৯. ততিযআমকধঞ্ঞপেয্যালৱগ্গো

১. নচ্চগীতসুত্তৱণ্ণনা

১১৫১. সঙ্খেপতো ‘‘সব্বপাপস্স অকৰণ’’ন্তিআদিনযপ্পৱত্তং (দী.নি. ২.৯০; ধ.প. ১৮৩) ভগৱতো সাসনং অচ্চন্তছন্দৰাগপৱত্তিতো নচ্চাদীনং দস্সনং ন অনুলোমেতীতি আহ ‘‘সাসনস্স অননুলোমত্তা’’তি. অত্তনা পৰেহি চ পযোজিযমানং পযোজাপিযমানঞ্চ এতেনেৱ নচ্চ-সদ্দেন গহিতং, তথা গীতৱাদিতসদ্দেহি চাতি আহ – ‘‘নচ্চননচ্চাপনাদিৱসেনা’’তি. আদি-সদ্দেন গাযন-গাযাপন-ৱাদন-ৱাদাপনাদীনি সঙ্গণ্হাতি. দস্সনেন চেত্থ সৱনম্পি সঙ্গহিতং ৱিৰূপেকসেসনযেন. যথাসকং ৱিসযস্স আলোচনসভাৱতায ৱা পঞ্চন্নং ৱিঞ্ঞাণানং সৱনকিৰিযাযপি দস্সনসঙ্খেপসব্ভাৱতো ‘‘দস্সনা’’ইচ্চেৱ ৱুত্তং. অৱিসূকভূতস্স গীতস্স সৱনং কদাচি ৱট্টতীতি আহ – ‘‘ৱিসূকভূতা দস্সনা চা’’তি. তথা হি ৱুত্তং পৰমত্থজোতিকায খুদ্দকঅট্ঠকথায (খু. পা. অট্ঠ. ২.পচ্ছিমপঞ্চসিক্খাপদৱণ্ণনা) – ‘‘ধম্মূপসংহিতং গীতং ৱট্টতি, গীতূপসংহিতো ধম্মো ন ৱট্টতী’’তি.

২. উচ্চাসযনসুত্তৱণ্ণনা

১১৫২. উচ্চাতি উচ্চ-সদ্দেন সমানত্থং একং সদ্দন্তৰং. সেতি এত্থাতি সযনং, উচ্চাসযনং মহাসযনঞ্চ সমণসাৰুপ্পৰহিতং পটিক্খিত্তন্তি আহ – ‘‘পমাণাতিক্কন্তং অকপ্পিযত্থৰণ’’ন্তি. আসন্দাদিআসনঞ্চেত্থ সযনেনেৱ সঙ্গহিতং. যস্মা পন আধাৰে পটিক্খিত্তে তদাধাৰকিৰিযা পটিক্খিত্তাৱ হোতি, তস্মা ‘‘উচ্চাসযনমহাসযনা’’ইচ্চেৱ ৱুত্তং. অত্থতো পন তদুপভোগভূতনিসজ্জানিপজ্জনেহি ৱিৰতি দস্সিতাতি দট্ঠব্বং. অথ ৱা উচ্চাসযনমহাসযনঞ্চ উচ্চাসযনমহাসযনঞ্চাতি উচ্চাসযনমহাসযনন্তি এতস্মিং অত্থে একসেসনযেন অযং নিদ্দেসো কতো যথা – ‘‘নামৰূপপচ্চযা সড়াযতন’’ন্তি (উদা. ১). আসনকিৰিযাপুব্বকত্তা ৱা সযনকিৰিযায সযনগ্গহণেনেৱ আসনম্পি গহিতন্তি দট্ঠব্বং.

৩. জাতৰূপসুত্তৱণ্ণনা

১১৫৩. অঞ্ঞেপি উগ্গহাপনে উপনিক্খিত্তসাদিযনে চ পটিগ্গহণত্থো লব্ভতীতি আহ – ‘‘ন উগ্গণ্হাপেন্তি, ন উপনিক্খিত্তং সাদিযন্তী’’তি. অথ ৱা তিৱিধং পটিগ্গহণং কাযেন ৱাচায মনসাতি. তত্থ কাযেন পটিগ্গহণং উগ্গহণং, ৱাচায পটিগ্গহণং উগ্গহাপণং, মনসা পটিগ্গহণং সাদিযনং. তিৱিধম্পি পটিগ্গহণং সামঞ্ঞনিদ্দেসেন, একসেসনযেন ৱা গহেত্ৱা ‘‘পটিগ্গহণা’’তি ৱুত্তন্তি আহ – ‘‘নেৱ নং উগ্গণ্হন্তী’’তিআদি. এস নযো ‘‘আমকধঞ্ঞপটিগ্গহণা’’তিআদীসুপি.

৪. আমকধঞ্ঞসুত্তৱণ্ণনা

১১৫৪. নীৱাৰাদিউপধঞ্ঞস্স সালিআদিমূলধঞ্ঞন্তোগধত্তা ৱুত্তং ‘‘সত্তৱিধস্সা’’তি.

৫. আমকমংসসুত্তৱণ্ণনা

১১৫৫. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৱে, পঞ্চ ৱসানি ভেসজ্জানি – অচ্ছৱসং, মচ্ছৱসং, সুসুকাৱসং, সূকৰৱসং, গদ্ৰভৱস’’ন্তি (মহাৱ. ২৬২; পাৰা. অট্ঠ. ৬২৩) ৱুত্তত্তা ইদং উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাতং নাম. তস্স পন ‘‘কালে পটিগ্গহিত’’ন্তি (মহাৱ. ২৬২) ৱুত্তত্তা পটিগ্গহণং ৱট্টতীতি আহ – ‘‘অঞ্ঞত্ৰ উদ্দিস্স অনুঞ্ঞাতা’’তি. ৱিনযৱসেন উপপৰিক্খিতব্বো, তস্মা সমন্তপাসাদিকায ৱিনযট্ঠকথায ৱুত্তনযেনেত্থ ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো.