১. দিৱাসেয্যৱিনিচ্ছযকথা

১. তত্থ দিৱাসেয্যাতি দিৱানিপজ্জনং. তত্ৰাযং ৱিনিচ্ছযো – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, দিৱা পটিসল্লীযন্তেন দ্ৱাৰং সংৱৰিত্ৱা পটিসল্লীযিতু’’ন্তি (পাৰা. ৭৭) ৱচনতো দিৱা নিপজ্জন্তেন দ্ৱাৰং সংৱৰিত্ৱা নিপজ্জিতব্বং. এত্থ চ কিঞ্চাপি পাড়িযং ‘‘অযং নাম আপত্তী’’তি ন ৱুত্তা, ৱিৱৰিত্ৱা নিপন্নদোসেন পন উপ্পন্নে ৱত্থুস্মিং দ্ৱাৰং সংৱৰিত্ৱা নিপজ্জিতুং অনুঞ্ঞাতত্তা অসংৱৰিত্ৱা নিপজ্জন্তস্স অট্ঠকথাযং দুক্কটং (পাৰা. অট্ঠ. ১.৭৭) ৱুত্তং. ভগৱতো হি অধিপ্পাযং ঞত্ৱা উপালিত্থেৰাদীহি অট্ঠকথা ঠপিতা. ‘‘অত্থাপত্তি দিৱা আপজ্জতি, নো ৰত্তি’’ন্তি (পৰি. ৩২৩) ইমিনাপি চেতং সিদ্ধং.

২. কীদিসং পন দ্ৱাৰং সংৱৰিতব্বং, কীদিসং ন সংৱৰিতব্বং? ৰুক্খপদৰৱেড়ুপদৰকিলঞ্জপণ্ণাদীনং যেন কেনচি কৱাটং কত্ৱা হেট্ঠা উদুক্খলে উপৰি উত্তৰপাসকে চ পৱেসেত্ৱা কতং পৰিৱত্তকদ্ৱাৰমেৱ সংৱৰিতব্বং. অঞ্ঞং গোৰূপানং ৱজেসু ৱিয ৰুক্খসূচিকণ্টকদ্ৱাৰং, গামথকনকং চক্কলকযুত্তদ্ৱাৰং, ফলকেসু ৱা কিটিকাসু ৱা দ্ৱে তীণি চক্কলকানি যোজেত্ৱা কতং সংসৰণকিটিকদ্ৱাৰং, আপণেসু ৱিয কতং উগ্ঘাটনকিটিকদ্ৱাৰং, দ্ৱীসু তীসু ঠানেসু ৱেড়ুসলাকা গোপ্ফেত্ৱা পণ্ণকুটীসু কতং সলাকহত্থকদ্ৱাৰং, দুস্সসাণিদ্ৱাৰন্তি এৱৰূপং দ্ৱাৰং ন সংৱৰিতব্বং. পত্তহত্থস্স কৱাটপ্পণামনে পন একং দুস্সসাণিদ্ৱাৰমেৱ অনাপত্তিকৰং, অৱসেসানি পণামেন্তস্স আপত্তি. দিৱা পটিসল্লীযন্তস্স পন পৰিৱত্তকদ্ৱাৰমেৱ আপত্তিকৰং, সেসানি সংৱৰিত্ৱা ৱা অসংৱৰিত্ৱা ৱা নিপজ্জন্তস্স আপত্তি নত্থি, সংৱৰিত্ৱা পন নিপজ্জিতব্বং, এতং ৱত্তং.

