১. পঠমকথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা

৪৫৯. সমিতাৱিনাতি সমিতপাপেন. গোতমকচেতিযং নাম গোতমযক্খস্স চেতিযট্ঠানে কতৱিহাৰো ৱুচ্চতি.

৪৬১. নৱমং ৱা দসমং ৱাতি ভুম্মত্থে উপযোগৱচনং. সচে ভৱেয্যাতি সচে কস্সচি কঙ্খা ভৱেয্য. ৱুত্তসদিসন্তি দসমং ৱাতি ৱুত্তসদিসং পৰিচ্ছেদসদিসং, ‘‘ৱুত্তসদিসমেৱা’’তিপি লিখন্তি. ধাৰেতুন্তি এত্থ আহাতি পাঠসেসো দট্ঠব্বো.

৪৬৩. সূচিযা পটিসামনন্তি সূচিঘৰে সংগোপনং, ইদঞ্চ সূচিকম্মস্স সব্বস্স পৰিনিট্ঠিতভাৱদস্সনত্থং ৱুত্তং. এতন্তি নট্ঠচীৱৰং. এতেসম্পীতি নট্ঠচীৱৰাদীনি পৰামসতি, তেন চীৱৰপলিবোধাভাৱং দস্সেতি. দুতিযস্স পলিবোধস্সাতি আৱাসপলিবোধস্স. এত্থ চ নিট্ঠিতচীৱৰস্মিং, উব্ভতস্মিং কথিনেতি দ্ৱীহি পদেহি দ্ৱিন্নং পলিবোধানং অভাৱদস্সনেন অত্থতকথিনস্স পঞ্চমাসব্ভন্তৰে যাৱ চীৱৰপলিবোধআৱাসপলিবোধেসু অঞ্ঞতৰং ন উপচ্ছিজ্জতি, তাৱ অতিৰেকচীৱৰং ধাৰেতুং ৱট্টতীতি দীপেতি. পক্কমনং অন্তো অস্সাতি পক্কমনন্তিকা, এৱং সেসাপি ৱেদিতব্বা. ৱিত্থাৰো পনেত্থ আগতট্ঠানে আৱি ভৱিস্সতি.

দসাহপৰমং কালন্তি অচ্চন্তসংযোগৱচনং. ইদঞ্হি ৱুত্তং হোতি…পে… দসাহপৰমভাৱোতি ইদং দসাহপৰমতাপদস্স অত্থমত্তদস্সনং, দসাহপৰমভাৱোতি ইদঞ্হি ৱুত্তং হোতীতি এৱমেত্থ যোজনা ৱেদিতব্বা. অযমত্থোতিআদি দসাহপৰমপদস্সেৱ অধিপ্পেতত্থদস্সনৱসেন ৱুত্তং. তত্থ এত্তকো কালোতি ‘‘দসাহপৰমতা’’তি ৱুত্তো যো কালো, সো এত্তকো কালোতি অত্থো.

খোমন্তি খোমসুত্তেহি ৱাযিতং খোমপটচীৱৰং, তং ৱাকমযন্তি ৱদন্তি. কপ্পাসসুত্তেহি ৱাযিতং কপ্পাসিকং, এৱং সেসানিপি. কম্বলন্তি এড়কাদীনং লোমমযসুত্তেন ৱাযিতপটং. ভঙ্গন্তি খোমসুত্তাদীনি সব্বানি, একচ্চানি ৱা মিস্সেত্ৱা ৱাযিতং চীৱৰং. ভঙ্গম্পি ৱাকমযমেৱাতি কেচি. দুকূলং পত্তুণ্ণং সোমাৰপটং চীনপটং ইদ্ধিজং দেৱদিন্নন্তি ইমানি পন ছ চীৱৰানি এতেসঞ্ঞেৱ অনুলোমানীতি ৱিসুং ন ৱুত্তানি. দুকূলঞ্হি সাণস্স অনুলোমং ৱাকমযত্তা. ‘‘পত্তুণ্ণং কোসেয্যৱিসেসো’’তি অভিধানকোসে ৱুত্তং. সোমাৰদেসে, চীনদেসে চ জাতৱত্থানি সোমাৰচীনপটানি. পত্তুণ্ণাদীনি তীণি কোসেয্যস্স অনুলোমানি পাণকেহি কতসুত্তমযত্তা. ইদ্ধিজন্তি এহিভিক্খূনং পুঞ্ঞিদ্ধিযা নিব্বত্তচীৱৰং. কপ্পৰুক্খে নিব্বত্তং, দেৱদিন্নঞ্চ খোমাদীনং অঞ্ঞতৰং হোতীতি তেসং সব্বেসং অনুলোমানি. মনুস্সানং পকতিৱিদত্থিং সন্ধায ‘‘দ্ৱে ৱিদত্থিযো’’তিআদি ৱুত্তং. ইমিনা দীঘতো ৱড্ঢকীহত্থপ্পমাণং ৱিত্থাৰতো ততো উপড্ঢপ্পমাণং ৱিকপ্পনুপগন্তি দস্সেতি. তথা হি ‘‘সুগতৱিদত্থি নাম ইদানি মজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স তিস্সো ৱিদত্থিযো, ৱড্ঢকীহত্থেন দিযড্ঢো হত্থো হোতী’’তি (পাৰা. অট্ঠ. ২.৩৪৮-৩৪৯) কুটিকাৰসিক্খাপদট্ঠকথাযং ৱুত্তং, তস্মা সুগতঙ্গুলেন দ্ৱাদসঙ্গুলা সুগতৱিদত্থি ৱড্ঢকীহত্থেন দিযড্ঢো হত্থোতি সিদ্ধং. এৱঞ্চ কত্ৱা ‘‘সুগতঙ্গুলেন অট্ঠঙ্গুলং ৱড্ঢকীহত্থপ্পমাণ’’ন্তি আগতট্ঠানেহি চ সমেতি.

