২৩. নিস্সযৱিনিচ্ছযকথা
১৫১. এৱং উপসম্পদাৱিনিচ্ছযং কথেত্ৱা ইদানি নিস্সযৱিনিচ্ছযং কথেতুং ‘‘নিস্সযোতি এত্থ পনা’’তিআদিমাহ. তত্থ নিস্সযনং নিস্সযো, সেৱনং ভজনন্ত্যত্থো. নিপুব্বসি সেৱাযন্তি ধাতু ভাৱসাধনো, ন ‘‘নিস্সায নং ৱসতীতি নিস্সযো’’তি ইধ ৱিয অৱুত্তকম্মসাধনো. তত্থ হি সেৱিতব্বো পুগ্গলো লব্ভতি, ইধ পন সেৱনকিৰিযাতি. ইদানি তং নিস্সযং পুচ্ছাপুব্বঙ্গমায ৱিস্সজ্জনায ৱিত্থাৰতো ঠপেতুং ‘‘কেন দাতব্বো’’তিআদিমাহ. তত্থ কেন দাতব্বো, কেন ন দাতব্বোতি নিস্সযদাযকং কত্তাৰং পুচ্ছতি, কস্স দাতব্বো, কস্স ন দাতব্বোতি নিস্সযপটিগ্গাহকং সম্পদানং, কথং গহিতো হোতি, কথং পটিপ্পস্সম্ভতীতি কাৰণং, নিস্সায কেন ৱসিতব্বং, কেন ন ৱসিতব্বন্তি নিস্সযপটিপন্নকং. ততো পুচ্ছানুক্কমেন ৱিস্সজ্জেতুং ‘‘তত্থ’’ত্যাদিমাহ. ন কেৱলং এত্থেৱ, অথ খো নিস্সযমুচ্চনঙ্গেপি ‘‘ব্যত্তেনা’’তি আগতো.
তত্থ এত্থ চ কো ৱিসেসোতি আহ ‘‘এত্থ চ ‘ব্যত্তো’তি ইমিনা পৰিসুপট্ঠাপকো বহুস্সুতো ৱেদিতব্বো’’তি. ইদানি পৰিসুপট্ঠাপকলক্খণং দস্সেতুং ‘‘পৰিসুপট্ঠাপকেন হী’’তিআদিমাহ. তত্থ অভিৱিনযেতি সকলে ৱিনযপিটকে. ৱিনেতুন্তি সিক্খাপেতুং. দ্ৱে ৱিভঙ্গা পগুণা ৱাচুগ্গতা কাতব্বাতি ইদং পৰিপুচ্ছাৱসেন উগ্গণ্হনং সন্ধায ৱুত্তন্তি ৱদন্তি. একস্স পমুট্ঠং, ইতৰেসং পগুণং ভৱেয্যাতি আহ ‘‘তীহি জনেহি সদ্ধিং পৰিৱত্তনক্খমা কাতব্বা’’তি. অভিধম্মেতি নামৰূপপৰিচ্ছেদে. হেট্ঠিমা ৱা তযো ৱগ্গাতি মহাৱগ্গতো হেট্ঠা সগাথাৱগ্গো নিদানৱগ্গো খন্ধৱগ্গোতি ইমে তযো ৱগ্গা. ‘‘ধম্মপদম্পি সহ ৱত্থুনা উগ্গহেতুং ৱট্টতী’’তি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তত্তা জাতকভাণকেন সাট্ঠকথং জাতকং উগ্গহেত্ৱাপি ধম্মপদং সহ ৱত্থুনা উগ্গহেতব্বমেৱ.
