৪. ৱিঞ্ঞত্তিৱিনিচ্ছযকথা
২১. এৱং ভেসজ্জাদিৱিনিচ্ছযং কথেত্ৱা ইদানি ৱিঞ্ঞত্তিৱিনিচ্ছযং কথেতুং ‘‘ৱিঞ্ঞত্তীতি যাচনা’’তিআদিমাহ. তত্থ ৱিঞ্ঞাপনা ৱিঞ্ঞত্তি, ‘‘ইমিনা নো অত্থো’’তি ৱিঞ্ঞাপনা, যাচনাতি ৱুত্তং হোতি. তেনাহ ‘‘ৱিঞ্ঞত্তীতি যাচনা’’তি. তত্ৰ ৱিঞ্ঞত্তিযং অযং মযা ৱক্খমানো ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বোতি যোজনা. মূলচ্ছেজ্জাযাতি (ৱি. ৱি. টী. ১.৩৪২) পৰসন্তকভাৱতো মোচেত্ৱা অত্তনো এৱ সন্তককৰণৱসেন. এৱং যাচতো অঞ্ঞাতকৱিঞ্ঞত্তিদুক্কটঞ্চেৱ দাসপটিগ্গহদুক্কটঞ্চ হোতি ‘‘দাসিদাসপটিগ্গহণা পটিৱিৰতো (দী. নি. ১.১০, ১৯৪) হোতী’’তি ৱচনং নিস্সায অট্ঠকথাযং পটিক্খিত্তত্তা. ঞাতকপৱাৰিতট্ঠানতো পন দাসং মূলচ্ছেজ্জায যাচন্তস্স সাদিযনৱসেনেৱ দুক্কটং. সককম্মন্তি পাণৱধকম্মং. ইদঞ্চ পাণাতিপাতদোসপৰিহাৰায ৱুত্তং, ন ৱিঞ্ঞত্তিপৰিহাৰায. অনিযমেত্ৱাপি ন যাচিতব্বাতি সামীচিদস্সনত্থং ৱুত্তং, সুদ্ধচিত্তেন পন হত্থকম্মং যাচন্তস্স আপত্তি নাম নত্থি. যদিচ্ছকং কাৰাপেতুং ৱট্টতীতি ‘‘হত্থকম্মং যাচামি, দেথা’’তিআদিনা অযাচিত্ৱাপি ৱট্টতি, সকিচ্চপসুতম্পি এৱং কাৰাপেন্তস্স ৱিঞ্ঞত্তি নত্থি এৱ, সামীচিদস্সনত্থং পন ৱিভজিত্ৱা ৱুত্তং.
সব্বকপ্পিযভাৱদীপনত্থন্তি সব্বসো কপ্পিযভাৱদস্সনত্থং. মূলং দেথাতি ৱত্তুং ৱট্টতীতি ‘‘মূলং দস্সামা’’তি পঠমং ৱুত্তত্তা ৱিঞ্ঞত্তি ৱা ‘‘মূল’’ন্তি ৱচনস্স কপ্পিযাকপ্পিযৱত্থুসামঞ্ঞৱচনত্তা অকপ্পিযৱচনং ৱা নিট্ঠিতভতিকিচ্চানং দাপনতো অকপ্পিযৱত্থুসাদিযনং ৱা ন হোতীতি কত্ৱা ৱুত্তং. মূলচ্ছেজ্জায ৱাতি ইদং ইধ থম্ভাদীনং দাসিদাসাদিভাৱাভাৱতো ৱুত্তং. অনজ্ঝাৱুত্থকন্তি অপৰিগ্গহিতং, অস্সামিকন্তি অত্থো.
২২. ন কেৱলঞ্চ…পে… চীৱৰাদীনি কাৰাপেতুকামেনাতিআদীসু চীৱৰং কাৰাপেতুকামস্স অঞ্ঞাতকঅপ্পৱাৰিততন্তৱাযেহি হত্থকম্মযাচনৱসেন ৱাযাপনে ৱিঞ্ঞত্তিপচ্চযা দুক্কটাভাৱেপি চীৱৰৱাযাপনসিক্খাপদেন যথাৰহং পাচিত্তিযদুক্কটানি হোন্তীতি ৱেদিতব্বং. অকপ্পিযকহাপণাদি ন দাতব্বন্তি কপ্পিযমুখেন লদ্ধম্পি তত্থ কম্মকৰণত্থায ইমস্স কহাপণং দেহীতি ৱত্ৱা ‘‘দাতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. পুব্বে কতকম্মস্স দাপনে কিঞ্চাপি দোসো ন দিস্সতি, তথাপি অসাৰুপ্পমেৱাতি ৱদন্তি. কতকম্মত্থাযপি কপ্পিযৱোহাৰেন পৰিযাযতো ভতিং দাপেন্তস্স নত্থি দোসো, সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. ১.৩৪২) পন ‘‘অকপ্পিযকহাপণাদি ন দাতব্বন্তি কিঞ্চাপি অকপ্পিযকহাপণাদিং অসাদিযন্তেন কপ্পিযৱোহাৰতো দাতুং ৱট্টতি, তথাপি সাৰুপ্পং ন হোতি, মনুস্সা চ এতস্স সন্তকং কিঞ্চি অত্থীতি ৱিহেঠেতব্বং মঞ্ঞন্তীতি অকপ্পিযকহাপণাদিদানং পটিক্খিত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. তথেৱ পাচেত্ৱাতি হত্থকম্মৱসেনেৱ পাচেত্ৱা. ‘‘কিং ভন্তে’’তি এত্তকেপি পুচ্ছিতে যদত্থায পৱিট্ঠো, তং কথেতুং লভতি পুচ্ছিতপঞ্হত্তা.
