৯. ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা

৫৮৭. নৱমে জাতৰূপাদিচতুব্বিধনিস্সগ্গিযৱত্থু ইধ ৰূপিযগ্গহণেনেৱ গহিতন্তি আহ ‘‘জাতৰূপৰজতপৰিৱত্তন’’ন্তি. পটিগ্গহিতপৰিৱত্তনেতি কপ্পিযৱোহাৰেন, অকপ্পিযৱোহাৰেন ৱা পটিগ্গহিতস্স ৰূপিযস্স পৰিৱত্তনে.

৫৮৯. পাড়িযং ঘনকতন্তি ইট্ঠকাদি. ৰূপিযং নাম সত্থুৱণ্ণোতিআদীসু কিঞ্চাপি কেৱলং ৰজতং ন গহিতং, তথাপি ৰূপিযপদেনেৱ তং গহিতন্তি দট্ঠব্বং. সুদ্ধো ৰূপিযসংৱোহাৰো এৱ ৱুত্তোতি অজ্ঝাহৰিতব্বং. ৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞীতিআদিম্হি ৱিনিচ্ছযং ৱক্খামাতি পাঠসেসো.

৫৯১. পাড়িযং ৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞীতি অত্তনা দিয্যমানং সকসন্তকং সন্ধায ৱুত্তং. ৰূপিযং চেতাপেতীতি পৰসন্তকং. এস নযো সেসেসুপি. তত্থ অৰূপিয-সদ্দেন দুক্কটৱত্থুম্পি সঙ্গণ্হাতি. পচ্ছিমে পন তিকে ‘‘অৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞী অৰূপিযং চেতাপেতি, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ইমিনা নযেন সব্বত্থ যোজনা ৱেদিতব্বা. ইমস্মিঞ্চ তিকে অৰূপিয-সদ্দেন কপ্পিযৱত্থুযেৱ গহিতং, ন মুত্তাদিদুক্কটৱত্থু অন্তে ‘‘পঞ্চন্নং সহ অনাপত্তী’’তি ৱুত্তত্তা. কিঞ্চাপি দুক্কটৱত্থু ন গহিতং, তথাপি দুক্কটৱত্থুনা দুক্কটৱত্থুং, কপ্পিযৱত্থুনা দুক্কটৱত্থুঞ্চ পৰিৱত্তযতো দুক্কটং, নযতো সিদ্ধমেৱ হোতি. তঞ্চ দুক্কটৱত্থুম্হি তথসঞ্ঞায ৱা অতথসঞ্ঞায ৱা ৱিমতিযা ৱা পৰিৱত্তেন্তস্সপি হোতিযেৱ অচিত্তকত্তা ইমস্স সিক্খাপদস্স. পঞ্চন্নং সহাতি পঞ্চহি সহধম্মিকেহি সহ.

ইদানি ‘‘নিস্সগ্গিযৱত্থুনা দুক্কটৱত্থুং ৱা’’তিআদিনা ৱুত্তস্স অত্থস্স পাড়িযং সৰূপেন অনাগতত্তেপি নযতো লব্ভমানতং দস্সেতুং ‘‘যো হি অয’’ন্তিআদি ৱুত্তং. এত্থ চ যস্মা ৰূপিযেন পৰিৱত্তিতং অৰূপিযং নিস্সট্ঠম্পি সব্বেসম্পি অকপ্পিযত্তা নিস্সগ্গিযমেৱ ন হোতি নিস্সজ্জিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বস্সেৱ নিস্সজ্জিতব্বতো, কেৱলং পন ইদং ছড্ডেত্ৱা পাচিত্তিযমেৱ পৰিৱত্তকেন দেসেতব্বং, তস্মা ‘‘ৰূপিযে ৰূপিযসঞ্ঞী অৰূপিযং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তিআদি তিকো ভগৱতা ন ৱুত্তো, তীসুপি পদেসু পৰিৱত্তিযমানস্স অৰূপিযত্তেন নিস্সগ্গিযৱচনাযোগা ৰূপিযস্সেৱ নিস্সজ্জিতব্বতো. ৰূপিযস্সেৱ হি নিস্সট্ঠস্স আৰামিকাদীহি পটিপজ্জনৱিধি পাড়িযং দস্সিতো, ন অৰূপিযস্স. তস্মা পাচিত্তিযমত্তসম্ভৱদস্সনত্থমেৱ পনেত্থ অট্ঠকথাযং ‘‘অৱুত্তোপি অযং…পে… তিকো ৱেদিতব্বো’’তি ৱুত্তং, ন পন তস্স ৱত্থুনো নিস্সগ্গিযতাদস্সনত্থং. তেনেৱ পত্তচতুক্কে ‘‘ন সক্কা কেনচি উপাযেন কপ্পিযং কাতু’’ন্তিআদি ৱুত্তং. অযং অম্হাকং খন্তি. অত্তনো ৱা হীতিআদি দুতিযতিকানুলোমেনেৱ ততিযত্তিকস্স সিজ্ঝনপ্পকাৰং সমত্থেতুং ৱুত্তং. তত্ৰাযং অধিপ্পাযো – যস্মা হি যথা অত্তনো অৰূপিযেন পৰস্স ৰূপিযং চেতাপেন্তস্স একস্মিং অন্তে ৰূপিযসম্ভৱতো ‘‘ৰূপিযসংৱোহাৰো কতো এৱ হোতী’’তি দুতিযত্তিকো ৱুত্তো, এৱং অত্তনো ৰূপিযেন পৰস্স অৰূপিযং চেতাপেন্তস্সাপি হোতীতি ততিযো তিকো ৱত্তব্বো ভৱেয্য, সো পন দুতিযত্তিকেনেৱ একতো ৰূপিযপক্খসামঞ্ঞেন সিজ্ঝতীতি পাড়িযং ন ৱুত্তোতি. তত্থ একন্তেন ৰূপিযপক্খেতি একেন অন্তেন ৰূপিযপক্খে, ‘‘একতো ৰূপিযপক্খে’’তি ৱা পাঠো.

