৪. পাচিত্তিযকণ্ডং
১. লসুণৱগ্গো
১. পঠমলসুণাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা
৭৯৭. পাচিত্তিযেসু লসুণৱগ্গস্স পঠমে বদৰসাড়ৱং নাম বদৰফলানি সুক্খাপেত্ৱা তেহি কত্তব্বব্যঞ্জনৱিকতি. আমকমাগধলসুণঞ্চেৱ, অজ্ঝোহৰণঞ্চাতি দ্ৱে অঙ্গানি.
৭৯৯-৮১২. দুতিযাদীনি উত্তানত্থানি.
৮১৫. ছট্ঠে পাড়িযং আসুম্ভিত্ৱাতি পাতেত্ৱা.
৮১৭. দধিমত্থূতি দধিম্হি পসন্নোদকং. ৰসখীৰাদীনন্তি মংসৰসখীৰাদীনং. ভুঞ্জন্তস্স ভিক্খুনো হত্থপাসে ঠানং, পানীযস্স ৱা ৱিধূপনস্স ৱা গহণন্তি দ্ৱে অঙ্গানি.
৮২২. সত্তমে অৱিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধন্তি অত্তনো ৱিঞ্ঞত্তিং ৱিনা লদ্ধং. পুব্বাপৰৱিৰুদ্ধন্তি সযং কৰণে পাচিত্তিযন্তি ইদং কাৰাপনে দুক্কটৱচনেন ৱিৰুজ্ঝনং সন্ধায ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘ন হী’’তিআদি, ‘‘অৱিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধ’’ন্তিআদিৱচনেন ৱা ৱিৰুজ্ঝনং সন্ধায ৱুত্তং. অঞ্ঞায ৱিঞ্ঞত্তিপি হি ইমিস্সা অৱিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধমেৱাতি. আমকধঞ্ঞৱিঞ্ঞাপনাদি, তং ভজ্জনাদিনা অজ্ঝোহৰণন্তি দ্ৱে অঙ্গানি.
৮২৪. অট্ঠমে নিব্বিট্ঠোতি লদ্ধো. কেণীতি ৰঞ্ঞো দাতব্বো আযো, আযুপ্পত্তিট্ঠানন্তি অত্থো. তেনাহ ‘‘একং ঠানন্তৰ’’ন্তিআদি. ঠানন্তৰন্তি চ গামজনপদাণাযত্তং. ৱড়ঞ্জিযমানতিৰোকুট্টাদিতা, অনপলোকেত্ৱা উচ্চাৰাদীনং ছড্ডনাদীতি দ্ৱে অঙ্গানি.
৮৩০. নৱমে ‘‘মত্থকচ্ছিন্ননাড়িকেৰম্পী’’তি ৱুত্তত্তা হৰিতূপৰি ছড্ডনমেৱ পটিক্খিত্তং. তেনাহ ‘‘অনিক্খিত্তবীজেসূ’’তিআদি. যত্থ চ ছড্ডেতুং ৱট্টতি, তত্থ হৰিতে ৱচ্চাদিং কাতুম্পি ৱট্টতি এৱ. সব্বেসন্তি ভিক্খুভিক্খুনীনং.
৮৩৬-৭. দসমে তেসংযেৱাতি যেসং নিচ্চং পস্সতি. আৰামে ঠত্ৱাতি ঠিতনিসন্নট্ঠানে এৱ ঠত্ৱা সমন্ততো গীৱং পৰিৱত্তেত্ৱাপি পস্সতি, অনাপত্তি. ঠিতট্ঠানতো গন্ত্ৱা পস্সিতুং ন ৱট্টতি. কেচি পন ‘‘ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি. তং পন ‘‘দস্সনায গচ্ছেয্য, পাচিত্তিয’’ন্তি সামঞ্ঞতো গমনস্স পটিক্খিত্তত্তা, অনাপত্তিযম্পি গমনায অৱুত্তত্তা চ ন গহেতব্বং. নচ্চাদিতা, অননুঞ্ঞাতকাৰণা গমনং, দস্সনাদি চাতি তীণি অঙ্গানি.
নিট্ঠিতো লসুণৱগ্গো পঠমো.
