১৩. দানলক্খণাদিৱিনিচ্ছযকথা
৬৯. এৱং ৰূপিযাদিপটিগ্গহণৱিনিচ্ছযং কথেত্ৱা ইদানি দানৱিস্সাসগ্গাহলাভপৰিণামনৱিনিচ্ছযং কথেতুং ‘‘দানৱিস্সাসগ্গাহেহী’’তিআদিমাহ. তত্থ দীযতে দানং, চীৱৰাদিৱত্থুং আৰম্মণং কত্ৱা পৱত্তো অলোভপ্পধানো কামাৱচৰকুসলকিৰিযচিত্তুপ্পাদো. সসনং সাসো, সসু হিংসাযন্তি ধাতু, হিংসনন্তি অত্থো, ৱিগতো সাসো এতস্মা গাহাতি ৱিস্সাসো. গহণং গাহো, ৱিস্সাসেন গাহো ৱিস্সাসগ্গাহো. ৱিসেসনে চেত্থ কৰণৱচনং, ৱিস্সাসৱসেন গাহো, ন থেয্যচিত্তৱসেনাতি অত্থো. লচ্ছতেতি লাভো, চীৱৰাদিৱত্থু, তস্স লাভস্স. পৰিণমিযতে পৰিণামনং, অঞ্ঞেসং অত্থায পৰিণতস্স অত্তনো, অঞ্ঞস্স ৱা পৰিণামনং, দাপনন্তি অত্থো. দানৱিস্সাসগ্গাহেহি লাভস্স পৰিণামনন্তি এত্থ উদ্দেসে সমভিনিৱিট্ঠস্স ‘‘দান’’ন্তি পদস্স অত্থৱিনিচ্ছযো তাৱ পঠমং এৱং ৱেদিতব্বোতি যোজনা. অত্তনো সন্তকস্স চীৱৰাদিপৰিক্খাৰস্স দানন্তি সম্বন্ধো. যস্স কস্সচীতি সম্পদাননিদ্দেসো, যস্স কস্সচি পটিগ্গাহকস্সাতি অত্থো.
যদিদং ‘‘দান’’ন্তি ৱুত্তং, তত্থ কিং লক্খণন্তি আহ ‘‘তত্ৰিদং দানলক্খণ’’ন্তি. ‘‘ইদং তুয্হং দেমী’’তি ৱদতীতি ইদং তিৱঙ্গসম্পন্নং দানলক্খণং হোতীতি যোজনা. তত্থ ইদন্তি দেয্যধম্মনিদস্সনং. তুয্হন্তি পটিগ্গাহকনিদস্সনং. দেমীতি দাযকনিদস্সনং. দদামীতিআদীনি পন পৰিযাযৱচনানি. ৱুত্তঞ্হি ‘‘দেয্যদাযকপটিগ্গাহকা ৱিয দানস্সা’’তি, ‘‘তিণ্ণং সম্মুখীভাৱা কুসলং হোতী’’তি চ. ‘‘ৱত্থুপৰিচ্চাগলক্খণত্তা দানস্সা’’তি ইদং পন একদেসলক্খণকথনমেৱ, কিং এৱং দীযমানং সম্মুখাযেৱ দিন্নং হোতি, উদাহু পৰম্মুখাপীতি আহ ‘‘সম্মুখাপি পৰম্মুখাপি দিন্নংযেৱ হোতী’’তি. তুয্হং গণ্হাহীতিআদীসু অযমত্থো – ‘‘গণ্হাহী’’তি ৱুত্তে ‘‘দেমী’’তি ৱুত্তসদিসং হোতি, তস্মা মুখ্যতো দিন্নত্তা সুদিন্নং হোতি, ‘‘গণ্হামী’’তি চ ৱুত্তে মুখ্যতো গহণং হোতি, তস্মা সুগ্গহিতং হোতি. ‘‘তুয্হং ময্হ’’ন্তি ইমানি পন পটিগ্গাহকপটিবন্ধতাকৰণে ৱচনানি. তৱ সন্তকং কৰোহীতিআদীনি পন পৰিযাযতো দানগ্গহণানি, তস্মা দুদিন্নং দুগ্গহিতঞ্চ হোতি. লোকে হি অপৰিচ্চজিতুকামাপি পুন গণ্হিতুকামাপি ‘‘তৱ সন্তকং হোতূ’’তি নিয্যাতেন্তি যথা তং কুসৰঞ্ঞো মাতু ৰজ্জনিয্যাতনং. তেনাহ ‘‘নেৱ দাতা দাতুং জানাতি, ন ইতৰো গহেতু’’ন্তি. সচে পনাতিআদীসু পন দাযকেন পঞ্ঞত্তিযং অকোৱিদতায পৰিযাযৱচনে ৱুত্তেপি পটিগ্গাহকো অত্তনো পঞ্ঞত্তিযং কোৱিদতায মুখ্যৱচনেন গণ্হাতি, তস্মা ‘‘সুগ্গহিত’’ন্তি ৱুত্তং.