৩. পৰিৱত্তকদ্ৱাৰং কিত্তকেন সংৱুতং হোতি? সূচিঘটিকাসু দিন্নাসু সংৱুতমেৱ হোতি. অপিচ খো সূচিমত্তেপি দিন্নে ৱট্টতি, ঘটিকামত্তেপি দিন্নে ৱট্টতি, দ্ৱাৰবাহং ফুসিত্ৱা ঠপিতমত্তেপি ৱট্টতি, ঈসকং অফুসিতেপি ৱট্টতি, সব্বন্তিমেন ৱিধিনা যাৱতা সীসং নপ্পৱিসতি, তাৱতা অফুসিতেপি ৱট্টতি. সচে বহূনং ৱড়ঞ্জনট্ঠানং হোতি, ভিক্খুং ৱা সামণেৰং ৱা ‘‘দ্ৱাৰং, আৱুসো, জগ্গাহী’’তি ৱত্ৱাপি নিপজ্জিতুং ৱট্টতি. অথ ভিক্খূ চীৱৰকম্মং ৱা অঞ্ঞং ৱা কিঞ্চি কৰোন্তা নিসিন্না হোন্তি, ‘‘এতে দ্ৱাৰং জগ্গিস্সন্তী’’তি আভোগং কত্ৱাপি নিপজ্জিতুং ৱট্টতি. কুৰুন্দট্ঠকথাযং পন ‘‘উপাসকম্পি আপুচ্ছিত্ৱা ৱা ‘এস জগ্গিস্সতী’তি আভোগং কত্ৱা ৱা নিপজ্জিতুং ৱট্টতি, কেৱলং ভিক্খুনিং ৱা মাতুগামং ৱা আপুচ্ছিতুং ন ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং, তং যুত্তং. এৱং সব্বত্থপি যো যো থেৰৱাদো ৱা অট্ঠকথাৱাদো ৱা পচ্ছা ৱুচ্চতি, সো সোৱ পমাণন্তি গহেতব্বং.

৪. অথ দ্ৱাৰস্স উদুক্খলং ৱা উত্তৰপাসকো ৱা ভিন্নো হোতি অট্ঠপিতো ৱা, সংৱৰিতুং ন সক্কোতি, নৱকম্মত্থং ৱা পন ইট্ঠকপুঞ্জো ৱা মত্তিকাদীনং ৱা ৰাসি অন্তোদ্ৱাৰে কতো হোতি, অট্টং ৱা বন্ধন্তি, যথা সংৱৰিতুং ন সক্কোতি. এৱৰূপে অন্তৰাযে সতি অসংৱৰিত্ৱাপি নিপজ্জিতুং ৱট্টতি. যদি পন কৱাটং নত্থি, লদ্ধকপ্পমেৱ. উপৰি সযন্তেন নিস্সেণিং আৰোপেত্ৱা নিপজ্জিতব্বং. সচে নিস্সেণিমত্থকে থকনকং হোতি, থকেত্ৱাপি নিপজ্জিতব্বং. গব্ভে নিপজ্জন্তেন গব্ভদ্ৱাৰং ৱা পমুখদ্ৱাৰং ৱা যং কিঞ্চি সংৱৰিত্ৱা নিপজ্জিতুং ৱট্টতি. সচে এককুট্টকে গেহে দ্ৱীসু পস্সেসু দ্ৱাৰানি কত্ৱা ৱড়ঞ্জন্তি, দ্ৱেপি দ্ৱাৰানি জগ্গিতব্বানি, তিভূমকেপি পাসাদে দ্ৱাৰং জগ্গিতব্বমেৱ. সচে ভিক্খাচাৰা পটিক্কম্ম লোহপাসাদসদিসং পাসাদং বহূ ভিক্খূ দিৱাৱিহাৰত্থং পৱিসন্তি, সঙ্ঘত্থেৰেন দ্ৱাৰপালস্স ‘‘দ্ৱাৰং জগ্গাহী’’তি ৱত্ৱা ৱা ‘‘দ্ৱাৰজগ্গনং নাম এতস্স ভাৰো’’তি আভোগং কত্ৱা ৱা পৱিসিত্ৱা নিপজ্জিতব্বং. যাৱ সঙ্ঘনৱকেন এৱমেৱ কাতব্বং. পুৰে পৱিসন্তানং ‘‘দ্ৱাৰজগ্গনং নাম পচ্ছিমানং ভাৰো’’তি এৱং আভোগং কাতুম্পি ৱট্টতি. অনাপুচ্ছা ৱা আভোগং অকত্ৱা ৱা অন্তোগব্ভে ৱা অসংৱুতদ্ৱাৰে বহি ৱা নিপজ্জন্তানং আপত্তি. গব্ভে ৱা বহি ৱা নিপজ্জনকালেপি ‘‘দ্ৱাৰজগ্গনং নাম মহাদ্ৱাৰে দ্ৱাৰপালস্স ভাৰো’’তি আভোগং কত্ৱা নিপজ্জিতুং ৱট্টতিযেৱ. এৱং লোহপাসাদাদীসু আকাসতলে নিপজ্জন্তেনপি দ্ৱাৰং সংৱৰিতব্বমেৱ.

