২০. পটিগ্গহণৱিনিচ্ছযকথা
১০৪. এৱং কপ্পিযভূমিৱিনিচ্ছযং কথেত্ৱা ইদানি পটিগ্গহণৱিনিচ্ছযং কথেতুং ‘‘খাদনীযাদিপটিগ্গাহো’’তিআদিমাহ. তত্থ খাদিযতেতি খাদনীযং, ঠপেত্ৱা পঞ্চ ভোজনানি সব্বস্স অজ্ঝোহৰিতব্বস্সেতং অধিৱচনং. আদিসদ্দেন ভোজনীযং সঙ্গণ্হাতি. পটিগ্গহণং সম্পটিচ্ছনং পটিগ্গাহো, খাদনীযাদীনং পটিগ্গাহো খাদনীযাদিপটিগ্গাহো. তেনাহ ‘‘অজ্ঝোহৰিতব্বস্স যস্স কস্সচি খাদনীযস্স ৱা ভোজনীযস্স ৱা পটিগ্গহণ’’ন্তি. পঞ্চসু অঙ্গেসু উচ্চাৰণমত্তন্তি উক্খিপনমত্তং, ইমিনা পটিগ্গহিতব্বভাৰস্স পমাণং দস্সেতি. তেনেৱ তাদিসেন পুৰিসেন অনুক্খিপনীযৱত্থুস্মিং পটিগ্গহণং ন ৰুহতীতি দীপেতি. ‘‘হত্থপাসো’’তি ইমিনা আসন্নভাৱং. তেনেৱ চ দূৰে ঠত্ৱা অভিহৰন্তস্স পটিগ্গহণং ন ৰুহতীতি দীপেতি. অভিহাৰোতি পৰিণামিতভাৱো, তেন চ তত্ৰট্ঠকাদীসু ন ৰুহতীতি দীপেতি. ‘‘দেৱো ৱা’’তিআদিনা দাযকতো পযোগত্তযং দস্সেতি. ‘‘তঞ্চে’’তিআদিনা পটিগ্গাহকতো পযোগদ্ৱযং দস্সেতি.
ইদানি তেসু পঞ্চসু অঙ্গেসু হত্থপাসস্স দুৰাজানতায তং দস্সেতুমাহ ‘‘তত্থি’’চ্চাদি. তত্থ অড্ঢতেয্যহত্থো হত্থপাসো নামাতি যোজনা. ‘‘তস্স ওৰিমন্তেনা’’তি ইমিনা আকাসে উজুং ঠত্ৱা পৰেন উক্খিত্তং গণ্হন্তস্সাপি আসন্নঙ্গভূতপাদতলতো পট্ঠায হত্থপাসো পৰিচ্ছিন্দিতব্বো, ন সীসতো পট্ঠাযাতি দস্সেতি. তত্থ ‘‘ওৰিমন্তেনা’’তি ইমস্স হেট্ঠিমন্তেনাতি অত্থো গহেতব্বো.
এত্থ চ পৱাৰণসিক্খাপদট্ঠকথাযং (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) ‘‘সচে পন ভিক্খু নিসিন্নো হোতি, আসন্নস্স পচ্ছিমন্ততো পট্ঠাযা’’তিআদিনা পটিগ্গাহকানং আসন্নঙ্গস্স পাৰিমন্ততো পট্ঠায পৰিচ্ছেদস্স দস্সিতত্তা ইধাপি আকাসে ঠিতস্স পটিগ্গাহকস্স আসন্নঙ্গভূতপাদতলস্স পাৰিমন্তভূততো পণ্হিপৰিযন্তস্স হেট্ঠিমতলতো পট্ঠায, দাযকস্স পন ওৰিমন্তভূততো পাদঙ্গুলস্স হেট্ঠিমপৰিযন্ততো পট্ঠায হত্থপাসো পৰিচ্ছিন্দিতব্বোতি দট্ঠব্বং. ইমিনাৱ নযেন ভূমিযং নিপজ্জিত্ৱা উস্সীসকে নিসিন্নস্স হত্থতো পটিগ্গণ্হন্তস্সাপি আসন্নসীসঙ্গস্স পাৰিমন্তভূততো গীৱন্ততো পট্ঠাযেৱ হত্থপাসো মিনিতব্বো, ন পাদতলতো পট্ঠায. এৱং নিপজ্জিত্ৱা দানেপি যথানুৰূপং ৱেদিতব্বং. ‘‘যং আসন্নতৰং অঙ্গ’’ন্তি (পাচি. অট্ঠ. ২৩৮-২৩৯) হি ৱুত্তং. অকল্লকোতি গিলানো সহত্থা পৰিভুঞ্জিতুং অসক্কোন্তো মুখেন পটিগ্গণ্হাতি. ৱিমতিৱিনোদনিযং (ৱি. ৱি. টী. পাচিত্তিয ২.২৬৫) পন ‘‘অকল্লকোতি গিলানো গহেতুং ৱা’’তি এত্তকমেৱ ৱুত্তং, এতেন অকল্লকোতি গিলানো ৱা অথ ৱা গহেতুং অকল্লকো অসমত্থোতি অত্থো দস্সিতো. তেনাহ ‘‘সচেপি নত্থুকৰণিযং দীযমানং নাসাপুটেন অকল্লকো ৱা মুখেন পটিগ্গণ্হাতী’’তি.