সচে পন একোতিআদীসু পন দাযকো মুখ্যৱচনেন দেতি, পটিগ্গাহকোপি মুখ্যৱচনেন পটিক্খিপতি, তস্মা দাযকস্স পুব্বে অধিট্ঠিতম্পি চীৱৰং দানৱসেন অধিট্ঠানং ৱিজহতি, পৰিচ্চত্তত্তা অত্তনো অসন্তকত্তা অতিৰেকচীৱৰম্পি ন হোতি, তস্মা দসাহাতিক্কমেপি আপত্তি ন হোতি. পটিগ্গাহকস্সপি ন পটিক্খিপিতত্তা অত্তনো সন্তকং ন হোতি, তস্মা অতিৰেকচীৱৰং ন হোতীতি দসাহাতিক্কমেপি আপত্তি নত্থি. যস্স পন ৰুচ্চতীতি এত্থ পন ইমস্স চীৱৰস্স অস্সামিকত্তা পংসুকূলট্ঠানে ঠিতত্তা যস্স ৰুচ্চতি, তেন পংসুকূলভাৱেন গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং, পৰিভুঞ্জন্তেন পন দাযকেন পুব্বঅধিট্ঠিতম্পি দানৱসেন অধিট্ঠানস্স ৱিজহিতত্তা পুন অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং ইতৰেন পুব্বে অনধিট্ঠিতত্তাতি দট্ঠব্বং.
ইত্থন্নামস্স দেহীতিআদীসু পন আণত্যত্থে পৱত্তায পঞ্চমীৱিভত্তিযা ৱুত্তত্তা আণত্তেন পটিগ্গাহকস্স দিন্নকালেযেৱ পটিগ্গাহকস্স সন্তকং হোতি, ন ততো পুব্বে, পুব্বে পন আণাপকস্সেৱ, তস্মা ‘‘যো পহিণতি, তস্সেৱ সন্তক’’ন্তি ৱুত্তং. ইত্থন্নামস্স দম্মীতি পন পচ্চুপ্পন্নত্থে পৱত্তায ৱত্তমানৱিভত্তিযা ৱুত্তত্তা ততো পট্ঠায পটিগ্গাহকস্সেৱ সন্তকং হোতি, তস্মা ‘‘যস্স পহীযতি, তস্স সন্তক’’ন্তি ৱুত্তং. তস্মাতি ইমিনা আযস্মতা ৰেৱতত্থেৰেন আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স চীৱৰপেসনৱত্থুস্মিং ভগৱতা দেসিতেসু অধিট্ঠানেসু ইধ ৱুত্তলক্খণেন অসম্মোহতো জানিতব্বন্তি দস্সেতি.
