৩৩. কম্মাকম্মৱিনিচ্ছযকথা
২৪৯. এৱং গৰুকাপত্তিৱুট্ঠানৱিনিচ্ছযকথং কথেত্ৱা ইদানি কম্মাকম্মৱিনিচ্ছযকথং কথেতুং ‘‘কম্মাকম্মন্তি এত্থ পনা’’তিআদিমাহ. তত্থ সমগ্গেন সঙ্ঘেন কৰীযতে তন্তি কম্মং, অপলোকনাদিচতুব্বিধৱিনযকম্মং. ইতৰস্মিম্পি এসেৱ নযো. অ-কাৰো ৱুদ্ধিঅত্থো, ন ৱুদ্ধিপ্পত্তং কম্মং অকম্মং. কম্মঞ্চ অকম্মঞ্চ কম্মাকম্মং ৱজ্জাৱজ্জং ৱিয, ফলাফলং ৱিয চ. তত্থ চ কম্মন্তি অপলোকনকম্মঞত্তিকম্মদ্ৱযং. অকম্মন্তি ঞত্তিদুতিযকম্মঞত্তিচতউত্থকম্মদ্ৱযং. অথ ৱা কম্মন্তি চতূসুপি এতেসু লহুককম্মং. অকম্মন্তি গৰুককম্মং. কম্মাকম্মন্তি এত্থ পন ৱিনিচ্ছযো এৱং ৱেদিতব্বোতি যোজনা. তত্থ পনাতি পক্খন্তৰত্থে নিপাতো, গৰুকাপত্তিৱুট্ঠানৱিনিচ্ছযকথাপক্খতো অঞ্ঞো কম্মাকম্মৱিনিচ্ছযকথাপক্খো ৱেদিতব্বোতি ৱা মযা ৱুচ্চতেতি ৱা অত্থো.
চত্তাৰি কম্মানীতি এত্থ চত্তাৰীতি পৰিচ্ছেদনিদস্সনং. তেন ৱিনযকম্মানি নাম চত্তাৰি এৱ হোন্তি, ন ইতো ঊনাধিকানীতি দস্সেতি. কম্মানীতি পৰিচ্ছিন্নকম্মনিদস্সনং. অপলোকনকম্মন্তিআদীনি পৰিচ্ছিন্নকম্মানং উদ্দেসকথনং. তত্থ অপলোকীযতে আযাচীযতে অপলোকনং, অপপুব্বলোকধাতু আযাচনত্থে, যুপচ্চযো ভাৱত্থৱাচকো. অপলোকনৱসেন কত্তব্বং কম্মং অপলোকনকম্মং, সীমট্ঠকসঙ্ঘং অপলোকেত্ৱা সঙ্ঘানুমতিযা কত্তব্বং কম্মং. ঞাপনা ঞত্তি, সঙ্ঘস্স জানাপনাতি অত্থো. ঞত্তিযা কত্তব্বং কম্মং ঞত্তিকম্মং, অনুস্সাৱনং অকত্ৱা সুদ্ধঞত্তিযাযেৱ কত্তব্বকম্মং. দ্ৱিন্নং পূৰণী দুতিযা, ঞত্তি দুতিযা এতস্স কম্মস্সাতি ঞত্তিদুতিযং, ঞত্তিদুতিযঞ্চ তং কম্মঞ্চাতি ঞত্তিদুতিযকম্মং, একায ঞত্তিযা একায অনুস্সাৱনায কত্তব্বকম্মং. চতুন্নং পূৰণী চতুত্থী, ঞত্তি চতুত্থী এতস্স কম্মস্সাতি ঞত্তিচতুত্থং, ঞত্তিচতুত্থঞ্চ তং কম্মঞ্চাতি ঞত্তিচতুত্থকম্মং, একায ঞত্তিযা তীহি অনুস্সাৱনাহি কত্তব্বকম্মং. তেন ৱক্খতি ‘‘অপলোকনকম্মং নাম সীমট্ঠকসঙ্ঘং সোধেত্ৱা’’তিআদি.
এৱং চত্তাৰি কম্মানি উদ্দিসিত্ৱা পৰিৱাৰে (পৰি. ৪৮২ আদযো) কম্মৱগ্গে আগতনযেনেৱ তেসং চতুন্নং কম্মানং ৱিপত্তিকাৰণানি পুচ্ছিত্ৱা ৱিস্সজ্জেতুং ‘‘ইমানি চত্তাৰি কম্মানি কতিহাকাৰেহি ৱিপজ্জন্তি? পঞ্চহাকাৰেহি ৱিপজ্জন্তী’’তিআদিমাহ. তত্থ ৱত্থুতোতি ৱিনযকম্মস্স কাৰণভূতৱত্থুতো. ঞত্তিতো অনুস্সাৱনতোতি দ্ৱেপি কম্মৱাচাযমেৱ. সীমতোতি কম্মকৰণট্ঠানভূতবদ্ধসীমতো. পৰিসতোতি কম্মপ্পত্তছন্দাৰহভূতকাৰকসঙ্ঘতো. তানিযেৱ হি পঞ্চ সব্বেসং ৱিনযকম্মানং ৱিপত্তিকাৰণানি হোন্তি.
ততো তং কম্মৱিপত্তিকাৰণভূতং ৱত্থুং পাড়িনযেন ৱিত্থাৰেতুং ‘‘সম্মুখাকৰণীযং কম্মং অসম্মুখা কৰোতি, ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্ম’’ন্ত্যাদিমাহ. তত্থ সম্মুখাকৰণীযং পটিপুচ্ছাকৰণীযং পটিঞ্ঞাযকৰণীযন্তি ইমেসং তিণ্ণং অতথাকৰণেন, সতিৱিনযো অমূড়্হৱিনযো তস্সপাপিযসিকা তজ্জনীযকম্মং নিযসকম্মং পব্বাজনীযকম্মং পটিসাৰণীযকম্মং উক্খেপনীযকম্মং পৰিৱাসো মূলাযপটিকস্সনা মানত্তং অব্ভানং উপসম্পদন্তি ইমেসং তেৰসকম্মানং অঞ্ঞকম্মাৰহস্স অঞ্ঞকম্মকৰণেন, উপোসথো পৱাৰণাতি ইমেসং দ্ৱিন্নং অদিৱসে কৰণেন, পণ্ডকো থেয্যসংৱাসকো তিত্থিযপক্কন্তকো তিৰচ্ছানগতো মাতুঘাতকো পিতুঘাতকো অৰহন্তঘাতকো লোহিতুপ্পাদকো সঙ্ঘভেদকো ভিক্খুনিদূসকো উভতোব্যঞ্জনকো ঊনৱীসতিৱস্সো অন্তিমৱত্থুঅজ্ঝাপন্নপুব্বোতি ইমেসং তেৰসন্নং পুগ্গলানং উপসম্পদাকম্মকৰণেন ইতি ইমানি একতিংস কম্মানি ৱত্থুৱিপন্নং অধম্মকম্মং হোতি. ঞত্তিতো পঞ্চ, অনুস্সাৱনতো পঞ্চাতি ইমানি দস কাৰণানি অন্তোকম্মৱাচাযমেৱ লভন্তি, সীমতো একাদস কাৰণানি সীমাসম্মুতিৱসেন লভন্তি, পৰিসতো দ্ৱাদস কাৰণানি চতুৱগ্গপঞ্চৱগ্গদসৱগ্গৱীসতিৱগ্গসঙ্খাতেসু চতূসু সঙ্ঘেসু একেকস্মিং কম্মপত্তছন্দাৰহসম্মুখীভূতসঙ্খাতানং তিণ্ণং তিণ্ণং সঙ্ঘানং ৱসেন লভন্তীতি.
এৱং কম্মৱিপত্তিকাৰণানি দস্সেত্ৱা পুন চতুৱগ্গসঙ্ঘাদীসু সন্নিসিন্নানং ভিক্খূনং ৱিসেসনামং দস্সেতুং ‘‘চতুৱগ্গকৰণে কম্মে’’তিআদিমাহ. তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
২৫০. ততো পৰং চতুন্নং কম্মানং ঠানং সঙ্খেপতো দস্সেতুং ‘‘অপলোকনকম্মং কতি ঠানানি গচ্ছতী’’তিআদিমাহ. তম্পি সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ.
২৫১. ততো তানিযেৱ কম্মানি তেসু ঠানেসু পৱত্তানি ৱিত্থাৰতো পকাসেতুকামো ‘‘অযং তাৱ পাড়িনযো. অযং পনেত্থ আদিতো পট্ঠায ৱিনিচ্ছযকথা’’তিআদিমাহ. তত্থ তস্সং ৱিনিচ্ছযকথাযং চতূসু কম্মেসু কতমং অপলোকনকম্মং নামাতি পুচ্ছাযং তং দস্সেতুমাহ ‘‘অপলোকনকম্মং নামা’’তিআদি. তত্থ সীমট্ঠকসঙ্ঘং সোধেত্ৱাতি অৱিপ্পৱাসসঙ্খাতমহাসীমট্ঠকং সঙ্ঘং সোধেত্ৱা. ন হি খণ্ডসীমায সন্নিপতিতে সঙ্ঘে সোধেতব্বকিচ্চং অত্থি, অৱিপ্পৱাসসীমাসঙ্খাতায মহাসীমায পন ৱিত্থাৰত্তা বহূনং ভিক্খূনং ৱসনট্ঠানত্তা সমগ্গভাৱত্থং সোধেতব্বং হোতি. ছন্দাৰহানং ছন্দং আহৰিত্ৱাতি তিস্সং সীমাযং চতুৱগ্গাদিগণং পূৰেত্ৱা হত্থপাসং অৱিজহিত্ৱা ঠিতেহি ভিক্খূহি অঞ্ঞেসং হত্থপাসং অনাগতানং পকতত্তভিক্খূনং ছন্দং আহৰিত্ৱা. ৱুত্তঞ্হি ‘‘চতুৱগ্গকৰণে কম্মে চত্তাৰো ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপ্পত্তা, অৱসেসা পকতত্তা ছন্দাৰহা’’তি (পৰি. ৪৯৭). সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স অনুমতিযাতি ছন্দস্স আহৰিতত্তা হত্থপাসং আগতাপি অনাগতাপি সব্বে ভিক্খূ সমগ্গাযেৱ হোন্তি, তস্মা সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স অনুমতিযা. তিক্খত্তুং সাৱেত্ৱাতি ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো’’তিআদিনা কম্মৱাচং অভণিত্ৱা ‘‘ৰুচ্চতি সঙ্ঘস্স. দুতিযম্পি…পে… ততিযম্পি ৰুচ্চতি সঙ্ঘস্সা’’তি তিক্খত্তুং সাৱেত্ৱা কত্তব্বকম্মং অপলোকনকম্মং নামাতি যোজনা. ৱুত্তনযেনেৱাতি অপলোকনকম্মে ৱুত্তনযেনেৱ. ইমিনা ‘‘সীমট্ঠকসঙ্ঘং সোধেত্ৱা, ছন্দাৰহানং ছন্দং আহৰিত্ৱা’’তি ইদং দ্ৱযং অতিদিসতি. ইতৰেসুপি এসেৱ নযো.
তত্থ তেসু চতূসু কম্মেসু কিং অঞ্ঞকম্মং ইতৰকম্মৱসেন কাতব্বন্তি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘তত্ৰ’’ইচ্চাদি. এৱং হোতু, এৱং সন্তে অৱিসেসেন সব্বম্পি কম্মং অঞ্ঞৱসেন কত্তব্বন্তি আহ ‘‘ঞত্তিদুতিযকম্মং পনা’’তিআদি. তত্থ পন-সদ্দো ৱিসেসত্থজোতকো, ঞত্তিদুতিযকম্মে পন ৱিসেসো অত্থীতি অত্থো. ইতো পৰানি সুৱিঞ্ঞেয্যানেৱ. পটিক্খিত্তমেৱ অট্ঠকথাযন্তি অজ্ঝাহাৰসম্বন্ধো. যদি এৱং অক্খৰপৰিহীনাদীসু সন্তেসু কম্মকোপো সিযাতি চোদনং মনসি কত্ৱা আহ ‘‘সচে পনা’’তিআদি. তত্থ অক্খৰপৰিহীনন্তি ‘‘সুণাতু মে’’তিআদীসু সু-কাৰ ণা-কাৰ তু-কাৰাদীনং ভস্সনং. পদপৰিহীনন্তি সুণাতূতিআদীনং ৱিভত্যন্তপদানং ভস্সনং. দুৰুত্তপদং পন উপৰি ৱক্খতি.