২. অন্ধকাৰৱগ্গো
১. পঠমাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা
৮৪১. দুতিযৱগ্গস্স পঠমে দানে ৱাতি দাননিমিত্তং. ৰত্তন্ধকাৰে পুৰিসস্স হত্থপাসে ঠানাদি, ৰহোপেক্খা, সহাযাভাৱোতি তীণি অঙ্গানি.
৮৪২-৮৫০. দুতিযাদীনি উত্তানানি.
৮৫৪. পঞ্চমে পল্লঙ্কস্স অনোকাসেতি ঊৰুবদ্ধাসনস্স অপ্পহোনকে. পুৰেভত্তং অন্তৰঘৰে পল্লঙ্কপ্পহোনকাসনে নিসজ্জা, অননুঞ্ঞাতকাৰণা অনাপুচ্ছা ৱুত্তপৰিচ্ছেদাতিক্কমোতি দ্ৱে অঙ্গানি.
৮৬০-৮৭৯. ছট্ঠাদীনি উত্তানানি.
নিট্ঠিতো অন্ধকাৰৱগ্গো দুতিযো.
৩. নগ্গৱগ্গো
১. পঠমাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা
৮৮৩-৮৮৭. ততিযৱগ্গস্স পঠমদুতিযানি উত্তানানি.
৮৯৩. ততিযে ৱিসিব্বেত্ৱাতি ৱিজটেত্ৱা. ধুৰং নিক্খিত্তমত্তেতি ৱিসিব্বনদিৱসতো পঞ্চ দিৱসে অতিক্কামেত্ৱা ধুৰং নিক্খিত্তমত্তে. অন্তোপঞ্চাহে পন ধুৰনিক্খেপেপি অনাপত্তি এৱ ‘‘অঞ্ঞত্ৰ চতূহপঞ্চাহা’’তি ৱুত্তত্তা. উপসম্পন্নায চীৱৰং সিব্বনত্থায ৱিসিব্বেত্ৱা পঞ্চহাতিক্কমো, অননুঞ্ঞাতকাৰণা ধুৰনিক্খেপোতি দ্ৱে অঙ্গানি.
৯০০. চতুত্থে পঞ্চন্নং চীৱৰানং অপৰিৱত্তনং, অননুঞ্ঞাতকাৰণা পঞ্চাহাতিক্কমোতি দ্ৱে অঙ্গানি.
৯০৩. পঞ্চমং উত্তানমেৱ.
৯০৯. ছট্ঠে ৱিকপ্পনুপগস্স সঙ্ঘে পৰিণততা, ৱিনা আনিসংসদস্সনেন অন্তৰাযকৰণন্তি দ্ৱে অঙ্গানি.
৯১১. সত্তমং উত্তানমেৱ.
৯১৬. অট্ঠমে কুম্ভথূণং নাম কুম্ভসদ্দো, তেন কীড়ন্তীতি কুম্ভথূণিকা. তেনাহ ‘‘ঘটকেন কীড়নকা’’তি. দীঘনিকাযট্ঠকথাযং পন ‘‘চতুৰস্সঅম্বণকতাড়’’ন্তি ৱুত্তং. তঞ্হি ৰুক্খসাৰাদিমযং অন্তোছিদ্দং চতূসু পস্সেসু চম্মোনদ্ধং ৱাদিতভণ্ডং, যং ‘‘বিম্বিসক’’ন্তিপি ৱুচ্চতি, তং ৱাদেন্তাপি কুম্ভথূণিকা. তেনাহ ‘‘বিম্বিসকৱাদিতকাতিপি ৱদন্তী’’তি.
৯১৮. পাড়িযং কপ্পকতন্তি কপ্পকতং নিৱাসনপাৰুপনূপগং. সমণচীৱৰতা, অননুঞ্ঞাতানং দানন্তি দ্ৱে অঙ্গানি.
৯২১-৯৩১. নৱমদসমানি উত্তানানেৱ.
নিট্ঠিতো নগ্গৱগ্গো ততিযো.
৪. তুৱট্টৱগ্গো
১০. দসমসিক্খাপদৱণ্ণনা
৯৭৬. তুৱট্টৱগ্গস্স দসমে চাৰিকায অপক্কমনং পণ্ণত্তিৱজ্জমেৱ. পণ্ণত্তিৱিজাননচিত্তেন সচিত্তকতং সন্ধায পনেত্থ ‘‘লোকৱজ্জ’’ন্তি দট্ঠব্বং. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱ.