তং অতিক্কামযতোতি এত্থ তন্তি চীৱৰং, কালং ৱা পৰামসতি. তস্স যো অৰুণোতি চীৱৰুপ্পাদদিৱসস্স যো অতিক্কন্তো অৰুণো. চীৱৰুপ্পাদদিৱসেন সদ্ধিন্তি চীৱৰুপ্পাদদিৱসস্স আদিভূতেন অতিক্কন্তঅৰুণেন সদ্ধিন্তি অত্থো, ইদঞ্চ ভগৱতা ‘‘দসাহপৰম’’ন্তি ৱত্ৱা পুন ‘‘একাদসে অৰুণুগ্গমনে’’তি ৱুত্তত্তা পুব্বাপৰসংসন্দনত্থং সদ্দতো গম্মমানম্পি ‘‘চীৱৰুপ্পাদদিৱসেন সদ্ধি’’ন্তি এৱং ৱুত্তং. ‘‘দসমে অৰুণে’’তি ৱুত্তে এৱ হি দসাহপৰমেন সদ্ধিং সমেতি. দিৱসপৰিযোসানস্স অৱধিভূতঅনাগতাৰুণৱসেন হি দিৱসং অতিক্কন্তং নাম হোতি, ন পন দিৱসস্স আদিভূতাৰুণৱসেন পৰিৱাসাদীসু তথা অগ্গহণতো, ইধ পন ভগৱতা দিৱসস্স আদিঅন্তপৰিচ্ছেদদস্সনৱসেন ‘‘একাদসে অৰুণুগ্গমনে’’তি ৱুত্তং, তস্মা অট্ঠকথাযং দিৱসস্স আদিভূতং তংদিৱসনিস্সিতম্পি অৰুণং গহেত্ৱা ‘‘একাদসে অৰুণুগ্গমনে নিস্সগ্গিযং হোতী’’তি ৱুত্তং. অৰুণোতি চেত্থ সূৰিযুগ্গমনস্স পুৰেচৰো ৱড্ঢনঘনৰত্তো পভাৱিসেসোতি দট্ঠব্বো.

ৱচনীযোতি সঙ্ঘাপেক্খো. ৱচনভেদোতি ‘‘ঞত্তিযং দ্ৱে আপত্তিযো সৰতী’’তিআদিনা ৱত্তব্বন্তি অধিপ্পাযো.

৪৬৮. ‘‘ন ইধ সঞ্ঞা ৰক্খতী’’তি ইদং ৱেমতিকঞ্চ অনতিক্কন্তসঞ্ঞঞ্চ সন্ধায ৱুত্তং. যোপি এৱংসঞ্ঞী তস্সপীতি যো অনতিক্কন্তসঞ্ঞী, ৱেমতিকো ৱা, তস্সপীতি অত্থো. অনট্ঠতো অৱিলুত্তস্স ৱিসেসমাহ ‘‘পসয্হাৱহাৰৱসেনা’’তি. থেয্যাৱহাৰৱসেন গহিতম্পি ইধ নট্ঠং.

