমমানো তং চীৱৰং অভিনিপ্ফাদেতি, পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. নো চে সক্কোতি তং অভিনিপ্ফাদেতুং, যতো ৰাজতো ৰাজমহামত্ততো ৱা অস্স ভিক্খুনো তং চীৱৰচেতাপন্নং আনীতং, তস্স সন্তিকং সামং ৱা গন্তব্বং, দূতো ৱা পাহেতব্বো ‘‘যং খো তুম্হে আযস্মন্তো ভিক্খুং উদ্দিস্স চীৱৰচেতাপন্নং পহিণিত্থ, ন তং তস্স ভিক্খুনো কিঞ্চি অত্থং অনুভোতি, যুঞ্জন্তাযস্মন্তো সকং, মা তুম্হাকং সন্তকং ৱিনস্সতূ’’তি. অযং তত্থ সামীচি. যো পন নেৱ সামং গচ্ছতি, ন দূতং পাহেতি, ৱত্তভেদে দুক্কটং আপজ্জতি.

৬৫. কিং পন (পাৰা. অট্ঠ. ২.৫৩৮-৯) সব্বকপ্পিযকাৰকেসু এৱং পটিপজ্জিতব্বন্তি? ন পটিপজ্জিতব্বং. অযঞ্হি কপ্পিযকাৰকো নাম সঙ্খেপতো দুৱিধো নিদ্দিট্ঠো অনিদ্দিট্ঠো চ. তত্থ নিদ্দিট্ঠো দুৱিধো ভিক্খুনা নিদ্দিট্ঠো দূতেন নিদ্দিট্ঠোতি. অনিদ্দিট্ঠোপি দুৱিধো মুখৱেৱটিককপ্পিযকাৰকো পৰম্মুখকপ্পিযকাৰকোতি. তেসু ভিক্খুনা নিদ্দিট্ঠো সম্মুখাসম্মুখৱসেন চতুব্বিধো হোতি, তথা দূতেন নিদ্দিট্ঠোপি. কথং? ইধেকচ্চো ভিক্খুস্স চীৱৰত্থায দূতেন অকপ্পিযৱত্থুং পহিণতি, দূতো তং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘ইদং, ভন্তে, ইত্থন্নামেন তুম্হাকং চীৱৰত্থায পহিতং, গণ্হথ ন’’ন্তি ৱদতি, ভিক্খু ‘‘নযিদং কপ্পতী’’তি পটিক্খিপতি, দূতো ‘‘অত্থি পন তে, ভন্তে, ৱেয্যাৱচ্চকৰো’’তি পুচ্ছতি, পুঞ্ঞত্থিকেহি চ উপাসকেহি ‘‘ভিক্খূনং ৱেয্যাৱচ্চং কৰোথা’’তি আণত্তা ৱা, ভিক্খূনং ৱা সন্দিট্ঠসম্ভত্তা কেচি ৱেয্যাৱচ্চকৰা হোন্তি, তেসং অঞ্ঞতৰো তস্মিং খণে ভিক্খুস্স সন্তিকে নিসিন্নো হোতি, ভিক্খু তং নিদ্দিসতি ‘‘অযং ভিক্খূনং ৱেয্যাৱচ্চকৰো’’তি, দূতো তস্স হত্থে অকপ্পিযৱত্থুং দত্ৱা ‘‘থেৰস্স চীৱৰং কিণিত্ৱা দেহী’’তি গচ্ছতি, অযং ভিক্খুনা সম্মুখানিদ্দিট্ঠো.

নো চে ভিক্খুস্স সন্তিকে নিসিন্নো হোতি, অপিচ খো ভিক্খু নিদ্দিসতি ‘‘অসুকস্মিং নাম গামে ইত্থন্নামো ভিক্খূনং ৱেয্যাৱচ্চকৰো’’তি, সো গন্ত্ৱা তস্স হত্থে অকপ্পিযৱত্থুং দত্ৱা ‘‘থেৰস্স চীৱৰং কিণিত্ৱা দদেয্যাসী’’তি আগন্ত্ৱা ভিক্খুস্স আৰোচেত্ৱা গচ্ছতি, অযমেকো ভিক্খুনা অসম্মুখানিদ্দিট্ঠো.