১০৫. একদেসেনাপীতি অঙ্গুলিযা ফুট্ঠমত্তেন.
তঞ্চে পটিগ্গণ্হাতি, সব্বং পটিগ্গহিতমেৱাতি ৱেণুকোটিযং বন্ধিত্ৱা ঠপিতত্তা. সচে ভূমিযং ঠিতমেৱ ঘটং দাযকেন হত্থপাসে ঠত্ৱা ‘‘ঘটং দস্সামী’’তি দিন্নং ৱেণুকোটিযা গহণৱসেন পটিগ্গণ্হাতি, উভযকোটিবদ্ধং সব্বম্পি পটিগ্গহিতমেৱ হোতি. ভিক্খুস্স হত্থে অপীড়েত্ৱা পকতিযা পীড়িযমানং উচ্ছুৰসং সন্ধায ‘‘গণ্হথা’’তি ৱুত্তত্তা ‘‘অভিহাৰো ন পঞ্ঞাযতী’’তি ৱুত্তং, হত্থপাসে ঠিতস্স পন ভিক্খুস্স অত্থায পীড়িযমানং উচ্ছুতো পগ্ঘৰন্তং ৰসং গণ্হিতুং ৱট্টতি. দোণিকায সযং পগ্ঘৰন্তং উচ্ছুৰসং মজ্ঝে আৱৰিত্ৱা ৱিস্সজ্জিতম্পি গণ্হিতুং ৱট্টতি. পটিগ্গহণসঞ্ঞাযাতি ‘‘মঞ্চাদিনা পটিগ্গহেস্সামী’’তি উপ্পাদিতসঞ্ঞায, ইমিনা ‘‘পটিগ্গণ্হামী’’তি ৱাচায ৱত্তব্বকিচ্চং নত্থীতি দস্সেতি.
যত্থ কত্থচি অট্ঠকথাসু, পদেসেসু ৱা. অসংহাৰিমে ফলকেতি থামমজ্ঝিমেন অসংহাৰিযে. ‘‘তিন্তিণিকাদিপণ্ণেসূতি ৱচনতো সাখাসু পটিগ্গহণং ৰুহতীতি দট্ঠব্ব’’ন্তি সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. পাচিত্তিয ৩.২৬৫) ৱুত্তং. পোৰাণটীকাযম্পি তথেৱ ৱুত্তং, তদেতং ৱিচাৰেতব্বং. অট্ঠকথাযঞ্হি ‘‘ভূমিযং অত্থতেসু সুখুমেসু তিন্তিণিকাদিপণ্ণেসু পটিগ্গহণং ন ৰুহতী’’তি ৱুত্তং. তং তিন্তিণিকাদিপণ্ণানং সুখুমত্তা তত্থ ঠপিতআমিসস্স অসণ্ঠহনতো ভূমিযং ঠপিতসদিসত্তা ‘‘ন ৰুহতী’’তি ৱুত্তং, তিন্তিণিকাদিসাখাসু ঠপিতেপি এৱমেৱ সিযা, তস্মা ‘‘সাখাসু পটিগ্গহণং ৰুহতী’’তি ৱচনং অযুত্তং ৱিয দিস্সতি. অট্ঠকথাযং ‘‘ন ৰুহতী’’তি কিৰিযাপদস্স ‘‘কস্মা’’তি হেতুপৰিযেসনে সতি ন অঞ্ঞং পৰিযেসিতব্বং, ‘‘সুখুমেসূ’’তি ৱুত্তং ৱিসেসনপদংযেৱ হেতুমন্তৱিসেসনং ভৱতি, তস্মা তিন্তিণিকপণ্ণাদীসু পটিগ্গহণং ন ৰুহতি, কস্মা? তেসং সুখুমত্তা. অঞ্ঞেসু পন পদুমিনীপণ্ণাদীসু ৰুহতি, কস্মা? তেসং ওড়াৰিকত্তাতি হেতুফলসম্বন্ধো ইচ্ছিতব্বোতি দিস্সতি, তস্মা ‘‘তদেতং ৱিচাৰেতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. তথা হি ৱুত্তং অট্ঠকথাযং ‘‘ন হি তানি সন্ধাৰেতুং সমত্থানীতি মহন্তেসু পন পদুমিনীপণ্ণাদীসু ৰুহতী’’তি.