অনাপত্তি অঞ্ঞেন কতং পটিলভিত্ৱাতিআদি নিসীদনসন্থতং সন্ধায ৱুত্তং. যেন হি পুৰাণসন্থতস্স সামন্তা সুগতৱিদত্থিং অনাদিযিত্ৱা নৱং নিসীদনসন্থতং কতং, তস্স তং নিস্সগ্গিযম্পি ততো অঞ্ঞস্স পটিলভিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তিকৰন্তি সিজ্ঝনতো অযমত্থো সব্বনিস্সগ্গিযেসুপি সিজ্ঝতি.

৪৬৯. তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুন্তি সঙ্ঘাটিআদিনামেন অধিট্ঠাতুং. ‘‘ন ৱিকপ্পেতু’’ন্তি ইমিনা নামেন ন ৱিকপ্পেতুং, এতেন ৱিকপ্পিততিচীৱৰো তেচীৱৰিকো ন হোতি. তস্স তস্মিং অধিট্ঠিততিচীৱৰে ৱিয অৱিপ্পৱাসাদিনা কত্তব্বৱিধি ন কাতব্বোতি দস্সেতি, ন পন ৱিকপ্পনে দোসোতি. ততো পৰন্তি চতুমাসতো পৰং ৱিকপ্পেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং অনুঞ্ঞাতন্তি কেচি ৱদন্তি, অঞ্ঞে পন ‘‘ৱিকপ্পেত্ৱা যাৱ আগামিৱস্সানং, তাৱ ঠপেতুমেৱ ৱট্টতী’’তি ৱদন্তি, অপৰে পন ‘‘ৱিকপ্পনে ন দোসো, তথা ৱিকপ্পিতং পৰিক্খাৰাদিনামেন অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি ৱদন্তি.

মুট্ঠিপঞ্চকন্তি মুট্ঠিযা উপলক্খিতং পঞ্চকং, চতুহত্থে মিনিত্ৱা পঞ্চমং হত্থং মুট্ঠিং কত্ৱা মিনিতব্বন্তি অধিপ্পাযো. কেচি পন ‘‘মুট্ঠিহত্থানং পঞ্চকং মুট্ঠিপঞ্চকং, তস্মা পঞ্চপি হত্থে মুট্ঠিং কত্ৱাৱ মিনিতব্বা’’তি ৱদন্তি. মুট্ঠিত্তিকন্তি এত্থাপি এসেৱ নযো. দ্ৱিহত্থেন অন্তৰৱাসকেন তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেতুং সক্কাতি আহ ‘‘পাৰুপনেনা’’তিআদি. অতিৰেকন্তি সুগতচীৱৰপ্পমাণতো অধিকং. ঊনকন্তি মুট্ঠিপঞ্চকাদিতো ঊনকং, তেন চ তেসু তিচীৱৰাধিট্ঠানং ন ৰুহতীতি দস্সেতি.