ন হেৱ খো সো দূতো অত্তনা আগন্ত্ৱা আৰোচেতি, অপিচ খো অঞ্ঞং পহিণতি ‘‘দিন্নং মযা, ভন্তে, তস্স হত্থে চীৱৰচেতাপন্নং, তুম্হে চীৱৰং গণ্হেয্যাথা’’তি, অযং দুতিযো ভিক্খুনা অসম্মুখানিদ্দিট্ঠো.

ন হেৱ খো অঞ্ঞং পহিণতি, অপিচ গচ্ছন্তোৱ ভিক্খুং ৱদতি ‘‘অহং তস্স হত্থে চীৱৰচেতাপন্নং দস্সামি, তুম্হে চীৱৰং গণ্হেয্যাথা’’তি, অযং ততিযো ভিক্খুনা অসম্মুখানিদ্দিট্ঠোতি এৱং একো সম্মুখানিদ্দিট্ঠো তযো অসম্মুখানিদ্দিট্ঠাতি ইমে চত্তাৰো ভিক্খুনা নিদ্দিট্ঠৱেয্যাৱচ্চকৰা নাম. এতেসু ইধ ৱুত্তনযেনেৱ পটিপজ্জিতব্বং.

অপৰো ভিক্খু পুৰিমনযেনেৱ দূতেন পুচ্ছিতো নত্থিতায ৱা অৱিচাৰেতুকামতায ৱা ‘‘নত্থম্হাকং কপ্পিযকাৰকো’’তি ৱদতি, তস্মিং খণে কোচি মনুস্সো আগচ্ছতি, দূতো তস্স হত্থে অকপ্পিযৱত্থুং দত্ৱা ‘‘ইমস্স হত্থতো চীৱৰং গণ্হেয্যাথা’’তি ৱত্ৱা গচ্ছতি, অযং দূতেন সম্মুখানিদ্দিট্ঠোতি এৱং একো সম্মুখানিদ্দিট্ঠো.

অপৰো দূতো গামং পৱিসিত্ৱা অত্তনা অভিৰুচিতস্স কস্সচি হত্থে অকপ্পিযৱত্থুং দত্ৱা পুৰিমনযেনেৱ আগন্ত্ৱা ৱা আৰোচেতি, অঞ্ঞং ৱা পহিণতি ‘‘অহং অসুকস্স নাম হত্থে চীৱৰচেতাপন্নং দস্সামি, তুম্হে চীৱৰং গণ্হেয্যাথা’’তি ৱত্ৱা ৱা গচ্ছতি, অযং ততিযো দূতেন অসম্মুখানিদ্দিট্ঠোতি এৱং একো সম্মুখানিদ্দিট্ঠো তযো অসম্মুখানিদ্দিট্ঠাতি ইমে চত্তাৰো দূতেন নিদ্দিট্ঠৱেয্যাৱচ্চকৰা নাম. এতেসু মেণ্ডকসিক্খাপদে ৱুত্তনযেনেৱ পটিপজ্জিতব্বং. ৱুত্তঞ্হেতং –

‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, মনুস্সা সদ্ধা পসন্না, তে কপ্পিযকাৰকানং হত্থে হিৰঞ্ঞং উপনিক্খিপন্তি ‘ইমিনা যং অয্যস্স কপ্পিযং, তং দেথা’তি. অনুজানামি, ভিক্খৱে, যং ততো কপ্পিযং, তং সাদিতুং, ন ত্ৱেৱাহং, ভিক্খৱে, ‘কেনচি পৰিযাযেন জাতৰূপৰজতং সাদিতব্বং পৰিযেসিতব্ব’ন্তি ৱদামী’’তি (মহাৱ. ২৯৯).