ইদানি পুনপ্পুনৱচনে পযোজনং দস্সেন্তো ‘‘ইদং অকুপ্পকম্মে দড়্হিকম্মং হোতি, কুপ্পকম্মে কম্মং হুত্ৱা তিট্ঠতী’’তি আহ. তত্থ ইদন্তি ইদং পুনপ্পুনং ৱুত্তকম্মং. অকুপ্পকম্মেতি অকুপ্পে ঠানাৰহে পুৰেকতকম্মে. দড়্হিকম্মং হোতীতি থিৰতৰকম্মং হোতি একায ৰজ্জুযা বন্ধিতব্বভাৰে দুতিযততিযাদিৰজ্জূহি বন্ধনং ৱিয. কুপ্পকম্মেতি অক্খৰপৰিহীনাদিৱসেন কুপ্পে অট্ঠানাৰহে পুৰেকতকম্মে. কম্মং হুত্ৱা তিট্ঠতীতি পুনপ্পুনং ৱুত্তে সতি তেসং অক্খৰপৰিহীনাদীনং সোধিতত্তা পৰিসুদ্ধকম্মং হুত্ৱা তিট্ঠতি. অকুপ্পকম্মে কুপ্পকম্মেতি ৱা ভাৱেনভাৱলক্খণত্থে ভুম্মৱচনং. পুৰেতৰং কতকম্মস্মিং অকুপ্পকম্মে সতি পচ্ছা ইদং পুনপ্পুনং ৱুত্তকম্মং দড়্হিকম্মং হোতি, পুৰেকতকম্মস্মিং কুপ্পকম্মে সতি ইদং পুনপ্পুনং ৱুত্তকম্মং অকুপ্পং ঠানাৰহং পৰিসুদ্ধকম্মং হুত্ৱা তিট্ঠতীতি. ইমং পাঠং নিস্সায আচৰিযৱৰা একপুগ্গলম্পি অনেকক্খত্তুং উপসম্পদকম্মং কৰোন্তি. কস্মা পন তে ভিক্খূ লজ্জীপেসলবহুস্সুতসিক্খাকামভূতানং অত্তনো আচৰিযুপজ্ঝাযানং সন্তিকে সিক্খং গণ্হন্তীতি? ন তে অত্তনো আচৰিযুপজ্ঝাযানং সন্তিকা লদ্ধসিক্খং পচ্চক্খায অঞ্ঞং গণ্হন্তি, অথ খো তায এৱ সদ্ধিং দিগুণতিগুণং কৰোন্তি. এৱং সন্তেপি পুৰিমসিক্খায অসদ্দহন্তাযেৱ কৰেয্যুং, নো সদ্দহন্তাতি? নো অসদ্দহন্তা, সদ্দহন্তাপি তে ভিক্খূ পুনপ্পুনকৰণে যুত্তিতোপি আগমতোপি আদীনৱং অপস্সন্তা আনিসংসমেৱ পস্সন্তা কৰোন্তীতি.
কথং যুত্তিতো আনিসংসং পস্সন্তি? যথা হি লোকে অভিসিত্তম্পি ৰাজানং পুনপ্পুনাভিসিঞ্চনে আদীনৱং ন পস্সন্তি, অথ খো অভিসেকানুভাৱেন ৰাজিদ্ধিপ্পত্ততাদীহি কাৰণেহি আনিসংসমেৱ পস্সন্তি, যথা চ সাসনে চেতিযং ৱা পটিমং ৱা নিট্ঠিতসব্বকিচ্চং ‘‘অনেকজাতিসংসাৰ’’ন্তিআদীহি ভগৱতো ৱচনেহি অভিসেকমঙ্গলং কৰোন্তাপি পুনপ্পুনকৰণে আদীনৱং অপস্সন্তা অতিৰেকতৰং মহিদ্ধিকতামহানুভাৱতাদিআনিসংসমেৱ পস্সন্তা পুনপ্পুনং কৰোন্তিযেৱ, এৱমেৱ কতউপসম্পদকম্মং ভিক্খুং পুনদেৱ কম্মৱাচাভণনে আদীনৱং অপস্সন্তা পুব্বে কতকম্মস্মিং ৱত্থুআদীসু পঞ্চসু অঙ্গেসু একস্মিম্পি অঙ্গে অপৰিপুণ্ণে সতি কম্মকোপসম্ভৱতো ইদানি কতকম্মেন পৰিপুণ্ণঅঙ্গে সতি কম্মসম্পত্তিসম্ভৱঞ্চ পুব্বেৱ কম্মসম্পত্তিসম্ভৱেপি দড়্হিকম্মথিৰতৰসম্ভৱঞ্চ আনিসংসং পস্সন্তা কৰোন্তি. কথং আগমতো আনিসংসং পস্সন্তি? যথাৱুত্তপৰিৱাৰট্ঠকথাপাঠৱিনযসঙ্গহপাঠেসু দুৰুত্তপদস্স সোধনত্থং পুনপ্পুনং ৱত্তব্বভাৱস্স উপলক্খণনযেন ৱচনতো. সেসঞত্তিদোসঅনুস্সাৱনদোসানঞ্চ ৱত্থুৱিপত্তিসীমৱিপত্তিপৰিসৱিপত্তিদোসানঞ্চ সোধনং দস্সিতং হোতি. তেনেৱ চ কাৰণেন অযম্পি পচ্ছিমপাঠো আচৰিযেন ৱুত্তো. তস্সত্থো হেট্ঠা ৱুত্তোৱ. ইতি পুব্বে কতকম্মস্স কোপসম্ভৱেপি ইদানি কতকম্মেন সম্পজ্জনসঙ্খাতং আনিসংসং আগমতো পস্সন্তীতি দট্ঠব্বং.
কেচি পন আচৰিযা ইমং ‘‘পুনপ্পুনং ৱত্তুং ৱট্টতীতি পাঠং তস্মিংযেৱ পঠমকম্মকৰণকালে দুৰুত্তসোধনত্থং ৱত্তব্বতং সন্ধায ৱুত্তং, ন চিৰকালে’’তি ৱদন্তি, তদেতং ৱচনং নেৱ অট্ঠকথাযং আগতং, ন টীকাদীসু ৱিনিচ্ছিতং, তেসং মতিমত্তমেৱ, তস্মা ন গহেতব্বং. অপিচ তস্মিং খণে পুনপ্পুনং ৱচনতোপি অপৰভাগে ৱচনং মহপ্ফলং হোতি মহানিসংসং. তস্মিঞ্হি কালে পুনপ্পুনং ভণনে ঞত্তিদোসঅনুস্সাৱনদোসানি পচ্ছিমভণনে সুট্ঠু ভণন্তো সোধেতুং সক্কুণেয্য, ন ৱত্থুৱিপত্তিসীমৱিপত্তিপৰিসৱিপত্তিদোসানি. তস্মিঞ্হি খণে তমেৱ ৱত্থু, সা এৱ সীমা, সা এৱ পৰিসা, তস্মা তানি পুনপ্পুনৱচনেন সোধেতুমসক্কুণেয্যানি হোন্তি. অপৰভাগে কৰোন্তো পন পুব্বে অপৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সভাৱেন ৱত্থুৱিপত্তিভূতেপি ইদানি পৰিপুণ্ণৱীসতিৱস্সত্তা ৱত্থুসম্পত্তি হোতি, পুব্বে সীমসঙ্কৰাদিভাৱেন সীমৱিপত্তিসম্ভৱেপি ইদানি তদভাৱত্থায সুট্ঠু সোধিতত্তা সীমসম্পত্তি হোতি, পুব্বে ৱগ্গকম্মাদিৱসেন পৰিসৱিপত্তিসম্ভৱেপি ইদানি তদভাৱত্থায সুট্ঠু সোধিতত্তা পৰিসসম্পত্তি হোতি, এৱং পঞ্চ ৱিপত্তিযো সোধেত্ৱা পঞ্চ সম্পত্তিযো সম্পাদেত্ৱা কাতুং সক্কুণেয্যতো পঠমকালে পুনপ্পুনং ভণনতোপি অপৰভাগে ভণনং মহপ্ফলং হোতি মহানিসংসন্তি ৱেদিতব্বং.
যদি এৱং উপসম্পদসিক্খায দহৰো ভৱেয্যাতি? ন ভৱেয্য. কস্মা? পোৰাণসিক্খং অপ্পচ্চক্খিত্ৱা তায এৱ পতিট্ঠিতত্তাতি. এৱং সন্তেপি পুৰেকতকম্মস্স সম্পজ্জনভাৱেন তিট্ঠন্তে সতি তায ঠিতত্তা অদহৰো সিযা. পুৰিমকম্মস্স অসম্পজ্জনভাৱেন ইদানি কতকম্মেযেৱ উপসম্পদভাৱেন তিট্ঠন্তে সতি কস্মা দহৰো ন ভৱেয্যাতি? এৱং সন্তে দহৰো ভৱেয্য. এৱং দহৰো সমানো পুৰিমসিক্খায ৱস্সং গণেত্ৱা যথাৱুড্ঢং ৱন্দনাদীনি সম্পটিচ্ছন্তো মহাসাৱজ্জো ভৱেয্যাতি? এৱং পুৰিমসিক্খায অট্ঠিতভাৱং পচ্ছিমসিক্খায এৱ লদ্ধুপসম্পদভাৱং তথতো জানন্তো এৱং কৰোন্তো সাৱজ্জো হোতি, এৱং পন অজানন্তো ‘‘পুৰিমসিক্খাযমেৱ ঠিতো’’তি মঞ্ঞিত্ৱা এৱং কৰোন্তো অনৱজ্জোতি ৱেদিতব্বো. কথং ৱিঞ্ঞাযতীতি চে? ‘‘অনাপত্তি ঊনৱীসতিৱস্সং পৰিপুণ্ণসঞ্ঞীতি এত্থ কিঞ্চাপি উপসম্পাদেন্তস্স অনাপত্তি, পুগ্গলো পন অনুপসম্পন্নোৱ হোতি. সচে পন সো দসৱস্সচ্চযেন অঞ্ঞং উপসম্পাদেতি, তং চে মুঞ্চিত্ৱা গণো পূৰতি, সূপসম্পন্নো. সোপি চ যাৱ ন জানাতি, তাৱস্স নেৱ সগ্গন্তৰাযো, ন মোক্খন্তৰাযো. ঞত্ৱা পন পুন উপসম্পজ্জিতব্ব’’ন্তি সমন্তপাসাদিকাযং (পাচি. অট্ঠ. ৪০৬) আগতত্তা ৱিঞ্ঞাযতি. এৱং ৱত্থুৱিপন্নত্তা কম্মকোপতো অনুপসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স উপজ্ঝাযো ভৱিতুং যুত্তকালে পুন উপসম্পজ্জনেন উপসম্পন্নভূতভাৱস্স অট্ঠকথাযং আগতত্তা ইমিনা নযেন সীমৱিপন্নপঅসৱিপন্নঞত্তিৱিপন্নঅনুস্সাৱনৱিপন্নভূতত্তা কম্মকোপতো পুব্বে অনুপসম্পন্নভূতং পুগ্গলম্পি অপৰভাগে ৱুড্ঢিপ্পত্তিকালেপি পঞ্চ ৱিপত্তিদোসানি সোধেত্ৱা পুন উপসম্পদকম্মৱাচাকৰণেন উপসম্পাদেতুং ৱট্টতি. সোপি পুগ্গলো পুব্বকম্মকালে অনুপসম্পন্নো হুত্ৱাপি অপৰকম্মকালে উপসম্পন্নো হোতীতি দট্ঠব্বো.