পঞ্চহি ভিক্খৱে অঙ্গেহি সমন্নাগতেনাতিআদীসু ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বোতি উপজ্ঝাযেন হুত্ৱা সামণেৰো ন উপট্ঠাপেতব্বো. অসেক্খেন সীলক্খন্ধেনাতি অসেক্খস্স সীলক্খন্ধোপি অসেক্খো সীলক্খন্ধো নাম. অসেক্খস্স অযন্তি হি অসেক্খো, সীলক্খন্ধো. এৱং সব্বত্থ. এৱঞ্চ কত্ৱা ৱিমুত্তিঞাণদস্সনসঙ্খাতস্স পচ্চৱেক্খণঞাণস্সপি ৱসেন অপেক্খিত্ৱা উপ্পন্না অযং কথা. অসেক্খসীলন্তি চ ন অগ্গফলসীলমেৱ অধিপ্পেতং, অথ খো যং কিঞ্চি অসেক্খসন্তানে পৱত্তসীলং লোকিযলোকুত্তৰমিস্সকস্স সীলস্স ইধাধিপ্পেতত্তা. সমাধিক্খন্ধাদীসুপি ৱিমুত্তিক্খন্ধপৰিযোসানেসু অযমেৱ নযো, তস্মা যথা সীলসমাধিপঞ্ঞাক্খন্ধা লোকিযমিস্সকা কথিতা, এৱং ৱিমুত্তিক্খন্ধোপীতি তদঙ্গৱিমুত্তিআদযোপি ৱেদিতব্বা, ন পটিপ্পস্সদ্ধিৱিমুত্তি এৱ. ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং পন লোকিযমেৱ. তেনেৱ সংযুত্তনিকাযট্ঠকথাযং (সং.নি. অট্ঠ. ১.১.১৩৫) ৱুত্তং ‘‘পুৰিমেহি চতূহি পদেহি লোকিযলোকুত্তৰসীলসমাধিপঞ্ঞাৱিমুত্তিযো কথিতা, ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং পচ্চৱেক্খণঞাণং হোতি, তং লোকিযমেৱা’’তি.
অস্সদ্ধোতিআদীসু তীসু ৱত্থূসু সদ্ধা এতস্স নত্থীতি অস্সদ্ধো. নত্থি এতস্স হিৰীতি অহিৰিকো, অকুসলসমাপত্তিযা অজিগুচ্ছমানস্সেতং অধিৱচনং. ন ওত্তপ্পতীতি অনোত্তপ্পী, অকুসলসমাপত্তিযা ন ভাযতীতি ৱুত্তং হোতি. কুচ্ছিতং সীদতীতি কুসীতো, হীনৱীৰিযস্সেতং অধিৱচনং. আৰদ্ধং ৱীৰিযং এতস্সাতি আৰদ্ধৱীৰিযো, সম্মপ্পধানযুত্তস্সেতং অধিৱচনং. মুট্ঠা সতি এতস্সাতি মুট্ঠস্সতী, নট্ঠস্সতীতি ৱুত্তং হোতি. উপট্ঠিতা সতি এতস্সাতি উপট্ঠিতস্সতী, নিচ্চং আৰম্মণাভিমুখপৱত্তসতিস্সেতং অধিৱচনং.
অধিসীলে সীলৱিপন্নো চ অজ্ঝাচাৰে আচাৰৱিপন্নো চ আপজ্জিত্ৱা অৱুট্ঠিতো অধিপ্পেতো. সস্সতুচ্ছেদসঙ্খাতং অন্তং গণ্হাতি, গাহযতীতি ৱা অন্তগ্গাহিকা, মিচ্ছাদিট্ঠি. পুৰিমানি দ্ৱে পদানীতি ‘‘ন পটিবলো হোতি অন্তেৱাসিং ৱা সদ্ধিৱিহাৰিং ৱা গিলানং উপট্ঠাতুং ৱা উপট্ঠাপেতুং ৱা, অনভিৰতং ৱূপকাসেতুং ৱা ৱূপকাসাপেতুং ৱা’’তি ইমানি দ্ৱে পদানি.
