১১. কযৱিক্কযসমাপত্তিৱিনিচ্ছযকথা
৫৭. এৱং ভণ্ডপটিসামনৱিনিচ্ছযং কথেত্ৱা ইদানি কযৱিক্কযৱিনিচ্ছযং কথেন্তো ‘‘কযৱিক্কযসমাপত্তী’’তিআদিমাহ. তত্থ কযনং কযো, পৰভণ্ডস্স গহণং, ৱিক্কযনং ৱিক্কযো, সকভণ্ডস্স দানং, কযো চ ৱিক্কযো চ কযৱিক্কযং. সমাপজ্জনং সমাপত্তি, তস্স দুৱিধস্স কিৰিযস্স কৰণং. তস্সৰূপং দস্সেতি ‘‘ইমিনা’’তিআদিনা.
সেসঞাতকেসু সদ্ধাদেয্যৱিনিপাতসম্ভৱতো তদভাৱট্ঠানম্পি দস্সেতুং ‘‘মাতৰং ৱা পন পিতৰং ৱা’’তিআদি ৱুত্তং. তেন ৱিঞ্ঞত্তিসদ্ধাদেয্যৱিনিপাতনঞ্চ ন হোতি ‘‘ইমিনা ইদং দেহী’’তি ৱদন্তোতি দস্সেতি, কযৱিক্কযং পন আপজ্জতি ‘‘ইমিনা ইদং দেহী’’তি ৱদন্তোতি দস্সেতি. ইমিনা চ উপৰি অঞ্ঞাতকন্ত্যাদিনা চ সেসঞাতকং ‘‘ইমং দেহী’’তি ৱদতো ৱিঞ্ঞত্তি ন হোতি, ‘‘ইমং গণ্হাহী’’তি পন দদতো সদ্ধাদেয্যৱিনিপাতনং, ‘‘ইমিনা ইমং দেহী’’তি কযৱিক্কযং আপজ্জতো নিস্সগ্গিযন্তি অযম্পি অত্থো দস্সিতো হোতি মিগপদৱলঞ্জনন্যাযেন. তস্মাইচ্চাদিকেপি ‘‘মাতাপিতূহি সদ্ধিং কযৱিক্কযং, সেসঞাতকেহি সদ্ধিং দ্ৱে আপত্তিযো, অঞ্ঞাতকেহি সদ্ধিং তিস্সো আপত্তিযো’’তি ৱত্তব্বে তেনেৱ ন্যাযেন ঞাতুং সক্কাতি কত্ৱা ন ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং, অঞ্ঞথা অব্যাপিতদোসো সিযা.
‘‘ইদং ভত্তং ভুঞ্জিত্ৱা ইদং কৰোথা’’তি ৱুত্তে পুব্বাপৰসম্বন্ধায কিৰিযায ৱুত্তত্তা ‘‘ইমিনা ইদং দেহী’’তি ৱুত্তসদিসং হোতি. ইদং ভত্তং ভুঞ্জ, ইদং নাম কৰোহী’’তি ৱা, ‘‘ইদং ভত্তং ভুত্তোসি, ইদং নাম কৰোহি, ইদং ভত্তং ভুঞ্জিস্সসি, ইদং নাম কৰোহী’’তি পন ৱুত্তে অসম্বন্ধায কিৰিযায ৱুত্তত্তা কযৱিক্কযো ন হোতি. ৱিঘাসাদানং ভত্তদানে চ অনপেক্খত্তা সদ্ধাদেয্যৱিনিপাতনং ন হোতি, কাৰাপনে হত্থকম্মমত্তত্তা ৱিঞ্ঞত্তি ন হোতি, তস্মা ৱট্টতি. ‘‘এত্থ চা’’তিআদিনা অসতিপি নিস্সগ্গিযৱত্থুম্হি পাচিত্তিযং দেসেতব্বন্তি দস্সেতি.