এত্থ চোদনায পৰিমাণং নত্থি, মূলং অসাদিযন্তেন সহস্সক্খত্তুম্পি চোদনায ৱা ঠানেন ৱা কপ্পিযভণ্ডং সাদিতুং ৱট্টতি. নো চে দেতি, অঞ্ঞং কপ্পিযকাৰকং ঠপেত্ৱাপি আহৰাপেতব্বং. সচে ইচ্ছতি, মূলসামিকানম্পি কথেতব্বং. নো চে ইচ্ছতি, ন কথেতব্বং.

অপৰো ভিক্খু পুৰিমনযেনেৱ দূতেন পুচ্ছিতো ‘‘নত্থম্হাকং কপ্পিযকাৰকো’’তি ৱদতি, তদঞ্ঞো সমীপে ঠিতো সুত্ৱা ‘‘আহৰ ভো, অহং অয্যস্স চীৱৰং চেতাপেত্ৱা দস্সামী’’তি ৱদতি. দূতো ‘‘হন্দ ভো দদেয্যাসী’’তি তস্স হত্থে দত্ৱা ভিক্খুস্স অনাৰোচেত্ৱাৱ গচ্ছতি, অযং মুখৱেৱটিককপ্পিযকাৰকো. অপৰো ভিক্খুনো উপট্ঠাকস্স ৱা অঞ্ঞস্স ৱা হত্থে অকপ্পিযৱত্থুং দত্ৱা ‘‘থেৰস্স চীৱৰং দদেয্যাসী’’তি এত্তোৱ পক্কমতি, অযং পৰম্মুখাকপ্পিযকাৰকোতি ইমে দ্ৱে অনিদ্দিট্ঠকপ্পিযকাৰকা নাম. এতেসু অঞ্ঞাতকঅপ্পৱাৰিতেসু ৱিয পটিপজ্জিতব্বং. সচে সযমেৱ চীৱৰং আনেত্ৱা দদন্তি, গহেতব্বং. নো চে, ন কিঞ্চি ৱত্তব্বা. যথা চ দূতস্স হত্থে চীৱৰত্থায অকপ্পিযৱত্থুম্হি পেসিতে ৱিনিচ্ছযো ৱুত্তো, এৱং পিণ্ডপাতাদীনম্পি অত্থায পেসিতে সযং আগন্ত্ৱা দীযমানে চ ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো.

৬৬. উপনিক্খিত্তসাদিযনে পন অযং ৱিনিচ্ছযো (পাৰা. অট্ঠ. ২.৫৮৩-৪) – কিঞ্চি অকপ্পিযৱত্থুং পাদমূলে ঠপেত্ৱা ‘‘ইদং অয্যস্স হোতূ’’তি ৱুত্তে সচেপি চিত্তেন সাদিযতি, গণ্হিতুকামো হোতি, কাযেন ৱা ৱাচায ৱা ‘‘নযিদং কপ্পতী’’তি পটিক্খিপতি, অনাপত্তি. কাযৱাচাহি ৱা অপ্পটিক্খিপিত্ৱাপি সুদ্ধচিত্তো হুত্ৱা ‘‘নযিদং অম্হাকং কপ্পতী’’তি ন সাদিযতি, অনাপত্তিযেৱ. তীসু দ্ৱাৰেসু হি যেন কেনচি পটিক্খিত্তং পটিক্খিত্তমেৱ হোতি. সচে পন কাযৱাচাহি অপ্পটিক্খিপিত্ৱা চিত্তেন অধিৱাসেতি, কাযৱাচাহি কত্তব্বস্স পটিক্খেপস্স অকৰণতো অকিৰিযসমুট্ঠানং কাযদ্ৱাৰে চ ৱচীদ্ৱাৰে চ আপত্তিং আপজ্জতি, মনোদ্ৱাৰে পন আপত্তি নাম নত্থি.