ইমং সঙ্ঘাটিং পচ্চুদ্ধৰামীতি ইমং সঙ্ঘাটিঅধিট্ঠানং উক্খিপামি পৰিচ্চজামীতি অত্থো. কাযৱিকাৰং কৰোন্তেনাতি হত্থেন চীৱৰং পৰামসন্তেন, চালেন্তেন ৱা. ৱাচায অধিট্ঠাতব্বাতি এত্থ কাযেনপি চালেত্ৱা ৱাচম্পি ভিন্দিত্ৱা কাযৱাচাহি অধিট্ঠানম্পি সঙ্গহিতন্তি ৱেদিতব্বং ‘‘কাযেন অফুসিত্ৱা’’তি ৱুত্তত্তা. দুৱিধন্তি অহত্থপাসহত্থপাসৱসেন দুৱিধং. তত্থ হত্থপাসো নাম অড্ঢতেয্যহত্থো ৱুচ্চতি. দ্ৱাদসহত্থন্তি কেচি ৱদন্তি, তং ইধ ন সমেতি. ‘‘সামন্তৱিহাৰে’’তি ইদং ঠপিতট্ঠানসল্লক্খণযোগ্গে ঠিতং সন্ধায ৱুত্তং. ততো দূৰে ঠিতম্পি ঠপিতট্ঠানং সল্লক্খেন্তেন অধিট্ঠাতব্বমেৱ. তত্থপি চীৱৰস্স ঠপিতভাৱসল্লক্খণমেৱ পমাণং. ন হি সক্কা সব্বথা ঠানং সল্লক্খেতুং. একস্মিং ৱিহাৰে ঠপেত্ৱা ততো অঞ্ঞস্মিং ঠপিতন্তি অধিট্ঠাতুং ন ৱট্টতি. কেচি পন ‘‘তথাপি অধিট্ঠিতে ন দোসো’’তি ৱদন্তি, তং অট্ঠকথায ন সমেতি, ৱীমংসিতব্বং. অধিট্ঠহিত্ৱা ঠপিতৱত্থেহীতি পৰিক্খাৰচোড়নামেন অধিট্ঠহিত্ৱা ঠপিতৱত্থেহি, তেনেৱ ‘‘ইমং পচ্চুদ্ধৰামী’’তি পৰিক্খাৰচোড়স্স পচ্চুদ্ধাৰং দস্সেতি. এতেন চ তেচীৱৰধুতঙ্গং পৰিহৰন্তেন পংসুকূলাদিৱসেন লদ্ধং ৱত্থং দসাহব্ভন্তৰে কত্ৱা ৰজিত্ৱা পাৰুপিতুং অসক্কোন্তেন পৰিক্খাৰচোড়ৱসেন অধিট্ঠহিত্ৱাৱ দসাহং অতিক্কমেতব্বং, ইতৰথা নিস্সগ্গিযং হোতীতি দস্সেতি. তেনেৱ ‘‘ৰজিতকালতো পন পট্ঠায নিক্খিপিতুং ন ৱট্টতি, ধুতঙ্গচোৰো নাম হোতী’’তি (ৱিসুদ্ধি. ১.২৫) ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তং. ‘‘পুন অধিট্ঠাতব্বানী’’তি ইদঞ্চ সঙ্ঘাটিআদিতিচীৱৰনামেন অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুকামস্স ৱসেন ৱুত্তং, ইতৰস্স পন পুৰিমাধিট্ঠানমেৱ অলন্তি ৱেদিতব্বং. ‘‘পুন অধিট্ঠাতব্ব’’ন্তি ইমিনা কপ্পবিন্দুপি দাতব্বন্তি দস্সেতি.

বদ্ধসীমাযং অৱিপ্পৱাসসীমাসম্মুতিসম্ভৱতো ন তত্থ দুপ্পৰিহাৰতাতি আহ ‘‘অবদ্ধসীমাযং দুপ্পৰিহাৰ’’ন্তি.

