৩. পত্তৱগ্গো

১. পত্তসিক্খাপদৱণ্ণনা

৬০২. ততিযৱগ্গস্স পঠমে অড্ঢতেৰসপলাতি মাগধিকায মানতুলায অড্ঢতেৰসপলপৰিমিতং উদকং গণ্হন্তং সন্ধায ৱুত্তং, তথা পৰিমিতং যৱমাসাদিং গণ্হন্তিং সন্ধাযাতি কেচি. আচৰিযধম্মপালত্থেৰেন পন ‘‘পকতিচতুমুট্ঠিকং কুডুৱং, চতুকুডুৱং নাড়ি, তায নাড়িযা সোড়স নাড়িযো দোণং, তং পন মগধনাড়িযা দ্ৱাদস নাড়িযো হোন্তীতি ৱদন্তী’’তি ৱুত্তং. দমিড়নাড়ীতি পুৰাণনাড়িং সন্ধায ৱুত্তং. সা চ চতুমুট্ঠিকেহি কুডুৱেহি অট্ঠ কুডুৱা, তায নাড়িযা দ্ৱে নাড়িযো মগধনাড়িং গণ্হাতি. পুৰাণা পন ‘‘সীহড়নাড়ি তিস্সো নাড়িযো গণ্হাতী’’তি ৱদন্তি, তেসং মতেন মগধনাড়ি ইদানি পৱত্তমানায চতুকুডুৱায দমিড়নাড়িযা চতুনাড়িকা হোতি, ততো মগধনাড়িতো উপড্ঢঞ্চ পুৰাণদমিড়নাড়িসঙ্খাতং পত্থং নাম হোতি, এতেন চ ‘‘ওমকো নাম পত্তো পত্থোদনং গণ্হাতী’’তি পাড়িৱচনঞ্চ সমেতি, লোকিযেহিপি –

‘‘লোকিযং মগধঞ্চেতি, পত্থদ্ৱযমুদাহটং;

লোকিযং সোড়সপলং, মাগধং দিগুণং মত’’ন্তি. –

এৱং লোকে নাড়িযা মগধনাড়ি দিগুণাতি দস্সিতা, এৱঞ্চ গয্হমানে ওমকপত্তস্স চ যাপনমত্তোদনগাহিকা চ সিদ্ধা হোতি. ন হি সক্কা অট্ঠকুডুৱতো ঊনোদনগাহিনা পত্তেন অথূপীকতং পিণ্ডপাতং পৰিযেসিত্ৱা যাপেতুং. তেনেৱ ৱেৰঞ্জকণ্ডট্ঠকথাযং ‘‘পত্থো নাম নাড়িমত্তং হোতি একস্স পুৰিসস্স অলং যাপনায. ৱুত্তম্পি হেতং ‘পত্থোদনো নালমযং দুৱিন্ন’’’ন্তি (জা. ২.২১.১৯২) ৱুত্তং, ‘‘একেকস্স দ্ৱিন্নং তিণ্ণং পহোতী’’তি চ আগহং, তস্মা ইধ ৱুত্তনযানুসাৰেনেৱ গহেতব্বং.

আলোপস্স অনুৰূপন্তি এত্থ ‘‘ব্যঞ্জনস্স মত্তা নাম ওদনতো চতুত্থভাগো’’তি (ম. নি. অট্ঠ. ২.৩৮৭) ব্ৰহ্মাযুসুত্তট্ঠকথাযং ৱুত্তত্তা আলোপস্স চতুত্থভাগমেৱ ব্যঞ্জনং অনুৰূপন্তি দট্ঠব্বং. ওদনগতিকানেৱাতি ওদনস্স অন্তো এৱ পৱিসনসীলানি সিযুং, অত্তনো ওকাসং ন গৱেসন্তীতি অত্থো. নামমত্তেতি ‘‘মজ্ঝিমো পত্তো মজ্ঝিমোমকো’’তিআদিনামমত্তে.

৬০৭-৮. এৱং পযোগে পযোগেতি পৰিযোসানালোপজ্ঝোহৰণপযোগে পযোগে, আলোপে আলোপেতি অত্থো. কত্ৱাতি পাকপৰিযোসানং কত্ৱা. পচিত্ৱা ঠপেস্সামীতি কাড়ৱণ্ণপাকং সন্ধায ৱুত্তং. ছিদ্দন্তি মুখৱট্টিতো দ্ৱঙ্গুলস্স হেট্ঠাছিদ্দং ৱুত্তং. সেসং পঠমকথিনে ৱুত্তনযমেৱ.

পত্তসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদৱণ্ণনা

৬০৯-৬১৩. দুতিযে পাড়িযং অহং পত্তেন তে ভিক্খূ সন্তপেস্সামীতি সেসো. ‘‘অপত্তো’’তি ইমিনা অধিট্ঠানৱিজহনম্পি দস্সেতি. পঞ্চবন্ধনেপি পত্তে অপৰিপুণ্ণপাকে পত্তে ৱিয অধিট্ঠানং ন ৰুহতি. ‘‘তিপুপট্টকেন ৱা’’তি ৱুত্তত্তা তম্বলোহাদীহি কপ্পিযলোহেহি অযোপত্তস্স ছিদ্দং ছাদেতুং ৱট্টতি. তেনেৱ ‘‘লোহমণ্ডলকেনা’’তি ৱুত্তং. ইমস্মিং সিক্খাপদে অকাড়ৱণ্ণম্পি কপ্পিযপত্তং ৱিঞ্ঞাপেন্তস্স আপত্তি এৱাতি দট্ঠব্বং. অধিট্ঠানুপগপত্তস্স ঊনপঞ্চবন্ধনতা, অত্তুদ্দেসিকতা, অকতৱিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.

ঊনপঞ্চবন্ধনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. ভেসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা

৬১৮-৬২১. ততিযে পাড়িযং পিলিন্দৱচ্ছত্থেৰেন ‘‘ন খো, মহাৰাজ, ভগৱতা আৰামিকো অনুঞ্ঞাতো’’তি পঠমং পটিক্খিপিত্ৱা ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, আৰামিক’’ন্তি পুগ্গলানম্পি আৰামিকনামেন দাসগ্গহণে অনুঞ্ঞাতে এৱ আৰামিকানং গহিতত্তা খেত্তৱত্থাদীনি কপ্পিযৱোহাৰেনপি পুগ্গলানং গহেতুং ন ৱট্টতি, তথা অননুঞ্ঞাতত্তাতি ৱিঞ্ঞাযতি. ‘‘খেত্তৱত্থুপটিগ্গহণা পটিৱিৰতো হোতী’’তিআদিনা (দী. নি. ১.১০, ১৯৪) হি পটিক্খিত্তেসু একস্সেৱ পুগ্গলিকৱসেন গহণে অনুঞ্ঞাতে ইতৰীতৰানং তথা ন গহেতব্বতা সিদ্ধাৱ হোতি. যঞ্চ পিলিন্দৱচ্ছত্থেৰেন দাযককুলস্স দাৰিকায সুৱণ্ণমালাৱসেন তিণণ্ডুপকস্স নিম্মানং, তং ‘‘অনাপত্তি, ভিক্খৱে, ইদ্ধিমস্স ইদ্ধিৱিসযে’’তি (পাৰা. ১৫৯) ৱচনতো কুলসঙ্গহাদি ন হোতীতি কতন্তি দট্ঠব্বং, কেচি পন ‘‘খীণাসৱানং লাভিচ্ছায অভাৱতো কুলসঙ্গহেপি আজীৱকোপো নত্থী’’তি ৱদন্তি, তং ন যুত্তং খীণাসৱানম্পি আজীৱৱিপত্তিহেতূনং পিণ্ডপাতাদীনং পৰিৱজ্জেতব্বতো. ৱুত্তঞ্হি ধম্মসেনাপতিনা ‘‘নেৱ ভিন্দেয্যমাজীৱং, চজমানোপি জীৱিত’’ন্তি (মি. প. ৬.১.৫). ভগৱতা চ ‘‘গাথাভিগীতং মে অভোজনীয’’ন্তিআদি ৱুত্তং (সু. নি. ৮১, ৪৮৪; মি. প. ৪.৫.৯; সং. নি. ১.১৯৭).

৬২২. উগ্গহিতকন্তি পৰিভোগত্থায সযং গহিতং. সযং কৰোতীতি পচিত্ৱা কৰোতি. পুৰেভত্তন্তি তদহুপুৰেভত্তমেৱ ৱট্টতি সৱত্থুকপটিগ্গহিতত্তা. সযংকতন্তি খীৰনৱনীতং পচিত্ৱা কতং. নিৰামিসমেৱাতি তদহুপুৰেভত্তং সন্ধায ৱুত্তং. অজ্জ সযংকতং নিৰামিসমেৱ ভুঞ্জন্তস্স কস্মা সামপাকো ন হোতীতি আহ ‘‘নৱনীতং তাপেন্তস্সা’’তিআদি. পটিগ্গহিতেহীতি খীৰদধীনি সন্ধায ৱুত্তং. উগ্গহিতকেহি কতং অব্ভঞ্জনাদীসু উপনেতব্বন্তি যোজনা. এসেৱ নযোতি নিস্সগ্গিযাপত্তিং সন্ধায ৱুত্তং. অকপ্পিযমংসসপ্পিম্হীতি হত্থিআদীনং সপ্পিম্হি.

এত্থ পনাতি নৱনীতে ৱিসেসো অত্থীতি অত্থো. ধোতং ৱট্টতীতি ধোতমেৱ পটিগ্গহিতুম্পি ন ৱট্টতি, ইতৰথা সৱত্থুকপটিগ্গহিতং হোতীতি থেৰানং অধিপ্পাযো.

মহাসিৱত্থেৰস্স পন ৱত্থুনো ৱিযোজিতত্তা দধিগুড়িকাদীহি যুত্ততামত্তেন সৱত্থুকপটিগ্গহিতং নাম ন হোতি, তস্মা তক্কতো উদ্ধটমত্তমেৱ পটিগ্গহেত্ৱা ধোৱিত্ৱা, পচিত্ৱা ৱা নিৰামিসমেৱ কত্ৱা পৰিভুঞ্জিংসূতি অধিপ্পাযো, ন পন দধিগুড়িকাদীহি সহ ৱিকালে ভুঞ্জিংসু. তেনাহ ‘‘তস্মা নৱনীতং পৰিভুঞ্জন্তেন…পে… সৱত্থুকপটিগ্গহিতং নাম ন হোতী’’তি. তত্থ অধোতং পটিগ্গহেত্ৱাপি তং নৱনীতং পৰিভুঞ্জন্তেন দধিআদীনি অপনেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বন্তি অত্থো. খযং গমিস্সতীতি নিৰামিসং হোতি, তস্মা ৱিকালেপি ৱট্টতীতি অত্থো. এত্তাৱতাতি নৱনীতে লগ্গমত্তেন ৱিসুং দধিআদিৱোহাৰং অলদ্ধেন অপ্পমত্তেন দধিআদিনাতি অত্থো, এতেন ৱিসুং পটিগ্গহিতদধিআদীহি সহ পক্কং সৱত্থুকপটিগ্গহিতসঙ্খ্যমেৱ গচ্ছতীতি দস্সেতি. তস্মিম্পীতি নিৰামিসভূতেপি. কুক্কুচ্চকানং পন অযং অধিপ্পাযো – পটিগ্গহণে তাৱ দধিআদীহি অসম্ভিন্নৰসত্তা ভত্তেন সহিতেন গুড়পিণ্ডাদি ৱিয সৱত্থুকপটিগ্গহিতং নাম ন হোতি, তং পন পচন্তেন ধোৱিত্ৱাৱ পচিতব্বং, ইতৰথা পচনক্খণে পচ্চমানদধিগুড়িকাদীহি সম্ভিন্নৰসতায সামংপক্কং জাতং, তেসু খীণেসু সামংপক্কমেৱ হোতি, তস্মা নিৰামিসমেৱ পচিতব্বন্তি. তেনেৱ ‘‘আমিসেন সহ পক্কত্তা’’তি কাৰণং ৱুত্তং.