একো সতং ৱা সহস্সং ৱা পাদমূলে ঠপেতি ‘‘তুয্হিদং হোতূ’’তি, ভিক্খু ‘‘নযিদং কপ্পতী’’তি পটিক্খিপতি, উপাসকো ‘‘পৰিচ্চত্তং মযা তুম্হাক’’ন্তি গতো, অঞ্ঞো তত্থ আগন্ত্ৱা পুচ্ছতি ‘‘কিং, ভন্তে, ইদ’’ন্তি, যং তেন চ অত্তনা চ ৱুত্তং, তং আচিক্খিতব্বং. সো চে ৱদতি ‘‘গোপযিস্সামহং, ভন্তে, গুত্তট্ঠানং দস্সেথা’’তি, সত্তভূমিকম্পি পাসাদং অভিৰুহিত্ৱা ‘‘ইদং গুত্তট্ঠান’’ন্তি আচিক্খিতব্বং, ‘‘ইধ নিক্খিপাহী’’তি ন ৱত্তব্বং. এত্তাৱতা কপ্পিযঞ্চ অকপ্পিযঞ্চ নিস্সায ঠিতং হোতি, দ্ৱাৰং পিদহিত্ৱা ৰক্খন্তেন ৱসিতব্বং. সচে কিঞ্চি ৱিক্কাযিকভণ্ডং পত্তং ৱা চীৱৰং ৱা গহেত্ৱা আগচ্ছতি, ‘‘ইদং গহেস্সথ, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘উপাসক, অত্থি অম্হাকং ইমিনা অত্থো, ৱত্থু চ এৱৰূপং নাম সংৱিজ্জতি, কপ্পিযকাৰকো নত্থী’’তি ৱত্তব্বং. সচে সো ৱদতি ‘‘অহং কপ্পিযকাৰকো ভৱিস্সামি, দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা দেথা’’তি, দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা ‘‘ইমস্মিং ওকাসে ঠপিত’’ন্তি ৱত্তব্বং, ‘‘ইদং গণ্হা’’তি ন ৱত্তব্বং. এৱম্পি কপ্পিযঞ্চ অকপ্পিযঞ্চ নিস্সায ঠিতমেৱ হোতি. সো চে তং গহেত্ৱা তস্স কপ্পিযভণ্ডং দেতি, ৱট্টতি. সচে অধিকং গণ্হাতি, ‘‘ন মযং তৱ ভণ্ডং গণ্হাম, নিক্খমাহী’’তি ৱত্তব্বো.

৬৭. যেন পন জাতৰূপাদিচতুব্বিধং নিস্সগ্গিযৱত্থু পটিগ্গহিতং, তেন কিং কাতব্বন্তি? সঙ্ঘমজ্ঝে নিস্সজ্জিতব্বং. কথং? তেন ভিক্খুনা (পাৰা. ৫৮৪) সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা ৱুড্ঢানং ভিক্খূনং পাদে ৱন্দিত্ৱা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো ‘‘অহং, ভন্তে, ৰূপিযং পটিগ্গহেসিং, ইদং মে নিস্সগ্গিযং, ইমাহং নিস্সজ্জামী’’তি নিস্সজ্জিত্ৱা আপত্তি দেসেতব্বা. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন আপত্তি পটিগ্গহেতব্বা. সচে তত্থ আগচ্ছতি আৰামিকো ৱা উপাসকো ৱা, সো ৱত্তব্বো ‘‘আৱুসো, ইদং জানাহী’’তি. সচে সো ভণতি ‘‘ইমিনা কিং আহৰিস্সামী’’তি, ন ৱত্তব্বো ‘‘ইমং ৱা ইমং ৱা আহৰা’’তি, কপ্পিযং আচিক্খিতব্বং সপ্পিং ৱা তেলং ৱা মধুং ৱা ফাণিতং ৱা. আচিক্খন্তেন চ ‘‘ইমিনা সপ্পিং ৱা তেলং ৱা মধুং ৱা ফাণিতং ৱা আহৰা’’তি ন ৱত্তব্বং, ‘‘ইদঞ্চিদঞ্চ সঙ্ঘস্স কপ্পিয’’ন্তি এত্তকমেৱ ৱত্তব্বং. সচে সো তেন পৰিৱত্তেত্ৱা কপ্পিযং আহৰতি, ৰূপিযপটিগ্গাহকং ঠপেত্ৱা সব্বেহেৱ ভাজেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং, ৰূপিযপটিগ্গাহকেন ভাগো ন গহেতব্বো.