অতিৰিত্তপ্পমাণায ছেদনকং পাচিত্তিযন্তি আহ ‘‘অনতিৰিত্তপ্পমাণা’’তি. ততো পৰং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বাতি ৱস্সিকমাসতো পৰং অধিট্ঠানং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বা, ইমিনা চতুন্নং ৱস্সিকমাসানং উপৰি অধিট্ঠানং তিট্ঠতীতি ৱিঞ্ঞাযতি ততো পচ্চুদ্ধৰাযোগা. যঞ্চ মাতিকাট্ঠকথাযং ‘‘ৱস্সিকসাটিকা ৱস্সানমাসাতিক্কমেনাপি, কণ্ডুপটিচ্ছাদি আবাধৱূপসমেনাপি অধিট্ঠানং ৱিজহতী’’তি (কঙ্খা. অট্ঠ. কথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা) ৱুত্তং, তং সমন্তপাসাদিকাযং নত্থি. পৰিৱাৰট্ঠকথাযঞ্চ ‘‘অত্থাপত্তি হেমন্তে আপজ্জতি, নো গিম্হে’’তি এত্থ ইদং ৱুত্তং ‘‘কত্তিকপুণ্ণমাসিযা পচ্ছিমে পাটিপদদিৱসে ৱিকপ্পেত্ৱা ঠপিতং ৱস্সিকসাটিকং নিৱাসেন্তো হেমন্তে আপজ্জতি, কুৰুন্দিযং পন ‘কত্তিকপুণ্ণমদিৱসে অপচ্চুদ্ধৰিত্ৱা হেমন্তে আপজ্জতী’তি ৱুত্তং, তম্পি সুৱুত্তং, ‘চতুমাসং অধিট্ঠাতুং ততো পৰং ৱিকপ্পেতু’ন্তি হি ৱুত্ত’’ন্তি (পৰি. অট্ঠ. ৩২৩). তত্থ মহাঅট্ঠকথাযং নিৱাসনপচ্চযা দুক্কটং ৱুত্তং, কুৰুন্দট্ঠকথাযং পন অপচ্চুদ্ধাৰপচ্চযা, তস্মা কুৰুন্দিযং ৱুত্তনযেনাপি ৱস্সিকসাটিকা ৱস্সানমাসাতিক্কমেপি অধিট্ঠানং ন ৱিজহতীতি পঞ্ঞাযতি. অধিট্ঠানৱিজহনেসু চ ৱস্সানমাসআবাধানং ৱিগমেন ৱিজহনং মাতিকাট্ঠকথাযম্পি ন উদ্ধটং, তস্মা সমন্তপাসাদিকাযং আগতনযেন যাৱ পচ্চুদ্ধাৰা অধিট্ঠানং তিট্ঠতীতি গহেতব্বং. নহানত্থায অনুঞ্ঞাতত্তা ‘‘ৱণ্ণভেদমত্তৰত্তাপি চেসা ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. ‘‘দ্ৱে পন ন ৱট্টন্তী’’তি ইমিনা সঙ্ঘাটিআদীসু ৱিয দুতিযে অধিট্ঠানং ন ৰুহতি, অতিৰেকচীৱৰং হোতীতি দস্সেতি. মহাপচ্চৰিযং চীৱৰৱসেন পৰিভোগকিচ্চস্স অভাৱং সন্ধায অনাপত্তি ৱুত্তা সেনাসনপৰিক্খাৰত্থায দিন্নপচ্চত্থৰণে ৱিয. যং পন ‘‘পচ্চত্থৰণম্পি অধিট্ঠাতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং, তং সেনাসনত্থাযেৱাতি নিযমিতং ন হোতি নৱসু চীৱৰেসু গহিতত্তা, তস্মা অত্তনো নামেন অধিট্ঠহিত্ৱা নিদহিত্ৱা পৰিক্খাৰচোড়ং ৱিয যথা তথা ৱিনিযুজ্জিতব্বমেৱাতি গহেতব্বং. পাৱাৰো কোজৱোতি ইমেসম্পি পচ্চত্থৰণাদীনং লোকেপি ৱোহৰণতো সেনাসনপৰিক্খাৰত্থায দিন্নপচ্চত্থৰণতো ৱিসুং গহণং কতং.

‘‘হীনাযাৱত্তনেনা’’তি ইদং অন্তিমৱত্থুং অজ্ঝাপজ্জিত্ৱা ভিক্খুপটিঞ্ঞায ঠিতস্স চেৱ তিত্থিযপক্কন্তস্স চ ভিক্খুনিযা চ ভিক্খুনিভাৱে নিৰপেক্খতায গিহিলিঙ্গতিত্থিযলিঙ্গগ্গহণং সন্ধায ৱুত্তং. সিক্খং অপচ্চক্খায গিহিভাৱূপগমনং সন্ধায ৱুত্তন্তি কেচি ৱদন্তি, তং ন যুত্তং তদাপিস্স উপসম্পন্নত্তা, চীৱৰস্স চ তস্স সন্তকত্তাৱিজহনতো. পমাণচীৱৰস্সাতি পচ্ছিমপ্পমাণং সন্ধায ৱুত্তং. দ্ৱে চীৱৰানি পাৰুপন্তস্সাতি গামপ্পৱেসে দিগুণং কত্ৱা সঙ্ঘাটিযো পাৰুপনং সন্ধায ৱুত্তং. ‘‘এস নযো’’তি ইমিনা পমাণযুত্তেসু যত্থ কত্থচি ছিদ্দং অধিট্ঠানং ৱিজহতীতিআদিঅত্থং সঙ্গণ্হাতি.

অঞ্ঞং পচ্ছিমপ্পমাণং নাম নত্থীতি সুত্তে আগতং নত্থীতি অধিপ্পাযো. ইদানি তমেৱ ৱিভাৱেতুং ‘‘যঞ্হী’’তিআদি ৱুত্তং, তং ন সমেতি, সঙ্ঘাটিআদীনং মুট্ঠিপঞ্চকাদিহেট্ঠিমপ্পমাণস্স সুত্তে অনাগতত্তাতি অধিপ্পাযো.