তত্থ দ্ৱাধিট্ঠিতং, স্ৱাধিট্ঠিতন্তি চ ন তিচীৱৰাধিট্ঠানং সন্ধায ৱুত্তং, অথ খো সামিকে জীৱন্তে ৱিস্সাসগ্গাহচীৱৰভাৱেন চ সামিকে মতে মতকচীৱৰভাৱেন চ গহণং সন্ধায ৱুত্তং, ততো পন দসাহে অনতিক্কন্তেযেৱ তিচীৱৰাধিট্ঠানং ৱা পৰিক্খাৰচোড়াধিট্ঠানং ৱা ৱিকপ্পনং ৱা কাতব্বং. যো পহিণতীতি দাযকং সন্ধাযাহ, যস্স পহীযতীতি পটিগ্গাহকং.
পৰিচ্চজিত্ৱা…পে… ন লভতি, আহৰাপেন্তো ভণ্ডগ্ঘেন কাৰেতব্বোতি অত্থো. অত্তনা…পে… নিস্সগ্গিযন্তি ইমিনা পৰসন্তকভূতত্তং জানন্তো থেয্যপসয্হৱসেন অচ্ছিন্দন্তো পাৰাজিকো হোতীতি দস্সেতি. পোৰাণটীকাযং পন ‘‘সকসঞ্ঞায ৱিনা গণ্হন্তো ভণ্ডং অগ্ঘাপেত্ৱা আপত্তিযা কাৰেতব্বো’’তি ৱুত্তং. সকসঞ্ঞায ৱিনাপি তাৱকালিকপংসুকূলসঞ্ঞাদিৱসেন গণ্হন্তো আপত্তিযা ন কাৰেতব্বো. অট্ঠকথাযং পন পসয্হাকাৰং সন্ধায ৱদতি. তেনাহ ‘‘অচ্ছিন্দতো নিস্সগ্গিয’’ন্তি. সচে পন…পে… ৱট্টতীতি তুট্ঠদানং আহ, অথ পনাতিআদিনা কুপিতদানং. উভযথাপি সযং দিন্নত্তা ৱট্টতি, গহণে আপত্তি নত্থীতি অত্থো.
মম সন্তিকে…পে… এৱং পন দাতুং ন ৱট্টতীতি ৱত্থুপৰিচ্চাগলক্খণত্তা দানস্স এৱং দদন্তো অপৰিচ্চজিত্ৱা দিন্নত্তা দানং ন হোতীতি ন ৱট্টতি, ততো এৱ দুক্কটং হোতি. আহৰাপেতুং পন ৱট্টতীতি পুব্বে ‘‘অকৰোন্তস্স ন দেমী’’তি ৱুত্তত্তা যথাৱুত্তউপজ্ঝাযগ্গহণাদীনি অকৰোন্তে আচৰিযস্সেৱ সন্তকং হোতীতি কত্ৱা ৱুত্তং. কৰোন্তে পন অন্তেৱাসিকস্স সন্তকং ভৱেয্য সব্বসো অপৰিচ্চজিত্ৱা দিন্নত্তা. সকসঞ্ঞায ৱিজ্জমানত্তা ‘‘আহৰাপেতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং সিযা. টীকাযং (সাৰত্থ. টী. ২.৬৩৫) পন ‘‘এৱং দিন্নং ভতিসদিসত্তা আহৰাপেতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. ভতিসদিসে সতিপি কম্মে কতে ভতি লদ্ধব্বা হোতি, তস্মা আৰোপেতুং ন ৱট্টেয্য. ৱিমতিৱিনোদনিযং (ৱি. ৱি. টী. ১.৬৩৫) পন ‘‘আহৰাপেতুং ৱট্টতীতি কম্মে অকতে ভতিসদিসত্তা ৱুত্ত’’ন্তি ৱুত্তং, তেন কম্মে কতে আহৰাপেতুং ন ৱট্টতীতি সিদ্ধং. উপজ্ঝং গণ্হিস্সতীতি সামণেৰস্স দানং দীপেতি, তেন চ সামণেৰকালে দত্ৱা উপসম্পন্নকালে অচ্ছিন্দতোপি পাচিত্তিযং দীপেতি. অযং তাৱ দানে ৱিনিচ্ছযোতি ইমিনা দানৱিনিচ্ছযাদীনং তিণ্ণং ৱিনিচ্ছযানং একপৰিচ্ছেদকতভাৱং দীপেতি.