অঞ্ঞেসং (পাৰা. অট্ঠ. ২.৫৮৩-৪) ভিক্খূনং ৱা আৰামিকানং ৱা পত্তভাগম্পি লভিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতি, অন্তমসো মক্কটাদীহি ততো হৰিত্ৱা অৰঞ্ঞে ঠপিতং ৱা তেসং হত্থতো গড়িতং ৱা তিৰচ্ছানপটিগ্গহিতম্পি পংসুকূলম্পি ন ৱট্টতিযেৱ. ততো আহটেন ফাণিতেন সেনাসনধূপনম্পি ন ৱট্টতি. সপ্পিনা ৱা তেলেন ৱা পদীপং কত্ৱা দীপালোকে নিপজ্জিতুং, কসিণপৰিকম্মং কাতুং, পোত্থকম্পি ৱাচেতুং ন ৱট্টতি. তেলমধুফাণিতেহি পন সৰীৰে ৱণং মক্খেতুং ন ৱট্টতিযেৱ. তেন ৱত্থুনা মঞ্চপীঠাদীনি ৱা গণ্হন্তি, উপোসথাগাৰং ৱা ভোজনসালং ৱা কৰোন্তি, পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতি. ছাযাপি গেহপৰিচ্ছেদেন ঠিতাৱ ন ৱট্টতি, পৰিচ্ছেদাতিক্কন্তা আগন্তুকত্তা ৱট্টতি. তং ৱত্থুং ৱিস্সজ্জেত্ৱা কতেন মগ্গেনপি সেতুনাপি নাৱাযপি উড়ুম্পেনাপি গন্তুং ন ৱট্টতি. তেন ৱত্থুনা খণাপিতায পোক্খৰণিযা উব্ভিদোদকং পাতুং ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱা ন ৱট্টতি. অন্তো উদকে পন অসতি অঞ্ঞং আগন্তুকং উদকং ৱা ৱস্সোদকং ৱা পৱিট্ঠং ৱট্টতি. কীতায যেন সদ্ধিং কীতা, তং আগন্তুকম্পি ন ৱট্টতি. তং ৱত্থুং উপনিক্খেপং ঠপেত্ৱা সঙ্ঘো পচ্চযে পৰিভুঞ্জতি, তেপি পচ্চযা তস্স ন ৱট্টন্তি. আৰামো গহিতো হোতি, সোপি পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টতি. যদি ভূমিপি বীজম্পি অকপ্পিযং, নেৱ ভূমিং, ন ফলং পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. সচে ভূমিংযেৱ কিণিত্ৱা অঞ্ঞানি বীজানি ৰোপিতানি, ফলং ৱট্টতি. অথ বীজানি কিণিত্ৱা কপ্পিযভূমিযং ৰোপিতানি, ফলং ন ৱট্টতি, ভূমিযং নিসীদিতুং ৱা নিপজ্জিতুং ৱা ৱট্টতি.

সচে পন তত্থ আগতো কপ্পিযকাৰকো তং পৰিৱত্তেত্ৱা সঙ্ঘস্স কপ্পিযং সপ্পিতেলাদিং আহৰিতুং ন জানাতি, সো ৱত্তব্বো ‘‘আৱুসো, ইমং ছড্ডেহী’’তি. সচে সো ছড্ডেতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে ছড্ডেতি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু ৰূপিযছড্ডকো সম্মন্নিতব্বো যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, ছড্ডিতাছড্ডিতঞ্চ জানেয্য. এৱঞ্চ পন সম্মন্নিতব্বো, পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৱা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –

‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং ৰূপিযছড্ডকং সম্মন্নেয্য, এসা ঞত্তি. সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং ৰূপিযছড্ডকং সম্মন্নতি, যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো ৰূপিযছড্ডকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স. যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য. সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু ৰূপিযছড্ডকো, খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৱমেতং ধাৰযামী’’তি (পাৰা. ৫৮৫).