মহন্তং ৱা খুদ্দকং কৰোতীতি এত্থ অতিমহন্তং চীৱৰং মুট্ঠিপঞ্চকাদিপচ্ছিমপ্পমাণযুত্তং কত্ৱা সমন্ততো ছিন্দনেনাপি ৱিচ্ছিন্দনকালে ছিজ্জমানট্ঠানং ছিদ্দসঙ্খ্যং ন গচ্ছতি অধিট্ঠানং ন ৱিজহতি এৱাতি সিজ্ঝতি, ‘‘ঘটেত্ৱা ছিন্দতি, ন ভিজ্জতী’’তি ৱচনেন চ সমেতি. পৰিক্খাৰচোড়ং পন ৱিকপ্পনুপগপচ্ছিমপ্পমাণতো ঊনং কত্ৱা ছিন্নং অধিট্ঠানং ৱিজহতি অধিট্ঠানস্স অনিস্সযত্তা. তানি পুন বদ্ধানি ঘটিতানি অধিট্ঠাতব্বমেৱাতি ৱেদিতব্বং. কেচি পন ‘‘ৱস্সিকসাটিকচীৱৰে দ্ৱিধা ছিন্নে যদিপি একেকং খণ্ডং পচ্ছিমপচ্ছিমপ্পমাণং পহোতি, একস্মিংযেৱ খণ্ডে অধিট্ঠানং তিট্ঠতি, ন ইতৰে, ‘‘দ্ৱে পন ন ৱট্টন্তী’’তি ৱুত্তত্তা. নিসীদনকণ্ডুপ্পটিচ্ছাদীসুপি এসেৱ নযোতি ৱদন্তি.

সম্মুখে পৱত্তা সম্মুখাতি পচ্চত্তৱচনং, তঞ্চ ৱিকপ্পনৱিসেসনং, তস্মা ‘‘সম্মুখে’’তি ভুম্মত্থে নিস্সক্কৱচনং কত্ৱাপি অত্থং ৱদন্তি, অভিমুখেতি অত্থো. অথ ৱা সম্মুখেন অত্তনো ৱাচায এৱ ৱিকপ্পনা সম্মুখাৱিকপ্পনা. পৰম্মুখেন ৱিকপ্পনা পৰম্মুখাৱিকপ্পনাতি কৰণত্থেনাপি অত্থো দট্ঠব্বো, অযমেৱ পাড়িযা সমেতি. সন্নিহিতাসন্নিহিতভাৱন্তি আসন্নদূৰভাৱং. এত্তাৱতা নিধেতুং ৱট্টতীতি এত্তকেনেৱ ৱিকপ্পনাকিচ্চস্স নিট্ঠিতত্তা, অতিৰেকচীৱৰং ন হোতীতি দসাহাতিক্কমে ন নিস্সগ্গিযং জনেতীতি অধিপ্পাযো. পৰিভুঞ্জিতুং…পে… ন ৱট্টতীতি সযং অপচ্চুদ্ধৰণং পৰিভুঞ্জনে পাচিত্তিযং, অধিট্ঠানে পৰেসং ৱিস্সজ্জনে দুক্কটঞ্চ সন্ধায ৱুত্তং.