১০৬. পুঞ্ছিত্ৱা পটিগ্গহেত্ৱাতি পুঞ্ছিতেপি ৰজনচুণ্ণাসঙ্কায সতি পটিগ্গহণত্থায ৱুত্তং, নাসতি. তং পনাতি পতিতৰজং অপ্পটিগ্গহেত্ৱা উপৰি গহিতপিণ্ডপাতং. অনাপত্তীতি দুৰূপচিণ্ণাদিদোসো নত্থি. পুব্বাভোগস্স অনুৰূপৱসেন ‘‘অনুপসম্পন্নস্স দত্ৱা…পে… ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. যস্মা পন তং ‘‘অঞ্ঞস্স দস্সামী’’তি চিত্তুপ্পাদমত্তেন পৰসন্তকং ন হোতি, তস্মা তস্স অদত্ৱাপি পটিগ্গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. ‘‘অনুপসম্পন্নস্স দস্সামী’’তিআদিপি ৱিনযদুক্কটস্স পৰিহাৰায ৱুত্তং, তথা অকত্ৱা গহিতেপি পটিগ্গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জতো অনাপত্তিযেৱ. ভিক্খুস্স দেতীতি অঞ্ঞস্স ভিক্খুস্স দেতি. কঞ্জিকন্তি খীৰৰসাদিং যং কিঞ্চি দ্ৰৱং সন্ধায ৱুত্তং. হত্থতো মোচেত্ৱা পুন গণ্হাতি, উগ্গহিতকং হোতীতি আহ ‘‘হত্থতো অমোচেন্তেনেৱা’’তি. আলুড়েন্তানন্তি আলোড়েন্তানং, অযমেৱ ৱা পাঠো. আহৰিত্ৱা ভূমিযং ঠপিতত্তা অভিহাৰো নত্থীতি আহ ‘‘পত্তো পটিগ্গহেতব্বো’’তি.
১০৭. পঠমতৰং উড়ুঙ্কতো থেৱা পত্তে পতন্তীতি এত্থ ‘‘যথা পঠমতৰং পতিতথেৱে দোসো নত্থি, তথা আকিৰিত্ৱা অপনেন্তানং পচ্ছা পতিতথেৱেপি অভিহটত্তা নেৱত্থি দোসো’’তি ৱদন্তি. চৰুকেনাতি খুদ্দকভাজনেন. ‘‘অভিহটত্তাতি দীযমানক্খণং সন্ধায ৱুত্তং. দত্ৱা অপনযনকালে পন ছাৰিকা ৱা বিন্দূনি ৱা পতন্তি, পুন পটিগ্গহেতব্বং অভিহাৰস্স ৱিগতত্তা’’তি ৱদন্তি, তং যথা ন পততি, তথা অপনেস্সামীতি পটিহৰন্তে যুজ্জতি, পকতিসঞ্ঞায অপনেন্তে অভিহাৰো ন ছিজ্জতি, সুপতিতং. পটিগ্গহিতমেৱ হি তং হোতি. মুখৱট্টিযাপি গহেতুং ৱট্টতীতি অভিহৰিযমানস্স পত্তস্স মুখৱট্টিযা উপৰিভাগে হত্থং পসাৰেত্ৱা ফুসিতুং ৱট্টতি. পাদেন পেল্লেত্ৱাতি পাদেন ‘‘পটিগ্গহেস্সামী’’তি সঞ্ঞায অক্কমিত্ৱা. কেচীতি অভযগিৰিৱাসিনো. ৱচনমত্তমেৱাতি পটিবদ্ধং পটিবদ্ধপটিবদ্ধন্তি সদ্দমত্তমেৱ নানং, কাযপটিবদ্ধমেৱ হোতি, তস্মা তেসং ৱচনং ন গহেতব্বন্তি অধিপ্পাযো. এস নযোতি ‘‘পটিবদ্ধপটিবদ্ধম্পি কাযপটিবদ্ধমেৱা’’তি অযং নযো. তথা চ তত্থ কাযপটিবদ্ধে তপ্পটিবদ্ধে চ থুল্লচ্চযমেৱ ৱুত্তং.