একচ্চে পন ভিক্খূ পোৰাণসিক্খং পচ্চক্খায নৱসিক্খমেৱ গণ্হিংসু, তে পন ভিক্খূ নৱসিক্খাৱসেন দহৰাৱ ভৱন্তি, এৱং কৰণঞ্চ অতিৱিয গুণৱিসিট্ঠং অত্তনো নৱকতৰং ভিক্খুং দিস্ৱা তস্মিং পুগ্গলে পযিৰুপাসিতুকামো তং পুগ্গলং অত্তনা ৱুড্ঢতৰং কাতুকামো অত্তানং দহৰং কাতুকামো হুত্ৱা ধম্মগাৰৱেন কৰোন্তো যুত্তো ভৱেয্য. অথ পন সিক্খাসম্পন্নং কত্তুকামো এৱং কৰেয্য, সিক্খা নাম পঞ্চঙ্গসমন্নাগতে সতি সম্পজ্জতি, সীলৱিসুদ্ধিযেৱ কাৰণং হোতি, তস্মা যদি পুৰিমসিক্খা অট্ঠিতা ভৱেয্য, পচ্চক্খানকিচ্চং নত্থি, সযমেৱ পতিতা হোতি. পুৰিমসিক্খায ঠিতায সতি ৱিব্ভমিতুকামোযেৱ পচ্চক্খানং কৰেয্য, ন ভিক্খুভৱিতুকামো, সো পন চতুপাৰিসুদ্ধিসীলমেৱ পৰিসুদ্ধং কৰেয্য, তস্মা পোৰাণসিক্খায পচ্চক্খানং অযুত্তং ৱিয দিস্সতি. ততো পোৰাণসিক্খং পচ্চক্খায নৱসিক্খাগহণতো পুনপ্পুনং কৰণংযেৱ যুত্ততৰং দিস্সতি. কস্মা? পোৰাণসিক্খং পচ্চক্খায নৱসিক্খাগহণে পুৰিমকম্মং অসম্পজ্জিত্ৱা পচ্ছিমকম্মসম্পজ্জনে সতি কিঞ্চাপি পুৰিমসিক্খা নত্থি, যা পচ্চক্খাতব্বা, তথাপি নৱসিক্খায সম্পজ্জিতত্তা দোসো নত্থি, দহৰভাৱং পত্তোপি যুত্তৰূপোযেৱ.
যদি পুৰিমকম্মম্পি পচ্ছিমকম্মম্পি সম্পজ্জতিযেৱ, এৱং সতি পুৰিমসিক্খায পচ্চক্খানং নিৰত্থকং. পচ্ছিমসিক্খায ঠিতোপি দহৰভাৱং পত্তত্তা অযুত্তৰূপো. যদি পন পুৰিমকম্মমেৱ সম্পজ্জতি, ন পচ্ছিমকম্মং, এৱং সতি পুব্বে ঠিতপোৰাণসিক্খাপি পচ্চক্খানেন পতিতা. পচ্ছিমসিক্খাপি পচ্ছিমকম্মস্স পঞ্চন্নং ৱিপত্তীনং অঞ্ঞতৰেন যোগতো ন সম্পজ্জতি, তস্মা পুৰিমসিক্খায চ পতিতত্তা পচ্ছিমসিক্খায চ অলদ্ধত্তা উভতো ভট্ঠত্তা অযুত্তোৱ হোতি. পোৰাণসিক্খং অপ্পচ্চক্খায নৱসিক্খাগহণে পন সতি পুৰিমকম্মং সম্পন্নং হুত্ৱা পচ্ছিমকম্মং অসম্পন্নং হোন্তম্পি পুৰিমসিক্খায পতিট্ঠিতোযেৱ, পুৰিমং অসম্পন্নং হুত্ৱা পচ্ছিমং সম্পন্নম্পি পচ্ছিমসিক্খায ঠিতো এৱ. পুৰিমপচ্ছিমকম্মদ্ৱযম্পি পঞ্চহঙ্গেহি সম্পন্নম্পি দড়্হিকম্মথিৰতৰভূতায পুৰিমসিক্খায ঠিতোযেৱ সো ভিক্খু হোতি, তস্মা পুৰিমসিক্খং পচ্চক্খায নৱসিক্খাগহণতো পুৰিমসিক্খং অপ্পচ্চক্খায পুনপ্পুনং নৱসিক্খাগহণং যুত্ততৰং হোতীতি দট্ঠব্বং.
ইমং পন পুনপ্পুনং কৰোন্তানং আচৰিযানং ৱাদং অমনসিকৰোন্তা অঞ্ঞে আচৰিযা অনেকপ্পকাৰং অনিচ্ছিতকথং কথেন্তি. কথং? একচ্চে থেৰা এৱং ৱদন্তি ‘‘কিং ইমে ভিক্খূ এৱং কৰোন্তা পাৰাজিকপ্পত্তং ভিক্খুং পুন সিক্খায পতিট্ঠাপেস্সামাতি মঞ্ঞন্তী’’তি. তে থেৰা পুনপ্পুনং কম্মৱাচং ভণন্তে ভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘ইমে ভিক্খূ ইমিনা কাৰণেন এৱং কৰোন্তী’’তি চিন্তেত্ৱা এৱমাহংসু. একচ্চে পন থেৰা ‘‘কস্মা ইমে ভিক্খূ পুনপ্পুনং কৰোন্তি, যথা নাম অসনি একৱাৰমেৱ পতন্তী সত্তে জীৱিতক্খযং পাপেতি, এৱমেৱ ভগৱতো আণাভূতা কম্মৱাচা একৱাৰং ভণমানা কম্মং সিজ্ঝাপেতি, ন অনেকৱাৰ’’ন্তি, তেপি ‘‘কম্মসিজ্ঝনত্থায পুনপ্পুনং ভণন্তী’’তি চিন্তেত্ৱা এৱমাহংসু. বহৱো পন ভিক্খূ পুনপ্পুনং কৰোন্তে দিস্ৱা এৱং ৱদন্তি ‘‘ইমে ভিক্খূ আচৰিযুপজ্ঝাযেহি দিন্নসিক্খং অসদ্দহন্তা এৱং কৰোন্তি, আচৰিযুপজ্ঝাযগুণাপৰাধকা এতে সমণা’’তি. তে ‘‘পুব্বসিক্খং অসদ্দহিত্ৱা পুনপ্পুনং কৰোন্তী’’তি মঞ্ঞন্তা এৱমাহংসু.
অপৰে পন থেৰা ‘‘পঠমং উপসম্পদকম্মৱাচাভণনকালেযেৱ পুনপ্পুনং ৱত্তব্বং, ন অপৰভাগে’’তি, তত্থ কাৰণং হেট্ঠা ৱুত্তমেৱ. অঞ্ঞে এৱমাহংসু ‘‘ঞত্তিদুতিযকম্মৱাচাযমেৱ পুনপ্পুনং ৱত্তব্বন্তি অট্ঠকথাযং ৱুত্তং, ন ঞত্তিচতুত্থকম্মে, অথ চ পনিমে ভিক্খূ ঞত্তিচতুত্থকম্মভূতায উপসম্পদকম্মৱাচায পুনপ্পুনং কৰোন্তি, এতং অট্ঠকথায ন সমেতী’’তি, তং নীতত্থমেৱ গহেত্ৱা ৱদিংসু. নেয্যত্থতো পন ইমিনা নযেন চতূসুপি কম্মেসু পুনপ্পুনং কাতব্বন্তি দস্সেতি. কম্মসঙ্কৰমেৱ হি ঞত্তিদুতিযকম্মে ৱিসেসতো ৱদতি, পুনপ্পুনং ৱত্তব্বভাৱো পন সব্বেসূতি দট্ঠব্বো. তেনেৱ হি ঞত্তিচতুত্থকম্মৱাচায উপসম্পন্নট্ঠানেযেৱ পুব্বে অনুপসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স পচ্ছা উপসম্পজ্জিতব্বভাৱো অট্ঠকথাযং ৱুত্তোতি.
পটিপুচ্ছাকৰণীযাদীসুপীতি এত্থ আদিসদ্দেন পটিংঞ্ঞায কৰণীযাদযো সঙ্গণ্হাতি. তত্থ পটিপুচ্ছায কৰণীযং অপ্পটিপুচ্ছা কৰোতীতি পুচ্ছিত্ৱা চোদেত্ৱা সাৰেত্ৱা কাতব্বং অপুচ্ছিত্ৱা অচোদেত্ৱা অসাৰেত্ৱা কৰোতি. পটিঞ্ঞায কৰণীযং অপ্পটিঞ্ঞায কৰোতীতি পটিঞ্ঞং আৰোপেত্ৱা যথাদিন্নায পটিঞ্ঞায কাতব্বং অপটিঞ্ঞায পটিঞ্ঞং অকৰোন্তস্স ৱিলপন্তস্স বলক্কাৰেন কৰোতি. সতিৱিনযাৰহস্সাতি দব্বমল্লপুত্তত্থেৰসদিসস্স খীণাসৱস্স. অমূড়্হৱিনযাৰহস্সাতি গগ্গভিক্খুসদিসস্স উম্মত্তকস্স. তস্সপাপিযসিককম্মাৰহস্সাতি উপৱাড়ভিক্খুসদিসস্স উস্সন্নপাপস্স. তজ্জনীযকম্মাৰহস্সাতি পণ্ডকলোহিতকভিক্খুসদিসস্স ভণ্ডনকাৰকস্স. নিযসকম্মাৰহস্সাতি সেয্যসকভিক্খুসদিসস্স অভিণ্হাপত্তিকস্স. পব্বাজনীযকম্মাৰহস্সাতি অস্সজিপুনব্বসুকভিক্খুসদিসস্স কুলদূসকস্স. পটিসাৰণীযকম্মাৰহস্সাতি সুধম্মভিক্খুসঅসস্স উপাসকে জাতিআদীহি দূসেন্তস্স. উক্খেপনীযকম্মাৰহস্সাতি ছন্নভিক্খুসদিসস্স আপত্তিং অপস্সন্তস্স আপত্তিং অদেসেন্তস্স অৰিট্ঠভিক্খুসদিসস্স মিচ্ছাদিট্ঠিং অৱিস্সজ্জেন্তস্স. পৰিৱাসাৰহস্সাতি পটিচ্ছন্নসঙ্ঘাদিসেসাপত্তিকস্স. মূলাযপটিকস্সনাৰহস্সাতি অন্তৰাপত্তিং আপন্নস্স. মানত্তাৰহন্তি অপ্পটিচ্ছন্নসঙ্ঘাদিসেসাপত্তিকং. অব্ভানাৰহন্তি চিণ্ণমানত্তং ভিক্খুং. উপসম্পাদেতীতি উপসম্পদকম্মং কৰোতি.
অনুপোসথে উপোসথং কৰোতীতি অনুপোসথদিৱসে উপোসথং কৰোতি. উপোসথদিৱসো নাম ঠপেত্ৱা কত্তিকমাসং অৱসেসেসু একাদসসু মাসেসু ভিন্নস্স সঙ্ঘস্স সামগ্গিদিৱসো চ যথাৱুত্তা চাতুদ্দসপন্নৰসা চ, এতং তিপ্পকাৰম্পি উপোসথদিৱসং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞস্মিং দিৱসে উপোসথং কৰোন্তো অনুপোসথে উপোসথং কৰোতি নাম. যত্ৰ হি পত্তচীৱৰাদিঅত্থায অপ্পমত্তকেন কাৰণেন ৱিৱদন্তা উপোসথং ৱা পৱাৰণং ৱা ঠপেন্তি, তত্থ তস্মিং অধিকৰণে ৱিনিচ্ছিতে ‘‘সমগ্গা জাতম্হা’’তি অন্তৰা সামগ্গীউপোসথং কাতুং ন লভন্তি, কৰোন্তেহি অনুপোসথে উপোসথো কতো নাম হোতি.
অপ্পৱাৰণায পৱাৰেতীতি অপ্পৱাৰণদিৱসে পৱাৰেতি. পৱাৰণদিৱসো নাম একস্মিং কত্তিকমাসে ভিন্নস্স সঙ্ঘস্স সামগ্গিদিৱসো চ পচ্চুক্কড্ঢিত্ৱা ঠপিতদিৱসো চ দ্ৱে চ পুণ্ণমাসিযো, এতং চতুব্বিধং পৱাৰণদিৱসং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞস্মিং দিৱসে পৱাৰেন্তো অপ্পৱাৰণায পৱাৰেতি নাম. ইধাপি অপ্পমত্তকস্স ৱিৱাদস্স ৱূপসমে সামগ্গীপৱাৰণং কাতুং ন লভন্তি. কৰোন্তেহি অপ্পৱাৰণায পৱাৰণা কতা হোতীতি অযং অট্ঠকথাপাঠো (পৰি. অট্ঠ. ৪৮৩).