পৰিভোগাদযোপি ৱট্টন্তীতি পৰিভোগৱিস্সজ্জনঅধিট্ঠানানিপি. অপি-সদ্দেন নিধেতুম্পি ৱট্টতীতি অত্থো, এতেন চ পচ্চুদ্ধাৰেপি কতে চীৱৰম্পি ৱিকপ্পিতচীৱৰমেৱ হোতি, ন অতিৰেকচীৱৰং. তং পন তিচীৱৰাদিনামেন অধিট্ঠাতুকামেন অধিট্ঠহিতব্বং, ইতৰেন ৱিকপ্পিতচীৱৰমেৱ কত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বন্তি দস্সেতি. কেচি পন ‘‘যং ৱিকপ্পিতচীৱৰং, তং যাৱ অপৰিভোগকালা অপচ্চুদ্ধৰাপেত্ৱাৱ নিদহিতব্বং, পৰিভোগকালে পন সম্পত্তে পচ্চুদ্ধৰাপেত্ৱা অধিট্ঠহিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং. যদি হি ততো পুৰেপি পচ্চুদ্ধৰাপেয্য, পচ্চুদ্ধাৰেনেৱ ৱিকপ্পনায ৱিগতত্তা অতিৰেকচীৱৰং নাম হোতি, দসাহাতিক্কমে চ নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. তস্মা যং অপৰিভুঞ্জিত্ৱাৱ ঠপেতব্বং, তদেৱ ৱিকপ্পেতব্বং, পচ্চুদ্ধাৰে চ কতে অন্তোদসাহেযেৱ অধিট্ঠাতব্বং. যঞ্চ অট্ঠকথাযং ‘ততো পভুতি পৰিভোগাদযোপি ৱট্টন্তী’তিআদি ৱুত্তং, তং পাড়িযা ৱিৰুজ্ঝতী’’তি ৱদন্তি, তং তেসং মতিমত্তমেৱ. পাড়িযঞ্হি ‘‘অন্তোদসাহং অধিট্ঠেতি, ৱিকপ্পেতী’’তি (পাৰা. ৪৬৯) চ ‘‘সামং চীৱৰং ৱিকপ্পেত্ৱা অপচ্চুদ্ধাৰণং পৰিভুঞ্জেয্য পাচিত্তিয’’ন্তি (পাচি. ৩৭৩) চ ‘‘অনাপত্তি সো ৱা দেতি, তস্স ৱা ৱিস্সাসন্তো পৰিভুঞ্জতী’’তি (পাচি. ৩৭৪) চ সামঞ্ঞতো ৱুত্তত্তা, অট্ঠকথাযঞ্চ ‘‘ইমং চীৱৰং ৱা ৱিকপ্পনং ৱা পচ্চুদ্ধৰামী’’তিআদিনা পচ্চুদ্ধাৰং অদস্সেত্ৱা ‘‘ময্হং সন্তকং পৰিভুঞ্জ ৱা ৱিস্সজ্জেহি ৱা’’তি এৱং অত্তনো সন্তকত্তং অমোচেত্ৱাৱ পৰিভোগাদিৱসেনেৱ পচ্চুদ্ধাৰস্স ৱুত্তত্তা, ‘‘ততো পভুতি পৰিভোগাদযোপি ৱট্টন্তী’’তি অধিট্ঠানং ৱিনাপি ৱিসুং পৰিভোগস্স, নিদহনস্স চ ৱুত্তত্তা ৱিকপ্পনানন্তৰমেৱ পচ্চুদ্ধৰাপেত্ৱা অনধিট্ঠহিত্ৱা এৱ তিচীৱৰৱিৰহিতং ৱিকপ্পনাৰহং চীৱৰং পৰিভুঞ্জিতুং, নিদহিতুঞ্চ ইদং পাটেক্কং ৱিনযকম্মন্তি খাযতি. অপিচ বহূনং পত্তানং ৱিকপ্পেতুং, পচ্চুদ্ধাৰেতুঞ্চ ৱুত্তত্তা পচ্চুদ্ধাৰেন তেসং অতিৰেকপত্ততা দস্সিতাতি সিজ্ঝতি তেসু একস্সেৱ অধিট্ঠাতব্বতো. তস্মা অট্ঠকথাযং আগতনযেনেৱ গহেতব্বং.

পঞ্ঞত্তিকোৱিদো ন হোতীতি এৱং ৱিকপ্পিতে ‘‘অনন্তৰমেৱ এৱং পচ্চুদ্ধৰিতব্ব’’ন্তি ৱিনযকম্মং ন জানাতি. তেনাহ ‘‘ন জানাতি পচ্চুদ্ধৰিতু’’ন্তি, ইমিনাপি চেতং ৱেদিতব্বং ‘‘ৱিকপ্পনানন্তৰমেৱ পচ্চুদ্ধাৰো কাতব্বো’’তি.