তেন আহৰাপেতুন্তি যস্স ভিক্খুনো সন্তিকং গতং, তং ‘‘ইধ নং আনেহী’’তি আণাপেত্ৱা তেন আহৰাপেতুং ইতৰস্স ৱট্টতীতি অত্থো. তস্মাতি যস্মা মূলট্ঠস্সেৱ পৰিভোগো অনুঞ্ঞাতো, তস্মা. তং দিৱসং হত্থেন গহেত্ৱা দুতিযদিৱসে পটিগ্গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স উগ্গহিতকপটিগ্গহিতং হোতীতি আহ ‘‘অনামসিত্ৱা’’তি. অপ্পটিগ্গহিতত্তা ‘‘সন্নিধিপচ্চযা অনাপত্তী’’তি ৱুত্তং. অপ্পটিগ্গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স অদিন্নমুখদ্ৱাৰাপত্তি হোতীতি আহ ‘‘পটিগ্গহেত্ৱা পন পৰিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি. ‘‘ন ততো পৰন্তি তদহেৱ সামং অপ্পটিগ্গহিতং সন্ধায ৱুত্তং, তদহেৱ পটিগ্গহিতং পন পুনদিৱসাদীসু অপ্পটিগ্গহেত্ৱাপি পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি.
১০৮. খীযন্তীতি খযং গচ্ছন্তি, তেসং চুণ্ণেহি থুল্লচ্চযঅপ্পটিগ্গহণাপত্তিযো ন হোন্তীতি অধিপ্পাযো. সত্থকেনাতি পটিগ্গহিতসত্থকেন. নৱসমুট্ঠিতন্তি এতেনেৱ উচ্ছুআদীসু অভিনৱলগ্গত্তা অব্বোহাৰিকং ন হোতীতি দস্সেতি. এসেৱ নযোতি সন্নিধিদোসাদিং সন্ধায ৱদতি. তেনাহ ‘‘ন হী’’তিআদি. কস্মা পনেত্থ উগ্গহিতপচ্চযা, সন্নিধিপচ্চযা ৱা দোসো ন সিযাতি আহ ‘‘ন হি তং পৰিভোগত্থায পৰিহৰন্তী’’তি. ইমিনা চ বাহিৰপৰিভোগত্থং সামং গহেত্ৱা ৱা অনুপসম্পন্নেন দিন্নং ৱা পৰিহৰিতুং ৱট্টতীতি দীপেতি, তস্মা পত্তসম্মক্খনাদিঅত্থং সামং গহেত্ৱা পৰিহৰিততেলাদিং সচে পৰিভুঞ্জিতুকামো হোতি, পটিগ্গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তি. অব্ভন্তৰপৰিভোগত্থং পন সামং গহিতং পটিগ্গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স উগ্গহিতপটিগ্গহণং হোতি, অপ্পটিগ্গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স অদিন্নমুখদ্ৱাৰাপত্তি হোতি. অব্ভন্তৰপৰিভোগত্থমেৱ অনুপসম্পন্নেন দিন্নং গহেত্ৱা পৰিহৰন্তস্স সিঙ্গীলোণকপ্পো ৱিয সন্নিধিপচ্চযা আপত্তি হোতি. কেচি পন ‘‘থামমজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স উচ্চাৰণমত্তং হোতীতিআদিনা ৱুত্তপঞ্চঙ্গসম্পত্তিযা পটিগ্গহণস্স ৰুহণতো বাহিৰপৰিভোগত্থম্পি সচে অনুপসম্পন্নেহি দিন্নং গণ্হাতি, পটিগ্গহিতমেৱা’’তি ৱদন্তি. এৱং সতি ইধ বাহিৰপৰিভোগত্থং অনুপসম্পন্নেন দিন্নং গহেত্ৱা পৰিহৰন্তস্স সন্নিধিপচ্চযা আপত্তি ৱত্তব্বা সিযা. ‘‘ন হি তং পৰিভোগত্থায পৰিহৰন্তী’’তি চ ন ৱত্তব্বং, তস্মা বাহিৰপৰিভোগত্থং গহিতং পটিগ্গহিতং নাম ন হোতীতি ৱেদিতব্বং.