ৱিস্সাসগ্গাহলক্খণৱিনিচ্ছযকথা
৭০. অনুট্ঠানসেয্যা নাম যায সেয্যায সযিতো যাৱ জীৱিতিন্দ্ৰিযুপচ্ছেদং ন পাপুণাতি, তাৱ ৱুচ্চতি. দদমানেন চ মতকধনং তাৱ যে তস্স ধনে ইস্সৰা গহট্ঠা ৱা পব্বজিতা ৱা, তেসং দাতব্বন্তি এত্থ কে গহট্ঠা কে পব্বজিতা কেন কাৰণেন তস্স ধনে ইস্সৰাতি? গহট্ঠা তাৱ গিলানুপট্ঠাকভূতা তেন কাৰণেন গিলানুপট্ঠাকভাগভূতে তস্স ধনে ইস্সৰা, যেসঞ্চ ৱাণিজানং হত্থতো কপ্পিযকাৰকেন পত্তাদিপৰিক্খাৰো গাহাপিতো, তেসং যং দাতব্বমূলং, তে চ তস্স ধনে ইস্সৰা, যেসঞ্চ মাতাপিতূনং অত্থায পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা ৱত্থানি ঠপিতানি, তেপি তস্স ধনস্স ইস্সৰা. এৱমাদিনা যেন যেন কাৰণেন যং যং পৰিক্খাৰধনং যেহি যেহি গহট্ঠেহি লভিতব্বং হোতি, তেন তেন কাৰণেন তে তে গহট্ঠা তস্স তস্স ধনস্স ইস্সৰা.
পব্বজিতা পন বাহিৰকা তথেৱ সতি কাৰণে ইস্সৰা. পঞ্চসু পন সহধম্মিকেসু ভিক্খূ সামণেৰা চ মতানং ভিক্খুসামণেৰানং ধনং ৱিনাপি কাৰণেন দাযাদভাৱেন লভন্তি, ন ইতৰা. ভিক্খুনীসিক্খমানসামণেৰীনম্পি ধনং তাযেৱ লভন্তি, ন ইতৰে. তং পন মতকধনভাজনং চতুপচ্চযভাজনৱিনিচ্ছযে আৱি ভৱিস্সতি, বহূ পন ৱিনযধৰত্থেৰা ‘‘যে তস্স ধনস্স ইস্সৰা গহট্ঠা ৱা পব্বজিতা ৱা’’তি পাঠং নিস্সায ‘‘মতভিক্খুস্স ধনং গহট্ঠভূতা ঞাতকা লভন্তী’’তি ৱিনিচ্ছিনন্তি, তম্পি ৱিনিচ্ছযং তস্স চ যুত্তাযুত্তভাৱং তত্থেৱ ৱক্খাম.