অগ্ঘং পুচ্ছিতুং ৱট্টতি, এত্তাৱতা কযৱিক্কযো ন হোতীতি অত্থো. গণ্হিতুং ৱট্টতীতি ‘‘ইমিনা ইদং দেহী’’তি অৱুত্তত্তা কযৱিক্কযো ন হোতি, মূলস্স অত্থিতায ৱিঞ্ঞত্তিপি ন হোতি. পত্তো ন গহেতব্বো পৰভণ্ডস্স মহগ্ঘতায. এৱং সতি কথং কাতব্বোতি আহ ‘‘মম ৱত্থু অপ্পগ্ঘন্তি আচিক্খিতব্ব’’ন্তি. ভণ্ডং অগ্ঘাপেত্ৱা কাৰেতব্বতং আপজ্জতি থেয্যাৱহাৰসম্ভৱতো, ঊনমাসকং চে অগ্ঘতি, দুক্কটং. মাসকতো পট্ঠায যাৱ ঊনপঞ্চমাসকং চে অগ্ঘতি, থুল্লচ্চযং. পঞ্চমাসকং চে অগ্ঘতি, পাৰাজিকন্তি ৱুত্তং হোতি. দেতি, ৱট্টতি পুঞ্ঞত্থায দিন্নত্তা অধিকস্স. কপ্পিযকাৰকস্স পন…পে… ৱট্টতি উভতো কপ্পিযভণ্ডত্তা. একতো উভতো ৱা চে অকপ্পিযভণ্ডং হোতি, ন ৱট্টতি. ‘‘মা গণ্হাহী’’তি ৱত্তব্বো, কস্মা? কপ্পিযকাৰকস্স অছেকত্তা.
অঞ্ঞেন অপ্পটিগ্গহিতেন অত্থো, কস্মা? সত্তাহকালিকত্তা তেলস্স. পটিগ্গহিততেলং সত্তাহপৰমং এৱ ঠপেতব্বং, তস্মা ততো পৰং ঠপিতুকামস্স অপ্পটিগ্গহিততেলেন অত্থো হোতি. অপ্পটিগ্গহিতং দূসেয্য, অনিযমিতকালং অপ্পটিগ্গহিততেলং নাড়িযং অৱসিট্ঠপটিগ্গহিততেলং অত্তনো কালং ৱত্তাপেয্য.
৫৮. ইদং পত্তচতুক্কং ৱেদিতব্বন্তি অকপ্পিযপত্তচতুক্কং ৱুত্তং, পঞ্চমো পন কপ্পিযো. তেন ৱক্খতি ‘‘অযং পত্তো সব্বকপ্পিযো বুদ্ধানম্পি পৰিভোগাৰহো’’তি. অযং পত্তো মহাঅকপ্পিযো নাম, কস্মা? ৰূপিযং উগ্গণ্হিত্ৱা অযবীজং সমুট্ঠাপেত্ৱা তেন লোহেন পত্তস্স কাৰিতত্তা, এৱং বীজতো পট্ঠায দূসিতত্তা. যথা চ ততিযপাৰাজিকৱিসযে থাৱৰপযোগেসু পাসসূলাদীসু মূলতো পট্ঠায কাৰিতেসু কিস্মিঞ্চি দণ্ডমত্তে ৱা ৱাকমত্তে ৱা অৱসিট্ঠে সতি ন মুচ্চতি, সব্বস্মিং নট্ঠেযেৱ মুচ্চতি, এৱমিধাপি বীজতো পট্ঠায কতত্তা তস্মিং পত্তে কিস্মিঞ্চি পত্তে অৱসিট্ঠেপি কপ্পিযো ভৱিতুং ন সক্কা. তথা চ ৱক্খতি ‘‘সচেপি তং ৱিনাসেত্ৱা থালকং কাৰেতি, তম্পি অকপ্পিয’’ন্ত্যাদি. এৱং সন্তেপি দুতিযপত্তে ৱিয মূলে চ মূলস্সামিকানং, পত্তে চ পত্তস্সামিকানং দিন্নে কপ্পিযো কাতুং সক্কা ভৱেয্য নু খোতি আসঙ্কাযমাহ ‘‘ন সক্কা কেনচি উপাযেন কপ্পিযো কাতু’’ন্তি. তস্সত্থো – দুতিযপত্তং ৰূপিযং পটিগ্গণ্হিত্ৱা গিহীহি পৰিনিট্ঠাপিতমেৱ কিণাতি, ন বীজতো পট্ঠায দূসেতি, তস্মা দুতিযপত্তো কপ্পিযো কাতুং সক্কা, ইধ পন বীজতো পট্ঠায দূসিতত্তা তেন ভিক্খুনা তং পত্তং পুন অযপাসাণবীজং কাতুং অসক্কুণেয্যত্তা, পটিগ্গহিতৰূপিযস্স চ ৱড়ঞ্জিতত্তা পুন সামিকানং দাতুং অসক্কুণেয্যত্তা ন সক্কা কেনচি উপাযেন কপ্পিযো কাতুন্তি.
ইদানি তং অসক্কুণেয্যত্তং অঞ্ঞেন পকাৰেন ৱিত্থাৰেতুং ‘‘সচেপী’’তিআদিমাহ. ইমিনা কিঞ্চিপি অযৱত্থুম্হি অৱসিট্ঠে সতি অকপ্পিযোৱ হোতীতি দস্সেতি. তেন ৱুত্তং ৱিমতিৱিনোদনিযং (ৱি. ৱি. টী. ১.৫৯১) ‘‘ৰূপিযং উগ্গণ্হিত্ৱাতি ইদং উক্কট্ঠৱসেন ৱুত্তং, মুত্তাদিদুক্কটৱত্থুম্পি উগ্গণ্হিত্ৱা কাৰিতম্পি পঞ্চন্নং ন ৱট্টতি এৱ. সমুট্ঠাপেতীতি সযং গন্ত্ৱা ৱা ‘ইমং কহাপণাদিং কম্মকাৰানং দত্ৱা বীজং সমুট্ঠাপেহী’তি অঞ্ঞং আণাপেত্ৱা ৱা সমুট্ঠাপেতি. মহাঅকপ্পিযোতি অত্তনাৱ বীজতো পট্ঠায দূসিতত্তা অঞ্ঞস্স মূলস্সামিকস্স অভাৱতো ৱুত্তং. সো হি চোৰেহি অচ্ছিন্নোপি পুন লদ্ধো জানন্তস্স কস্সচীপি ন ৱট্টতি. যদি হি ৱট্টেয্য, তড়াকাদীসু ৱিয ‘অচ্ছিন্নো ৱট্টতী’তি আচৰিযা ৱদেয্যুং. ন সক্কা কেনচি উপাযেনাতি সঙ্ঘস্স ৱিস্সজ্জনেন চোৰাদিঅচ্ছিন্দনেনপি কপ্পিযো কাতুং ন সক্কা, ইদঞ্চ তেন ৰূপেন ঠিতং তম্মূলকেন ৱত্থমুত্তাদিৰূপেন ঠিতঞ্চ সন্ধায ৱুত্তং. দুক্কটৱত্থুম্পি হি তম্মূলককপ্পিযৱত্থু চ ন সক্কা কেনচি তেন ৰূপেন কপ্পিযং কাতুং. যদি পন সো ভিক্খু তেন কপ্পিযৱত্থুনা, দুক্কটৱত্থুনা ৱা পুন ৰূপিযং চেতাপেয্য, তং ৰূপিযং নিস্সজ্জাপেত্ৱা অঞ্ঞেসং কপ্পিযং কাতুম্পি সক্কা ভৱেয্যাতি দট্ঠব্ব’’ন্তি. যং পন সাৰত্থদীপনিযং পপঞ্চিতং, যঞ্চ তমেৱ গহেত্ৱা পোৰাণটীকাযং পপঞ্চিতং, তং ৱিত্থাৰেত্ৱা ৱুচ্চমানং অতিৱিত্থাৰিতঞ্চ ভৱিস্সতি, সোতূনঞ্চ দুব্বিঞ্ঞেয্যং, তস্মা এত্তকমেৱ ৱদিম্হ, অত্থিকেহি পন তেসু তেসু পকৰণেসু ওলোকেত্ৱা গহেতব্বন্তি.