যদি এৱং পঞ্চসু পটিগ্গহণঙ্গেসু ‘‘পৰিভোগত্থাযা’’তি ৱিসেসনং ৱত্তব্বন্তি? ন ৱত্তব্বং. পটিগ্গহণঞ্হি পৰিভোগত্থমেৱ হোতীতি ‘‘পৰিভোগত্থাযা’’তি ৱিসুং অৱত্ৱা ‘‘তঞ্চে ভিক্খু কাযেন ৱা কাযপটিবদ্ধেন ৱা পটিগ্গণ্হাতী’’তি এত্তকমেৱ ৱুত্তং. অপৰে পন ‘‘সতিপি পটিগ্গহণে ‘ন হি তং পৰিভোগত্থায পৰিহৰন্তী’তি ইধ অপৰিভোগত্থায পৰিহৰণে অনাপত্তি ৱুত্তা’’তি ৱদন্তি. তেন চ পটিগ্গহণঙ্গেসু পঞ্চসু সমিদ্ধেসু অজ্ঝোহৰিতুকামতায গহিতমেৱ পটিগ্গহিতং নাম হোতি অজ্ঝোহৰিতব্বেসুযেৱ পটিগ্গহণস্স অনুঞ্ঞাতত্তাতি দস্সেতি. তথা বাহিৰপৰিভোগত্থায গহেত্ৱা ঠপিততেলাদিং অজ্ঝোহৰিতুকামতায সতি পটিগ্গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতীতি দস্সেতি. উদুক্খলমুসলাদীনি খীযন্তীতি এত্থ উদুক্খলমুসলানং খযেন পিসিতকোট্টিতভেসজ্জেসু সচে আগন্তুকৱণ্ণো পঞ্ঞাযতি, ন ৱট্টতি. সুদ্ধং উদকং হোতীতি ৰুক্খসাখাদীহি গড়িত্ৱা পতনউদকং সন্ধায ৱুত্তং.
১০৯. পত্তো ৱাস্স পটিগ্গহেতব্বোতি এত্থাপি পত্তগতং ছুপিত্ৱা দেন্তস্স হত্থে লগ্গেন আমিসেন দোসাভাৱত্থং পত্তপটিগ্গহণন্তি অব্ভন্তৰপৰিভোগত্থমেৱ পত্তপটিগ্গহণং ৱেদিতব্বং. যং সামণেৰস্স পত্তে পততি…পে… পটিগ্গহণং ন ৱিজহতীতি এত্থ পুনপ্পুনং গণ্হন্তস্স অত্তনো পত্তে পক্খিত্তমেৱ অত্তনো সন্তকন্তি সন্নিট্ঠানকৰণতো হত্থগতং পটিগ্গহণং ন ৱিজহতি. পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা দিন্নং পন গণ্হন্তস্স গহণসমযেযেৱ অত্তনো সন্তকন্তি সন্নিট্ঠানস্স কতত্তা হত্থগতং পটিগ্গহণং ৱিজহতি. কেসঞ্চি অত্থায ভত্তং পক্খিপতীতি এত্থ অনুপসম্পন্নস্স অত্থায পক্খিপন্তেপি আগন্ত্ৱা গণ্হিস্সতীতি সযমেৱ পক্খিপিত্ৱা ঠপনতো পটিগ্গহণং ন ৱিজহতি. অনুপসম্পন্নস্স হত্থে পক্খিত্তং পন অনুপসম্পন্নেনেৱ ঠপিতং নাম হোতীতি পটিগ্গহণং ৱিজহতি পৰিচ্চত্তভাৱতো. তেন ৱুত্তং ‘‘সামণেৰ…পে… পৰিচ্চত্তত্তা’’তি. কেসঞ্চীতিআদীসু অনুপসম্পন্নানং অত্থায কত্থচি ঠপিযমানম্পি হত্থতো মুত্তমত্তে এৱ পটিগ্গহণং ন ৱিজহতি, অথ খো ভাজনে পতিতমেৱ পটিগ্গহণং ৱিজহতি. ভাজনঞ্চ ভিক্খুনা পুনদিৱসত্থায অপেক্খিতমেৱাতি তগ্গতম্পি আমিসং দুদ্ধোতপত্তগতং ৱিয পটিগ্গহণং ৱিজহতীতি সঙ্কায ‘‘সামণেৰস্স হত্থে পক্খিপিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. ঈদিসেসু হি যুত্তি ন গৱেসিতব্বা, ৱুত্তনযেনেৱ পটিপজ্জিতব্বং.