২৩. ৱত্তন্তি চাৰিত্তং, আপত্তি পন ন হোতীতি অধিপ্পাযো. কপ্পিযং কাৰাপেত্ৱা পটিগ্গহেতব্বানীতি সাখায মক্খিকবীজনেন পণ্ণাদিছেদে বীজগামকোপনস্স চেৱ তত্থ লগ্গৰজাদিঅপ্পটিগ্গহিতকস্স চ পৰিহাৰত্থায ৱুত্তং, তদুভযাসঙ্কায অসতি তথা অকৰণে দোসো নত্থি. সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. ১.৩৪২) পন ‘‘কপ্পিযং কাৰাপেত্ৱা পটিগ্গহেতব্বানীতি সাখায লগ্গৰজস্মিং পত্তে পতিতেপি সাখং ছিন্দিত্ৱা খাদিতুকামতাযপি সতি সুখপৰিভোগত্থং ৱুত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. নদিযাদীসু উদকস্স অপৰিগ্গহিতত্তা ‘‘আহৰাতি ৱত্তুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. গেহতো…পে… নেৱ ৱট্টতীতি পৰিগ্গহিতুদকত্তা ৱিঞ্ঞত্তিযা দুক্কটং হোতীতি অধিপ্পাযো. ‘‘ন আহটং পৰিভুঞ্জিতু’’ন্তি ৱচনতো ৱিঞ্ঞত্তিযা আপন্নং দুক্কটং দেসেত্ৱাপি তং ৱত্থুং পৰিভুঞ্জন্তস্স পৰিভোগে পৰিভোগে দুক্কটমেৱ, পঞ্চন্নম্পি সহধম্মিকানং ন ৱট্টতি.
‘‘অলজ্জীহি পন ভিক্খূহি ৱা সামণেৰেহি ৱা হত্থকম্মং ন কাৰেতব্ব’’ন্তি সামঞ্ঞতো ৱুত্তত্তা অত্তনো অত্থায যং কিঞ্চি হত্থকম্মং কাৰেতুং ন ৱট্টতি. যং পন অলজ্জী নিৱাৰিযমানোপি বীজনাদিং কৰোতি, তত্থ দোসো নত্থি, চেতিযকম্মাদীনি পন তেহি কাৰাপেতুং ৱট্টতীতি ৱিমতিৱিনোদনিযং (ৱি. ৱি. টী. ১.৩৪২) ৱুত্তং. সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. ২.৩৪২) পন ‘‘অলজ্জীহি…পে… ন কাৰেতব্বন্তি ইদং উত্তৰিভঙ্গাধিকাৰত্তা অজ্ঝোহৰণীযং সন্ধায ৱুত্তং, বাহিৰপৰিভোগেসু পন অলজ্জীহিপি হত্থকম্মং কাৰেতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. এত্থ চ ‘‘অলজ্জীহি সামণেৰেহী’’তি ৱুত্তত্তা ‘‘সঞ্চিচ্চ আপত্তিং আপজ্জতী’’তি (পৰি. ৩৫৯) অলজ্জিলক্খণং উক্কট্ঠৱসেন উপসম্পন্নে পটিচ্চ উপলক্খণতো ৱুত্তন্তি তংলক্খণৱিৰহিতানং সামণেৰাদীনং লিঙ্গত্থেনগোত্ৰভুপৰিযোসানানং ভিক্খুপটিঞ্ঞানং দুস্সীলানম্পি সাধাৰণৱসেন অলজ্জিলক্খণং যথাঠপিতপটিপত্তিযা অতিট্ঠনমেৱাতি গহেতব্বং.