‘‘উম্মত্তকস্স ভিক্খুনো উম্মত্তকসম্মুতি উম্মত্তকেন যাচিত্ৱা কতে অসম্মুখাপি দাতুং ৱট্টতি, তত্থ নিসিন্নেপি ন কুপ্পতি নিযমাভাৱতো. অসম্মুখা কতে পন দোসাভাৱং দস্সেতুং ‘অসম্মুখা কতং সুকতং হোতী’তি ৱুত্তং. দূতেন উপসম্পদা পন সম্মুখা কাতুং ন সক্কা কম্মৱাচানানত্তসম্ভৱতো. পত্তনিক্কুজ্জনাদযো হত্থপাসতো অপনীতমত্তেপি কাতুং ৱট্টন্তি. সঙ্ঘসম্মুখতাতিআদীসু যাৱতিকা ভিক্খূ কম্মপ্পত্তা, তে আগতা হোন্তি, ছন্দাৰহানং ছন্দো আহতো হোতি, সম্মুখীভূতা ন পটিক্কোসন্তি, অযং সঙ্ঘসম্মুখতা. যেন ধম্মেন যেন ৱিনযেন যেন সত্থুসাসনেন সঙ্ঘো কম্মং কৰোতি, অযং ধম্মসম্মুখতা ৱিনযসম্মুখতা. তত্থ ধম্মোতি ভূতং ৱত্থু. ৱিনযোতি চোদনা চেৱ সাৰণা চ. সত্থুসাসনং নাম ঞত্তিসম্পদা চেৱ অনুস্সাৱনসম্পদা চ. যস্স সঙ্ঘো কম্মং কৰোতি, তস্স সম্মুখাভাৱো পুগ্গলসম্মুখতা. কত্তিকমাসস্স পৱাৰণমাসত্তা ‘ঠপেত্ৱা কত্তিকমাস’ন্তি ৱুত্তং. পচ্চুক্কড্ঢিত্ৱা ঠপিতদিৱসো চাতি কাড়পক্খে চাতুদ্দসিং পন্নৰসিং ৱা সন্ধায ৱুত্তং. দ্ৱে পুণ্ণমাসিযোতি পঠমপচ্ছিমৱস্সূপগতানং ৱসেন ৱুত্ত’’ন্তি সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. পৰিৱাৰ ৩.৪৮৩) আগতং.
‘‘ঠপিতউপোসথপৱাৰণানং কত্তিকমাসে সামগ্গিযা কতায সামগ্গীপৱাৰণং মুঞ্চিত্ৱা উপোসথং কাতুং ন ৱট্টতীতি আহ ‘ঠপেত্ৱা কত্তিকমাস’ন্তি. সচে পন তেসং নানাসীমাসু মহাপৱাৰণায ৱিসুং পৱাৰিতানং কত্তিকমাসব্ভন্তৰে সামগ্গী হোতি, সামগ্গীউপোসথো এৱ তেহি কাতব্বো, ন পৱাৰণা একস্মিং ৱস্সে কতপৱাৰণানং পুন পৱাৰণায অৱিহিতত্তা. সামগ্গীদিৱসো হোতীতি অনুপোসথদিৱসে সামগ্গীকৰণং সন্ধায ৱুত্তং. সচে পন চাতুদ্দসিযং পন্নৰসিযং ৱা সঙ্ঘো সামগ্গিং কৰোতি, তদা সামগ্গীউপোসথদিৱসো ন হোতি, চাতুদ্দসীপন্নৰসীউপোসথোৱ হোতি. উপৰি পৱাৰণাযপি এসেৱ নযো. পচ্চুক্কড্ঢিত্ৱা ঠপিতদিৱসো চাতি ভণ্ডনকাৰকেহি উপদ্দুতা ৱা কেনচিদেৱ কৰণীযেন পৱাৰণসঙ্গহং ৱা কত্ৱা ঠপিতো কাড়পক্খচাতুদ্দসীদিৱসো চ. দ্ৱে চ পুণ্ণমাসিযোতি পুব্বকত্তিকপুণ্ণমা পচ্ছিমকত্তিকপুণ্ণমা চাতি দ্ৱে পুণ্ণমাসিযো. এতং চতুব্বিধন্তি পুণ্ণমাসিদ্ৱযেন সদ্ধিং সামগ্গীপৱাৰণং চাতুদ্দসীপৱাৰণঞ্চ সম্পিণ্ডেত্ৱা, ইদঞ্চ পকতিচাৰিত্তৱসেন ৱুত্তং. তথাৰূপপচ্চযে পন সতি উভিন্নং পুণ্ণমাসীনং পুৰিমা দ্ৱে চাতুদ্দসিযো, কাড়পক্খচাতুদ্দসিযা অনন্তৰা পন্নৰসীপীতি ইমেপি তযো দিৱসা পৱাৰণাদিৱসা এৱাতি ইমং সত্তৱিধম্পি পৱাৰণাদিৱসং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞস্মিং দিৱসে পৱাৰেতুং ন ৱট্টতী’’তি ৱিমতিৱিনোদনিযং (ৱি. ৱি. টী. পৰিৱাৰ ২.৪৮৩) আগতং.
এৱং ৱত্থুৱিপত্তিৱিনিচ্ছযং দস্সেত্ৱা ইদানি ঞত্তিৱিপত্তিৱিনিচ্ছযং অনুস্সাৱনৱিপত্তিৱিনিচ্ছযঞ্চ দস্সেন্তো ‘‘ঞত্তিতো ৱিপত্তিযং পনা’’তিআদিমাহ. তত্থ পঞ্চমঞত্তিৱিপত্তিযং ‘‘পচ্ছা ৱা ঞত্তিং ঠপেতী’’তি এতস্স সংৱণ্ণনাযং অনুস্সাৱনকম্মং কত্ৱাতি পঠমং অনুস্সাৱনং সাৱেত্ৱা ‘‘এসা ঞত্তী’’তি অনুস্সাৱনানন্তৰমেৱ সকলং ঞত্তিং ৱত্ৱা, পৰিযোসানে ‘‘এসা ঞত্তী’’তি ৱত্ৱাতি অধিপ্পাযো.
২৫২. চতুত্থঅনুস্সাৱনৱিপত্তিসংৱণ্ণনাযং ‘‘য্ৱাযন্তি ব্যঞ্জনপ্পভেদো অধিপ্পেতো. দসধা ব্যঞ্জনবুদ্ধিযা পভেদোতি এত্থ দসধা দসৱিধেন ব্যঞ্জনানং পভেদোতি যোজেতব্বং. কেনাযং পভেদোতি আহ ‘ব্যঞ্জনবুদ্ধিযা’তি. যথাধিপ্পেতত্থব্যঞ্জনতো ব্যঞ্জনসঙ্খাতানং অক্খৰানং জনিকা বুদ্ধি ব্যঞ্জনবুদ্ধি, তায ব্যঞ্জনবুদ্ধিযা, অক্খৰসমুট্ঠাপকচিত্তভেদেনেৱাতি অত্থো. যং ৱা সংযোগপৰং কত্ৱা ৱুচ্চতি, ইদম্পি গৰুকন্তি যোজনা’’তি ৱিমতিৱিনোদনিযং ৱুত্তং.
সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. পৰিৱাৰ ৩.৪৮৫) পন ‘‘ঠানকৰণানি সিথিলানি কত্ৱা উচ্চাৰেতব্বমক্খৰং সিথিলং, তানিযেৱ ধনিতানি অসিথিলানি কত্ৱা উচ্চাৰেতব্বমক্খৰং ধনিতং. দ্ৱিমত্তকালং দীঘং, একমত্তকালং ৰস্সং. দসধা ব্যঞ্জনবুদ্ধিযা পভেদোতি এৱং সিথিলাদিৱসেন ব্যঞ্জনবুদ্ধিযা অক্খৰুপ্পাদকচিত্তস্স দসপ্পকাৰেন পভেদো. সব্বানি হি অক্খৰানি চিত্তসমুট্ঠানানি যথাধিপ্পেতত্থব্যঞ্জনতো ব্যঞ্জনানি চ. সংযোগো পৰো এতস্মাতি সংযোগপৰো. ন সংযোগপৰো অসংযোগপৰো ‘আযস্মতো বুদ্ধৰক্খিতথেৰস্স যস্স ন খমতী’তি এত্থ ত-কাৰ ন-কাৰসহিতাৰো অসংযোগপৰো. কৰণানীতি কণ্ঠাদীনি’’ ইতি এত্তকং ৱুত্তং.
পুন ৱিমতিৱিনোদনিযং (ৱি. ৱি. টী. পৰিৱাৰ ২.৪৮৫) ‘‘তত্থ আযস্মতোতিআদীসু সৰানন্তৰিতানি স-কাৰ ম-কাৰাদিব্যঞ্জনানি ‘সংযোগো’তি ৱুচ্চন্তি. যো সংযোগো পৰো যস্স অ-কাৰাদিনো, সো সংযোগপৰো নাম. ৰস্সন্তি অ-কাৰাদিব্যঞ্জনৰহিতং পদং. অসংযোগপৰন্তি ‘যস্স ন খমতী’তিআদীসু স-কাৰ ন-কাৰাদিব্যঞ্জনসহিতং পদং সন্ধায ৱুত্তং. ত-কাৰস্স থ-কাৰং অকত্ৱা ‘সুণাতু মে’তিআদিং অৱত্ৱা ৱগ্গন্তৰে সিথিলমেৱ কত্ৱা ‘সুণাটু মে’তিআদিং ৱদন্তোপি দুৰুত্তং কৰোতিযেৱ ঠপেত্ৱা অনুৰূপং আদেসং. যঞ্হি ‘সচ্চিকত্থপৰমত্থেনা’তি ৱত্তব্বে ‘সচ্চিকট্ঠপৰমট্ঠেনা’তি চ ‘অত্থকথা’তি চ ৱত্তব্বে ‘অট্ঠকথা’তি চ তত্থ তত্থ ৱুচ্চতি, তাদিসং পাড়িঅট্ঠকথাদীসু দিট্ঠপযোগং তদনুৰূপঞ্চ ৱত্তুং ৱট্টতি, ততো অঞ্ঞং ন ৱট্টতি. তেনাহ ‘অনুক্কমাগতং পৱেণিং অৱিনাসেন্তেনা’তিআদি. ‘দীঘে ৱত্তব্বে ৰস্স’ন্তিআদীসু ‘ভিক্খূন’ন্তি ৱত্তব্বে ‘ভিক্খুন’ন্তি ৱা ‘বহূসূ’তি ৱত্তব্বে ‘বহুসূ’তি ৱা ‘নক্খমতী’তি ৱত্তব্বে ‘ন খমতী’তি ৱা ‘উপসম্পদাপেক্খো’তি ৱত্তব্বে ‘উপসম্পদাপেখো’তি ৱা এৱং অনুৰূপট্ঠানেসু এৱ দীঘৰস্সাদিৰস্সদীঘাদিৱসেন পৰিৱত্তেতুং ৱট্টতি, ন পন ‘নাগো’তি ৱত্তব্বে ‘নগো’তি ৱা ‘সঙ্ঘো’তি ৱত্তব্বে ‘সঘো’তি ৱা ‘তিস্সো’তি ৱত্তব্বে ‘তিসো’তি ৱা ‘যাচতী’তি ৱত্তব্বে ‘যাচন্তী’তি ৱা এৱং অননুৰূপট্ঠানেসু ৱত্তুং. সম্বন্ধং পন ৱৱত্থানঞ্চ সব্বথাপি ৱট্টতীতি গহেতব্ব’’ন্তি আগতং. সেসানি অট্ঠকথাযং ৱুত্তনযেনেৱ সুট্ঠু সল্লক্খেতব্বানি.
২৫৩. সীমৱিপত্তিৱিনিচ্ছযো পন হেট্ঠা সীমকথাযং সব্বেন কথিতো, তস্মা তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ গহেতব্বো.