১১০. পত্তগতা যাগূতি ইমিনা পত্তমুখৱট্টিযা ফুট্ঠেপি কুটে যাগু পটিগ্গহিতা, উগ্গহিতা ৱা ন হোতি ভিক্খুনো অনিচ্ছায ফুট্ঠত্তাতি দস্সেতি. আৰোপেতীতি হত্থং ফুসাপেতি. পটিগ্গহণূপগং ভাৰং নাম থামমজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স উক্খেপাৰহং. কিঞ্চাপি অৱিস্সজ্জেত্ৱাৱ অঞ্ঞেন হত্থেন পিদহন্তস্স দোসো নত্থি, তথাপি ন পিদহিতব্বন্তি অট্ঠকথাপমাণেনেৱ গহেতব্বং. ৱিমতিৱিনোদনিযং (ৱি. ৱি. টী. পাচিত্তিয ২.২৬৫) পন ‘‘ন পিদহিতব্বন্তি হত্থতো মুত্তং সন্ধায ৱুত্তং, হত্থগতং পন ইতৰেন হত্থেন পিদহতো, হত্থতো মুত্তম্পি ৱা অফুসিত্ৱা উপৰি পিধানং পাতেন্তস্স ন দোসো’’তি ৱুত্তং.
১১১. পটিগ্গণ্হাতীতি ছাযত্থায উপৰি ধাৰিযমানা মহাসাখা যেন কেনচি ছিজ্জেয্য, তত্থ লগ্গৰজং মুখে পাতেয্য ৱাতি কপ্পিযং কাৰাপেত্ৱা পটিগ্গণ্হাতি.
মচ্ছিকৱাৰণত্থন্তি এত্থ ‘‘সচেপি সাখায লগ্গৰজং পত্তে পততি, সুখেন পৰিভুঞ্জিতুং সক্কাতি সাখায পটিগ্গহিতত্তা অব্ভন্তৰপৰিভোগত্থমেৱিধ পটিগ্গহণন্তি মূলপটিগ্গহণমেৱ ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. অপৰে পন ‘‘মচ্ছিকৱাৰণত্থন্তি ৱচনমত্তং গহেত্ৱা বাহিৰপৰিভোগত্থং গহিত’’ন্তি ৱদন্তি. কুণ্ডকেতি মহাঘটে. তস্মিম্পীতি চাটিঘটেপি. অনুপসম্পন্নং গাহাপেত্ৱাতি তমেৱ অজ্ঝোহৰণীযং ভণ্ডং অনুপসম্পন্নেন গাহাপেত্ৱা.
থেৰস্স পত্তং দুতিযত্থেৰস্সাতি ‘‘থেৰস্স পত্তং ময্হং দেথা’’তি তেন অত্তনো পৰিচ্চজাপেত্ৱা দুতিযত্থেৰস্স দেতি. তুয্হং যাগুং ময্হং দেহীতি এত্থ এৱং ৱত্ৱা সামণেৰস্স পত্তং গহেত্ৱা অত্তনোপি পত্তং তস্স দেতি. এত্থ পনাতি ‘‘পণ্ডিতো সামণেৰো’’তিআদিপত্তপৰিৱত্তনকথাযং. কাৰণং উপপৰিক্খিতব্বন্তি যথা মাতুআদীনং তেলাদীনি হৰন্তো তথাৰূপে কিচ্চে অনুপসম্পন্নেন অপৰিৱত্তেত্ৱাৱ পৰিভুঞ্জিতুং লভতি, এৱমিধ পত্তপৰিৱত্তনং অকত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং কস্মা ন লভতীতি কাৰণং ৱীমংসিতব্বন্তি অত্থো. এত্থ পন ‘‘সামণেৰেহি গহিততণ্ডুলেসু পৰিক্খীণেসু অৱস্সং অম্হাকং সামণেৰা সঙ্গহং কৰোন্তীতি চিত্তুপ্পত্তি সম্ভৱতি, তস্মা তং পৰিৱত্তেত্ৱাৱ পৰিভুঞ্জিতব্বং. মাতাপিতূনং অত্থায পন ছাযত্থায ৱা গহণে পৰিভোগাসা নত্থি, তস্মা তং ৱট্টতী’’তি কাৰণং ৱদন্তি. তেনেৱ আচৰিযবুদ্ধদত্তত্থেৰেনপি ৱুত্তং –
‘‘মাতাপিতূনমত্থায, তেলাদিং হৰতোপি চ;
সাখং ছাযাদিঅত্থায, ইমস্স ন ৱিসেসতা.