এত্থ চাযং ৱিচাৰণা – সৱত্থুকপটিগ্গহিতত্তাভাৱে আমিসেন সহ ভিক্খুনা পক্কস্স সযংপাকদোসো ৱা পৰিসঙ্কীযতি যাৱকালিকতা ৱা, তত্থ ন তাৱ সযংপাকদোসো এত্থ সম্ভৱতি সত্তাহকালিকত্তা. যঞ্হি তত্থ দধিআদি আমিসগতং, তং পৰিক্খীণন্তি. অথ পটিগ্গহিতদধিগুড়িকাদিনা সহ অত্তনা পক্কত্তা সৱত্থুকপক্কং ৱিয ভৱেয্যাতি পৰিসঙ্কীযতি, তদা আমিসেন সহ পটিগ্গহিতত্তাতি কাৰণং ৱত্তব্বং, ন পন পক্কত্তাতি. তথা চ উপড্ঢত্থেৰানং মতমেৱ অঙ্গী কতং সিযা. তত্থ চ সামণেৰাদীহি পক্কম্পি যাৱকালিকমেৱ সিযা পটিগ্গহিতখীৰাদিং পচিত্ৱা অনুপসম্পন্নেহি কতসপ্পিআদি ৱিয চ, ন চ তং যুত্তং, ভিক্খাচাৰেন লদ্ধনৱনীতাদীনং তক্কাদিআমিসসংসগ্গসম্ভৱেন অপৰিভুঞ্জিতব্বতাপসঙ্গতো. ন হি গহট্ঠা ধোৱিত্ৱা, সোধেত্ৱা ৱা পত্তে আকিৰন্তীতি নিযমো অত্থি, অট্ঠকথাযঞ্চ ‘‘যথা তত্থ পতিততণ্ডুলকণাদযো ন পচ্চন্তি, এৱং…পে… পুন পচিত্ৱা দেতি, পুৰিমনযেনেৱ সত্তাহং ৱট্টতী’’তি ইমিনা ৱচনেনপেতং ৱিৰুজ্ঝতি, তস্মা ইধ কুক্কুচ্চকানং কুক্কুচ্চুপ্পত্তিযা নিমিত্তমেৱ ন দিস্সতি. যথা চেত্থ, এৱং ‘‘লজ্জী সামণেৰো যথা তত্থ পতিততণ্ডুলকণাদযো ন পচ্চন্তি, এৱং সামিসপাকং মোচেন্তো অগ্গিম্হি ৱিলীযাপেত্ৱা…পে… ৱট্টতী’’তি ৱচনস্সাপি নিমিত্তং ন দিস্সতি. যদি হি এতং যাৱকালিকসংসগ্গপৰিহাৰায ৱুত্তং সিযা, অত্তনাপি তথা কাতব্বং ভৱেয্য. গহট্ঠেহি দিন্নসপ্পিআদীসু চ আমিসসংসগ্গসঙ্কা ন ৱিগচ্ছেয্য. ন হি গহট্ঠা এৱং ৱিলীযাপেত্ৱা পন তণ্ডুলাদিং অপনেত্ৱা পুন পচন্তি, অপিচ ভেসজ্জেহি সদ্ধিং খীৰাদিং পক্খিপিত্ৱা যথা খীৰাদি খযং গচ্ছতি, এৱং পৰেহি পক্কভেসজ্জতেলাদিপি যাৱকালিকমেৱ সিযা, ন চ তম্পি যুত্তং দধিআদিখযকৰণত্থং ‘‘পুন পচিত্ৱা দেতী’’তি ৱুত্তত্তা. তস্মা মহাসিৱত্থেৰৱাদে কুক্কুচ্চং অকত্ৱা অধোতম্পি নৱনীতং তদহুপি পুনদিৱসাদীসুপি পচিতুং, তণ্ডুলাদিমিস্সং সপ্পিআদিং অত্তনাপি অগ্গিম্হি ৱিলীযাপেত্ৱা পৰিস্সাৱেত্ৱা পুন তক্কাদিখযত্থং পচিতুঞ্চ ৱট্টতি.

তত্থ ৱিজ্জমানস্সপি পচ্চমানক্খণে সম্ভিন্নৰসস্স যাৱকালিকস্স অব্বোহাৰিকত্তেন সৱত্থুকপটিগ্গহিতপুৰেপটিগ্গহিতানম্পি অব্বোহাৰিকতোতি নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বন্তি. তেনেৱ ‘‘এত্তাৱতা সৱত্থুকপটিগ্গহিতং নাম ন হোতী’’তি ৱুত্তং. ৱিসুং পটিগ্গহিতেন পন খীৰাদিআমিসেন নৱনীতাদিং মিস্সেত্ৱা ভিক্খুনা ৱা অঞ্ঞেহি ৱা পক্কতেলাদিভেসজ্জং সৱত্থুকপটিগ্গহিতসঙ্খ্যমেৱ গচ্ছতি, তত্থ পৱিট্ঠযাৱকালিকস্স অব্বোহাৰিকত্তাভাৱা. যং পন পুৰেপৰিগ্গহিতভেসজ্জেহি অপ্পটিগ্গহিতং খীৰাদিং পক্খিপিত্ৱা পক্কতেলাদিকং অনুপসম্পন্নেহেৱ পক্কম্পি সৱত্থুকপটিগ্গহিতম্পি সন্নিধিপি ন হোতি, তত্থ পক্খিত্তখীৰাদিকস্সপি তস্মিং খণে সম্ভিন্নৰসতায পুৰেপটিগ্গহিতত্তাপত্তিতো. সচে পন অপ্পটিগ্গহিতেহেৱ, অঞ্ঞেহি ৱা পক্কতেলাদীসুপি সচে আমিসৰসো পঞ্ঞাযতি, তং যাৱকালিকমেৱ হোতীতি ৱেদিতব্বং. উগ্গহেত্ৱাতি সযমেৱ গহেত্ৱা.

পৰিস্সাৱেত্ৱা গহিতন্তি তণ্ডুলাদিৱিগমত্থং পৰিস্সাৱেত্ৱা, তক্কাদিৱিগমত্থং পুন পচিত্ৱা গহিতন্তি অত্থো. পটিগ্গহেত্ৱা ঠপিতভেসজ্জেহীতি অতিৰেকসত্তাহপটিগ্গহিতেহি, এতেন তেহি যুত্তম্পি সপ্পিআদি অতিৰেকসত্তাহপটিগ্গহিতং ন হোতীতি দস্সেতি. ৱদ্দলিসমযেতি ৱস্সকালসমযে, অনাতপকালেতি অত্থো.

নিব্বট্টিতত্তাতি যাৱকালিকৱত্থুতো ৱিৱেচিতত্তা, এতেন তেলে সভাৱতো যাৱকালিকত্তাভাৱং, ভিক্খুনো সৱত্থুকপটিগ্গহণেন যাৱকালিকত্তুপগমনঞ্চ দস্সেতি. উভযম্পীতি অত্তনা, অঞ্ঞেহি চ কতং.

৬২৩. অচ্ছৱসন্তি দুক্কটৱত্থূনঞ্ঞেৱ উপলক্খণন্তি আহ ‘‘ঠপেত্ৱা মনুস্সৱস’’ন্তি. সংসট্ঠন্তি পৰিস্সাৱিতং. তিণ্ণং দুক্কটানন্তি অজ্ঝোহাৰে অজ্ঝোহাৰে তীণি দুক্কটানি সন্ধায ৱুত্তং. কিঞ্চাপি পৰিভোগত্থায ৱিকালে পটিগ্গহণপচনপৰিস্সাৱনাদীসু পুব্বপযোগেসু পাড়িযং, অট্ঠকথাযঞ্চ আপত্তি ন ৱুত্তা, তথাপি এত্থ আপত্তিযা এৱ ভৱিতব্বং পটিক্খিত্তস্স কৰণতো আহাৰত্থায ৱিকালে যামকালিকাদীনং পটিগ্গহণে ৱিয. যস্মা খীৰাদিং পক্খিপিত্ৱা পক্কভেসজ্জতেলে কসটং আমিসগতিকং, তেন সহ তেলং পটিগ্গহেতুং, পচিতুং ৱা ভিক্খুনো ন ৱট্টতি. তস্মা ৱুত্তং ‘‘পক্কতেলকসটে ৱিয কুক্কুচ্চাযতী’’তি. সচে ৱসায সহ পক্কত্তা ন ৱট্টতি, ইদং কস্মা ন ৱট্টতীতি পুচ্ছন্তা ‘‘ভন্তে …পে… ৱট্টতী’’তি আহংসু. থেৰো অতিকুক্কুচ্চতায চ ‘‘এতম্পি, আৱুসো, ন ৱট্টতী’’তি আহ. ৰোগনিগ্গহত্থায এৱ ৱসায অনুঞ্ঞাতত্তং সল্লক্খেত্ৱা পচ্ছা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছি.