৬৮. তেন সম্মতেন (পাৰা. অট্ঠ. ২.৫৮৫) ভিক্খুনা নিমিত্তং অকত্ৱা অক্খীনি নিমীলেত্ৱা নদিযা ৱা পপাতে ৱা ৱনগহনে ৱা গূথং ৱিয অনপেক্খেন পতিতোকাসং অসমন্নাৰহন্তেন ছড্ডেতব্বং. সচে নিমিত্তং কত্ৱা পাতেতি, দুক্কটং আপজ্জতি. এৱং জিগুচ্ছিতব্বেপি ৰূপিযে ভগৱা পৰিযাযেন ভিক্খূনং পৰিভোগং আচিক্খি. ৰূপিযপটিগ্গাহকস্স পন কেনচি পৰিযাযেন ততো উপ্পন্নপচ্চযপৰিভোগো ন ৱট্টতি. যথা চাযং এতস্স ন ৱট্টতি, এৱং অসন্তসম্ভাৱনায ৱা কুলদূসককম্মেন ৱা কুহনাদীহি ৱাউপ্পন্নপচ্চযা নেৱ তস্স, ন অঞ্ঞস্স ৱট্টন্তি, ধম্মেন সমেন উপ্পন্নাপি অপচ্চৱেক্খিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ন ৱট্টন্তি. চত্তাৰো হি পৰিভোগা – থেয্যপৰিভোগো ইণপৰিভোগো দাযজ্জপৰিভোগো সামিপৰিভোগোতি. তত্থ সঙ্ঘমজ্ঝেপি নিসীদিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স দুস্সীলস্স পৰিভোগো থেয্যপৰিভোগো নাম. সীলৱতো অপচ্চৱেক্খিতপৰিভোগো ইণপৰিভোগো নাম. তস্মা চীৱৰং পৰিভোগে পৰিভোগে পচ্চৱেক্খিতব্বং, পিণ্ডপাতো আলোপে আলোপে, তথা অসক্কোন্তেন পুৰেভত্তপচ্ছাভত্তপুৰিমযামমজ্ঝিমযামপচ্ছিমযামেসু. সচস্স অপচ্চৱেক্খতো অৰুণো উগ্গচ্ছতি, ইণপৰিভোগট্ঠানে তিট্ঠতি. সেনাসনম্পি পৰিভোগে পৰিভোগে পচ্চৱেক্খিতব্বং. ভেসজ্জস্স পটিগ্গহণেপি পৰিভোগেপি সতিপচ্চযতা ৱট্টতি, এৱং সন্তেপি পটিগ্গহণে সতিং কত্ৱা পৰিভোগে অকৰোন্তস্সেৱ আপত্তি, পটিগ্গহণে পন সতিং অকত্ৱা পৰিভোগে কৰোন্তস্স অনাপত্তি. চতুব্বিধা হি সুদ্ধি – দেসনাসুদ্ধি সংৱৰসুদ্ধি পৰিযেট্ঠিসুদ্ধি পচ্চৱেক্খণসুদ্ধীতি.