‘‘তস্মা হিস্স ৱিসেসস্স, চিন্তেতব্বং তু কাৰণং;
তস্স সালযভাৱং তু, ৱিসেসং তক্কযামহ’’ন্তি.
ইদমেৱেত্থ যুত্ততৰং অৱস্সং তথাৱিধৱিতক্কুপ্পত্তিযা সম্ভৱতো. ন হি সক্কা এত্থ ৱিতক্কং সোধেতুন্তি. মাতাদীনং অত্থায হৰণে পন নাৱস্সং তথাৱিধৱিতক্কুপ্পত্তীতি সক্কা ৱিতক্কং সোধেতুং. যত্থ হি ৱিতক্কং সোধেতুং সক্কা, তত্থ নেৱত্থি দোসো. তেনেৱ ৱক্খতি ‘‘সচে পন সক্কোতি ৱিতক্কং সোধেতুং, ততো লদ্ধং খাদিতুম্পি ৱট্টতী’’তি. ৱিমতিৱিনোদনিযং (ৱি. ৱি. টী. পাচিত্তিয ২.২৬৫) পন ‘‘এত্থ পনাতি পত্তপৰিৱত্তনে. কাৰণন্তি এত্থ যথা সামণেৰা ইতো অম্হাকম্পি দেন্তীতি ৱিতক্কো উপ্পজ্জতি, ন তথা অঞ্ঞত্থাতি কাৰণং ৱদন্তি, তঞ্চ যুত্তং. যস্স পন তাদিসো ৱিতক্কো নত্থি, তেন অপৰিৱত্তেত্ৱাপি ভুঞ্জিতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং.
১১২. নিচ্চালেতুন্তি চালেত্ৱা পাসাণসক্খৰাদিঅপনযনং কাতুং. উদ্ধনং আৰোপেতব্বন্তি অনগ্গিকং উদ্ধনং সন্ধায ৱুত্তং. উদ্ধনে পচ্চমানস্স আলুড়নে উপৰি অপক্কতণ্ডুলা হেট্ঠা পৱিসিত্ৱা পচ্চন্তীতি আহ ‘‘সামংপাকঞ্চেৱ হোতী’’তি.
১১৩. আধাৰকে পত্তো ঠপিতোতি অপ্পটিগ্গহিতামিসো পত্তো পুন পটিগ্গহণত্থায ঠপিতো. চালেতীতি ৱিনা কাৰণং চালেতি, সতিপি কাৰণে ভিক্খূনং পৰিভোগাৰহং চালেতুং ন ৱট্টতি. কিঞ্চাপি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, অমনুস্সিকাবাধে আমকমংসং আমকলোহিত’’ন্তি (মহাৱ. ২৬৪) তাদিসে আবাধে অত্তনো অত্থায আমকমংসপটিগ্গহণং অনুঞ্ঞাতং, ‘‘আমকমংসপটিগ্গহণা পটিৱিৰতো হোতী’’তি (দী. নি. ১.১০, ১৯৪) চ সামঞ্ঞতো পটিক্খিত্তং, তথাপি অত্তনো, অঞ্ঞস্স ৱা ভিক্খুনো অত্থায অগ্গহিতত্তা ‘‘সীহৱিঘাসাদিং…পে… ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. সক্কোতি ৱিতক্কং সোধেতুন্তি ‘‘ময্হম্পি দেতী’’তি ৱিতক্কস্স অনুপ্পন্নভাৱং সল্লক্খেতুং সক্কোতি, ‘‘সামণেৰস্স দস্সামী’’তি সুদ্ধচিত্তেন মযা গহিতন্তি ৱা সল্লক্খেতুং সক্কোতি. সচে পন মূলেপি পটিগ্গহিতং হোতীতি এত্থ ‘‘গহেত্ৱা গতে ময্হম্পি দদেয্যুন্তি সঞ্ঞায সচে পটিগ্গহিতং হোতী’’তি ৱদন্তি.