‘‘মধুকৰীহি নাম মধুমক্খিকাহী’’তি ইদং খুদ্দকভমৰানং দ্ৱিন্নং এৱ ৱিসেসনন্তি কেচি ৱদন্তি, অঞ্ঞে পন ‘‘দণ্ডকেসু মধুকাৰিকা মধুকৰীমক্খিকা নাম, তাহি সহ তিস্সো মধুমক্খিকাজাতিযো’’তি ৱদন্তি. ভমৰমক্খিকাতি মহাপটলকাৰিকা. সিলেসসদিসন্তি সুক্খতায ৱা পক্কতায ৱা ঘনীভূতং. ইতৰন্তি তনুকমধু.

উচ্ছুৰসং উপাদাযাতি নিক্কসটৰসস্সপি সত্তাহকালিকতং দস্সেতি ‘‘উচ্ছুম্হা নিব্বত্ত’’ন্তি পাড়িযং সামঞ্ঞতো ৱুত্তত্তা. যং পন সুত্তন্তট্ঠকথাযং ‘‘উচ্ছু চে, যাৱকালিকো. উচ্ছুৰসো চে, যামকালিকো. ফাণিতং চে, সত্তাহকালিকং. তচো চে, যাৱজীৱকো’’তি ৱুত্তং, তং অম্বফলৰসাদিমিস্সতায যামকালিকত্তং সন্ধায ৱুত্তন্তি গহেতব্বং, অৱিনযৱচনত্তা তং অপ্পমাণন্তি. তেনেৱ ‘‘পুৰেভত্তং পটিগ্গহিতেন অপৰিস্সাৱিতউচ্ছুৰসেনা’’তিআদি ৱুত্তং. নিৰামিসমেৱ ৱট্টতি তত্থ পৱিট্ঠযাৱকালিকস্স অব্বোহাৰিকত্তাতি ইদং গুড়ে কতে তত্থ ৱিজ্জমানম্পি কসটং পাকেন সুক্খতায যাৱজীৱিকত্তং ভজতীতি ৱুত্তং. তস্স যাৱকালিকত্তে হি সামংপাকেন পুৰেভত্তেপি অনজ্ঝোহৰণীযং সিযাতি. ‘‘সৱত্থুকপটিগ্গহিতত্তা’’তি ইদং উচ্ছুৰসে চুণ্ণৱিচুণ্ণং হুত্ৱা ঠিতকসটং সন্ধায ৱুত্তং, তেন চ অপৰিস্সাৱিতেন অপ্পটিগ্গহিতেন অনুপসম্পন্নেহি কতং সত্তাহং ৱট্টতীতি দস্সেতি. ঝামউচ্ছুফাণিতন্তি অগ্গিম্হি উচ্ছুং তাপেত্ৱা কতং. কোট্টিতউচ্ছুফাণিতন্তি খুদ্দানুখুদ্দকং ছিন্দিত্ৱা কোট্টেত্ৱা নিপ্পীড়েত্ৱা পক্কং.

তং তত্থ ৱিজ্জমানম্পি কসটং পক্ককালে যাৱকালিকত্তং ৱিজহতীতি আহ ‘‘তং যুত্ত’’ন্তি. সীতোদকেন কতন্তি মধুকপুপ্ফানি সীতোদকেন মদ্দিত্ৱা পৰিস্সাৱেত্ৱা পচিত্ৱা কতং, অমদ্দিত্ৱা কতন্তি কেচি, তত্থ কাৰণং ন দিস্সতি. খীৰজল্লিকন্তি খীৰফেণং. মধুকপুপ্ফং পনাতিআদি যাৱকালিকৰূপেন ঠিতস্সপি অৱট্টনকমেৰযবীজৱত্থুং দস্সেতুং আৰদ্ধং.

সব্বানিপীতি সপ্পিআদীনি পঞ্চপি. আহাৰকিচ্চং কৰোন্তানি এতানি কস্মা এৱং পৰিভুঞ্জিতব্বানীতি চোদনাপৰিহাৰায ভেসজ্জোদিস্সং দস্সেন্তেন তপ্পসঙ্গেন সব্বানিপি ওদিস্সকানি একতো দস্সেতুং ‘‘সত্তৱিধং হী’’তিআদি ৱুত্তং. অপকতিভেসজ্জত্তা ৱিকটানি ৱিৰূপানি ৱিসহৰণতো মহাৱিসযত্তা মহন্তানি চাতি মহাৱিকটানি. উপসম্পদাদীনীতি আদি-সদ্দেন গণঙ্গণূপাহনাদিং সঙ্গণ্হাতি.

অধিট্ঠেতীতি বাহিৰপৰিভোগত্থমেতন্তি চিত্তং উপ্পাদেতি, এৱং পৰিভোগে অনপেক্খতায পটিগ্গহণং ৱিজহতীতি অধিপ্পাযো. এৱং অঞ্ঞেসুপি কালিকেসু অনজ্ঝোহৰিতুকামতায সুদ্ধচিত্তেন বাহিৰপৰিভোগত্থায নিযমেপি পটিগ্গহণং ৱিজহতীতি ইদম্পি ৱিসুং একং পটিগ্গহণৱিজহনকাৰণন্তি দট্ঠব্বং.

