৩. ততিযসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৱণ্ণনা

৬৮৭. ভদ্দাকাপিলানী মহাকস্সপস্স পুৰাণদুতিযা কিৰ. ঞাতীনং কুলং যস্মিং গামকে, তদেতং গামকং ঞাতিকুলং, কুলসন্নিহিতং গামকং অগমাসীতি অত্থো. ‘‘অজং গামং নেতী’’তিআদীসু ৱিয ৱা দ্ৱিকম্মিকং কত্ৱা গামকং অগমাসি ঞাতিকুলং অগমাসীতিপি যুজ্জতি.

৬৯২. ‘‘অপৰিক্খিত্তস্স গামস্স উপচাৰং অতিক্কামেন্তিযা’’তি ৱচনেনপি এৱং ৱেদিতব্বং – ৱিকালগামপ্পৱেসনে দ্ৱিন্নং লেড্ডুপাতানংযেৱ ৱসেন উপচাৰো পৰিচ্ছিন্দিতব্বো, ইতৰথা যথা এত্থ পৰিক্খেপাৰহট্ঠানং পৰিক্খেপং ৱিয কত্ৱা ‘‘অতিক্কামেন্তিযা’’তি ৱুত্তং, এৱং তত্থাপি ‘‘অপৰিক্খিত্তস্স গামস্স উপচাৰং অতিক্কমন্তস্সা’’তি ৱদেয্য. যস্মা পন তত্থ পৰিক্খেপাৰহট্ঠানতো উত্তৰি একো লেড্ডুপাতো উপচাৰোতি অধিপ্পেতো, তস্মা তদত্থদীপনত্থং ‘‘অপৰিক্খিত্তস্স গামস্স উপচাৰং ওক্কমন্তস্সা’’তি ৱুত্তং. যং পন অন্ধকট্ঠকথাযং ‘‘পৰিক্খেপাৰহট্ঠানংযেৱ ‘উপচাৰ’ন্তি সল্লক্খেত্ৱা পৰিক্খেপপৰিক্খেপাৰহট্ঠানানং নিন্নানাকাৰণদীপনত্থং ‘উপচাৰং ওক্কমন্তস্সা’তি ৱুত্তং পাড়িৱিসেসমসল্লক্খেত্ৱাৱ অপৰিক্খিত্তস্স গামস্স উপচাৰং অতিক্কমন্তস্স ইধ উপচাৰো পৰিক্খেপো যথা ভৱেয্য, তং উপচাৰং পঠমং পাদং অতিক্কমন্তস্স আপত্তি দুক্কটস্স. দুতিযং পাদং অতিক্কমন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্সা’’তি ৱুত্তং, তং ন গহেতব্বমেৱ পাড়িযা ৱিসেসসব্ভাৱতোতি. ‘‘অপৰিক্খিত্তস্স গামস্স উপচাৰং ওক্কমন্তিযাতিপি একচ্চেসু দিস্সতি, তং ন গহেতব্বন্তি অপৰে’’তি ৱুত্তং. তত্থ ‘‘পাড়িৱিসেসমসল্লক্খেত্ৱা’’তি দুৱুত্তং, কস্মা? ৱিকালগামপ্পৱেসনসিক্খাপদেপি কত্থচি ‘‘উপচাৰং অতিক্কমন্তস্সা’’তি পাঠো দিস্সতীতি, সো অন্ধকট্ঠকথাপাঠতো গহিতোতি আচৰিযো. অপৰিক্খিত্তস্স উপচাৰোক্কমনমেৱ পাঠো যুজ্জতি, ন অতিক্কমনং. কস্মা? বহূসু ঠানেসু পাড়িযা অট্ঠকথাহি ৱিৰুজ্ঝনতো, ইমস্মিং ৱাপি সিক্খাপদে ৱিৰুজ্ঝতি. কথং? গণম্হা ওহীযমানায অৰঞ্ঞে আপত্তি হোতি, ন গামে. অথ চ পন নিদস্সনম্পি ‘‘সিক্খাপদা বুদ্ধৱৰেনা’’তি (পৰি. ৪৭৯) গাথা দস্সিতা, তস্মা উপচাৰোক্কমনপৰিযাপন্ননদিং অতিক্কামেন্তিযা হোতি. কিঞ্চ ভিয্যো ‘‘গচ্ছন্তস্স চতস্সো আপত্তিযো, ঠিতস্স চাপি তত্তকাতিআদীনং (পৰি. ৪৭৫) পৰিৱাৰগাথানং অট্ঠকথাহি উপচাৰোক্কমনমেৱ পাঠোতি নিট্ঠং গন্তব্ব’’ন্তি চ ৱুত্তং, সুট্ঠু সল্লক্খেত্ৱা কথেতব্বং.