১১৪. কোট্ঠাসে কৰোতীতি ‘‘ভিক্খূ সামণেৰা চ অত্তনো অত্তনো অভিৰুচিতং কোট্ঠাসং গণ্হন্তূ’’তি সব্বেসং সমকে কোট্ঠাসে কৰোতি. গহিতাৱসেসন্তি সামণেৰেহি গহিতকোট্ঠাসতো অৱসেসং. গণ্হিত্ৱাতি ‘‘ময্হং ইদং গণ্হিস্সামী’’তি গহেত্ৱা. ইধ গহিতাৱসেসং নাম তেন গণ্হিত্ৱা পুন ঠপিতং.
পটিগ্গহেত্ৱাতি তদহু পটিগ্গহেত্ৱা. তেনেৱ ‘‘যাৱকালিকেন যাৱজীৱিকসংসগ্গে দোসো নত্থী’’তি ৱুত্তং. সচে পন পুৰিমদিৱসে পটিগ্গহেত্ৱা ঠপিতা হোতি, সামিসেন মুখেন তস্সা ৱট্টিযা ধূমং পিৱিতুং ন ৱট্টতি. সমুদ্দোদকেনাতি অপ্পটিগ্গহিতসমুদ্দোদকেন.
হিমকৰকা নাম কদাচি ৱস্সোদকেন সহ পতনকা পাসাণলেখা ৱিয ঘনীভূতা উদকৱিসেসা, তেসু পটিগ্গহণকিচ্চং নত্থি. তেনাহ ‘‘উদকগতিকা এৱা’’তি. যস্মা কতকট্ঠি উদকং পসাদেত্ৱা ৱিসুং তিট্ঠতি, তস্মা ‘‘অব্বোহাৰিক’’ন্তি ৱুত্তং. ইমিনা অপ্পটিগ্গহিতাপত্তীহি অব্বোহাৰিকং, ৱিকালভোজনাপত্তীহিপি অব্বোহাৰিকন্তি দস্সেতি. লগ্গতীতি সুক্খে মুখে চ হত্থে চ মত্তিকাৱণ্ণং দস্সেন্তং লগ্গতি. বহলন্তি হত্থমুখেসু অলগ্গনকম্পি পটিগ্গহেতব্বং.
ৱাসমত্তন্তি ৰেণুখীৰাভাৱং দস্সেতি. পানীযং গহেত্ৱাতি অত্তনোযেৱ অত্থায গহেত্ৱা. সচে পন পীতাৱসেসকং তত্থেৱ আকিৰিস্সামীতি গণ্হাতি, পুন পটিগ্গহণকিচ্চং নত্থি. আকিৰতি, পটিগ্গহেতব্বন্তি পুপ্ফৰসস্স পঞ্ঞাযনতো ৱুত্তং. ৱিক্খম্ভেত্ৱাতি ৱিযূহিত্ৱা, অপনেত্ৱাতি অত্থো.
১১৫. মহাভূতেসূতি পাণসৰীৰসন্নিস্সিতেসু পথৱীআদিমহাভূতেসু. সব্বং ৱট্টতীতি অত্তনো পৰেসঞ্চ সৰীৰসন্নিস্সিতং সব্বং ৱট্টতি, অকপ্পিযমংসানুলোমতায থুল্লচ্চযাদিং ন জনেতীতি অধিপ্পাযো. পততীতি অত্তনো সৰীৰতো ছিজ্জিত্ৱা পততি. ‘‘ৰুক্খতো ছিন্দিত্ৱা’’তি ৱুত্তত্তা মত্তিকত্থায পথৱিং খণিতুং, অঞ্ঞম্পি যং কিঞ্চি মূলপণ্ণাদিৱিসভেসজ্জং ছিন্দিত্ৱা ছাৰিকং অকত্ৱাপি অপ্পটিগ্গহিতম্পি পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতীতি দট্ঠব্বং.
ইতি ৱিনযসঙ্গহসংৱণ্ণনাভূতে ৱিনযালঙ্কাৰে
পটিগ্গহণৱিনিচ্ছযকথালঙ্কাৰো নাম
ৱীসতিমো পৰিচ্ছেদো.