৬২৫. সচে দ্ৱিন্নং…পে… ন ৱট্টতীতি এত্থ পাঠো গড়িতো, এৱং পনেত্থ পাঠো ৱেদিতব্বো ‘‘সচে দ্ৱিন্নং সন্তকং একেন পটিগ্গহিতং অৱিভত্তং হোতি, সত্তাহাতিক্কমে দ্ৱিন্নম্পি অনাপত্তি, পৰিভুঞ্জিতুং পন ন ৱট্টতী’’তি. অঞ্ঞথা হি সদ্দপ্পযোগোপি ন সঙ্গহং গচ্ছতি. ‘‘গণ্ঠিপদেপি চ অযমেৱ পাঠো দস্সিতো’’তি (সাৰত্থ. টী. ২.৬২৫) সাৰত্থদীপনিযং ৱুত্তং. দ্ৱিন্নম্পি অনাপত্তীতি অৱিভত্তত্তা ৱুত্তং. ‘‘পৰিভুঞ্জিতুং পন ন ৱট্টতী’’তি ইদং ‘‘সত্তাহপৰমং সন্নিধিকাৰকং পৰিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি ৱচনতো ৱুত্তং. ‘‘যেন পটিগ্গহিতং, তেন ৱিস্সজ্জিতত্তা’’তি ইমিনা উপসম্পন্নস্স দানম্পি সন্ধায ‘‘ৱিস্সজ্জেতী’’তি ইদং ৱুত্তন্তি দস্সেতি. উপসম্পন্নস্স নিৰপেক্খদিন্নৱত্থুম্হি পটিগ্গহণস্স অৱিগতত্তেপি সকসন্তকতা ৱিগতাৱ হোতি, তেন নিস্সগ্গিযং ন হোতি. অত্তনাৱ পটিগ্গহিতত্তং, সকসন্তকত্তঞ্চাতি ইমেহি দ্ৱীহি কাৰণেহি নিস্সগ্গিযং হোতি, ন একেন. অনুপসম্পন্নস্স নিৰপেক্খদানে পন তদুভযম্পি ৱিজহতি, পৰিভোগোপেত্থ ৱট্টতি, ন সাপেক্খদানে দানলক্খণাভাৱতো. ‘‘ৱিস্সজ্জেতী’’তি এতস্মিঞ্চ পাড়িপদে কস্সচি অদত্ৱা অনপেক্খতায ছড্ডনম্পি সঙ্গহিতন্তি ৱেদিতব্বং. ‘‘অনপেক্খো দত্ৱা’’তি ইদঞ্চ পটিগ্গহণৱিজহনৱিধিদস্সনত্থমেৱ ৱুত্তং. পটিগ্গহণে হি ৱিজহিতে পুন পটিগ্গহেত্ৱা পৰিভোগো সযমেৱ ৱট্টিস্সতি, তব্বিজহনঞ্চ ৱত্থুনো সকসন্তকতাপৰিচ্চাগেন হোতীতি, এতেন চ ৱত্থুম্হি অজ্ঝোহৰণাপেক্খায সতি পটিগ্গহণৱিস্সজ্জনং নাম ৱিসুং ন লব্ভতীতি সিজ্ঝতি. ইতৰথা হি ‘‘পটিগ্গহণে অনপেক্খোৱ পটিগ্গহণং ৱিস্সজ্জেত্ৱা পুন পটিগ্গহেত্ৱা ভুঞ্জতী’’তি ৱত্তব্বং সিযা. ‘‘অপ্পটিগ্গহিতত্তা’’তি ইমিনা একস্স সন্তকং অঞ্ঞেন পটিগ্গহিতম্পি নিস্সগ্গিযং হোতীতি দস্সেতি.

এৱন্তি ‘‘পুন গহেস্সামী’’তি অপেক্খং অকত্ৱা সুদ্ধচিত্তেন পৰিচ্চত্ততং পৰামসতি. পৰিভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তিদস্সনত্থন্তি নিস্সগ্গিযমূলিকাহি পাচিত্তিযাদিআপত্তীহি অনাপত্তিদস্সনত্থন্তি অধিপ্পাযো. পৰিভোগে অনাপত্তিদস্সনত্থন্তি এত্থ পন নিস্সট্ঠপটিলদ্ধস্স কাযিকপৰিভোগাদীসু যা দুক্কটাপত্তি ৱুত্তা, তায অনাপত্তিদস্সনত্থন্তি অধিপ্পাযো. সপ্পিআদীনং পটিগ্গহিতভাৱো, অত্তনো সন্তকতা, সত্তাহাতিক্কমোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.

ভেসজ্জসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. ৱস্সিকসাটিকসিক্খাপদৱণ্ণনা

৬২৮. চতুত্থে জেট্ঠমূলপুণ্ণমাসিযা…পে… কৰণক্খেত্তঞ্চাতি পঠমদ্ধমাসম্পি কৰণক্খেত্তং ৱুত্তং. তং ‘‘কত্ৱা নিৱাসেতব্ব’’ন্তি ইমস্স পুৰিমদ্ধমাসে ৱা পচ্ছিমদ্ধমাসে ৱা কত্ৱা পচ্ছিমমাসেৱ নিৱাসেতব্বন্তি এৱমত্থং গহেত্ৱা ৱুত্তং নিৱাসনেযেৱ আপত্তিযা ৱুত্তত্তাতি. যং পন মাতিকাট্ঠকথাযং ‘‘গিম্হানং পচ্ছিমো মাসো পৰিযেসনক্খেত্তং, পচ্ছিমো অদ্ধমাসো কৰণনিৱাসনক্খেত্তম্পী’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. ৱস্সিকসাটিকসিক্খাপদৱণ্ণনা) ৱুত্তং, তং তস্মিংযেৱ অদ্ধমাসে কত্ৱা নিৱাসেতব্বন্তি এৱমত্থং গহেত্ৱা ৱুত্তং. ইধ ৱুত্তনযেনেৱ অত্থে গহিতে ৱিৰোধো নত্থি.

‘‘ৱত্তভেদে দুক্কট’’ন্তি ইদং ৱস্সিকসাটিকঅদিন্নপুব্বে সন্ধায ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘যে মনুস্সা’’তিআদি. পকতিযা ৱস্সিকসাটিকদাযকা নাম সঙ্ঘং ৱা অত্তানং ৱা অপ্পৱাৰেত্ৱাৱ অনুসংৱচ্ছৰং দাযকা.

৬৩০. ‘‘ছ মাসে পৰিহাৰং লভতী’’তি এতেন অন্তোৱস্সেপি যাৱ ৱস্সানস্স পচ্ছিমদিৱসা অকতা পৰিহাৰং লভতীতি দীপিতং হোতি. একমাসন্তি হেমন্তস্স পচ্ছিমুপোসথেন সহ গণেত্ৱা ৱুত্তং. তস্মিং উপোসথদিৱসে এৱ হি তং মূলচীৱৰং কাতব্বং, ইতৰথা হি নিস্সগ্গিযতো. একাহদ্ৱীহাদিৱসেন…পে… লদ্ধা চেৱ নিট্ঠিতা চাতি এত্থ একাহানাগতায ৱস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৱ নিট্ঠিতা চ দ্ৱীহানাগতায…পে… দসাহানাগতায ৱস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৱ নিট্ঠিতা চ, অন্তোৱস্সে ৱা লদ্ধা চেৱ নিট্ঠিতা চাতি এৱমত্থো দট্ঠব্বো. তত্থ আসড়্হীমাসস্স জুণ্হপক্খপুণ্ণমিযং লদ্ধা, তদহেৱ ৰজনকপ্পপৰিযোসানেহি নিট্ঠিতা চ ৱস্সিকসাটিকা ‘‘একাহানাগতায ৱস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৱ নিট্ঠিতা চা’’তি ৱুচ্চতি. এতেনেৱ নযেন জুণ্হপক্খস্স ছট্ঠিযং লদ্ধা, নিট্ঠিতা চ ‘‘দসাহানাগতায ৱস্সূপনাযিকায লদ্ধা চেৱ নিট্ঠিতা চা’’তি ৱুচ্চতি. যাৱ পঠমকত্তিকতেমাসিপুণ্ণমা, তাৱ লদ্ধা, নিট্ঠিতা চ ‘‘অন্তোৱস্সে লদ্ধা চেৱ নিট্ঠিতা চা’’তি ৱুচ্চতি. পঠমকত্তিকতেমাসিপুণ্ণমিতো পৰং লদ্ধা চেৱ নিট্ঠিতা চ যাৱ চীৱৰকালো নাতিক্কমতি, তাৱ অনধিট্ঠহিত্ৱাপি ঠপেতুং ৱট্টতীতি অধিপ্পাযো.