অভি ৱিসিট্ঠো উত্তমো সমাচাৰো অভিসমাচাৰো, অভিসমাচাৰোৱ আভিসমাচাৰিকোতি চ সিক্খিতব্বতো সিক্খাতি চ আভিসমাচাৰিকসিক্খা. অভিসমাচাৰং ৱা আৰব্ভ পঞ্ঞত্তা সিক্খা আভিসমাচাৰিকসিক্খা, খন্ধকৱত্তপৰিযাপন্নসিক্খাযেতং অধিৱচনং. মগ্গব্ৰহ্মচৰিযস্স আদিভূতাতি আদিব্ৰহ্মচৰিযকা, উভতোৱিভঙ্গপৰিযাপন্নসিক্খাযেতং অধিৱচনং. তেনেৱ ‘‘উভতোৱিভঙ্গপৰিযাপন্নং ৱা আদিব্ৰহ্মচৰিযকং, খন্ধকৱত্তপৰিযাপন্নং আভিসমাচাৰিক’’ন্তি ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ১.১১) ৱুত্তং, তস্মা সেক্খপণ্ণত্তিযন্তি এত্থ সিক্খিতব্বতো সেক্খা, ভগৱতা পঞ্ঞত্তত্তা পণ্ণত্তি, সব্বাপি উভতোৱিভঙ্গপৰিযাপন্না সিক্খাপদপণ্ণত্তি ‘‘সেক্খপণ্ণত্তী’’তি ৱুত্তাতি গহেতব্বং. তেনেৱ গণ্ঠিপদেপি ৱুত্তং ‘‘সেক্খপণ্ণত্তিযন্তি পাৰাজিকমাদিং কত্ৱা সিক্খিতব্বসিক্খাপদপঞ্ঞত্তিয’’ন্তি. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱাতি সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. মহাৱগ্গ ৩.৮৪).
উপজ্ঝাযাচৰিযকথাযং ন সামণেৰো উপট্ঠাপেতব্বোতি উপজ্ঝাযেন হুত্ৱা ন পব্বাজেতব্বো. অসেক্খস্স অযন্তি অসেক্খো, লোকিযলোকুত্তৰো সীলক্খন্ধো. অন্তগ্গাহিকাযাতি সস্সতুচ্ছেদকোট্ঠাসগ্গাহিকায. পচ্ছিমানি দ্ৱেতি অপ্পস্সুতো হোতি, দুপ্পঞ্ঞো হোতীতি ইমানি দ্ৱে অঙ্গানি. পচ্ছিমানি তীণীতি ন পটিবলো উপ্পন্নং কুক্কুচ্চং ধম্মতো ৱিনোদেতুং, আপত্তিং ন জানাতি, আপত্তিৱুট্ঠানং ন জানাতীতি ইমানি তীণি. কুক্কুচ্চস্স হি পাড়িঅট্ঠকথানযসঙ্খাতধম্মতো ৱিনোদেতুং অপ্পটিবলতা নাম অব্যত্তত্তা এৱ হোতীতি সাপি আপত্তিঅঙ্গমেৱ ৱুত্তা.
অভি ৱিসিট্ঠো উত্তমো সমাচাৰো অভিসমাচাৰো, ৱত্তপ্পটিপত্তিসীলং, তং আৰব্ভ পঞ্ঞত্তা খন্ধকসিক্খাপদসঙ্খাতা সিক্খা আভিসমাচাৰিকা. সিক্খাপদম্পি হি তদত্থপৰিপূৰণত্থিকেহি উগ্গহণাদিৱসেন সিক্খিতব্বতো সিক্খাতি ৱুচ্চতি. মগ্গব্ৰহ্মচৰিযস্স আদিভূতা কাৰণভূতা আদিব্ৰহ্মচৰিযকা, উভতোৱিভঙ্গপৰিযাপন্নসিক্খাপদং. তেনেৱেত্থ ৱিসুদ্ধিমগ্গেপি (ৱিসুদ্ধি. ১.১১) ‘‘উভতোৱিভঙ্গপৰিযাপন্নং সিক্খাপদং আদিব্ৰহ্মচৰিযকং, খন্ধকৱত্তপৰিযাপন্নং আভিসমাচাৰিক’’ন্তি ৱুত্তং, তস্মা সেক্খপণ্ণত্তিযন্তি এত্থ সিক্খিতব্বতো সেক্খা, ভগৱতাৱ পঞ্ঞত্তত্তা পঞ্ঞত্তি. সব্বাপি উভতোৱিভঙ্গপৰিযাপন্না সিক্খাপদপণ্ণত্তি ‘‘সেক্খপণ্ণত্তী’’তি ৱুত্তাতি গহেতব্বং. নামৰূপপৰিচ্ছেদেতি এত্থ কুসলত্তিকাদীহি ৱুত্তং জাতিভূমিপুগ্গলসম্পযোগৱত্থাৰম্মণকম্মদ্ৱাৰলক্খণৰসাদিভেদেহি ৱেদনাক্খন্ধাদিচতুব্বিধং সনিব্বানং নামং, ভূতোপাদাযভেদং ৰূপঞ্চ পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা জাননপঞ্ঞা, তপ্পকাসকো চ গন্থো নামৰূপপৰিচ্ছেদো নাম. ইমিনা অভিধম্মত্থকুসলেন ভৱিতব্বন্তি দস্সেতি. সিক্খাপেতুন্তি উগ্গণ্হাপেতুন্তি ৱিমতিৱিনোদনিযং (ৱি. ৱি. টী. মহাৱগ্গ ২.৮৪) ৱুত্তং.
১৫৩. আযস্মতো নিস্সায ৱচ্ছামীতি এত্থ আযস্মতোতি উপযোগত্থে সামিৱচনং, আযস্মন্তং নিস্সায ৱসিস্সামীতি অত্থো. যং পন ৱুত্তং সমন্তপাসাদিকাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ৭৬) ‘‘ব্যত্তো…পে… ৱুত্তলক্খণোযেৱা’’তি, তং পৰিসূপট্ঠাকবহুস্সুতং সন্ধায ৱদতি. পব্বজ্জাউপসম্পদধম্মন্তেৱাসিকেহি পন…পে… তাৱ ৱত্তং কাতব্বন্তি পব্বজ্জাচৰিযউপসম্পদাচৰিযধম্মাচৰিযানং এতেহি যথাৱুত্তৱত্তং কাতব্বং. তত্থ যেন সিক্খাপদানি দিন্নানি, অযং পব্বজ্জাচৰিযো. যেন উপসম্পদকম্মৱাচা ৱুত্তা, অযং উপসম্পদাচৰিযো. যো উদ্দেসং ৱা পৰিপুচ্ছং ৱা দেতি, অযং ধম্মাচৰিযোতি ৱেদিতব্বং. সেসমেত্থ উত্তানত্থমেৱ.
১৫৪. নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিকথাযং দিসং গতোতি পুন আগন্তুকামো, অনাগন্তুকামো ৱা হুত্ৱা ৱাসত্থায কঞ্চি দিসং গতো. ভিক্খুস্স সভাগতন্তি পেসলভাৱং. ওলোকেত্ৱাতি উপপৰিক্খিত্ৱা. ৱিব্ভন্তে…পে… তত্থ গন্তব্বন্তি এত্থ ‘‘সচে কেনচি কৰণীযেন তদহেৱ গন্তুং অসক্কোন্তো ‘কতিপাহেন গমিস্সামী’তি গমনে সউস্সাহো হোতি, ৰক্খতী’’তি ৱদন্তি. মা ইধ পটিক্কমীতি মা ইধ পৱিসি. তত্ৰেৱ ৱসিতব্বন্তি তত্থেৱ নিস্সযং গহেত্ৱা ৱসিতব্বং. তংযেৱ ৱিহাৰং…পে… ৱসিতুং ৱট্টতীতি এত্থ উপজ্ঝাযেন পৰিচ্চত্তত্তা উপজ্ঝাযসমোধানপৰিহাৰো নত্থি, তস্মা উপজ্ঝাযসমোধানগতস্সপি আচৰিযস্স সন্তিকে গহিতনিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি.