ইদানি দুতিযত্তিকে অৰূপিযপদস্স অত্থভূতেসু দুক্কটৱত্থুকপ্পিযৱত্থূসু দুক্কটৱত্থুনা ৰূপিযাদিপৰিৱত্তনে আপত্তিভেদং দস্সেতুং ‘‘দুক্কটৱত্থুনা’’তিআদি আৰদ্ধং. দুক্কটৱত্থুনা দুক্কটৱত্থুন্তিআদি পন দুক্কটৱত্থুনা পৰিৱত্তনপ্পসঙ্গে পাড়িযং অৱুত্তস্সাপি অত্থস্স নযতো লব্ভমানতং দস্সেতুং ৱুত্তং. তত্থ ইমিনাতি ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদেন, তেন চ দুক্কটস্স অচিত্তকতম্পি দস্সেতি. অঞ্ঞত্ৰ সহধম্মিকেহীতি ‘‘পঞ্চন্নং সহ অনাপত্তী’’তি ৱচনতো ৱুত্তং, তেনাপি কযৱিক্কযসিক্খাপদস্স কপ্পিযৱত্থুনিস্সিততং এৱ সাধেতি. ইমং…পে… ৰূপিযচেতাপনঞ্চ সন্ধায ৱুত্তন্তি পকতেন সম্বন্ধো. ইধাতি ইমস্মিং সিক্খাপদে. তত্থাতি কযৱিক্কযসিক্খাপদে (পাৰা. ৫৯৩).

এৱং দুক্কটৱত্থুনা ৰূপিযাদিপৰিৱত্তনে আপত্তিভেদং দস্সেত্ৱা ইদানি কপ্পিযৱত্থুনাপি দস্সেতুং ‘‘কপ্পিযৱত্থুনা পনা’’তিআদি আৰদ্ধং. তত্থ তেনেৱাতি কপ্পিযৱত্থুনা এৱ. ‘‘ৰূপিযং উগ্গণ্হিত্ৱা’’তি ইদং উক্কট্ঠৱসেন ৱুত্তং. মুত্তাদিদুক্কটৱত্থুম্পি উগ্গহেত্ৱা কাৰিতম্পি পঞ্চন্নম্পি ন ৱট্টতি এৱ. সমুট্ঠাপেতীতি সযং গন্ত্ৱা, ‘‘ইমং কহাপণাদিং কম্মকাৰানং দত্ৱা বীজং সমুট্ঠাপেহী’’তি এৱং অঞ্ঞং আণাপেত্ৱা ৱা সমুট্ঠাপেতি. মহাঅকপ্পিযোতি অত্তনাৱ বীজতো পট্ঠায দূসিতত্তা অঞ্ঞস্স মূলসামিকস্স অভাৱতো ৱুত্তং. সো হি চোৰেহি অচ্ছিন্নোপি পুন লদ্ধো জানন্তস্স কস্সচিপি ন ৱট্টতি. যদি হি ৱট্টেয্য, তড়াকাদীসু ৱিয অচ্ছিন্নো ৱট্টতীতি আচৰিযা ৱদেয্যুং. ন সক্কা কেনচি উপাযেনাতি সঙ্ঘে নিস্সজ্জনেন, চোৰাদিঅচ্ছিন্দনাদিনা চ কপ্পিযং কাতুং ন সক্কা, ইদঞ্চ তেন ৰূপেন ঠিতং, তম্মূলিকেন ৱত্থুমুত্তাদিৰূপেন ঠিতঞ্চ সন্ধায ৱুত্তং. দুক্কটৱত্থুম্পি হি তম্মূলিককপ্পিযৱত্থুঞ্চ ন সক্কা কেনচি উপাযেন তেন ৰূপেন কপ্পিযং কাতুং. যদি পন সো ভিক্খু তেন কপ্পিযৱত্থুদুক্কটৱত্থুনা পুন ৰূপিযং চেতাপেয্য, তং ৰূপিযং নিস্সজ্জাপেত্ৱা অঞ্ঞেসং কপ্পিযং কাতুম্পি সক্কা ভৱেয্যাতি দট্ঠব্বং.