তত্থ দেসনাসুদ্ধি নাম পাতিমোক্খসংৱৰসীলং. তঞ্হি দেসনায সুজ্ঝনতো ‘‘দেসনাসুদ্ধী’’তি ৱুচ্চতি. সংৱৰসুদ্ধি নাম ইন্দ্ৰিযসংৱৰসীলং. তঞ্হি ‘‘ন পুনেৱং কৰিস্সামী’’তি চিত্তাধিট্ঠানসংৱৰেনেৱ সুজ্ঝনতো ‘‘সংৱৰসুদ্ধী’’তি ৱুচ্চতি. পৰিযেট্ঠিসুদ্ধি নাম আজীৱপাৰিসুদ্ধিসীলং. তঞ্হি অনেসনং পহায ধম্মেন সমেন পচ্চযে উপ্পাদেন্তস্স পৰিযেসনায সুদ্ধত্তা ‘‘পৰিযেট্ঠিসুদ্ধী’’তি ৱুচ্চতি. পচ্চৱেক্খণসুদ্ধি নাম পচ্চযপৰিভোগসন্নিস্সিতসীলং. তঞ্হি ‘‘পটিসঙ্খা যোনিসো চীৱৰং পটিসেৱামী’’তিআদিনা (ম. নি. ১.২৩; অ. নি. ৬.৫৮) নযেন ৱুত্তেন পচ্চৱেক্খণেন সুজ্ঝনতো ‘‘পচ্চৱেক্খণসুদ্ধী’’তি ৱুচ্চতি, তেন ৱুত্তং ‘‘পটিগ্গহণে পন সতিং অকত্ৱা পৰিভোগে কৰোন্তস্স অনাপত্তী’’তি.

সত্তন্নং সেক্খানং পচ্চযপৰিভোগো দাযজ্জপৰিভোগো নাম. তে হি ভগৱতো পুত্তা, তস্মা পিতুসন্তকানং পচ্চযানং দাযাদা হুত্ৱা তে পচ্চযে পৰিভুঞ্জন্তি. কিং পন তে ভগৱতো পচ্চযে পৰিভুঞ্জন্তি, গিহীনং পচ্চযে পৰিভুঞ্জন্তীতি? গিহীহি দিন্নাপি ভগৱতা অনুঞ্ঞাতত্তা ভগৱতো সন্তকা হোন্তি, তস্মা ভগৱতো পচ্চযে পৰিভুঞ্জন্তীতি ৱেদিতব্বং. ধম্মদাযাদসুত্ত (ম. নি. ১.২৯ আদযো) ঞ্চেত্থ সাধকং. খীণাসৱানং পৰিভোগো সামিপৰিভোগো নাম. তে হি তণ্হায দাসব্যং অতীতত্তা সামিনো হুত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তি. ইতি ইমেসু পৰিভোগেসু সামিপৰিভোগো চ দাযজ্জপৰিভোগো চ সব্বেসম্পি ৱট্টতি, ইণপৰিভোগো ন ৱট্টতি, থেয্যপৰিভোগে কথাযেৱ নত্থি.

অপৰেপি চত্তাৰো পৰিভোগা – লজ্জিপৰিভোগো অলজ্জিপৰিভোগো ধম্মিযপৰিভোগো অধম্মিযপৰিভোগোতি. তত্থ অলজ্জিনো লজ্জিনা সদ্ধিং পৰিভোগো ৱট্টতি, আপত্তিযা ন কাৰেতব্বো. লজ্জিনো অলজ্জিনা সদ্ধিং যাৱ ন জানাতি, তাৱ ৱট্টতি. আদিতো পট্ঠায হি অলজ্জী নাম নত্থি, তস্মা যদাস্স অলজ্জিভাৱং জানাতি, তদা ৱত্তব্বো ‘‘তুম্হে কাযদ্ৱাৰে ৱচীদ্ৱাৰে চ ৱীতিক্কমং কৰোথ, তং অপ্পতিৰূপং, মা এৱমকত্থা’’তি. সচে অনাদিযিত্ৱা কৰোতিযেৱ, যদি তেন সদ্ধিং পৰিভোগং কৰোতি, সোপি অলজ্জীযেৱ হোতি. যোপি অত্তনো ভাৰভূতেন অলজ্জিনা সদ্ধিং পৰিভোগং কৰোতি, সোপি নিৱাৰেতব্বো. সচে ন ওৰমতি, অযম্পি অলজ্জীযেৱ হোতি. এৱং একো অলজ্জী অলজ্জিসতম্পি কৰোতি. অলজ্জিনো পন অলজ্জিনাৱ সদ্ধিং পৰিভোগে আপত্তি নাম নত্থি. লজ্জিনো লজ্জিনা সদ্ধিং পৰিভোগো দ্ৱিন্নং খত্তিযকুমাৰানং সুৱণ্ণপাতিযং ভোজনসদিসো. ধম্মিযাধম্মিযপৰিভোগো পচ্চযৱসেনেৱ ৱেদিতব্বো. তত্থ সচে পুগ্গলোপি অলজ্জী, পিণ্ডপাতোপি অধম্মিযো, উভো জেগুচ্ছা. পুগ্গলো অলজ্জী, পিণ্ডপাতো ধম্মিযো, পুগ্গলং জিগুচ্ছিত্ৱা পিণ্ডপাতো ন গহেতব্বো. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘দুস্সীলো সঙ্ঘতো উদ্দেসভত্তাদীনি লভিত্ৱা সঙ্ঘস্সেৱ দেতি, এতানি যথাদানমেৱ গহিতত্তা ৱট্টন্তী’’তি ৱুত্তং. পুগ্গলো লজ্জী, পিণ্ডপাতো অধম্মিযো, পিণ্ডপাতো জেগুচ্ছো ন গহেতব্বো. পুগ্গলো লজ্জী, পিণ্ডপাতোপি ধম্মিযো, ৱট্টতি.