আচৰিযম্হা নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধীসু আচৰিযো পক্কন্তো ৱা হোতীতি এত্থ ‘‘পক্কন্তোতি দিসং গতো’’তিআদিনা উপজ্ঝাযস্স পক্কমনে যো ৱিনিচ্ছযো ৱুত্তো, সো তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ইধাপি সক্কা ৱিঞ্ঞাতুন্তি তং অৱত্ৱা ‘‘কোচি আচৰিযো আপুচ্ছিত্ৱা পক্কমতী’’তিআদিনা অঞ্ঞোযেৱ নযো আৰদ্ধো. অযঞ্চ নযো উপজ্ঝাযপক্কমনেপি ৱেদিতব্বোযেৱ. ঈদিসেসু হি ঠানেসু একত্থৱুত্তলক্খণং অঞ্ঞত্থাপি দট্ঠব্বং. সচে দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৱা নিৱত্ততি, পটিপ্পস্সদ্ধো হোতীতি এত্থ এত্তাৱতা দিসাপক্কন্তো নাম হোতীতি অন্তেৱাসিকে অনিক্খিত্তধুৰেপি নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভতি. আচৰিযুপজ্ঝাযা দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কম্ম অঞ্ঞস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তীতি বহিউপচাৰসীমাযং অন্তেৱাসিকসদ্ধিৱিহাৰিকানং ৱসনট্ঠানতো দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কম্ম অঞ্ঞস্মিং সেনাসনে ৱসন্তি, অন্তোউপচাৰসীমাযং পন দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৱাপি ৱসতো নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতি. ‘‘সচেপি আচৰিযো মুঞ্চিতুকামোৱ হুত্ৱা নিস্সযপণামনায পণামেতী’’তিআদি সব্বং উপজ্ঝাযস্স আণত্তিযম্পি ৱেদিতব্বন্তি সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. মহাৱগ্গ ৩.৮৩) ৱুত্তং.
১৫৩. সাহূতি সাধু সুন্দৰং. লহূতি অগৰু, সুভৰতাতি অত্থো. ওপাযিকন্তি উপাযপটিসংযুত্তং, এৱং পটিপজ্জনং নিত্থৰণুপাযোতি অত্থো. পতিৰূপন্তি সামীচিকম্মমিদন্তি অত্থো. পাসাদিকেনাতি পসাদাৱহেন, কাযৱচীপযোগেন সম্পাদেহীতি অত্থো. কাযেনাতি এতদত্থৱিঞ্ঞাপকং হত্থমুদ্দাদিং দস্সেন্তো কাযেন ৱিঞ্ঞাপেতি. ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছনং সন্ধাযাতি উপজ্ঝাযেন ‘‘সাহূ’’তিআদীসু ৱুত্তেসু সদ্ধিৱিহাৰিকস্স ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছনৱচনং সন্ধায ‘‘কাযেন ৱিঞ্ঞাপেতী’’তিআদি ৱুত্তন্তি অধিপ্পাযো. আযাচনদানমত্তেনাতি সদ্ধিৱিহাৰিকস্স পঠমং আযাচনমত্তেন, ততো উপজ্ঝাযস্স চ ‘‘সাহূ’’তিআদিনা ৱচনমত্তেনাতি অত্থো. আচৰিযস্স সন্তিকে নিস্সযগ্গহণে আযস্মতো নিস্সায ৱচ্ছামীতি আযস্মন্তং নিস্সায ৱসিস্সামীতি অত্থো.
