২. অযোগুড়সুত্তৱণ্ণনা
৮৩৪. ইমিনা চতুমহাভূতমযেনাতি ইমিনা সব্বলোকপচ্চক্খেন চতূহি মহাভূতেহি নিব্বত্তেন চতুমহাভূতমযেন. মনোমযো পন নিম্মিতকাযো ভগৱতো ৰুচিৱসেন পৰেসং পচ্চক্খো হোতি. ওমাতীতি অৱমাতি. অৱ-পুব্বো হি মা-সদ্দো সত্তিঅত্থোপি হোতীতি ‘‘পহোতি সক্কোতী’’তি অত্থো ৱুত্তো. অসম্ভিন্নপদন্তি অসাধাৰণপদং অঞ্ঞত্থ অনাগতত্তা. কাযস্স চিত্তে সমোদহনং আৰোপনং তন্নিস্সিততাকৰণঞ্চ অত্থতো চিত্তগতিযা পৱত্তনমেৱাতি আহ ‘‘চিত্তগতিযা পেসেতী’’তি.
তত্থ চিত্তগতিগমনং নাম চিত্তৱসেন কাযস্স পৰিণামনেন ‘‘অযং কাযো ইমং চিত্তং ৱিয হোতূ’’তি কাযস্স চিত্তেন সমানগতিকতাঠপনং. কথং পন কাযো দন্ধপৱত্তিকো লহুপৱত্তিনা চিত্তেন সমানগতিকো হোতীতি? ন সব্বথা সমানগতিকো. যথেৱ হি কাযৱসেন চিত্তপৰিণামনে চিত্তং সব্বথা কাযেন সমানগতিকং ন হোতি. ন হি কদাচি তং সভাৱসিদ্ধেন অত্তনো খণেন অৱত্তিত্ৱা দন্ধৱুত্তিকস্স ৰূপধম্মস্স ৱসেন পৱত্তিতুং সক্কোতি, ‘‘ইদং চিত্তং অযং কাযো ৱিয হোতূ’’তি পন অধিট্ঠানেন দন্ধগতিকস্স কাযস্স অনুৱত্তনতো যাৱ ইচ্ছিতট্ঠানপ্পত্তি, তাৱ কাযগতিঅনুলোমেনেৱ হুত্ৱা সন্তানৱসেন পৱত্তমানং চিত্তং কাযগতিযা পৰিণামিতং নাম হোতি. এৱং ‘‘অযং কাযো ইদং চিত্তং ৱিয হোতূ’’তি অধিট্ঠানেন পগেৱ সুখলহুসঞ্ঞায সম্পাদিতত্তা অভাৱিতিদ্ধিপাদানং ৱিয দন্ধং অৱত্তিত্ৱা যথা লহুকং কতিপযচিত্তৱাৰেনেৱ ইচ্ছিতট্ঠানপ্পত্তি হোতি, এৱং পৱত্তমানো কাযো চিত্তগতিযা পৰিণামিতো নাম হোতি, ন একচিত্তক্খণেনেৱ ইচ্ছিতট্ঠানপ্পত্তিযা, এৱঞ্চ কত্ৱা বাহাসমিঞ্জনপসাৰণূপমাপি উপচাৰেন ৱিনা সুট্ঠুতৰং যুত্তা হোতীতি. অঞ্ঞথা ধম্মতাৱিলোমতা সিযা, নাপি ধম্মানং লক্খণঞ্ঞথত্তং ইদ্ধিবলেন কাতুং সক্কা, ভাৱঞ্ঞথত্তমেৱ পন কাতুং সক্কাতি.