অৱিসেসেন ৱুত্তৱচনন্তি তিচীৱৰাদীনং সাধাৰণৱচনেন ৱুত্তৱচনং. যং পনেত্থ ‘‘ৱিৰুদ্ধং ৱিয দিস্সতী’’তি ৱত্ৱা তং ৱিৰোধাসঙ্কং নিৱত্তেতুং ‘‘তিচীৱৰসঙ্খেপেন…পে… ৱিকপ্পনায ওকাসো দিন্নো হোতী’’তি ৱুত্তং, তং ‘‘অধিট্ঠেতি ৱিকপ্পেতী’’তি সামঞ্ঞতো ৱুত্তেপি তিচীৱৰম্পি ৱিকপ্পেতীতি অযমত্থো ন সিজ্ঝতি, ‘‘তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮) ৱিসেসেত্ৱা ৱুত্তত্তা. যং পন অধিট্ঠাতব্বং, তং অধিট্ঠাতি. যং তিচীৱৰৱিৰহিতং, তং ৱিকপ্পেতব্বং, তং ৱিকপ্পেতীতি এৱমত্থো সিজ্ঝতীতি. তস্মা এত্থ পুব্বাপৰৱিৰোধো ন দিস্সতি সামঞ্ঞৱচনস্স ৱুত্তাৱসেসেযেৱ অৱতিট্ঠনতো. যং পনেত্থ তিচীৱৰস্সাপি ৱিকপ্পনৱিধিং দস্সেতুং ‘‘তিচীৱৰং তিচীৱৰসঙ্খেপেনা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ তিচীৱৰসঙ্খেপেন পৰিহৰিযমানেসু একম্পি পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতুং ন ৱট্টতি, তিচীৱৰতো পন একং ৱা সকলমেৱ ৱা অপনেত্ৱা অপৰং তিচীৱৰং তিচীৱৰসঙ্খেপেন পৰিহৰিতুকামস্স ৱা তিচীৱৰাধিট্ঠানং মুঞ্চিত্ৱা পৰিক্খাৰচোড়ৱসেনেৱ সব্বচীৱৰং পৰিভুঞ্জিতুকামস্স ৱা পুৰিমং অধিট্ঠিতচীৱৰং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতুং ৱট্টতীতি এৱমধিপ্পাযেন ‘‘তিচীৱৰে একেন চীৱৰেন ৱিপ্পৱসিতুকামো হোতী’’তিআদি ৱুত্তং সিযা, ইচ্চেতং পাড়িযা সদ্ধিং সমেতি. অথ পুনপি তদেৱ তিচীৱৰাধিট্ঠানেন অধিট্ঠাতুকামো হুত্ৱা ৱিপ্পৱাসসুখত্থং পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতীতি ইমিনা অধিপ্পাযেন ৱুত্তং সিযা, তং ‘‘তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৱ. ৩৫৮) ইমিনা ৱচনেন ন সমেতি. যদি হি সেসচীৱৰানি ৱিয তিচীৱৰম্পি পচ্চুদ্ধৰিত্ৱা ৱিকপ্পেতব্বং সিযা, ‘‘তিচীৱৰং অধিট্ঠাতুং ন ৱিকপ্পেতু’’ন্তি ইদং ৱচনমেৱ নিৰত্থকং সিযা সেসচীৱৰেহি তিচীৱৰস্স ৱিসেসাভাৱা. তস্মা ‘‘ৱিকপ্পেতী’’তি ইদং তিচীৱৰৱিৰহিতমেৱ সন্ধায ৱুত্তং. তিচীৱৰং পন ৱিকপ্পেতুং ন ৱট্টতীতি ৱিঞ্ঞাযতি, তেনেৱ দুতিযকথিনসিক্খাপদস্স অনাপত্তিৱাৰে ‘‘ৱিকপ্পেতী’’তি ইদং ন ৱুত্তং, ৱীমংসিত্ৱা যথা পাড়িযা সদ্ধিং ন ৱিৰুজ্ঝতি, তথা এত্থ অধিপ্পাযো গহেতব্বো.

তুয্হং দেমীতিআদীসু পৰিচ্চত্তত্তা মনসা অসম্পটিচ্ছন্তেপি সম্পদানভূতস্সেৱ সন্তকং হোতি, সো ইচ্ছিতক্খণে গহেতুং লভতি. ইত্থন্নামস্সাতি পৰম্মুখে ঠিতং সন্ধায ৱদতি. যস্স পন ৰুচ্চতীতিআদি উভোহিপি পৰিচ্চত্ততায অস্সামিকতং সন্ধায ৱুত্তং.

‘‘তং ন যুজ্জতী’’তি ইদং অন্তোদসাহে এৱ ৱিস্সাসগ্গহণং সন্ধায অনাপত্তিৱাৰস্স আগতত্তা, ইধ নিস্সগ্গিযচীৱৰস্স কপ্পিযভাৱকৰণত্থং লেসেন গহিতত্তা চ ৱুত্তং, কেচি পন ‘‘পৰেহি সভাগেন অচ্ছিন্নে, ৱিস্সাসগ্গহিতে চ পুন লদ্ধে দোসো ন দিস্সতী’’তি ৱদন্তি. অনধিট্ঠানেনাতি কাযৱাচাহি কত্তব্বস্স অকৰণেনাতি অধিপ্পাযো. চীৱৰস্স অত্তনো সন্তকতা, জাতিপমাণযুত্ততা, ছিন্নপলিবোধভাৱো, অতিৰেকচীৱৰতা, দসাহাতিক্কমোতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি.

পঠমকথিনসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.