এত্থ চ ‘‘তস্মিংযেৱ অন্তোদসাহে অধিট্ঠাতব্বা’’তি অৱিসেসেন ৱুত্তেপি ৱস্সানতো পুব্বে একাহদ্ৱীহাদিৱসেন অনাগতায ৱস্সূপনাযিকায লদ্ধা তেহি দিৱসেহি দসাহং অনতিক্কমন্তেন ৱস্সূপনাযিকদিৱসতো পট্ঠায অধিট্ঠানক্খেত্তং সম্পত্তা এৱ অধিট্ঠাতব্বা, ততো পন পুব্বে দসাহাতিক্কমেন নিট্ঠিতাপি ন অধিট্ঠাতব্বা অধিট্ঠানস্স অখেত্তত্তা. তাদিসা পন ৱস্সূপনাযিকদিৱসে এৱ অধিট্ঠাতব্বা, অনধিট্ঠহতো অৰুণুগ্গমনেন নিস্সগ্গিযং হোতি. যদি এৱং ‘‘দসাহানাগতাযা’’তি ইমিনা কিং পযোজনন্তি চে? ৱস্সানতো পুব্বে এৱ দসাহে অতিক্কন্তে নিট্ঠিতা ৱস্সূপনাযিকদিৱসে এৱ অধিট্ঠাতব্বাতি দস্সনত্থং ৱুত্তং. তেনেৱাহ ‘‘দসাহাতিক্কমে নিট্ঠিতা তদহেৱ অধিট্ঠাতব্বা’’তি.

দসাহে অপ্পহোন্তে চীৱৰকালং নাতিক্কমেতব্বাতি তেমাসব্ভন্তৰে দসাহে অপ্পহোন্তে নৱাহানাগতায কত্তিকতেমাসিপুণ্ণমায সত্তমিতো পট্ঠায লদ্ধা, নিট্ঠিতা চ চীৱৰকালং নাতিক্কমেতব্বাতি অত্থো. তথা হি ‘‘মাসো সেসো গিম্হানন্তি ভিক্খুনা ৱস্সিকসাটিকচীৱৰং পৰিযেসিতব্ব’’ন্তি পৰিযেসনক্খেত্তং ৱত্ৱা ‘‘ৱস্সিকসাটিকং ৱস্সানং চাতুমাসং অধিট্ঠাতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮) ৱুত্তত্তা কতাযপি অকতাযপি মাসমত্তং অনধিট্ঠাতব্বতা সিদ্ধা. যস্মা চ অকতা ৱস্সিকসাটিকসঙ্খ্যং ন গচ্ছতি, অকৰণঞ্চ কেনচি ৱেকল্লেন, ন অনাদৰেন, তস্মা চাতুমাসং অকতত্তা এৱ পৰিহাৰং লভতি, কতা পন অধিট্ঠানক্খেত্তে, অকতা চ চীৱৰকালে দসাহপৰমসিক্খাপদেনেৱ পৰিহাৰং লভতীতি অযমত্থো লব্ভতি. কস্মাতি অত্তনো মতিযা কাৰণপুচ্ছা. তস্মাতি ৱস্সানেযেৱ ৱস্সিকসাটিকায অধিট্ঠাতব্বতাৱচনতো. ‘‘তিচীৱৰং অধিট্ঠাতু’’ন্তি সুত্তং পনেত্থ সেসচীৱৰানং এৱং কালনিযমাভাৱং সাধেতুং উদ্ধটং. ন হি তেনেত্থ অঞ্ঞং পযোজনং অত্থি.

কদা অধিট্ঠাতব্বাতিআদিকুৰুন্দিৱচনেনাপি ‘‘যদা ৱা তদা ৱা অধিট্ঠাতুং ৱট্টতী’’তি ইদং পটিক্খিপিত্ৱা দসাহব্ভন্তৰে এৱ কতায অধিট্ঠাতব্বতং দস্সেতি.

পাড়িযং অচ্ছিন্নচীৱৰস্সাতিআদীসু অচ্ছিন্নসেসচীৱৰস্স নট্ঠসেসচীৱৰস্স. এতেসঞ্হি অসমযে পৰিযেসননিৱাসনাপত্তিযা এৱ অনাপত্তি ৱুত্তা. তেনেৱ মাতিকাট্ঠকথাযং ‘‘অচ্ছিন্নচীৱৰস্স ৱা নট্ঠচীৱৰস্স ৱা অনিৱত্থং চোৰা হৰন্তীতি এৱং আপদাসু ৱা নিৱাসযতো উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তী’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. ৱস্সিকসাটিকসিক্খাপদৱণ্ণনা) ৱুত্তং, ইধ পন সমন্তপাসাদিকাযং অযং নিস্সগ্গিযা অনাপত্তি পাড়িতো সযমেৱ সিজ্ঝতীতি ইমং অদস্সেত্ৱা অসিজ্ঝমানং নগ্গস্স ন্হাযতো দুক্কটাপত্তিযা এৱ অনাপত্তিং দস্সেতুং ‘‘অচ্ছিন্নচীৱৰস্সা’’তিআদি ৱুত্তন্তি গহেতব্বং. ন হি এসা অনাপত্তি অৱুত্তে সিজ্ঝতীতি. ৱস্সিকসাটিকায অত্তুদ্দেসিকতা, অসমযে পৰিযেসনতা, তায চ পটিলাভোতি ইমানি তাৱ পৰিযেসনাপত্তিযা তীণি অঙ্গানি. নিৱাসনাপত্তিযা পন সচীৱৰতা, আপদাভাৱো, ৱস্সিকসাটিকায সকভাৱো, অসমযে নিৱাসনন্তি চত্তাৰি অঙ্গানি.

ৱস্সিকসাটিকসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. চীৱৰঅচ্ছিন্দনসিক্খাপদৱণ্ণনা

৬৩১. পঞ্চমে যম্পি…পে… অচ্ছিন্দীতি এত্থ যং তে অহং চীৱৰং অদাসিং, তং ‘‘মযা সদ্ধিং পক্কমিস্সতী’’তি সঞ্ঞায অদাসিং, ন অঞ্ঞথাতি কুপিতো অচ্ছিন্দীতি এৱং অজ্ঝাহৰিত্ৱা যোজেতব্বং.