অনত্তমনস্স সন্তকন্তি ‘‘দুট্ঠু কতং তযা মযা অদিন্নং মম সন্তকং গণ্হন্তেনা’’তি ৱচীভেদেন ৱা চিত্তুপ্পাদমত্তেন ৱা দোমনস্সপ্পত্তস্স সন্তকং. যো পন পঠমংযেৱ ‘‘সুট্ঠু কতং তযা মম সন্তকং গণ্হন্তেনা’’তি ৱচীভেদেন ৱা চিত্তুপ্পাদমত্তেন ৱা অনুমোদিত্ৱা পচ্ছা কেনচি কাৰণেন কুপিতো, পচ্চাহৰাপেতুং ন লভতি. যোপি অদাতুকামো, চিত্তেন পন অধিৱাসেতি, ন কিঞ্চি ৱদতীতি এত্থ তু পোৰাণটীকাযং (সাৰত্থ. টী. ২.১৩১) ‘‘চিত্তেন পন অধিৱাসেতীতি ৱুত্তমেৱত্থং ৱিভাৱেতুং ‘ন কিঞ্চি ৱদতী’তি ৱুত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. এৱং সতি ‘‘চিত্তেনা’’তি ইদং অধিৱাসনকিৰিযায কৰণং হোতি. অদাতুকামোতি এত্থাপি তমেৱ কৰণং সিযা, ততো ‘‘চিত্তেন অদাতুকামো, চিত্তেন অধিৱাসেতী’’তিৱচনং ওচিত্যসম্পোসকং ন ভৱেয্য. তং ঠপেত্ৱা ‘‘অদাতুকামো’’তি এত্থ কাযেনাতি ৱা ৱাচাযাতি ৱা অঞ্ঞং কৰণম্পি ন সম্ভৱতি, তদসম্ভৱে সতি ৱিসেসত্থৱাচকো পন-সদ্দোপি নিৰত্থকো. ন কিঞ্চি ৱদতীতি এত্থ তু ৱদনকিৰিযায কৰণং ‘‘ৱাচাযা’’তি পদং ইচ্ছিতব্বং, তথা চ সতি অঞ্ঞং অধিৱাসনকিৰিযায কৰণং, অঞ্ঞং ৱদনকিৰিযায কৰণং, অঞ্ঞা অধিৱাসনকিৰিযা, অঞ্ঞা ৱদনকিৰিযা, তস্মা ‘‘ৱুত্তমেৱত্থং ৱিভাৱেতু’’ন্তি ৱত্তুং ন অৰহতি, তস্মা যোপি চিত্তেন অদাতুকামো হোতি, পন তথাপি ৱাচায অধিৱাসেতি, ন কিঞ্চি ৱদতীতি যোজনং কত্ৱা পন ‘‘অধিৱাসেতীতি ৱুত্তমেৱত্থং পকাসেতুং ন কিঞ্চি ৱদতীতি ৱুত্ত’’ন্তি ৱত্তুমৰহতি. এত্থ তু পন-সদ্দো অৰুচিলক্খণসূচনত্থো. ‘‘চিত্তেনা’’তি ইদং অদাতুকামকিৰিযায কৰণং, ‘‘ৱাচাযা’’তি অধিৱাসনকিৰিযায অৱদনকিৰিযায চ কৰণং. অধিৱাসনকিৰিযা চ অৱদনকিৰিযাযেৱ. ‘‘অধিৱাসেতী’’তি ৱুত্তে অৱদনকিৰিযায অপাকটভাৱতো তং পকাসেতুং ‘‘ন কিঞ্চি ৱদতী’’তি ৱুত্তং, এৱং গয্হমানে পুব্বাপৰৱচনত্থো ওচিত্যসম্পোসকো সিযা, তস্মা এত্তকৱিৱৰেহি ৱিচাৰেত্ৱা গহেতব্বোতি.
লাভপৰিণামনৱিনিচ্ছযকথা
৭১. লাভপৰিণামনৱিনিচ্ছযে তুম্হাকং সপ্পিআদীনি আভতানীতি তুম্হাকং অত্থায আভতানি সপ্পিআদীনি. পৰিণতভাৱং জানিত্ৱাপি ৱুত্তৱিধিনা ৱিঞ্ঞাপেন্তেন তেসং সন্তকমেৱ ৱিঞ্ঞাপিতং নাম হোতীতি আহ ‘‘ময্হম্পি দেথাতি ৱদতি, ৱট্টতী’’তি.