পৰিসৱিপত্তিকথায চতুৱগ্গকৰণেতি চতুৱগ্গেন সঙ্ঘেন কত্তব্বে. অনিস্সাৰিতাতি উপোসথট্ঠপনাদিনা ৱা লদ্ধিনানাসংৱাসকভাৱেন ৱা ন বহিকতা. অট্ঠকথাযঞ্হি ‘‘অপকতত্তস্সাতি উক্খিত্তকস্স ৱা যস্স ৱা উপোসথপৱাৰণা ঠপিতা হোন্তী’’তি (পৰি. অট্ঠ. ৪২৫) ৱুত্তত্তা ঠপিতউপোসথপৱাৰণো ভিক্খু অপকতত্তো এৱাতি গহেতব্বং. পৰিসুদ্ধসীলাতি পাৰাজিকং অনাপন্না অধিপ্পেতা. পৰিৱাসাদিকম্মেসু পন গৰুকট্ঠাপি অপকতত্তা এৱাতি গহেতব্বং. অৱসেসা…পে… ছন্দাৰহাৱ হোন্তীতি হত্থপাসং ৱিজহিত্ৱা ঠিতে সন্ধায ৱুত্তং, অৱিজহিত্ৱা ঠিতা পন ছন্দাৰহা ন হোন্তি, তেপি চতুৱগ্গাদিতো অধিকা হত্থপাসং ৱিজহিত্ৱাৱ ছন্দাৰহা হোন্তি, তস্মা সঙ্ঘতো হত্থপাসং ৱিজহিত্ৱা ঠিতেনেৱ ছন্দো ৱা পাৰিসুদ্ধি ৱা দাতব্বা.
সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. পৰিৱাৰ ৩.৪৮৮) পন ‘‘অনুক্খিত্তা পাৰাজিকং অনাপন্না চ পকতত্তাতি আহ ‘পকতত্তা অনুক্খিত্তা’তিআদি. তত্থ অনিস্সাৰিতাতি পুৰিমপদস্সেৱ ৱেৱচনং. পৰিসুদ্ধসীলাতি পাৰাজিকং অনাপন্না. ন তেসং ছন্দো ৱা পাৰিসুদ্ধি ৱা এতীতি তীসু দ্ৱীসু ৱা নিসিন্নেসু একস্স ৱা দ্ৱিন্নং ৱা ছন্দপাৰিসুদ্ধি আহটাপি অনাহটাৱ হোতীতি অধিপ্পাযো’’তি আগতো. এৱং পাড়িযঞ্চ অট্ঠকথায চ চতুন্নম্পি কম্মানং সম্পত্তি চ ৱিপত্তি চ আগতা, টীকাচৰিযেহি চ ৱিনিচ্ছিতা, তস্মা অট্ঠকথাযং ৱুত্তনযেনেৱ চত্তাৰি কম্মানি কত্তব্বানি, ন অৱুত্তনযেন. ৱুত্তঞ্হি সমন্তপাসাদিকাযং (পাৰা. অট্ঠ. ১. গন্থাৰম্ভকথা; ২.৪৩১) –
‘‘বুদ্ধেন ধম্মো ৱিনযো চ ৱুত্তো;
যো তস্স পুত্তেহি তথেৱ ঞাতো;
সো যেহি তেসং মতিমচ্চজন্তা;
যস্মা পুৰে অট্ঠকথা অকংসু.
‘‘তস্মা হি যং অট্ঠকথাসু ৱুত্তং;
তং ৱজ্জযিত্ৱান পমাদলেখং;
সব্বম্পি সিক্খাসু সগাৰৱানং;
যস্মা পমাণং ইধ পণ্ডিতান’’ন্তি.
ইমস্মিঞ্হি কম্মৱগ্গে অপলোকনাদীনং চতুন্নং কম্মানং কৰণট্ঠানং একাদসৱিপত্তিসীমৱিমুত্তং বদ্ধসীমভূতংযেৱ ৱুত্তং, ‘‘একাদসহি আকাৰেহি সীমতো কম্মানি ৱিপজ্জন্তী’’তি (পৰি. ৪৮৬) ৱচনতো ন অবদ্ধউপচাৰসীমভূতং. ন হি তত্থ একাদসৱিপত্তি অত্থি. অট্ঠকথাযম্পি (পৰি. অট্ঠ. ৪৮২) ‘‘অপলোকনকম্মং নাম সীমট্ঠকসঙ্ঘং সোধেত্ৱা ছন্দাৰহানং ছন্দং আহৰিত্ৱা সমগ্গস্স সঙ্ঘস্স অনুমতিযা তিক্খত্তুং সাৱেত্ৱা কত্তব্বং কম্ম’’ন্তি অপলোকনকম্মস্সাপি বদ্ধসীমাযমেৱ কত্তব্বভাৱো ৱুত্তো, ন উপচাৰসীমাযং. ন হি তত্থ সীমট্ঠকসঙ্ঘসোধনঞ্চ ছন্দাৰহানঞ্চ অত্থি, অন্তোসীমং পৱিট্ঠপৱিট্ঠানং সঙ্ঘলাভো দাতব্বোযেৱ হোতি, তস্মা ‘‘ঞত্তিকম্মভূতং উপোসথপৱাৰণাকম্মং অবদ্ধসীমৱিহাৰেপি কত্তব্ব’’ন্তি গণ্হন্তানং আচৰিযানং ৱাদোপি ‘‘ঞত্তিদুতিযকম্মভূতং কথিনদানকম্মং উপচাৰসীমাযমেৱ কত্তব্ব’’ন্তি গণ্হন্তানং আচৰিযানং ৱাদোপি পাড়িৱিৰোধো অট্ঠকথাৱিৰোধো চ হোতীতি ৱেদিতব্বো. যমেত্থ ৱত্তব্বং, তং উপোসথপৱাৰণকথাৱণ্ণনাযঞ্চ কথিনকথাৱণ্ণনাযঞ্চ ৱুত্তং, অত্থিকেহি তত্থ সুট্ঠু ওলোকেত্ৱা সংসযো ৱিনোদেতব্বো.
ইদানি সব্বে ভিক্খূ লেখকাৰেহি পৰিচযৱসেন সব্বগন্থানং আদিম্হি লিখিতং মহানমক্কাৰপাঠং সৰণগমনস্স, কম্মৱাচায চ আৰম্ভকালে মহতা উস্সাহেন ভণন্তি, সো পন পাঠো নেৱ সৰণগমনপৰিযাপন্নো, ন কম্মৱাচাপৰিযাপন্নো, নাপি কম্মৱাচায পুব্বকৰণপৰিযাপন্নো, তস্মিং অভণিতেপি ন সৰণগমনস্স ৱা কম্মৱাচায ৱা হানি অত্থি, ন ভণিতে ৱড্ঢি, তস্মা পকৰণাচৰিযা সৰণগমনাৰম্ভেপি কম্মৱাচাৰম্ভেপি তস্স মহানমক্কাৰপাঠস্স ৱণ্ণনং ন ৱদন্তি, ৱদন্তো পন ‘‘ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স’’ ইতি পদানং অত্থো ৱিসুদ্ধিমগ্গসমন্তপাসাদিকাসাৰত্থদীপনীআদিপ্পকৰণেসু ‘‘ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো’’ ইতিপদানং অত্থো ৱিয ৱিত্থাৰেন ৱত্তব্বো সিযা, এৱং সন্তেপি ভগৱতো যথাভূতগুণদীপনৱসেন পৱত্তত্তা সব্বেপি আচৰিযা সব্বেসু গন্থাৰম্ভেসু তিক্খত্তুং মঙ্গলত্থং ভণন্তি. ভণন্তেহি চ পন ন-কাৰ মো-কাৰাদীনং ঠানকৰণাদিসম্পদং অহাপেন্তেন সিথিলধনিতদীঘৰস্সাদিৱিসেসং মনসি কৰোন্তেন সমণসাৰুপ্পেন পৰিমণ্ডলেন পদব্যঞ্জনেন ভণিতব্বো হোতি, ন অতিআযতকেন গীতসদ্দসদিসেন সদ্দেন. ৱুত্তঞ্হেতং ভগৱতা ‘‘ন, ভিক্খৱে, আযতকেন গীতস্সৰেন ধম্মো গাযিতব্বো, যো গাযেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৪৯).
‘‘একমত্তো ভৱে ৰস্সো, দ্ৱিমত্তো দীঘমুচ্চতে;
তিমত্তো তু প্লুতো ঞেয্যো, ব্যঞ্জনঞ্চড্ঢমত্তিক’’ন্তি. –
সদ্দপ্পকৰণাচৰিযেহি ৱুত্তং সদ্দলক্খণং নিস্সায ন-কাৰাদীসু ৰস্সভূতে অসৰে একমত্তং, ন-ব্যঞ্জনে অড্ঢমত্তং সম্পিণ্ডেত্ৱা দিযড্ঢমত্তকালং পমাণং কত্ৱা উচ্চাৰীযতে. মো-কাৰাদীসু দীঘভূতে ও-কাৰাদিসৰে দ্ৱিমত্তং, ম-কাৰাদিব্যঞ্জনে অড্ঢমত্তং সম্পিণ্ডেত্ৱা অড্ঢতেয্যমত্তাকালং পমাণং কত্ৱা উচ্চাৰীযতে, ন ততো উদ্ধন্তি. ননু ‘‘প্লুতো তিমত্তো ঞেয্যো’’তি ৱুত্তন্তি? সচ্চং, সা পন দূৰতো অৱ্হাযনাদীসুযেৱ লব্ভতি, নাঞ্ঞত্থ. ৱুত্তঞ্হি কাৰিকাযং –
‘‘দূৰতো অৱ্হানে গীতে, তথেৱ ৰোদনেপি চ;
প্লুতা তিমত্তিকা ৱুত্তা, সব্বেতে নেত্থ গয্হৰে’’তি. –
কিত্তকেন পন কালেন একমত্তা ৱিঞ্ঞেয্যাতি? অক্খিনিমিসউম্মিসমত্তকালেনাতি আচৰিযা. একে পন আচৰিযা ‘‘অঙ্গুলিফোটনকালপ্পমাণেনা’’তি ৱদন্তি. ৱুত্তঞ্হি আচৰিযধম্মসেনাপতিত্থেৰেন –
‘‘পমাণং একমত্তস্স, নিমিসুম্মিসতোব্ৰৱুং;
অঙ্গুলিফোটকালস্স, পমাণেনাপি অব্ৰৱু’’ন্তি.
এৱং সদ্দসত্থাচৰিযেহি ৱচনতো সুদ্ধৰস্সসৰট্ঠানে একমত্তাপমাণং, সব্যঞ্জনৰস্সসৰট্ঠানে দিযড্ঢমত্তাপমাণং, সুদ্ধদীঘসৰট্ঠানে দ্ৱিমত্তাপমাণং, সব্যঞ্জনদীঘসৰট্ঠানে অড্ঢতেয্যমত্তাপমাণং কালং সল্লক্খেত্ৱা উচ্চাৰীযতে.
ইদানি পন ভিক্খূ মহানমক্কাৰভণনে বলৱউস্সাহং কত্ৱা ভণন্তা ৰস্সট্ঠানেসু দ্ৱিতিমত্তাকালং দীঘট্ঠানেসু চতুপঞ্চমত্তাকালং সৰং পঠপেত্ৱা ভণন্তি, তদযুত্তং ৱিয দিস্সতি. অপৰে পঠমৱাৰে ভণিত্ৱা ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি পৰিযোসানপদং পত্ৱাপি তত্থ অট্ঠপেত্ৱা পুন ‘‘নমো তস্সা’’তি ভণিত্ৱা স-কাৰে ঠপেত্ৱা থোকং ৱিস্সমিত্ৱা দুতিযৱাৰে ‘‘ভগৱতো’’তি ইদং আদিং কত্ৱা যাৱ পৰিযোসানং ভণিত্ৱা ঠপেন্তি. ততিযৱাৰে পন আদিতো পট্ঠায পৰিযোসানে ঠপেন্তি. এৱং ভণন্তঞ্চ বহূ পসংসন্তি, এৱং পন কাতব্বন্তি নেৱ পাড়িযং, ন অট্ঠকথাযং ৱিজ্জতি. যথা ঞত্তিচতুত্থকম্মে কৰিযমানে তীণি অনুস্সাৱনানি সদ্দতো চ অত্থতো চ অভিন্নানি অঞ্ঞমঞ্ঞং সঙ্কৰৱিৰহিতানি কত্ৱা ভণিতব্বানি, এৱং মহানমক্কাৰপাঠে তিক্খত্তুং ভঞ্ঞমানে তযো ৱাৰা সদ্দতো চ অত্থতো চ অভিন্নে কত্ৱা সঙ্কৰৱিৰহিতে কত্ৱা আদিতো আৰভিত্ৱা পৰিযোসানে ঠপেতব্বা হোন্তীতি.