পত্তং কিণাতীতি এত্থ ‘‘ইমিনা কহাপণাদিনা কম্মাৰকুলতো পত্তং কিণিত্ৱা এহী’’তি আৰামিকাদীহি কিণাপনম্পি সঙ্গহিতন্তি ৱেদিতব্বং. তেনেৱ ৰাজসিক্খাপদট্ঠকথাযং ‘‘এত্তকেহি কহাপণেহি সাটকে আহৰ, এত্তকেহি যাগুআদীনি সম্পাদেহীতি ৱদতি, যং তে আহৰন্তি, সব্বেসং অকপ্পিযং. কস্মা? কহাপণানং ৱিচাৰিতত্তা’’তি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৫৩৮-৫৩৯) ৱুত্তং. ইমিনা পন ৱচনেন যং মাতিকাট্ঠকথাযং ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদং ‘‘অনাণত্তিক’’ন্তি ৱুত্তং, তং ন সমেতি. ন কেৱলঞ্চ ইমিনা, পাড়িযাপি তং ন সমেতি. পাড়িযঞ্হি নিস্সট্ঠৰূপিযেন আৰামিকাদীহি সপ্পিযাদিং পৰিৱত্তাপেতুং ‘‘সো ৱত্তব্বো ‘আৱুসো, ইমং জানাহী’তি. সচে সো ভণতি ‘ইমিনা কিং আহৰীযতূ’তি, ন ৱত্তব্বো ‘ইমং ৱা ইমং ৱা আহৰা’তি. কপ্পিযং আচিক্খিতব্বং ‘সপ্পি ৱা’’’তিআদিনা ৰূপিযসংৱোহাৰং পৰিমোচেত্ৱাৱ ৱুত্তং. ‘‘ইমিনা ৰূপিযেন কিং আহৰীযতূ’’তি পুচ্ছন্তো ‘‘ইমং আহৰা’’তি ৱুত্তেপি অধিকাৰতো ‘‘ইমিনা ৰূপিযেন ইমং আহৰা’’তি ভিক্খূহি আণত্তো এৱ হোতীতি তং ৰূপিযসংৱোহাৰং পৰিৱজ্জেতুং ‘‘ন ৱত্তব্বো ‘ইমং ৱা ইমং ৱা আহৰা’’’তি পটিক্খেপো কতো, অনাপত্তিৱাৰেপি ‘‘কপ্পিযকাৰকস্স আচিক্খতী’’তি ন ৱুত্তং. কযৱিক্কযসিক্খাপদে (পাৰা. ৫৯৫) পন তথা ৱুত্তং, তস্মা ইদং সাণত্তিকং কযৱিক্কযমেৱ অনাণত্তিকন্তি গহেতব্বং.

মূলস্স অনিস্সট্ঠত্তাতি যেন উগ্গহিতমূলেন পত্তো কীতো, তস্স মূলস্স সঙ্ঘমজ্ঝে অনিস্সট্ঠত্তা, এতেন ৰূপিযমেৱ নিস্সজ্জিতব্বং, ন তম্মূলিকং অৰূপিযন্তি দস্সেতি. যদি হি তেন ৰূপিযেন অঞ্ঞং ৰূপিযং চেতাপেয্য, তং ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদে আগতনযেনেৱ নিস্সজ্জাপেত্ৱা সেসেহি পৰিভুঞ্জিতব্বং ভৱেয্যাতি. ‘‘মূলস্স অসম্পটিচ্ছিতত্তা’’তি ইমিনা মূলস্স গিহিসন্তকত্তং, তেনেৱ পত্তস্স ৰূপিযসংৱোহাৰানুপ্পন্নতঞ্চ দস্সেতি. পঞ্চসহধম্মিকসন্তকেনেৱ হি ৰূপিযসংৱোহাৰদোসো. তত্থ চ অত্তনো সন্তকে পাচিত্তিযং, ইতৰত্থ দুক্কটং.

নিস্সজ্জীতি দানৱসেন ৱুত্তং, ন ৱিনযকম্মৱসেন. তেনেৱ ‘‘সপ্পিস্স পূৰেত্ৱা’’তি ৱুত্তং. যং অত্তনো ধনেন পৰিৱত্তেতি, তস্স ৱা ধনস্স ৰূপিযভাৱো, পৰিৱত্তনপৰিৱত্তাপনেসু অঞ্ঞতৰভাৱো চাতি ইমানেত্থ দ্ৱে অঙ্গানি.

ৰূপিযসংৱোহাৰসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.