২৪. গোণং পন…পে… আহৰাপেন্তস্স দুক্কটন্তি ৱিঞ্ঞত্তিক্খণে ৱিঞ্ঞত্তিপচ্চযা, পটিলাভক্খণে গোণানং সাদিযনপচ্চযা চ দুক্কটং. গোণঞ্হি অত্তনো অত্থায অৱিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধম্পি সাদিতুং ন ৱট্টতি ‘‘হত্থিগৱাস্সৱড়ৱপটিগ্গহণা পটিৱিৰতো হোতী’’তি (দী. নি. ১.১০, ১৯৪) ৱুত্তত্তা. তেনেৱাহ ‘‘ঞাতকপৱাৰিতট্ঠানতোপি মূলচ্ছেজ্জায যাচিতুং ন ৱট্টতী’’তি. এত্থ চ ৱিঞ্ঞত্তিদুক্কটাভাৱেপি অকপ্পিযৱত্থুযাচনেপি পটিগ্গহণেপি দুক্কটমেৱ. ৰক্খিত্ৱাতি চোৰাদিউপদ্দৱতো ৰক্খিত্ৱা. জগ্গিত্ৱাতি তিণঅন্নাদীহি পোসেত্ৱা. ন সম্পটিচ্ছিতব্বন্তি অত্তনো অত্থায গোসাদিযনস্স পটিক্খিত্তত্তা ৱুত্তং.
২৫. ঞাতকপৱাৰিতট্ঠানে পন ৱট্টতীতি সকটস্স সম্পটিচ্ছিতব্বত্তা মূলচ্ছেজ্জৱসেন যাচিতুং ৱট্টতি. তাৱকালিকং ৱট্টতীতি উভযত্থাপি ৱট্টতীতি অত্থোতি ৱিমতিৱিনোদনিযং (ৱি. ৱি. টী. ১.৩৪২) ৱুত্তং. সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. ২.৩৪২) পন ‘‘সকটং দেথাতি…পে… ন ৱট্টতীতি মূলচ্ছেজ্জৱসেন সকটং দেথাতি ৱত্তুং ন ৱট্টতি. তাৱকালিকং ৱট্টতীতি তাৱকালিকং কত্ৱা সব্বত্থ যাচিতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. ৱাসিআদীনি পুগ্গলিকানিপি ৱট্টন্তীতি আহ ‘‘এস নযো ৱাসী’’তিআদি. ৱল্লিআদীসু চ পৰপৰিগ্গহিতেসু এস নযোতি যোজেতব্বং. গৰুভণ্ডপ্পহোনকেসুযেৱাতি ইদং ৱিঞ্ঞত্তিং সন্ধায ৱুত্তং, অদিন্নাদানে পন তিণসলাকং উপাদায পৰপৰিগ্গহিতং থেয্যচিত্তেন গণ্হতো অৱহাৰো এৱ, ভণ্ডগ্ঘেন কাৰেতব্বো. ৱল্লিআদীসূতি এত্থ আদি-সদ্দেন পাড়িআগতানং ৱেড়ুমুঞ্জপব্বজতিণমত্তিকানং সঙ্গহো দট্ঠব্বো. তত্থ চ যস্মিং পদেসে হৰিতালজাতিহিঙ্গুলিকাদি অপ্পকম্পি মহগ্ঘং হোতি, তত্থ তং তালপক্কপ্পমাণতো ঊনম্পি গৰুভণ্ডমেৱ, ৱিঞ্ঞাপেতুঞ্চ ন ৱট্টতি.
২৬. সাতি ৱিঞ্ঞত্তি. পৰিকথাদীসু ‘‘সেনাসনং সম্বাধ’’ন্তিআদিনা পৰিযাযেন কথনং পৰিকথা নাম. উজুকমেৱ অকথেত্ৱা ‘‘ভিক্খূনং কিং পাসাদো ন ৱট্টতী’’তিআদিনা অধিপ্পাযো যথা ৱিভূতো হোতি, এৱং কথনং ওভাসো নাম. সেনাসনাদিঅত্থং ভূমিপৰিকম্মাদিকৰণৱসেন পচ্চযুপ্পাদায নিমিত্তকৰণং নিমিত্তকম্মং নাম. তীসু পচ্চযেসু ৱিঞ্ঞত্তিআদযো দস্সিতা, গিলানপচ্চযে পন কথন্তি আহ ‘‘গিলানপচ্চযে পনা’’তিআদি. তথা উপ্পন্নং পন ভেসজ্জং ৰোগে ৱূপসন্তে ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি, ন ৱট্টতীতি? তত্থ ৱিনযধৰা ‘‘ভগৱতা ৰোগসীসেন পৰিভোগস্স দ্ৱাৰং দিন্নং, তস্মা অৰোগকালেপি ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি, আপত্তি ন হোতী’’তি ৱদন্তি, সুত্তন্তিকা পন ‘‘কিঞ্চাপি আপত্তি ন হোতি, আজীৱং পন কোপেতি, তস্মা সল্লেখপটিপত্তিযং ঠিতস্স ন ৱট্টতি, সল্লেখং কোপেতী’’তি ৱদন্তীতি.
ইতি ৱিনযসঙ্গহসংৱণ্ণনাভূতে ৱিনযালঙ্কাৰে
ৱিঞ্ঞত্তিৱিনিচ্ছযকথালঙ্কাৰো নাম
চতুত্থো পৰিচ্ছেদো.