তত্ৰাযমেকেএৱং ৱদন্তি – যথা নাম জৱেন গচ্ছন্তস্স ঠাতব্বট্ঠানং পত্ৱাপি সহসা ঠাতুং ন সক্কোতি, একপাদমত্তং গন্ত্ৱা তিট্ঠতি, এৱং আদিতো ভণন্তস্স বলৱউস্সাহত্তা পৰিযোসানে পত্তেপি ঠপেতুং ন সক্কোতি, ‘‘নমো তস্সা’’তি দ্ৱিপদমত্তং ভণিত্ৱা সক্কোতীতি. এৱং সন্তে দুতিযততিযৱাৰেসু কস্মা সক্কোতীতি? তদা পন দুতিযৱাৰে থোকং ৱিস্সমিতত্তা লদ্ধস্সাসো হুত্ৱা সক্কোতীতি. এৱং তে আযস্মন্তো সযমেৱ অত্তানং ৱিঘাতং পাপেন্তি. ন হি ‘‘মহানমক্কাৰং ভণন্তেন পঠমৱাৰে বলৱউস্সাহেন ভণিতব্বো’’তি ভগৱতা পঞ্ঞত্তো, ধম্মসঙ্গাহকত্থেৰেহি ৱা ঠপিতো অত্থি. এৱং সন্তে যথা পাতিমোক্খুদ্দেসকেন পাতিমোক্খং উদ্দিসন্তেন যত্তকা ভিক্খূ পাতিমোক্খং সুণন্তি, তেসং সৱনপ্পমাণেন যাৱ পৰিযোসানা উদ্দিসিতুং অত্তনো সৰপ্পমাণং গহেত্ৱা পাতিমোক্খো উদ্দিসিতব্বো, এৱং কম্মৱাচং ভণন্তেনপি সীমমণ্ডলে নিসিন্নভিক্খূনং সৱনপ্পমাণেন যাৱ পৰিযোসানা অত্তনো সৰপ্পমাণং গহেত্ৱা ভণিতব্বাতি.
অপৰে পন আচৰিযা মো-কাৰাদীসু ও-কাৰন্তপদেসু অঞ্ঞেসং পদানং অতিৰেকেন সৰেন দ্ৱত্তিক্খত্তুং অনুকৰণসদ্দং অনুবন্ধাপযমানা ভণন্তি, তেসং আচৰিযানং তাদিসং ভণনং সুত্ৱা পৰিচযপ্পত্তা অঞ্ঞে ভিক্খূ ৱা গহট্ঠা ৱা অঞ্ঞেসং আচৰিযানং কম্মৱাচং ন গৰুং কৰোন্তি, তায কম্মৱাচায উপসম্পদা অলভিতব্বা ৱিয মঞ্ঞন্তি, তাদিসং পন ভণনং তেসং আচৰিযানং সিস্সানুসিস্সা এৱ তথা ভণন্তি, ন অঞ্ঞে আচৰিযা. তে পন পোৰাণাচৰিযানং সৰসম্পন্নানং অনুকৰণসদ্দৰহিতম্পি সহিতং ৱিয খাযমানং সুণন্তানং অতিমনোৰথং সদ্দং সুত্ৱা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জন্তা এৱং কৰোন্তি মঞ্ঞে. ন হি ৱিনযে ৱা সদ্দসত্থেসু ৱা তথা ভণিতব্বন্তি অত্থি, তস্মা ৱিচাৰেতব্বমেতন্তি.
বহূ পন ভিক্খূ ‘‘সিথিলং ধনিতঞ্চ দীঘৰস্স’’ন্তিআদিনা ৱিনযে কথিতৱিনিচ্ছযঞ্চ ‘‘এত্থ পঞ্চসু ৱগ্গেসূ’’তিআদিনা সদ্দসত্থেসু কতৱিনিচ্ছযঞ্চ অজানন্তা পিটকত্তযকোৱিদানং ৱিনযধৰবহুস্সুতত্থেৰানং সন্তিকা অলদ্ধোপদেসা হুত্ৱা তত্থ তত্থ উপসম্পদং কৰোন্তানং ভিক্খূনং ৱচনমেৱ গহেত্ৱা হেয্যোপাদেয্যং অজানন্তা পুব্বে পৰদেসতো আগতানং পুঞ্ঞৱন্তানং সৰসম্পন্নানং মহাথেৰানং অনোসৰেন ভণমানানং সৰং সুত্ৱা তেসং থেৰৱৰানং মতিং অপুচ্ছিত্ৱাৱ যথাদিট্ঠং যথাসুতং লিখিত্ৱা ঠপেন্তা অনুক্কমেন পণ্ডিতেহি হসিতব্বং অযুত্তং কথং দীপেন্তা ‘‘ইমস্মিং ঠানে ব্যগ্ঘিযা সদ্দসদিসং সদ্দং কৰোন্তি, ইমস্মিং ঠানে সকুণিযা সদ্দসদিসং সদ্দং কৰোন্তি, ইমস্মিং ঠানে তম্বুলকসটপাতং কৰোন্তি, ইমস্মিং ঠানে দক্খিণতো নমন্তা ভণন্তি, ইমস্মিং ঠানে ৱামতো নমন্তা ভণন্তি, ইমস্মিং ঠানে ৱিলাসং কুৰুমানা ভণন্তী’’তিআদীনি ৱত্ৱা তদেৱ সদ্দহন্তা ৰুক্খমূলউমঙ্গলেণাদীসু নিসীদিত্ৱা তমেৱ ৱচনং অনুসিক্খন্তা তদনুৰূপং কম্মৱাচং ভণন্তা ‘‘অহং কম্মৱাচাকুসলো’’তি ৱত্ৱা বালজনে সঞ্ঞাপেত্ৱা তেসং তেসং উপসম্পদাপেক্খানং কম্মৱাচং ভণন্তি, ইমে ভিক্খূ ভগৱতো আণং অতিক্কামেন্তি, সাসনং ওসক্কাপেন্তীতি দট্ঠব্বা.
অথাপৰেপি ভিক্খূ গামকাৱাসাদীসু ৱসন্তা পণ্ডিতানং সন্তিকে অপযিৰুপাসমানা ৱত্থুসম্পত্তিম্পি ৱত্থুৱিপত্তিম্পি ঞত্তিঅনুস্সাৱনসীমপৰিসসম্পত্তিম্পি ৱিপত্তিম্পি তথতো অজানন্তা বহৱো সিস্সে ঠপেত্ৱা পব্বজ্জঞ্চ উপসম্পদঞ্চ কৰোন্তা পৰিসং ৱড্ঢাপেন্তি, তেপি ভগৱতো সাসনং ওসক্কাপেন্তি, তস্মা ভগৱতো আণং কৰোন্তেহি লজ্জীপেসলেহি বহুস্সুতেহি সিক্খাকামেহি সপ্পুৰিসভিক্খূহি এৱৰূপানং ভিক্খূনং সহাযকেহি উপত্থম্ভকেহি একসম্ভোগসংৱাসকৰেহি ন ভৱিতব্বং. ইদানি ভিক্খূ –
‘‘চ-কাৰন্তং স-কাৰন্তং, ত-কাৰন্তসমং ৱদে;
ঞ-কাৰন্তং ল-কাৰন্তং, ন-কাৰন্তসমং ৱদে’’তি. –
ইমং সিলোকং উপনিস্সায সৰণগমনেপি ‘‘বুদ্ধং সৰণং গচ্ছামী’’তি পাঠং ‘‘বুদ্ধং সৰণং গচ্ছামী’’তি পঠন্তি. কম্মৱাচাযম্পি ‘‘পঠমং উপজ্ঝং গাহাপেতব্বো’’তিআদিপাঠং ‘‘পঠমং উপজ্ঝং গাহাপেতব্বো’’তিআদিনা পঠন্তি. এত্থ যুত্তিতোপি আগমতোপি কাৰণং চিন্তেতব্বং.
তত্ৰাযং যুত্তিচিন্তা – ‘‘চ-কাৰন্তং স-কাৰন্তং, ত-কাৰন্তসমং ৱদে’’তি এত্থ চ-কাৰো তালুজো, ত-কাৰো দন্তজো, এৱমেতে অক্খৰা ঠানতোপি অসমানা. চ-কাৰো জিৱ্হামজ্ঝকৰণো, ত-কাৰো জিৱ্হগ্গকৰণো, এৱং কৰণতোপি অসমানা. চ-কাৰো দুতিযৱগ্গপৰিযাপন্নো, ত-কাৰো চতুত্থৱগ্গপৰিযাপন্নো, এৱং ৱগ্গতোপি অসমানা. সংযোগক্খৰৱসেন ন পুব্বক্খৰা সুতিং লভন্তা সৰৱিসেসং পাপুণন্তি, তেনেৱ চ-কাৰেন সদ্দসত্থকাৰাচৰিযা ‘‘সংযোগে পৰে ৰস্সত্ত’’ন্তি চ ‘‘সংযোগপুব্বা এ-কাৰো-কাৰা ৰস্সাইৱ ৱত্তব্বা’’তি চ ৱদন্তি. এৱং সন্তে কথং অসমানট্ঠানিকেন অসমানকৰণেন অসমানৱগ্গেন সংযোগক্খৰেন লদ্ধসুতিকা অক্খৰা ততো অঞ্ঞেন অসমানট্ঠানিকেন অসমানকৰণেন অসমানৱগ্গেন সংযোগক্খৰেন লদ্ধসমানসুতিকা ভৱেয্যুং. ন কেৱলঞ্চ এতে অক্খৰা অসমানট্ঠানিকা অসমানকৰণা অসমানৱগ্গাৱ হোন্তি, অথ খো অনাসন্নট্ঠানিকা অনাসন্নকৰণা অনাসন্নৱগ্গা চ হোন্তি. যথা চ ৱীণং ৱাদেন্তানং দূৰে তন্তিস্সৰেন ততো দূৰে তন্তিস্সৰো অসমানো হোতি, এৱং দূৰট্ঠানিকেন অক্খৰেন দূৰকৰণেন ততো দূৰট্ঠানিকো দূৰকৰণো সমানসুতিকো কথং ভৱেয্য, ৱগ্গক্খৰানঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং অসঙ্কৰৱসেন অসমানসুতিৱসেন পৱত্তনতো ‘‘ৱগ্গন্তং ৱা ৱগ্গে’’তি সুত্তে নিগ্গহিতস্স ৱগ্গন্তকৰণে সতি অঞ্ঞৱগ্গস্মিং পৰে অঞ্ঞৱগ্গন্তং ন পাপুণাতি, ‘‘ৱগ্গে ঘোসাঘোসানং ততিযপঠমা’’তি সুত্তেন চ অসদিসদ্ৱেভাৱকৰণে অঞ্ঞৱগ্গে অঞ্ঞৱগ্গদ্ৱেভাৱো ন হোতি.
যদি চ চ-কাৰন্তক্খৰো ত-কাৰন্তক্খৰেন সমানসুতিকো সিযা, এৱং সতি কিং চ-কাৰন্তক্খৰলেখনেন সব্বত্থ ত-কাৰন্তমেৱ লিখেয্য, তথা পন অলিখিত্ৱা পযোগানুৰূপং পঠমক্খৰস্স সদিসদ্ৱেভাৱট্ঠানে ‘‘কচ্চো কচ্চাযনো’’তি, অসদিসদ্ৱেভাৱট্ঠানে ‘‘ৱচ্ছো ৱচ্ছাযনো’’তি ততিযক্খৰস্স সদিসদ্ৱেভাৱট্ঠানে ‘‘মজ্জং সম্মজ্জ’’ন্তি, অসদিসদ্ৱেভাৱট্ঠানে ‘‘উপজ্ঝা উপজ্ঝাযো’’তি সমানট্ঠানসমানকৰণসমানৱগ্গক্খৰানমেৱ দ্ৱেভাৱো লিখীযতি, নো ইতৰেসং, তস্মা পযোগানুৰূপং চ-কাৰন্ত জ-কাৰন্তট্ঠানেসু সকৱগ্গসুতিৱসেনেৱ ৱত্তব্বং, ন অঞ্ঞৱগ্গসুতিৱসেন. স-কাৰন্তে পন স-কাৰস্স ত-কাৰেন সমানট্ঠানিকত্তা সমানকৰণত্তা চ ৱগ্গঅৱগ্গৱসেন ভিন্নেপি অৱগ্গক্খৰানং ৱগ্গক্খৰেহি সাধাৰণত্তা চ অৱগ্গক্খৰানং ৱগ্গক্খৰানং ৱিয ৱিসুং সুতিযা অভাৱতো চ স-কাৰন্তস্স ত-কাৰন্তভণনং যুত্তং সিযা. স-কাৰোপি হি দন্তজো, ত-কাৰোপি, স-কাৰোপি জিৱ্হগ্গকৰণো, ত-কাৰোপি, তস্মা সমানট্ঠানিকানং সমানকৰণানং অক্খৰানং সমানসুতিভাৱো যুত্তো. ঞ-কাৰন্ত ল-কাৰন্তানং ন-কাৰন্তভণনেপি ইমিনা নযেন ঞ-কাৰন্ত ন-কাৰন্তানং অসমানসুতিভাৱো ল-কাৰন্ত ন-কাৰন্তানং সমানসুতিভাৱো দট্ঠব্বোতি. অযমেত্থ যুত্তিচিন্তা.
