১-২. অৱিজ্জাসুত্তাদিৱণ্ণনা

১-২. পুব্বঙ্গমাতি পুব্বেচৰা. অৱিজ্জা হি অঞ্ঞাণলক্খণা সম্মুয্হনাকাৰেন আৰম্মণে পৱত্ততীতি সম্পযুত্তধম্মানম্পি তদাকাৰানুৱিধানতায পচ্চযো হোতি. তথা হি তে অনিচ্চাসুভদুক্খানত্তসভাৱেপি ধম্মে নিচ্চাদিতো গণ্হন্তি, অযমস্সা তেসং সহজাতৱসেন পুব্বঙ্গমতা. যং পন মোহেন অভিভূতো পাপকিৰিযায আদীনৱং অপস্সন্তো পাণং হনতি, অদিন্নং আদিযতি, কামেসু মিচ্ছা চৰতি, মুসা ভণতি, অঞ্ঞম্পি ৱিৱিধং দুস্সীল্যং আচৰতি, অযমস্স সহজাতৱসেন চ উপনিস্সযৱসেন চ পুব্বঙ্গমতা. সমাপজ্জনাযাতি তব্ভাৱাপজ্জনায অকুসলপ্পত্তিযা. সভাৱপটিলাভাযাতি অত্তলাভায. তেনাহ ‘‘উপ্পত্তিযা’’তি. সা পনেসা ৱুত্তাকাৰেন অকুসলানং পুব্বঙ্গমভূতা অৱিজ্জা উপ্পজ্জতীতি সম্বন্ধো. যদেতন্তি যং এতং পাপাজিগুচ্ছনতায পাপতো অলজ্জনাকাৰসণ্ঠিতং অহিৰিকং, পাপানুত্ৰাসতায পাপতো অভাযনাকাৰসণ্ঠিতঞ্চ অনোত্তপ্পং, এতং দ্ৱযং অনুদেৱ অন্ৱাগতমেৱ. অনু-সদ্দেন চেত্থ এতন্তি উপযোগৱচনং. অনুদেৱাতি এতস্স অত্থো সহেৱ একতোতি. এত্থ অৱিজ্জায ৱুত্তনযানুসাৰেন তপ্পটিপক্খতো চ অত্থো ৱেদিতব্বো. অযং পন ৱিসেসো – তত্থ যথা অকুসলকম্মপথৱসেন পৱত্তিযং পুব্বঙ্গমতা অৱিজ্জায, এৱং কুসলকম্মপথৱসেন পুঞ্ঞকিৰিযৱত্থুৱসেন চ পৱত্তিযং ৱিজ্জায পুব্বঙ্গমতা ৱত্তব্বা. ৱীমংসাধিপতিৱসেন পৱত্তিযং আধিপচ্চাকাৰৱসেন চ পুব্বঙ্গমতা ৱেদিতব্বা. দ্ৱীহেৱাতি চ অৱধাৰণং আধিপচ্চাকাৰস্স সহজাতেনেৱ সঙ্গহেতব্বতো.

লজ্জনাকাৰসণ্ঠিতাতি পাপতো জিগুচ্ছনাকাৰসণ্ঠিতা. ভাযনাকাৰসণ্ঠিতন্তি উত্তসনাকাৰসণ্ঠিতং. এত্থাতি হিৰিওত্তপ্পে. ৱিদতি, ৱিন্দতীতি ৱা ৱিজ্জা. ৱিদ্দসূতি চ সপ্পঞ্ঞপৰিযাযোতি আহ ‘‘ৱিদ্দসুনোতি ৱিদুনো’’তি. যাথাৱদিট্ঠীতি অৱিপৰীতা দিট্ঠি, সংকিলেসতো নিয্যানিকদিট্ঠি. সম্মাদিট্ঠি পহোতীতি এত্থ সা ৱিজ্জা সম্মাদিট্ঠি ৱেদিতব্বা. ন একতো সব্বানি লব্ভন্তি সম্মাৱাচাকম্মন্তাজীৱানং পুব্বাভিসঙ্খাৰস্স অনেকৰূপত্তা. লোকুত্তৰমগ্গক্খণে একতো লব্ভন্তি কিচ্চতো ভিন্নানম্পি তাসং তত্থ সৰূপতো অভিন্নত্তা. একা এৱ হি ৱিৰতি মগ্গক্খণে তিস্সন্নম্পি ৱিৰতীনং কিচ্চং সাধেন্তী পৱত্ততি, যথা একা এৱ সম্মাদিট্ঠি পৰিজাননাদিৱসেন চতুব্বিধকিচ্চং সাধেন্তী পৱত্ততি. তানি চ খো সব্বানি অট্ঠপি পঠমজ্ঝানিকে মগ্গে লব্ভন্তীতি যোজনা. পঠমজ্ঝানিকেতি পঠমঝানৱন্তে.