১৫৪. নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিকথাযং যো ৱা একসম্ভোগপৰিভোগো, তস্স সন্তিকে নিস্সযো গহেতব্বোতি ইমিনা লজ্জীসু এৱ নিস্সযগ্গহণং নিযোজেতি অলজ্জীসু পটিক্খিত্তত্তা. এত্থ চ পৰিভোগসদ্দেন এককম্মাদিকো সংৱাসো গহিতো পচ্চযপৰিভোগস্স সম্ভোগসদ্দেন গহিতত্তা. এতেন চ সম্ভোগসংৱাসানং অলজ্জীহি সদ্ধিং ন কত্তব্বতং দস্সেতি. পৰিহাৰো নত্থীতি আপত্তিপৰিহাৰো নত্থি. তাদিসোতি যত্থ নিস্সযো গহিতপুব্বো, যো চ একসম্ভোগপৰিভোগো, তাদিসো. তথা ৱুত্তন্তি ‘‘লহুং আগমিস্সতী’’তি ৱুত্তঞ্চেতি অত্থো. চত্তাৰি পঞ্চ দিৱসানীতি ইদং উপলক্খণমত্তং. যদি একাহদ্ৱীহেন সভাগতা পঞ্ঞাযতি, ঞাতদিৱসে গহেতব্বোৱ. অথাপি চতুপঞ্চাহেনপি ন পঞ্ঞাযতি, যত্তকেহি দিৱসেহি পঞ্ঞাযতি, তত্তকানি অতিক্কামেতব্বানি. সভাগতং ওলোকেমীতি পন লেসো ন কাতব্বো. দহৰা সুণন্তীতি এত্থ অসুত্ৱাপি ‘‘আগমিস্সতি, কেনচি অন্তৰাযেন চিৰাযন্তী’’তি সঞ্ঞায সতিপি লব্ভতেৱ পৰিহাৰো. তেনাহ ‘‘ইধেৱাহং ৱসিস্সামীতি পহিণতি, পৰিহাৰো নত্থী’’তি. একদিৱসম্পি পৰিহাৰো নত্থীতি গমনে নিৰুস্সাহং সন্ধায ৱুত্তং, সউস্সাহস্স পন সেনাসনপটিসামনাদিৱসেন কতিপাহে গতেপি ন দোসো.
তত্ৰেৱ ৱসিতব্বন্তি তত্ৰ সভাগট্ঠানে এৱ নিস্সযং গহেত্ৱা ৱসিতব্বং. তংযেৱ ৱিহাৰং…পে… ৱসিতুং ৱট্টতীতি ইমিনা উপজ্ঝাযে সঙ্গণ্হন্তেযেৱ তংসমোধানে নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধি ৱুত্তা, তস্মিং পন কোধেন ৱা গণনিৰপেক্খতায ৱা অসঙ্গণ্হন্তে অঞ্ঞেসু গহিতো নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতীতি দস্সেতি.
আচৰিযম্হা নিস্সযপটিপ্পস্সদ্ধিযং ৱুত্তো ‘‘কোচি আচৰিযো’’তিআদিকো নযো উপজ্ঝাযপক্কমনাদীসুপি নেত্ৱা তত্থ চ ৱুত্তো ইধাপি নেত্ৱা যথাৰহং যোজেতব্বো. দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কম্ম অঞ্ঞস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তীতি উপচাৰসীমতো বহি অঞ্ঞস্মিং ৱিহাৰে অন্তেৱাসিকাদীনং ৱসনট্ঠানতো দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৱা ৱসন্তি. তেন বহিউপচাৰেপি অন্তেৱাসিকাদীনং ৱসনট্ঠানতো দ্ৱিন্নং লেড্ডুপাতানং অন্তৰে আসন্নে পদেসে ৱসতি, নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতীতি দস্সেতি. অন্তোউপচাৰসীমাযং পন দ্ৱে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৱা ৱসতো নিস্সযো ন পটিপ্পস্সম্ভতেৱাতি ৱিমতিৱিনোদনিযং (ৱি. ৱি. টী. মহাৱগ্গ ২.৮৩) ৱুত্তং.
ইতি ৱিনযসঙ্গহসংৱণ্ণনাভূতে ৱিনযালঙ্কাৰে
নিস্সযৱিনিচ্ছযকথালঙ্কাৰো নাম
তেৱীসতিমো পৰিচ্ছেদো.