দুতিযপত্তে পঞ্চন্নম্পি সহধম্মিকানং ন কপ্পতীতি ৰূপিযস্স পটিগ্গহিতত্তা, কযৱিক্কযস্স চ কতত্তা. সক্কা পন কপ্পিযো কাতুন্তি গিহীহি পৰিনিট্ঠাপিতপত্তস্সেৱ কিণিতত্তা, বীজতো পট্ঠায অদূসিতত্তা, মূলমূলস্সামিকানঞ্চ পত্তপত্তস্সামিকানঞ্চ ৱিজ্জমানত্তা. যথা পন সক্কা হোতি, তং দস্সেতুং ‘‘মূলে’’তিআদিমাহ.
ততিযপত্তে সদিসোযেৱাতি ‘‘পঞ্চন্নম্পি সহধম্মিকানং ন ৱট্টতি, সক্কা পন কপ্পিযো কাতু’’ন্তি ইমং নযং নিদ্দিসতি. ননু ততিযপত্তো কপ্পিযৱোহাৰেন গহিতো, অথ কস্মা অকপ্পিযোতি চোদনং সন্ধাযাহ ‘‘কপ্পিযৱোহাৰেন গহিতোপি দুতিযপত্তসদিসোযেৱ, মূলস্স সম্পটিচ্ছিতত্তা অকপ্পিযো’’তি. দুতিযচোদনং পন সযমেৱ ৱদতি. এত্থ চ ‘‘দুতিযপত্তসদিসোযেৱা’’তি ৱুত্তত্তা মূলে চ মূলস্সামিকানং, পত্তে চ পত্তস্সামিকানং দিন্নে কপ্পিযো হোতি, কপ্পিযভণ্ডং দত্ৱা গহেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতীতি দট্ঠব্বো. মূলস্স অনিস্সট্ঠত্তাতি যেন উগ্গহিতমূলেন পত্তো কীতো, তস্স মূলস্স সঙ্ঘমজ্ঝে অনিস্সট্ঠত্তা. এতেন ৰূপিযমেৱ নিস্সজ্জিতব্বং, ন তম্মূলকং অৰূপিযন্তি দস্সেতি. যদি হি তেন সম্পটিচ্ছিতমূলং সঙ্ঘমজ্ঝে নিস্সট্ঠং সিযা, তেন কপ্পিযেন কম্মেন আৰামিকাদীহি গহেত্ৱা দিন্নপত্তো ৰূপিযপটিগ্গাহকং ঠপেত্ৱা সেসানং ৱট্টেয্য.
চতুত্থপত্তে দুব্বিচাৰিতত্তাতি ‘‘ইমে কহাপণে দত্ৱা ইদং দেহী’’তি গহিতত্তা গিহিসন্তকানং কহাপণানং দুট্ঠুৱিচাৰিতত্তা এতস্স ৱিচাৰণকস্স ভিক্খুনো এৱ ন ৱট্টতীতি অত্থো. মূলস্স অসম্পটিচ্ছিতত্তাতি এতেন মূলস্স গিহিসন্তকত্তং দস্সেতি, তেনেৱ পত্তস্স ৰূপিযসংৱোহাৰেন অনুপ্পন্নতঞ্চ দস্সেতি, তেন চ তস্স পত্তস্স নিস্সজ্জিযাভাৱং, ভিক্খুস্স চ পাচিত্তিযাভাৱং দীপেতি, তেন চ দুব্বিচাৰিতমত্তেন দুক্কটমত্তভাৱং পকাসেতি. নিস্সজ্জীতি ইদঞ্চ দানৱসেন ৱুত্তং, ন ৱিনযকম্মৱসেন. তেনেৱ চ ‘‘সপ্পিস্স পূৰাপেত্ৱা’’তি ৱুত্তং.
পঞ্চমপত্তে সব্বকপ্পিযোতি অত্তনো চ পঞ্চন্নং সহধম্মিকানঞ্চ বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধানঞ্চ কপ্পিযো. তেনাহ ‘‘বুদ্ধানম্পি পৰিভোগাৰহো’’তি.
ইতি ৱিনযসঙ্গহসংৱণ্ণনাভূতে ৱিনযালঙ্কাৰে
কযৱিক্কযসমাপত্তিৱিনিচ্ছযকথালঙ্কাৰো নাম
একাদসমো পৰিচ্ছেদো.