আগমচিন্তা পন এৱং কাতব্বা –
‘‘চ-কাৰন্তং স-কাৰন্তং, ত-কাৰন্তসমং ৱদে;
ঞ-কাৰন্তং ল-কাৰন্তং, ন-কাৰন্তসমং ৱদে’’তি. –
অযং সিলোকো কুতো পভৱো, কত্থ আগতো, কেন কাৰিতোতি? তত্থ কুতো পভৱোতি ভগৱন্তস্মা ৱা ধম্মসঙ্গাহকত্থেৰেহি ৱা অট্ঠকথাচৰিযেহি ৱা পভৱো. কত্থ আগতোতি ৱিনযে ৱা সুত্তন্তে ৱা অভিধম্মে ৱা পাড়িযং ৱা অট্ঠকথায ৱা টীকাদীসু ৱা আগতো. কেন কাৰিতোতি নেত্তিনিৰুত্তিপেটকোপদেসকচ্চাযনপ্পকৰণকাৰকেন আযস্মতা মহাকচ্চাযনত্থেৰেন ৱা মুখমত্তদীপনিকাৰকেন ৱজিৰবুদ্ধাচৰিযেন ৱা পদৰূপসিদ্ধিকাৰকেন বুদ্ধপিযাচৰিযেন ৱা সদ্দনীতিপ্পকৰণকাৰকেন অগ্গৱংসাচৰিযেন ৱা তদঞ্ঞসত্থকাৰকেহি মহাথেৰেহি ৱা কাৰিতোতি এৱং আগমচিন্তাযং সতি অযং সিলোকো ভগৱন্তস্মা পভৱো ধম্মসঙ্গাহকত্থেৰেহি ৱা অট্ঠকথাচৰিযেহি ৱাতি ন পঞ্ঞাযতি. ‘‘ৱিনযে ৱা সুত্তন্তে ৱা অভিধম্মে ৱা পাড়িযং ৱা অট্ঠকথায ৱা টীকাসু ৱা আগতো’’তি হি ন সক্কা ৱত্তুং. কচ্চাযনাচৰিযাদীহি সদ্দসত্থকাৰকেহি আচৰিযেহি কতোতিপি ন দিস্সতি. এৱং সন্তে অপ্পাটিহীৰকতং ইদং ৱচনং আপজ্জতি.
এৱং পন মযং চিন্তযিম্হা – ৰামঞ্ঞদেসে কিৰ সকভাসাযং চ-কাৰন্ত ঞ-কাৰন্তা ন সন্তি, তেনেৱ ৰামঞ্ঞদেসিযা ভিক্খূ ‘‘সচ্চ’’ইতি ইমং পাঠং ৱদন্তা ‘‘সত্চ’’ইতি ৱদন্তি, ‘‘পঞ্চঙ্গ’’ইতি পাঠং ৱদন্তা ‘‘পন্চঙ্গ’’ইতি ৱদন্তি, তস্মা অত্তনো ৱিসযে অৱিজ্জমানং চ-কাৰন্ত ঞ-কাৰন্তং যথাপাঠং ৱত্তুমসক্কোন্তেহি তেহি ভিক্খূহি সকভাসানুৰূপতো অযং সিলোকো কাৰিতো ভৱিস্সতীতি. এৱং সন্তেপি মৰম্মভাসায চ-কাৰন্ত ঞ-কাৰন্তপদানং সুতিৱিসেসৱসেন ৱিসুং পঞ্ঞাযনতো মৰম্মদেসিযা ভিক্খূ তং সিলোকং অনুৱত্তিত্ৱা ‘‘বুদ্ধং সৰণং গচ্ছামী’’তি ৱা ‘‘পঠমং উপত্ঝং গাহাপেতব্বো’’তি ৱা ‘‘হেতুপত্চযো আৰম্মণপত্চযো’’তি ৱা ৱত্তুং ন অৰহন্তি. ৰামঞ্ঞদেসিযাপি সকভাসায ৱিসুং অৱিজ্জমানম্পি চ-কাৰন্ত ঞ-কাৰন্তপদং সকভাসাকথনকালেযেৱ ভাসানুৰূপং ত-কাৰন্ত ন-কাৰন্তভাৱেন কথেতব্বং, মাগধভাসাকথনকালে পন মাগধভাসায চ-কাৰন্ত ঞ-কাৰন্তপদানং ৱিসুং পযোগদস্সনতো মাগধভাসানুৰূপং চ-কাৰন্ত ঞ-কাৰন্তপদানং ৱিসুং সুতিৱসেন যথাপাঠমেৱ কথেতব্বানীতি নো মতি. অযমেত্থ আগমচিন্তা.
জিনসাসনমাৰব্ভ, কথাযং কথিতা মযা;
যুত্তাযুত্তং চিন্তযন্তু, পণ্ডিতা জিনসাৱকা.
যুত্তাযুত্তং চিন্তযিত্ৱা, যুত্তঞ্চে ধাৰযন্তু তং;
অযুত্তঞ্চে পজহন্তু, মানদোসৱিৱজ্জিতাতি.
২৫৪. এৱং চতুন্নং কম্মানং সম্পত্তিৱিপত্তিং দস্সেত্ৱা ইদানি তেসং কম্মানং ঠানপ্পভেদং দস্সেন্তো ‘‘অপলোকনকম্মং কতমানি পঞ্চ ঠানানি গচ্ছতী’’তিআদিমাহ. তত্থ ৱিনিচ্ছযো অট্ঠকথাযং ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. অনুত্তানপদত্থমেৱ দস্সযিস্সাম. ‘‘এতৰহি সচেপি সামণেৰো’’তিআদীসু বুদ্ধাদীনং অৱণ্ণভাসনম্পি অকপ্পিযাদিং কপ্পিযাদিভাৱেন দীপনম্পি দিট্ঠিৱিপত্তিযংযেৱ পৱিসতি, তেনেৱ ৱক্খতি ‘‘তং লদ্ধিং ৱিস্সজ্জাপেতব্বো’’তি. ভিক্খূনম্পি এসেৱ নযো. মিচ্ছাদিট্ঠিকোতি বুদ্ধৱচনাধিপ্পাযং ৱিপৰীততো গণ্হন্তো, সো এৱ ‘‘অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা সমন্নাগতো’’তি ৱুত্তো. কেচি পন ‘‘সস্সতুচ্ছেদানং অঞ্ঞতৰদিট্ঠিযা সমন্নাগতো’’তি ৱদন্তি, তং ন যুত্তং. সস্সতুচ্ছেদগাহস্স সামণেৰানং লিঙ্গনাসনায কাৰণত্তেন হেট্ঠা অট্ঠকথাযমেৱ ৱুত্তত্তা ইধ চ দণ্ডকম্মনাসনায এৱ অধিপ্পেতত্তা. কাযসম্ভোগসামগ্গীতি সহসেয্যপটিগ্গহণাদি. সোৰতোতি সুভে ৰতো, সুট্ঠু ওৰতোতি ৱা সোৰতো. নিৱাতৱুত্তীতি নীচৱুত্তি.
তস্সাপি দাতব্বোতি ৱিজ্জমানং মুখৰাদিভাৱং নিস্সায অপ্পটিপুচ্ছিত্ৱাপি পটিঞ্ঞং অগ্গহেত্ৱাপি আপত্তিং অনাৰোপেত্ৱাপি দেসিতাযপি আপত্তিযা খুংসনাদিতো অনোৰমন্তস্স দাতব্বোৱ. ওৰমন্তস্স পন খমাপেন্তস্স ন দাতব্বো. ব্ৰহ্মদণ্ডস্স দানন্তি খৰদণ্ডস্স উক্কট্ঠদণ্ডস্স দানং. তজ্জনীযাদিকম্মে হি কতে ওৱাদানুসাসনিপ্পদানপটিক্খেপো নত্থি, দিন্নব্ৰহ্মদণ্ডে পন তস্মিং সদ্ধিং তজ্জনীযকম্মাদিকতেহি পটিক্খিত্তম্পি কাতুং ন ৱট্টতি ‘‘নেৱ ৱত্তব্বো’’তিআদিনা আলাপসল্লাপমত্তস্সপি ন-কাৰেন পটিক্খিতত্তা. তঞ্হি দিস্ৱা ভিক্খূ গীৱং পৰিৱত্তেত্ৱা ওলোকনমত্তম্পি ন কৰোন্তি, এৱং ৱিৱজ্জেতব্বং নিম্মদনকৰণত্থমেৱ তস্স দণ্ডস্স অনুঞ্ঞাতত্তা. তেনেৱ ছন্নত্থেৰোপি উক্খেপনীযাদিকম্মকতোপি অভাযিত্ৱা ব্ৰহ্মদণ্ডে দিন্নে ‘‘সঙ্ঘেনাহং সব্বথা ৱিৱজ্জিতো’’তি মুচ্ছিতো পপতি. যো পন ব্ৰহ্মদণ্ডকতেন সদ্ধিং ঞত্ৱা সংসট্ঠো অৱিৱজ্জেত্ৱা ৱিহৰতি, তস্স দুক্কটমেৱাতি গহেতব্বং. অঞ্ঞথা ব্ৰহ্মদণ্ডৱিধানস্স নিৰত্থকতাপসঙ্গতো. তেনাতি ব্ৰহ্মদণ্ডকতেন. যথা তজ্জনীযাদিকম্মকতেহি, এৱমেৱ ততো অধিকম্পি সঙ্ঘং আৰাধেন্তেন সম্মা ৱত্তিতব্বং, তঞ্চ ‘‘সোৰতো নিৱাতৱুত্তী’’তিআদিনা সৰূপতো দস্সিতমেৱ. তেনাহ ‘‘সম্মা ৱত্তিত্ৱা খমাপেন্তস্স ব্ৰহ্মদণ্ডো পটিপ্পস্সম্ভেতব্বো’’তি. পটিসঙ্খাতি পটিসঙ্খায, ঞাণেন উপপৰিক্খিত্ৱা.