নিট্ঠিতো তুৱট্টৱগ্গো চতুত্থো.
৫. চিত্তাগাৰৱগ্গো
১. পঠমাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা
৯৭৮. চিত্তাগাৰৱগ্গস্স পঠমে পাটেক্কা আপত্তিযোতি গীৱায পৰিৱত্তনপ্পযোগগণনায.
১০১৫. নৱমে হত্থিআদীসু সিপ্প-সদ্দো পচ্চেকং যোজেতব্বো, তথা আথব্বণাদীসু মন্ত-সদ্দো. তত্থ আথব্বণমন্তো নাম আথব্বণৱেদৱিহিতো পৰূপঘাতকৰো মন্তো. খীলনমন্তো নাম ৱেৰিমাৰণত্থায সাৰদাৰুমযং খীলং মন্তেত্ৱা পথৱিযং আকোটনমন্তো. অগদপ্পযোগো ৱিসপ্পযোজনং. নাগমণ্ডলন্তি সপ্পানং পৱেসনিৱাৰণত্থং মণ্ডলবন্ধমন্তো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱ.
নিট্ঠিতো চিত্তাগাৰৱগ্গো পঞ্চমো.
১০২৫-১১১৬. আৰামৱগ্গে, গব্ভিনিৱগ্গে চ সব্বং উত্তানমেৱ.
৮. কুমাৰিভূতৱগ্গো
১. পঠমাদিসিক্খাপদৱণ্ণনা
১১১৯. অট্ঠমৱগ্গস্স পঠমে সব্বপঠমা দ্ৱে মহাসিক্খমানাতি গব্ভিনিৱগ্গে (পাচি. ১০৬৭ আদযো) সব্বপঠমং ৱুত্তা দ্ৱে. সিক্খমানা ইচ্চেৱ ৱত্তব্বাতি সম্মুতিকম্মাদীসু অঞ্ঞথা ৱুত্তে কম্মং কুপ্পতীতি অধিপ্পাযো.
১১৬৭. একাদসমে পাৰিৱাসিযেন ছন্দদানেনাতি পৰিৱুত্থেন নৱিকপ্পৱুত্থেন ৱিগতেন ছন্দদানেনাতি অত্থো, ছন্দৱিস্সজ্জনমত্তেন ৱা.
১১৬৮. ‘‘ৱুট্ঠিতাযা’’তি এতেন ‘‘ইদানি কম্মং ন কৰিস্সামা’’তি ধুৰং নিক্খিপিত্ৱা কাযেন অৱুট্ঠহিত্ৱা নিসিন্নাযপি পৰিসায কম্মং কাতুং ন ৱট্টতীতি দস্সেতি. তেনাহ ‘‘ছন্দং অৱিস্সজ্জেত্ৱা অৱুট্ঠিতাযা’’তি. পাড়িযং পন ‘‘অনাপত্তি অৱুট্ঠিতায পৰিসাযা’’তি সামঞ্ঞতো ৱুত্তত্তা, উপোসথক্খন্ধকে চ ‘‘ন, ভিক্খৱে, পাৰিৱাসিকপাৰিসুদ্ধিদানেন উপোসথো কাতব্বো অঞ্ঞত্ৰ অৱুট্ঠিতায পৰিসাযা’’তি (মহাৱ. ১৮৩) ৱুত্তত্তা, তদট্ঠকথাযম্পি ‘‘পাৰিৱাসিযপাৰিসুদ্ধিদানং নাম পৰিসায ৱুট্ঠিতকালতো পট্ঠায ন ৱট্টতি, অৱুট্ঠিতায পন ৱট্টতী’’তি (মহাৱ. অট্ঠ. ১৮৩) ৱুত্তত্তা চ ‘‘কম্মং ন কৰিস্সামী’’তি ধুৰং নিক্খিপিত্ৱা নিসিন্নাযপি কম্মং কাতুং ৱট্টতীতি গহেতব্বং. সেসং উত্তানমেৱ.
নিট্ঠিতো কুমাৰিভূতৱগ্গো অট্ঠমো.
১১৮১. ছত্তৱগ্গো উত্তানো এৱ.
খুদ্দকৱণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.