‘‘পুপ্ফম্পি আৰোপেতুং ন ৱট্টতীতি ইদং পৰিণতং সন্ধায ৱুত্তং, সচে পন একস্মিং চেতিযে পূজিতং পুপ্ফং গহেত্ৱা অঞ্ঞস্মিং চেতিযে পূজেতি, ৱট্টতী’’তি সাৰত্থদীপনিযং (সাৰত্থ. টী. ২.৬৬০) ৱুত্তং. অট্ঠকথাযং (পাৰা. অট্ঠ. ২.৬৬০) পন নিযমেত্ৱা ‘‘অঞ্ঞস্স চেতিযস্স অত্থায ৰোপিতমালাৱচ্ছতো’’তি ৱুত্তত্তা ন কেৱলং পৰিণতভাৱোযেৱ কথিতো, অথ খো নিযমেত্ৱা ৰোপিতভাৱোপি. পুপ্ফম্পীতি পি-সদ্দেন কুতো মালাৱচ্ছন্তি দস্সেতি. ৱিমতিৱিনোদনিযং (ৱি. ৱি. টী. ১.৬৬০) পন ‘‘ৰোপিতমালাৱচ্ছতোতি কেনচি নিযমেত্ৱা ৰোপিতং সন্ধায ৱুত্তং, অনোচিতং মিলাযমানং ওচিনিত্ৱা যত্থ কত্থচি পূজেতুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. ঠিতং দিস্ৱাতি সেসকং গহেত্ৱা ঠিতং দিস্ৱা. ইমস্স সুনখস্স মা দেহি, এতস্স দেহীতি ইদং পৰিণতেযেৱ, তিৰচ্ছানগতস্স পৰিচ্চজিত্ৱা দিন্নে পন তং পলাপেত্ৱা অঞ্ঞং ভুঞ্জাপেতুং ৱট্টতি, তস্মা ‘‘কত্থ দেমাতিআদিনা একেনাকাৰেন অনাপত্তি দস্সিতা. এৱং পন অপুচ্ছিতেপি ‘অপৰিণতং ইদ’ন্তি জানন্তেন অত্তনো ৰুচিযা যত্থ ইচ্ছতি, তত্থ দাপেতুং ৱট্টতী’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৱুত্তং. যত্থ ইচ্ছথ, তত্থ দেথাতি এত্থাপি ‘‘তুম্হাকং ৰুচিযা’’তি ৱুত্তত্তা যত্থ ইচ্ছতি, তত্থ দাপেতুং লভতি.
পৰিৱাৰে (পৰি. অট্ঠ. ৩২৯) পন নৱ অধম্মিকানি দানানীতি সঙ্ঘস্স পৰিণতং অঞ্ঞসঙ্ঘস্স ৱা চেতিযস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা পৰিণামেতি, চেতিযস্স পৰিণতং অঞ্ঞচেতিযস্স ৱা সঙ্ঘস্স ৱা পুগ্গলস্স ৱা পৰিণামেতি, পুগ্গলস্স পৰিণতং অঞ্ঞপুগ্গলস্স ৱা সঙ্ঘস্স ৱা চেতিযস্স ৱা পৰিণামেতীতি এৱং ৱুত্তানি. নৱ পটিগ্গহা পৰিভোগা চাতি এতেসংযেৱ দানানং পটিগ্গহা চ পৰিভোগা চ. তীণি ধম্মিকানি দানানীতি সঙ্ঘস্স নিন্নং সঙ্ঘস্সেৱ দেতি, চেতিযস্স নিন্নং চেতিযস্সেৱ দেতি, পুগ্গলস্স নিন্নং পুগ্গলস্সেৱ দেতীতি ইমানি তীণি. পটিগ্গহপটিভোগাপি তেসংযেৱ পটিগ্গহা চ পৰিভোগা চাতি আগতং.
ইতি ৱিনযসঙ্গহসংৱণ্ণনাভূতে ৱিনযালঙ্কাৰে
দানলক্খণাদিৱিনিচ্ছযকথালঙ্কাৰো নাম
তেৰসমো পৰিচ্ছেদো.