অপৰে দ্ৱে পগ্গহা দ্ৱে চ পৰিভোগা – লজ্জিপগ্গহো অলজ্জিপগ্গহো, ধম্মপৰিভোগো আমিসপৰিভোগোতি. তত্থ অলজ্জিনো লজ্জিং পগ্গহেতুং ৱট্টতি, ন সো আপত্তিযা কাৰেতব্বো. সচে পন লজ্জী অলজ্জিং পগ্গণ্হাতি, অনুমোদনায অজ্ঝেসতি, ধম্মকথায অজ্ঝেসতি, কুলেসু উপত্থম্ভেতি, ইতৰোপি ‘‘অম্হাকং আচৰিযো ঈদিসো চ ঈদিসো চা’’তি তস্স পৰিসতি ৱণ্ণং ভাসতি, অযং সাসনং ওসক্কাপেতি অন্তৰধাপেতীতি ৱেদিতব্বো. ধম্মপৰিভোগআমিসপৰিভোগেসু পন যত্থ আমিসপৰিভোগো ৱট্টতি, ধম্মপৰিভোগোপি তত্থ ৱট্টতি. যো পন কোটিযং ঠিতো, গন্থো তস্স পুগ্গলস্স অচ্চযেন নস্সিস্সতি, তং ধম্মানুগ্গহেন উগ্গণ্হিতুং ৱট্টতীতি ৱুত্তং. তত্ৰিদং ৱত্থু – মহাভযে কিৰ একস্সেৱ ভিক্খুনো মহানিদ্দেসো পগুণো অহোসি. অথ চতুনিকাযিকতিস্সত্থেৰস্স উপজ্ঝাযো মহাতিপিটকত্থেৰো নাম মহাৰক্খিতত্থেৰং আহ ‘‘আৱুসো মহাৰক্খিত, এতস্স সন্তিকে মহানিদ্দেসং গণ্হাহী’’তি. ‘‘পাপো কিৰাযং, ভন্তে, ন গণ্হামী’’তি. ‘‘গণ্হাৱুসো, অহং তে সন্তিকে নিসীদিস্সামী’’তি. ‘‘সাধু, ভন্তে, তুম্হেসু নিসিন্নেসু গণ্হিস্সামী’’তি পট্ঠপেত্ৱা ৰত্তিন্দিৱং নিৰন্তৰং পৰিযাপুণন্তো ওসানদিৱসে হেট্ঠামঞ্চে ইত্থিং দিস্ৱা ‘‘ভন্তে, সুতংযেৱ মে পুব্বে, সচাহং এৱং জানেয্যং, ন ঈদিসস্স সন্তিকে ধম্মং পৰিযাপুণেয্য’’ন্তি আহ. তস্স পন সন্তিকে বহূ মহাথেৰা উগ্গণ্হিত্ৱা মহানিদ্দেসং পতিট্ঠাপেসুন্তি.

ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে

ৰূপিযাদিপটিগ্গহণৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.