তথাভূতস্সাতি অৰিযমগ্গসমঙ্গিনো. যস্মা মহাসড়াযতনসুত্তে ৱুত্তং ‘‘সম্মাদিট্ঠিআদীনং পঞ্চন্নং এৱ অঙ্গানং ৱসেনা’’তি, তস্মা পঞ্চঙ্গিকো লোকুত্তৰমগ্গো হোতি. ‘‘পুব্বেৱ খো পনা’’তি হি ৱচনং তদা মগ্গক্খণে ৱিৰতীনং অভাৱং ঞাপেতি, তস্মা কামাৱচৰচিত্তেসু ৱিয লোকুত্তৰচিত্তেসু ৱিৰতি অনিযতাতি অধিপ্পাযো. পৰিসুদ্ধভাৱদস্সনন্তি পৰিসুদ্ধসীলভাৱদস্সনত্থং. অযমত্থো দীপিতো, ন অৰিযমগ্গে ৱিৰতীনং অভাৱো.

যদি এৱং কস্মা অভিধম্মে মগ্গৱিভঙ্গে পঞ্চঙ্গিকৱাৰো আগতোতি আহ ‘‘যম্পি অভিধম্মে’’তিআদি. তন্তি ‘‘পঞ্চঙ্গিকো মগ্গো হোতী’’তি ৱচনং. ‘‘একং কিচ্চন্তৰং দস্সেতুং ৱুত্ত’’ন্তি ৱত্ৱা তং দস্সেতুং ‘‘যস্মিঞ্হি কালে’’তিআদি ৱুত্তং. যস্মিঞ্হি কালেতি লোকিযকালে. তেন ‘‘একং কিচ্চন্তৰ’’ন্তি ৱুত্তং অট্ঠঙ্গিককিচ্চং দস্সেতি. ৱিৰতিউপ্পাদনেন মিচ্ছাৱাচাদীনি পুগ্গলেন মগ্গসমযে পজহাপেন্তীতি সম্মাদিট্ঠিআদীনি ‘‘পঞ্চ কাৰকঙ্গানী’’তি ৱুত্তানি. সম্মাৱাচাদিকিৰিযা হি ৱিৰতি, তঞ্চ এতানি কাৰাপেন্তীতি. ৱিৰতিৱসেনাতি ৱিৰমণকিৰিযাৱসেন কাৰাপকভাৱেন, কত্তুভাৱেন ৱাতি অত্থো. ‘‘ৱিৰতিত্তযৱসেনা’’তি ৱা পাঠো.

সম্মাকম্মন্তো পূৰতীতি ইমেহি সম্মাদিট্ঠিআদীহি সম্মাকম্মন্তকিচ্চং পূৰতি নাম তেহি ৱীৰিযাদিকেহি তদত্থসিদ্ধিতো. তম্পি সন্ধায ‘‘একং কিচ্চন্তৰং দস্সেতু’’ন্তি ৱুত্তং. ইমং কিচ্চন্তৰং দস্সেতুন্তি লোকুত্তৰমগ্গক্খণেপি ইমানেৱ পঞ্চ সম্মাৱাচাদিৱিৰতিত্তযস্স একক্খণে কাৰাপকঙ্গানীতি দস্সেতুং. এৱং ৱুত্তন্তি ‘‘তস্মিং সমযে পঞ্চঙ্গিকো মগ্গো হোতী’’তি (ৱিভ. ৪৯৪) এৱং ৱুত্তং. লোকিযমগ্গক্খণে পঞ্চেৱ হোন্তি, ৱিৰতি পন অনিযতা, তস্মা ‘‘ছঅঙ্গিকো’’তি অৱত্ৱা ‘‘পঞ্চঙ্গিকো’’ইচ্চেৱ ৱুত্তং. তযিদং অভিধম্মে পঞ্চঙ্গিকৱাৰদেসনায কাৰণকিত্তনমগ্গো, অৰিযমগ্গো পন অট্ঠঙ্গিকোৱাতি দস্সেতুং, ‘‘যা চ, ভিক্খৱে’’তিআদিমাহ, তং সুৱিঞ্ঞেয্যমেৱ. মিচ্ছাদিট্ঠিআদিকা দস, তপ্পচ্চযা অকুসলা চ দসাতি ৱীসতি অকুসলপক্খিযা, সম্মাদিট্ঠিআদিকা দস, তপ্পচ্চযা কুসলা চ দসাতি ৱীসতি কুসলপক্খিযা মহাচত্তাৰীসকসুত্তে ৱুত্তা. মহাচত্তাৰীসকন্তি তস্সেতং নামং. মিস্সকোৱ কথিতো লোকুত্তৰস্সপি ইধ লব্ভমানত্তা.

যস্মা কোসলসংযুত্তেপি ইধ চ থেৰেন ‘‘উপড্ঢমিদং, ভন্তে, ব্ৰহ্মচৰিযস্সা’’তিআদিনা ৱুত্তং ‘‘মা হেৱং আনন্দা’’তিআদিনা পটিক্খিপিত্ৱা ‘‘সকলমেৱিদং আনন্দা’’তিআদিনা ভগৱতা দেসিতং সুত্তং আগতং. তস্সত্থো কোসলসংযুত্তৱণ্ণনাযং ৱুত্তো, তস্মা ৱুত্তং ‘‘কোসলসংযুত্তে ৱুত্তত্থমেৱা’’তি.

অৱিজ্জাসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.