৬৩৩. একং দুক্কটন্তি যদি আণত্তো অৱস্সং অচ্ছিন্দতি, আণত্তিক্খণে পাচিত্তিযমেৱ. যদি ন অচ্ছিন্দতি, তদা এৱ দুক্কটন্তি দট্ঠব্বং. একৱাচায সম্বহুলা আপত্তিযোতি যদি আণত্তো অনন্তৰাযেন অচ্ছিন্দতি, আণত্তিক্খণেযেৱ ৱত্থুগণনায পাচিত্তিযআপত্তিযো পযোগকৰণক্খণেযেৱ আপত্তিযা আপজ্জিতব্বতো, চীৱৰং পন অচ্ছিন্নেযেৱ নিস্সগ্গিযং হোতি. যদি সো ন অচ্ছিন্দতি, আণত্তিক্খণে একমেৱ দুক্কটন্তি দট্ঠব্বং. এৱং অঞ্ঞত্থাপি ঈদিসেসু নযো ঞাতব্বো.

৬৩৫. উপজ্ঝং গণ্হিস্সতীতি সামণেৰস্স দানং দীপেতি, তেন চ সামণেৰকালে দত্ৱা উপসম্পন্নকালে অচ্ছিন্দতোপি পাচিত্তিযং দীপেতি. ‘‘ভিক্খুস্স সামং চীৱৰং দত্ৱা’’তি ইদং উক্কট্ঠৱসেন ৱুত্তং. আহৰাপেতুং পন ৱট্টতীতি কম্মে অকতে ভতিসদিসত্তা ৱুত্তং. ৱিকপ্পনুপগপচ্ছিমচীৱৰতা, সামং দিন্নতা, সকসঞ্ঞিতা, উপসম্পন্নতা, কোধৱসেন অচ্ছিন্দনং ৱা অচ্ছিন্দাপনং ৱাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.

চীৱৰঅচ্ছিন্দনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. সুত্তৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৱণ্ণনা

৬৩৬. ছট্ঠে ৱীতৱীতট্ঠানং যস্মিং চতুৰস্সদাৰুম্হি পলিৱেঠেন্তি, তস্স তুৰীতি নামং. ৱাযন্তা তিৰিযং সুত্তং পৱেসেত্ৱা যেন আকোটেন্তা ৱত্থে ঘনভাৱং আপাদেন্তি, তং ‘‘ৱেম’’ন্তি ৱুচ্চতি.

‘‘ইতৰস্মিং তথেৱ দুক্কট’’ন্তি ইমিনা ৱাযিতুং আৰদ্ধকালতো পট্ঠায যথাৱুত্তপৰিচ্ছেদনিট্ঠিতেযেৱ দুক্কটম্পি হোতি, ন ততো পুব্বে ৱাযনপযোগেসূতি দস্সেতি.

তন্তে ঠিতংযেৱ অধিট্ঠাতব্বন্তি এত্থ একৱাৰং অধিট্ঠিতে পচ্ছা ৱীতং অধিট্ঠিতগতিকমেৱ হোতি, পুন অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থি. সচে পন অন্তৰন্তৰা দসা ঠপেত্ৱা ৱিসুং ৱিসুং সপৰিচ্ছেদং ৱীতং হোতি, পচ্চেকং অধিট্ঠাতব্বমেৱাতি দট্ঠব্বং. এত্থ চ কপ্পিযসুত্তং গহেত্ৱা অঞ্ঞাতকঅপ্পৱাৰিতেনাপি অকপ্পিযতন্তৱাযেন ‘‘সুত্তমত্থি, ৱাযন্তো নত্থী’’তিআদিপৰিযাযমুখেন ৱাযাপেন্তস্স অনাপত্তি. তেনেৱ মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. সুত্তৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৱণ্ণনা) ‘‘ৱাযাপেয্যা’’তি পদস্স ‘‘চীৱৰং মে, আৱুসো, ৱাযথাতি অকপ্পিযৱিঞ্ঞত্তিযা ৱাযাপেয্যা’’তি অত্থো ৱুত্তো, এৱং ৱদন্তো অকপ্পিযতন্তৱাযেন ৱাযাপেতি নাম, নাঞ্ঞথা.

৬৪০. অনাপত্তি চীৱৰং সিব্বেতুন্তিআদীসু ইমিনা সিক্খাপদেনেৱ অনাপত্তি, অকতৱিঞ্ঞত্তিপচ্চযা পন দুক্কটমেৱাতি ৱদন্তি. অকপ্পিযসুত্ততা, অত্তুদ্দেসিকতা, অকপ্পিযতন্তৱাযেন অকপ্পিযৱিঞ্ঞত্তিযা ৱাযাপনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.

সুত্তৱিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. মহাপেসকাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

৬৪২. সত্তমে ‘‘কিঞ্চিমত্তং অনুপদজ্জেয্যা’’তি ইদং পযোগভেদদস্সনং, দানং পনেত্থ অঙ্গং ন হোতি. তেনেৱ তস্স ৱিভঙ্গে ‘‘অন্তমসো ধম্মম্পি ভণতী’’তি ৱুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. অঞ্ঞাতকঅপ্পৱাৰিতানং তন্তৱাযে উপসঙ্কমিত্ৱা ৱিকপ্পমাপজ্জনতা, চীৱৰস্স অত্তুদ্দেসিকতা, তস্স ৱচনেন সুত্তৱড্ঢনং, চীৱৰপটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.

মহাপেসকাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. অচ্চেকচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

৬৪৬. অট্ঠমে ছট্ঠিযং উপ্পন্নচীৱৰস্স একাদসমাৰুণো চীৱৰকালে উট্ঠাতীতি আহ ‘‘ছট্ঠিতো পট্ঠাযা’’তিআদি, তেন চ ‘‘দসাহানাগত’’ন্তি ৱুত্তত্তা পঞ্চমিতো পট্ঠায পুণ্ণমিতো পুব্বে দসসু অৰুণেসু উট্ঠিতেসুপি চীৱৰং নিস্সগ্গিযং ন হোতি. পুণ্ণমিযা সহ একাদস দিৱসা লব্ভন্তীতি এত্তকমেৱ ইমিনা সিক্খাপদেন লদ্ধং, ছট্ঠিতো পট্ঠায উপ্পন্নং সব্বচীৱৰং পঠমকথিনসিক্খাপদৱসেনেৱ যাৱ চীৱৰকালং নিস্সগ্গিযং ন হোতীতি দস্সেতি.