‘‘পদসা গমনমেৱ হি ইধাধিপ্পেতং, তেনেৱ পঠমং পাদং অতিক্কামেন্তিযাতিআদিমাহা’’তি এত্থ ৱিকালগামপ্পৱেসনসিক্খাপদাদীসু তদভাৱা যানেন ৱা ইদ্ধিযা ৱা পৱিসতো, অদ্ধানং গচ্ছতো চ আপত্তীতি দীপেতি. তত্থ অসাৰুপ্পত্তা আপত্তিমোক্খো নত্থীতি একে, ৱিচাৰেত্ৱা গহেতব্বং. ভিক্খুনীৱিহাৰভূমি ‘‘গামন্তৰ’’ন্তি ন ৱুচ্চতি গামন্তৰপৰিযাপন্নাযপি কপ্পিযভূমিত্তা. ‘‘পৰতো ‘সচে ভিক্খুনীসু মহাবোধিযঙ্গণং পৱিসন্তীসু একা বহি তিট্ঠতি, তস্সা আপত্তী’তিআদিৱচনতো ভিক্খুৱিহাৰো ন কপ্পিযভূমীতি সিদ্ধং, তস্মা কঞ্চিনগৰে খন্ধধম্মৱিহাৰো ৱিয, কাৱীৰপট্টনে সাৰীধম্মৱিহাৰো ৱিয চ অঞ্ঞোপি সো ৱিহাৰো, তস্মা সীমবদ্ধসুখত্থং গামন্তৰভাৱে নিৰন্তৰা অধিট্ঠানত্থং পৱিসন্তিযা, নিক্খমন্তিযাপি গামন্তৰাপত্তি হোতীতি অপৰে’’তি ৱুত্তং. চতুগামসাধাৰণত্তাতি এত্থ এৱংৱিধে ৱিহাৰে সীমং বন্ধন্তেহি চত্তাৰোপি তে গামা সোধেতব্বাতি ৱেদিতব্বা. সংৱিদহিত্ৱা ভিক্খুনিযা ৱা মাতুগামেন ৱা থেয্যসত্থেন ৱা সদ্ধিং তং ৱিহাৰং ওক্কমন্তিযা চতস্সো আপত্তিযো একতোৱ হোন্তি. ‘‘গামন্তৰে গামন্তৰে আপত্তি পাচিত্তিযস্সা’’তি ৱুত্তাতি একে.

দুতিযপাদুদ্ধাৰে সঙ্ঘাদিসেসোতি এত্থ সচে দুতিযো পাদুদ্ধাৰো কপ্পিযভূমিযং হোতি, ন সঙ্ঘাদিসেসো, অকপ্পিযভূমিযং এৱ সঙ্ঘাদিসেসো. ‘‘উভযতীৰেসু ৱিচৰন্তি, ৱট্টতীতি দস্সনূপচাৰস্সেত্থ সম্ভৱা’’তি লিখিতং, তং যুত্তং. সৱনূপচাৰো হেত্থ নদীপাৰে, গামন্তৰে ৱা অপ্পমাণন্তি. অন্ধকট্ঠকথাযং পন ‘‘পৰতীৰতো নদিং ওতৰিত্ৱা দস্সনূপচাৰতো দাৰূনি, পণ্ণানিৱা মগ্গিত্ৱা আনেতি, অনাপত্তি. তিচীৱৰানি পৰতীৰে ওতাপেতি, অনাপত্তী’’তি ৱুত্তং. ‘‘ওৰিমতীৰমেৱ আগচ্ছতি, আপত্তী’’তি অতিক্কমিতুকামতায পৱিট্ঠত্তা ৱুত্তং. ‘‘ন্হাযনাদিকিচ্চেন পৱিট্ঠানং কত্থেৱালযসম্ভৱা ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. গামন্তৰে পমাণন্তি অট্ঠকথাযং পৰতীৰতো নদিং ওতৰিত্ৱা দস্সনূপচাৰতো দাৰূনি পণ্ণানি সকগামতো থোকম্পি তৰণৱাৰেন ন ৱট্টতি কিৰ নিক্খমিত্ৱা পৱিসিতুং.

অগামকে অৰঞ্ঞেতি অগামলক্খণে অৰঞ্ঞেতি অত্থো. ইমিনা আপত্তিখেত্তং দস্সিতং. যস্মা ইদং আপত্তিখেত্তং, তস্মা যা ভিক্খুনুপস্সযতো গামস্স ইন্দখীলং অতিক্কমতি, সা অসন্তে গামে গণম্হা ওহীযনাপত্তিং আপজ্জতি. দস্সনসৱনূপচাৰাভাৱেপি পগেৱ গামে ইন্দখীলাতিক্কমনক্খণেযেৱ আপজ্জতি. সচে তত্থ একা ভিক্খুনী অত্থি, তস্সা দস্সনসৱনূপচাৰাতিক্কমনক্খণে আপজ্জতি, অৰঞ্ঞমগ্গগমনকালে এৱাযং ৱিধীতি ন গহেতব্বং. গামতো পন নিক্খমন্তী ইতো পট্ঠায আপজ্জতীতি দস্সনত্থং ‘‘অগামকং অৰঞ্ঞ’’ন্তি ৱুত্তং. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘আৰাধিকা চ হোন্তি সঙ্গাহিকা লজ্জিনিযো, তা কোপেত্ৱা অঞ্ঞত্থ ন গন্তব্বং. গচ্ছতি চে, গামন্তৰনদীপাৰৰত্তিৱিপ্পৱাসগণম্হা ওহীযনাপত্তীহি ন মুচ্চতী’’তিআদি. তত্থ ‘‘গণম্হা ওহীযনাপত্তি সকিংযেৱাপজ্জতি. ইতৰা গামে গামে পাৰে পাৰে অৰুণে অৰুণে চাতি ৱেদিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং. তত্থ ‘‘ৱুত্তঞ্হেত’’ন্তিআদীনি অসাধকানি যথাসম্ভৱং গহেতব্বত্তা. ‘‘মহাবোধিযঙ্গণন্তিআদি এৱং গামস্স আসন্নট্ঠানেপি ইমং আপত্তিং আপজ্জতীতি দস্সনত্থং ৱুত্ত’’ন্তি লিখিতং.

ততিযসঙ্ঘাদিসেসসিক্খাপদৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.