অযঞ্হেত্থ সঙ্খেপো – ইদং দিৱাপটিসল্লীযনং যেন কেনচি পৰিক্খিত্তে সদ্ৱাৰবন্ধে ঠানে কথিতং, তস্মা অব্ভোকাসে ৱা ৰুক্খমূলে ৱা মণ্ডপে ৱা যত্থ কত্থচি সদ্ৱাৰবন্ধে নিপজ্জন্তেন দ্ৱাৰং সংৱৰিত্ৱাৱ নিপজ্জিতব্বং. সচে মহাপৰিৱেণং হোতি মহাবোধিযঙ্গণলোহপাসাদঙ্গণসদিসং বহূনং ওসৰণট্ঠানং, যত্থ দ্ৱাৰং সংৱুতম্পি সংৱুতট্ঠানে ন তিট্ঠতি, দ্ৱাৰং অলভন্তা পাকাৰং আৰুহিত্ৱাপি ৱিচৰন্তি, তত্থ সংৱৰণকিচ্চং নত্থি. ৰত্তিং দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা নিপন্নো অৰুণে উগ্গতে ৱুট্ঠাতি, অনাপত্তি. সচে পন পবুজ্ঝিত্ৱা পুন সুপতি, আপত্তি. যো পন ‘‘অৰুণে উগ্গতে ৱুট্ঠহিস্সামী’’তি পৰিচ্ছিন্দিত্ৱাৱ দ্ৱাৰং অসংৱৰিত্ৱা ৰত্তিং নিপজ্জতি, যথাপৰিচ্ছেদমেৱ ৱুট্ঠাতি, তস্স আপত্তিযেৱ. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘এৱং নিপজ্জন্তো অনাদৰিযদুক্কটাপি ন মুচ্চতী’’তি ৱুত্তং.

৫. যো পন বহুদেৱ ৰত্তিং জগ্গিত্ৱা অদ্ধানং ৱা গন্ত্ৱা দিৱা কিলন্তৰূপো মঞ্চে নিসিন্নো পাদে ভূমিতো অমোচেত্ৱাৱ নিদ্দাৱসেন নিপজ্জতি, তস্স অনাপত্তি. সচে ওক্কন্তনিদ্দো অজানন্তোপি পাদে মঞ্চকং আৰোপেতি, আপত্তিযেৱ. নিসীদিত্ৱা অপস্সায সুপন্তস্স অনাপত্তি. যোপি চ ‘‘নিদ্দং ৱিনোদেস্সামী’’তি চঙ্কমন্তো পতিত্ৱা সহসা ৱুট্ঠাতি, তস্সপি অনাপত্তি. যো পন পতিত্ৱা তত্থেৱ সযতি, ন ৱুট্ঠাতি, তস্স আপত্তি.

কো মুচ্চতি, কো ন মুচ্চতীতি? মহাপচ্চৰিযং তাৱ ‘‘একভঙ্গেন নিপন্নকো এৱ মুচ্চতি. পাদে পন ভূমিতো মোচেত্ৱা নিপন্নোপি যক্খগহিতকোপি ৱিসঞ্ঞীভূতোপি ন মুচ্চতী’’তি ৱুত্তং. কুৰুন্দট্ঠকথাযং পন ‘‘বন্ধিত্ৱা নিপজ্জাপিতোৱ মুচ্চতী’’তি ৱুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পন ‘‘যো চঙ্কমন্তো মুচ্ছিত্ৱা পতিতো তত্থেৱ সুপতি, তস্সপি অৱিসযতায আপত্তি ন দিস্সতি. আচৰিযা পন এৱং ন কথযন্তি, তস্মা আপত্তিযেৱাতি মহাপদুমত্থেৰেন ৱুত্তং. দ্ৱে পন জনা আপত্তিতো মুচ্চন্তিযেৱ, যো চ যক্খগহিতকো, যো চ বন্ধিত্ৱা নিপজ্জাপিতো’’তি.

ইতি পাড়িমুত্তকৱিনযৱিনিচ্ছযসঙ্গহে

দিৱাসেয্যৱিনিচ্ছযকথা সমত্তা.