৬৫০. ইদানি পঠমকথিনাদিসিক্খাপদেহি তস্স তস্স চীৱৰস্স লব্ভমানং পৰিহাৰং ইধেৱ একতো সম্পিণ্ডেত্ৱা দস্সেন্তো ‘‘অতিৰেকচীৱৰস্সা’’তিআদিমাহ. ‘‘অনত্থতে কথিনে একাদসদিৱসাধিকো মাসো, অত্থতে কথিনে একাদসদিৱসাধিকা পঞ্চ মাসা’’তি অযমেৱ পাঠো পাড়িযা সমেতি. কেচি পন ‘‘দসদিৱসাধিকো মাসো, দসদিৱসাধিকা পঞ্চ মাসাতি পাঠেন ভৱিতব্ব’’ন্তি ৱদন্তি, তং ন যুত্তং, অঞ্ঞথা ‘‘নৱাহানাগত’’ন্তি ৱত্তব্বতো. যং পনেত্থ মাতিকাট্ঠকথাযঞ্চ ‘‘কামঞ্চেস ‘দসাহপৰমং অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেতব্ব’ন্তি ইমিনাৱ সিদ্ধো, অট্ঠুপ্পত্তিৱসেন পন অপুব্বং ৱিয অত্থং দস্সেত্ৱা সিক্খাপদং ঠপিত’’ন্তি (কঙ্খা. অট্ঠ. অচ্চেকচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা) লিখন্তি, তং পমাদলিখিতং ‘‘পৱাৰণমাসস্স জুণ্হপক্খপঞ্চমিতো পট্ঠায উপ্পন্নস্স চীৱৰস্স নিধানকালো দস্সিতো হোতী’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. অচ্চেকচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা) ৱুত্তত্তা. ইমমেৱ চ পমাদলিখিতং গহেত্ৱা ভদন্তবুদ্ধদত্তাচৰিযেন চ ‘‘পৰিহাৰেকমাসোৱ, দসাহপৰমো মতো’’তিআদি ৱুত্তন্তি গহেতব্বং.

অচ্চেকচীৱৰসদিসে অঞ্ঞস্মিন্তি পুব্বে অধিট্ঠিতে উপ্পন্নকালাকাৰাদি সাদিসেন অচ্চেকচীৱৰসদিসে অঞ্ঞস্মিং চীৱৰে অচ্চেকচীৱৰসঞ্ঞায চীৱৰকালং অতিক্কমেতীতি অত্থো. তেনেৱেত্থ দুক্কটং, অনাপত্তি চ ৱুত্তা, ইতৰথা তীসুপি পদেসু পাচিত্তিযস্সেৱ ৱত্তব্বতো. অনচ্চেকচীৱৰম্পি হি চীৱৰকালং অতিক্কমযতো পাচিত্তিযমেৱ অচ্চেকচীৱৰত্তিকে ৱিযাতি দট্ঠব্বং. ৱিকপ্পনুপগপচ্ছিমপ্পমাণস্স অচ্চেকচীৱৰস্স অত্তনো সন্তকতা, দসাহানাগতায কত্তিকতেমাসিপুণ্ণমায উপ্পন্নভাৱো, অনধিট্ঠিতঅৱিকপ্পিততা, চীৱৰকালাতিক্কমোতি ইমানেত্থ চত্তাৰি অঙ্গানি.

অচ্চেকচীৱৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. সাসঙ্কসিক্খাপদৱণ্ণনা

৬৫২-৩. নৱমে অন্তৰন্তৰা ঘৰমেত্থাতি অন্তৰঘৰন্তি গামো ৱুত্তোতি আহ ‘‘অন্তোগামে’’তি. ‘‘পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’’তি (ৱিভ. ৬২৪) ইমস্স ৱিভঙ্গে ‘‘উপসম্পজ্জ’’ন্তি সানুসাৰং উদ্ধটং. তং সন্ধাযাহ ‘‘উপসম্পজ্জন্তিআদীসু ৱিযা’’তি. তস্সাপীতি ‘‘ৱুত্থৱস্সান’’ন্তি ৱিভঙ্গপদস্সপি. ৱুত্থৱস্সানন্তি চ নিদ্ধাৰণে সামিৱচনং, এতেন চ পুৰিমসিক্খাপদে অনত্থতকথিনানং কথিনমাসেপি অসমাদানচাৰো ন লব্ভতীতি সিদ্ধং হোতি, ইতৰথা সিক্খাপদস্সেৱ নিৰত্থকত্তাতি দট্ঠব্বং.

পৰিক্খেপাৰহট্ঠানতোতি এত্থ গামপৰিযন্তে ঠিতঘৰূপচাৰতো পট্ঠায একো লেড্ডুপাতো পৰিক্খেপাৰহট্ঠানং নাম. ৱিসুদ্ধিমগ্গেপি ‘‘অপৰিক্খিত্তস্স পঠমলেড্ডুপাততো পট্ঠাযা’’তি (ৱিসুদ্ধি. ১.৩১) ৱুত্তং. তন্তি তং পঠমসেনাসনাদিং. মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথাযং পন ৱিহাৰস্সপি গামস্সেৱ উপচাৰং নীহৰিত্ৱা উভিন্নং লেড্ডুপাতানং অন্তৰা মিনিতব্বন্তি ৱুত্তং.

‘‘কোসম্বিযং অঞ্ঞতৰো ভিক্খু গিলানো হোতী’’তি আগতত্তা ‘‘কোসম্বকসম্মুতি অনুঞ্ঞাতা’’তি ৱুত্তং. ‘‘অযঞ্চ পচ্ছিমদিসং গতো হোতী’’তি ইমিনা অন্তৰঘৰে চীৱৰং নিক্খিপিত্ৱা তস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তস্স সকলম্পি চীৱৰমাসং ৱিপ্পৱসিতুং ৱট্টতি, ততো অঞ্ঞত্থ গমনকিচ্চে সতি ৱিহাৰতো বহি ছাৰত্তং ৱিপ্পৱাসো অনুঞ্ঞাতোতি দীপেতি. তেনাহ ‘‘সেনাসনং আগন্ত্ৱা সত্তমং অৰুণং উট্ঠাপেতু’’ন্তিআদি. ৱসিত্ৱাতি অৰুণং উট্ঠাপেত্ৱা. তত্থেৱাতি তস্মিঞ্ঞেৱ গতট্ঠানে. অঙ্গানি পনেত্থ অট্ঠকথাযমেৱ ৱুত্তানি.

সাসঙ্কসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. পৰিণতসিক্খাপদৱণ্ণনা

৬৬০. দসমে ৰোপিতমালৱচ্ছতোতি কেনচি নিযমেত্ৱা ৰোপিতং সন্ধায ৱুত্তং. অনোচিতং মিলাযমানং ওচিনিত্ৱা যত্থ কত্থচি পূজেতুং ৱট্টতি. ঠিতং দিস্ৱাতি সেসকং গহেত্ৱা ঠিতং দিস্ৱা. যত্থ ইচ্ছথ, তত্থ দেথাতি এত্থ নিযমেত্ৱা ‘‘অসুকস্স দেহী’’তি ৱুত্তেপি দোসো নত্থি ‘‘তুম্হাকং ৰুচিযা’’তি ৱুত্তত্তা. সঙ্ঘে পৰিণতভাৱো, তং ঞত্ৱা অত্তনো পৰিণামনং, পটিলাভোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.

পৰিণতসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো পত্তৱগ্গো ততিযো.

ইতি সমন্তপাসাদিকায ৱিনযট্ঠকথায ৱিমতিৱিনোদনিযং

তিংসকৱণ্ণনানযো নিট্ঠিতো.

পঠমো ভাগো নিট্ঠিতো.

নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

ৱিনযপিটকে