যং তং ভগৱতা অৱন্দিযকম্মং অনুঞ্ঞাতন্তি সম্বন্ধো. ‘‘তস্স ভিক্খুনো দণ্ডকম্মং কাতু’’ন্তি সামঞ্ঞতো অনুঞ্ঞাতপ্পকাৰং দস্সেত্ৱা পুন ৱিসেসতো অনুঞ্ঞাতপ্পকাৰং দস্সেতুং ‘‘অথ খো’’তিআদি পাড়িউদ্ধটাতি ৱেদিতব্বং. ইমস্স অপলোকনকম্মস্স ঠানং হোতীতি অপলোকনকম্মসামঞ্ঞস্স পৱত্তিট্ঠানং হোতি. ৱিসেসব্যতিৰেকেন অৱিজ্জমানম্পি তদঞ্ঞত্থ অপ্পৱত্তিং দস্সেতুং ৱিসেসনিস্সিতং ৱিয ৱোহৰীযতি. ‘‘কম্মঞ্ঞেৱ লক্খণ’’ন্তি ইমিনা ওসাৰণাদিৱসেন গহিতাৱসেসানং সব্বেসং অপলোকনকম্মসামঞ্ঞলক্খণৱসেন গহিতত্তা ‘‘কম্মঞ্ঞেৱ লক্খণমস্সাতি কম্মলক্খণ’’ন্তি নিব্বচনং দস্সেতি, ইদঞ্চ ৱুত্তাৱসেসানং কম্মানং নিট্ঠানট্ঠানং সঙ্খাৰক্খন্ধধম্মাযতনাদীনি ৱিয ৱুত্তাৱসেসখন্ধাযতনানন্তি দট্ঠব্বং. তেনেৱ ৱক্খতি ‘‘অযং পনেত্থ পাড়িমুত্তকোপি কম্মলক্খণৱিনিচ্ছযো’’তিআদি. যথা চেত্থ, এৱং উপৰি ঞত্তিকম্মাদীসুপি কম্মলক্খণং ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. পৰিৱাৰ ৩.৪৯৫-৪৯৬) পন ‘‘কম্মমেৱ লক্খণন্তি কম্মলক্খণং. ওসাৰণনিস্সাৰণভণ্ডুকম্মাদযো ৱিয কম্মঞ্চ হুত্ৱা অঞ্ঞঞ্চ নামং ন লভতি, কম্মমেৱ হুত্ৱা উপলক্খীযতীতি কম্মলক্খণন্তি ৱুচ্চতী’’তি ৱুত্তং. ৱজিৰবুদ্ধিটীকাযং (ৱজিৰ. টী. পৰিৱাৰ ৪৯৫-৪৯৬) পন ‘‘ইমস্স অপলোকনকম্মস্স ঠানং হোতীতি এৱম্পি অপলোকনকম্মং পৱত্ততীতি অত্থো. কম্মঞ্ঞেৱ লক্খণন্তি কম্মলক্খণং. ওসাৰণনিস্সাৰণভণ্ডুকম্মাদযো ৱিয কম্মঞ্চ হুত্ৱা অঞ্ঞঞ্চ নামং ন লভতি, কম্মমেৱ হুত্ৱা উপলক্খীযতীতি কম্মলক্খণং উপনিস্সযো ৱিয. হেতুপচ্চযাদিলক্খণৱিমুত্তো হি সব্বো পচ্চযৱিসেসো তত্থ সঙ্গয্হতী’’তি ৱুত্তং. তস্স কৰণন্তি অৱন্দিযকম্মস্স কৰণৱিধানং. ন ৱন্দিতব্বোতি, ইমিনা ৱন্দন্তিযা দুক্কটন্তি দস্সেতীতি দট্ঠব্বং. সঙ্ঘেন কতং কতিকং ঞত্ৱা মদ্দনং ৱিয হি সঙ্ঘসম্মুতিং অনাদৰেন অতিক্কমন্তস্স আপত্তি এৱ হোতি.
২৫৫. ভিক্খুসঙ্ঘস্সপি পনেতং লব্ভতিযেৱাতি অৱন্দিযকম্মস্স উপলক্খণমত্তেন গহিতত্তা ভিক্খুসঙ্ঘস্সপি কম্মলক্খণং লব্ভতি এৱ. সলাকদানট্ঠানং সলাকগ্গং নাম, যাগুভত্তানং ভাজনট্ঠানানি যাগগ্গভত্তগ্গানি নাম. এতেসুপি হি ঠানেসু সব্বো সঙ্ঘো উপোসথে ৱিয সন্নিপতিতো, কম্মঞ্চ ৱগ্গকম্মং ন হোতি, ‘‘মযমেতং ন জানিম্হা’’তি পচ্ছা খীযন্তাপি ন হোন্তি, খণ্ডসীমায পন কতে খীযন্তি. সঙ্ঘিকপচ্চযঞ্হি অচ্ছিন্নচীৱৰাদীনং দাতুং অপলোকেন্তেহি উপচাৰসীমট্ঠানং সব্বেসং অনুমতিং গহেত্ৱাৱ কাতব্বং. যো পন ৱিসভাগপুগ্গলো ধম্মিকং অপলোকনং পটিবাহতি, তং উপাযেন বহিউপচাৰসীমগতং ৱা কত্ৱা খণ্ডসীমং ৱা পৱিসিত্ৱা কাতুং ৱট্টতি. যং সন্ধায ‘‘অপলোকনকম্মং কৰোতী’’তি সামঞ্ঞতো দস্সেতি, তং অপলোকনকম্মং সৰূপতো দস্সেতুং আহ ‘‘অচ্ছিন্নচীৱৰং’’ইচ্চাদি. যদি অপলোকেত্ৱাৱ চীৱৰং দাতব্বং, কিং পন অপ্পমত্তকৱিস্সজ্জকসম্মুতিযাতি আহ ‘‘অপ্পমত্তকৱিস্সজ্জকেন পনা’’তিআদি. নাড়ি ৱা উপড্ঢনাড়ি ৱাতি দিৱসে দিৱসে অপলোকেত্ৱা দাতব্বস্স পমাণদস্সনং. তেন যাপনমত্তমেৱ অপলোকেতব্বং, ন অধিকন্তি দস্সেতি. একদিৱসংযেৱ ৱাতিআদি দসৱীসতিদিৱসানং একস্মিং দিৱসেযেৱ দাতব্বপৰিচ্ছেদদস্সনং. তেন ‘‘যাৱজীৱ’’ন্তি ৱা ‘‘যাৱৰোগা ৱুট্ঠহতী’’তি ৱা এৱং অপলোকেতুং ন ৱট্টতীতি দস্সেতি. ইণপলিবোধন্তি ইণৱত্থুং দাতুং ৱট্টতীতি সম্বন্ধো. তঞ্চ ইণাযিকেহি পলিবুদ্ধস্স লজ্জীপেসলস্স সাসনুপকাৰকস্স পমাণযুত্তমেৱ কপ্পিযভণ্ডং নিযমেত্ৱা ভিক্খূহি অপলোকেত্ৱা দাতব্বং, ন পন সহস্সং ৱা সতসহস্সং ৱা মহাইণং. তাদিসঞ্হি ভিক্খাচৰিযৱত্তেন সব্বেহি ভিক্খূহি তাদিসস্স ভিক্খুনো পৰিযেসিত্ৱা দাতব্বং.
‘‘ছত্তং ৱা ৱেদিকং ৱাতি এত্থ ৱেদিকাতি চেতিযস্স উপৰি চতুৰস্সচযো ৱুচ্চতি. ছত্তন্তি ততো উদ্ধং ৱলযানি দস্সেত্ৱা কতো অগ্গচযো ৱুচ্চতী’’তি সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. পৰিৱাৰ ৩.৪৯৫-৪৯৬) ৱুত্তং. চেতিযস্স উপনিক্খেপতোতি চেতিযস্স পটিজগ্গনত্থায ৱড্ঢিযা পযোজেত্ৱা কপ্পিযকাৰকেহি ঠপিতৱত্থুতো. সঙ্ঘিকেনপীতি ন কেৱলঞ্চ তত্ৰুপ্পাদতো পচ্চযদাযকেহি চতুপচ্চযত্থায সঙ্ঘস্স দিন্নৱত্থুনাপীতি অত্থো. সঙ্ঘভত্তং কাতুং ন ৱট্টতীতি মহাদানং দদন্তেহিপি কৰিযমানং সঙ্ঘভত্তং ৱিয কাৰেতুং ন ৱট্টতীতি অধিপ্পাযো. ‘‘যথাসুখং পৰিভুঞ্জিতুং ৰুচ্চতী’’তি ৱুত্তত্তা অত্তনো অত্তনো পৰিভোগপহোনকং অপ্পং ৱা বহুং ৱা গহেতব্বং, অধিকং পন গহেতুং ন লভতি.
উপোসথদিৱসেতি নিদস্সনমত্তং, যস্মিং কিস্মিঞ্চি দিৱসেপি কতং সুকতমেৱ হোতি. কৰোন্তেন ‘‘যং ইমস্মিং ৱিহাৰে অন্তোসীমায সঙ্ঘসন্তকং…পে… যথাসুখং পৰিভুঞ্জিতুং ময্হং ৰুচ্চতী’’তি এৱং কতিকা কাতব্বা. তথা দ্ৱীহি তীহিপি ‘‘আযস্মন্তানং ৰুচ্চতী’’তি ৱচনমেৱ হেত্থ ৱিসেসো. তেসম্পীতি ৰুক্খানং. সা এৱ কতিকাতি ৱিসুং কতিকা ন কাতব্বাতি অত্থো.
তেসন্তি ৰুক্খানং, সঙ্ঘো সামীতি সম্বন্ধো. পুৰিমৱিহাৰেতি পুৰিমে যথাসুখং পৰিভোগত্থায কতকতিকে ৱিহাৰে. পৰিৱেণানি কত্ৱা জগ্গন্তীতি যত্থ অৰক্খিযমানে ফলাফলানি ৰুক্খা চ ৱিনস্সন্তি, তাদিসং ঠানং সন্ধায ৱুত্তং, তত্থ সঙ্ঘস্স কতিকা ন পৱত্ততীতি অধিপ্পাযো. যেহি পন ৰুক্খবীজানি ৰোপেত্ৱা আদিতো পট্ঠায পটিজগ্গিতা, তেপি দসমভাগং দত্ৱা ৰোপকেহেৱ পৰিভুঞ্জিতব্বানি. তেহীতি জগ্গিতেহি.
তত্থাতি তস্মিং ৱিহাৰে. মূলেতিআদিকালে, পুব্বেতি অত্থো. দীঘা কতিকাতি অপৰিচ্ছিন্নকালা যথাসুখং পৰিভোগত্থায কতিকা. নিক্কুক্কুচ্চেনাতি ‘‘অভাজিতমিদ’’ন্তি কুক্কুচ্চং অকত্ৱাতি অত্থো. খীযনমত্তমেৱ তন্তি তেন খীযনেন বহুং খাদন্তানং দোসো নত্থি অত্তনো পৰিভোগপ্পমাণস্সেৱ গহিতত্তা, খীযন্তেপি অত্তনো পহোনকং গহেত্ৱা খাদিতব্বন্তি অধিপ্পাযো.
গণ্হথাতি ন ৱত্তব্বাতি তথা ৱুত্তে তেনেৱ ভিক্খুনা দিন্নং ৱিয মঞ্ঞেয্যুং. তং নিস্সায মিচ্ছাজীৱসম্ভৱো হোতীতি ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘অনুৱিচৰিত্ৱা’’তিআদি. উপড্ঢভাগোতি একস্স ভিক্খুনো পটিৱীসতো উপড্ঢভাগো, দেন্তেন চ ‘‘এত্তকং দাতুং সঙ্ঘো অনুঞ্ঞাসী’’তি এৱং অত্তানং পৰিমোচেত্ৱা যথা তে সঙ্ঘে এৱ পসীদন্তি, এৱং ৱত্ৱা দাতব্বং. অপচ্চাসীসন্তেনাতি গিলানগমিকিস্সৰাদীনং অনুঞ্ঞাতপুগ্গলানম্পি অত্তনো সন্তকং দেন্তেন অপচ্চাসীসন্তেনেৱ দাতব্বং. অননুঞ্ঞাতপুগ্গলানং পন অপচ্চাসীসন্তেনপি দাতুং ন ৱট্টতীতি. সঙ্ঘিকমেৱ যথাকতিকায দাপেতব্বং. অত্তনো সন্তকম্পি পচ্চযদাযকাদযো সযমেৱ ৱিস্সাসেন গণ্হন্তি, ন ৱাৰেতব্বা, ‘‘লদ্ধকপ্পিয’’ন্তি তুণ্হী ভৱিতব্বং. পুব্বে ৱুত্তমেৱাতি ‘‘কুদ্ধো হি সো ৰুক্খেপি ছিন্দেয্যা’’তিআদিনা তুণ্হীভাৱে কাৰণং পুব্বে ৱুত্তমেৱ, তেহি কতঅনত্থাভাৱেপি কাৰুঞ্ঞেন তুণ্হী ভৱিতুং ৱট্টতি, ‘‘গণ্হথা’’তিআদি পন ৱত্তুং ন ৱট্টতি.
গৰুভণ্ডত্তা…পে… ন দাতব্বন্তি জীৱৰুক্খানং আৰামট্ঠানিযত্তা দাৰূনঞ্চ গেহসম্ভাৰানুপগতত্তা ‘‘সব্বং ত্ৱমেৱ গণ্হাতি দাতুং ন ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. অকতাৱাসং ৱা কত্ৱাতি পুব্বে অৱিজ্জমানং সেনাসনং কত্ৱা. জগ্গিতকালেতি ফলৱাৰে সম্পত্তে. জগ্গনকালেতি জগ্গিতুং আৰদ্ধকালে.
২৫৬. ঞত্তিকম্মট্ঠানভেদেতি ঞত্তিকম্মস্স ঠানভেদে.
ইতি ৱিনযসঙ্গহসংৱণ্ণনাভূতে ৱিনযালঙ্কাৰে
কম্মাকম্মৱিনিচ্ছযকথালঙ্কাৰো নাম
তেত্তিংসতিমো পৰিচ্ছেদো.