২. ৱেদনাসংযুত্তং

১. সগাথাৱগ্গো

১. সমাধিসুত্তৱণ্ণনা

২৪৯. ৱেদনা চ পজানাতীতি সচ্চাভিসম্বোধৱসেন ৱুচ্চমানৱেদনানং পজাননং সাতিসযসমাধানপুব্বকন্তি ভগৱতা ‘‘সমাহিতো’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘উপচাৰেন ৱা অপ্পনায ৱা সমাহিতো’’তি. ৱেদনাতি তিস্সোপি ৱেদনা. দুক্খসচ্চৱসেনাতি দুক্খসচ্চভাৱেন, পৰিজাননৱসেনাতি অত্থো. সম্ভৱন্তি সমুদযং তণ্হাৱিজ্জাকম্মফস্সাদিপ্পভেদং উপ্পত্তিকাৰণং. তেনাহ ‘‘সমুদযসচ্চৱসেন পজানাতী’’তি. যত্থাতি যংনিমিত্তং, যং আগম্ম কামতণ্হাৱিজ্জাদিনিৰোধা ৱেদনানিৰোধো, তেসং অযং নিৰোধো. নিব্বানং আৰব্ভ অৰিযমগ্গপ্পৱত্তিযা হি নিব্বানং ৱেদনানিৰোধোতি ৱুত্তো. খযং গমেতীতি খযগামী, তং খযগামিনং. ছাতং ৱুচ্চতি তণ্হা কামানং পাতুকামতাৱসেন পৱত্তনতো, অচ্চন্তমেৱ সমুচ্ছিন্নত্তা নত্থি এতস্মিং ছাতন্তি নিচ্ছাতো. তেনাহ ‘‘নিত্তণ্হো’’তি. সম্মসনচাৰৱেদনাতি সম্মসনূপচাৰৱেদনা. দ্ৱীহি পদেহীতি ‘‘সমাহিতো সম্পজানো’’তি ইমেহি দ্ৱীহি. ‘‘সতো’’তি পন ইদং সম্পজানপদস্সেৱ উপব্ৰূহনন্তি অধিপ্পাযো. সেসেহি চতূহি চতুসচ্চং কথিতং, ইতৰেহি পন দ্ৱীহি চতুসচ্চবুজ্ঝনমেৱ কথিতং. সব্বসঙ্গাহিকোতি সব্বসভাৱধম্মানং সঙ্গণ্হনকো. তেনাহ ‘‘চতুভূমকধম্মপৰিচ্ছেদো ৱুত্তো’’তি.

সমাধিসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সুখসুত্তৱণ্ণনা

২৫০. দুক্খং ন হোতীতি অদুক্খং, সুখং ন হোতীতি অসুখং, ম-কাৰো পদসন্ধিকৰো. অদুক্খমসুখন্তি ৱেদযিতসদ্দাপেক্খায নপুংসকনিদ্দেসো. সপৰসন্তানগতে সন্ধায অজ্ঝত্তবহিদ্ধাগহণন্তি আহ ‘‘অত্তনো চ পৰস্স চা’’তি. তেন সব্বম্পি ৱেদযিতং গহিতন্তি দট্ঠব্বং. নস্সনসভাৱন্তি ইত্তৰখণতায ভঙ্গতো উদ্ধং অপস্সিতব্বসভাৱং. পলোকো ভেদো এতস্স অত্থীতি পলোকিনং. তেনাহ ‘‘ভিজ্জনসভাৱ’’ন্তি. ঞাণেন ফুসিত্ৱা ফুসিত্ৱাতি পুব্বভাগে ৱিপস্সনাঞাণেন অনিচ্চা পভঙ্গুনোতি আৰম্মণতো, উত্তৰকালং অসম্মোহতো মগ্গপৰম্পৰায ফুসিত্ৱা ফুসিত্ৱা ৱযং পস্সন্তো. ৱিৰজ্জতীতি মগ্গৱিৰাগেন ৱিৰজ্জতি. সম্মসনচাৰৱেদনা কথিতা আৰদ্ধৱিপস্সকানং ৱসেন দেসনাতি. লোকিযলোকুত্তৰেহি ঞাণেহি যাথাৱতো পৰিজাননং পটিৱিজ্ঝনং ঞাণফুসনং.

সুখসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. পহানসুত্তৱণ্ণনা

২৫১. সব্বম্পি অট্ঠসতপভেদং তণ্হং ছিন্দি সমুচ্ছেদপহানৱসেন পজহি. তেনাহ ‘‘সমুচ্ছিন্দী’’তি. যদগ্গেন তণ্হা সব্বসো সমুচ্ছিন্না, তদগ্গেন সব্বানিপি সঞ্ঞোজনানীতি আহ ‘‘দসৱিধম্পী’’তিআদি. সম্মাতি সুট্ঠু. পহানঞ্চ নাম উপাযেন ঞাযেন পহানন্তি আহ ‘‘হেতুনা কাৰণেনা’’তি. দস্সনাভিসমযাতি অসম্মোহপটিৱেধা. অৰহত্তমগ্গো হি উপ্পজ্জমানোৱ সভাৱপটিচ্ছাদকং মোহং ৱিদ্ধংসেন্তো এৱ পৱত্ততি, তেন মানো যাথাৱতো দিট্ঠো নাম হোতি, অযমস্স দস্সনাভিসমযো. যথা হি সূৰিযে উট্ঠিতে অন্ধকাৰো ৱিদ্ধংসিযমানো ৱিহতো, এৱং অৰহত্তমগ্গে উপ্পজ্জমানে সো সব্বসো পহীনো এৱ হোতি, ন তস্মিং সন্তানে পতিট্ঠং লভতি, অযমস্স পহানাভিসমযো. তেন ৱুত্তং ‘‘অৰহত্তমগ্গো হী’’তিআদি. কিচ্চৱসেনাতি অসম্মোহপটিৱেধসঙ্খাতস্স দস্সনকিচ্চস্স অনিপ্ফাদনৱসেন.

যে ইমে চত্তাৰো অন্তাতি সম্বন্ধো. মৰিযাদন্তোতি মৰিযাদসঙ্খাতো অন্তো. এস নযো সেসত্তযেপি. তেসূতি চতূসু অন্তেসু. অদুং চতুত্থকোটিসঙ্খাতং সব্বস্সেৱ ৱট্টদুক্খস্স অন্তং পৰিচ্ছেদং অৰহত্তমগ্গেন মানস্স দিট্ঠত্তা পহীনত্তা চ অকাসীতি যোজনা. সমুস্সযো অত্তভাৱো.

ন ৰিঞ্চতীতি ন ৱিৱেচেতি ন ৱিস্সজ্জেতি. তেনাহ ‘‘সম্পজঞ্ঞং ন জহতী’’তি, সম্পজঞ্ঞং ন পৰিচ্চজতীতি অত্থো. সঙ্খ্যং নোপেতীতি ইমস্স ‘‘দিট্ঠধম্মে অনাসৱো’’তি ইমস্স ৱসেন অত্থং ৱদন্তো ‘‘ৰত্তো দুট্ঠো’’তি অৱোচ সউপাদিসেসনিব্বানৱসেন. সঙ্খ্যং নোপেতীতি ৱা দিট্ঠে-ধম্মে অনাসৱো ধম্মট্ঠো ৱেদগূ কাযস্স ভেদা মনুস্সো দেৱোতি ৱা পঞ্ঞত্তিং ন উপেতীতি অনুপাদিসেসনিব্বানৱসেনপি অত্থো ৱত্তব্বো. এত্থ চ সুখাদীসু ৱেদনাসু যথাক্কমং ৰাগানুসযাদযো কথিতাতি আহ – ‘‘ইমস্মিং সুত্তে আৰম্মণানুসযো কথিতো’’তি. যো হি ৰাগাদি পচ্চযসমৱাযে অতিইট্ঠাদীসু উপ্পজ্জনাৰহো মগ্গেন অপ্পহীনো, সো ‘‘ৰাগানুসযো’’তিআদিনা ৱুত্তো, অপ্পহীনত্থো সো মগ্গেন পহাতব্বো, ন পৰিযুট্ঠানাভিভৱত্থোতি.

পহানসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. পাতালসুত্তৱণ্ণনা

২৫২. যত্থ পতিট্ঠা নত্থি একন্তিকাতি একন্তিকস্স মহতো পাতস্স অলন্তি অযমেত্থ অত্থো অধিপ্পেতোতি আহ ‘‘নত্থি এত্থ পতিট্ঠা’’তি. অসম্ভূতত্থন্তি ন সম্ভূতত্থং, মুসাতি অত্থো. সোতি অস্সুতৱা পুথুজ্জনো. যং তং উদকং পততীতি যোজনা. যস্মা সমুদ্দপিট্ঠে অন্তৰন্তৰা ৱেৰম্ভৱাতসদিসো মহাৱাতো উট্ঠহিত্ৱা মহাসমুদ্দে উদকং উগ্গচ্ছাপেতি, তং কদাচি চক্কৱাড়াভিমুখং, কদাচি সিনেৰুপাদাভিমুখং গন্ত্ৱা তং পতিহনতি, তস্মা ৱুত্তং ‘‘বলৱামুখং মহাসমুদ্দস্সা’’তিআদি. ৱেগেন পক্খন্দিত্ৱাতি মহতা ৱাতৱেগেন সমুদ্ধতং তেনেৱ ৱেগেন পক্খন্দন্তঞ্চ হুত্ৱা. মহানৰকপপাতো ৱিযাতি যোজনাযামৱিত্থাৰগম্ভীৰসোব্ভপপাতো ৱিয হোতি. তথাৰূপানন্তি তত্থ ৱসিতুং সমত্থানং. অসন্তন্তি অভূতং. অত্থৱসেন হি ৱাচা অভূতং নাম.

ন পতিট্ঠাসীতি পতিট্ঠং ন লভি. অনিবদ্ধন্তি অনিবন্ধনত্থং যংকিঞ্চি. দুব্বলঞাণোতি ঞাণবলৰহিতো. ‘‘অস্সুতৱা পুথুজ্জনো’’তি ৱত্ৱা ‘‘সুতৱা অৰিযসাৱকো’’তি ৱুত্তত্তা ‘‘সোতাপন্নো ধুৰ’’ন্তি ৱুত্তং. ইতৰেসু অৰিযসাৱকেসু ৱত্তব্বমেৱ নত্থি. তেসঞ্হি ৱেদনা সুপৰিঞ্ঞাতা. বলৱৱিপস্সকো…পে… যোগাৱচৰোপি ৱট্টতি মত্তসো ৱেদনানং পৰিঞ্ঞাতত্তা.

পাতালসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. দট্ঠব্বসুত্তৱণ্ণনা

২৫৩. ৱিপৰিণামনৱসেন দুক্খতো দট্ঠব্বাতি কিঞ্চাপি সুখা, পৰিণামদুক্খতা পন সুখৱেদনায একন্তিকাতি. ৱিনিৱিজ্ঝনট্ঠেনাতি পীড়নৱসেন অত্তভাৱস্স ৱিজ্ঝনট্ঠেন. হুত্ৱাতি পচ্চযসমাগমেন উপ্পজ্জিত্ৱা. তেন পাকভাৱপুব্বকো অত্তলাভো ৱুত্তো. অভাৱাকাৰেনাতি ভঙ্গুপগমনাকাৰেন. তেন ৱিদ্ধংসভাৱো ৱুত্তো. উভযেন উদযব্বযপৰিচ্ছিন্নতায সিখপ্পত্তং অনিচ্চতং দস্সেতি. স্ৱাযং হুত্ৱা অভাৱাকাৰো ইতৰাসুপি ৱেদনাসু লব্ভতেৱ, অধিকো চ পন দ্ৱিন্নং দুক্খসভাৱো. দুক্খতাৱসেন পুৰিমানং ৱেদনানং দট্ঠব্বতায দস্সিতত্তা পচ্ছিমায ৱেদনায এৱং দট্ঠব্বতা দস্সিতা. অদ্দাতি ঞাণগতিযা সচ্ছিকত্ৱা অদক্খি. ঞাণগমনঞ্হেতং, যদিদং দুক্খতো দস্সনং. সন্তসভাৱং সুখদুক্খতো উপসন্তৰূপত্তা.

দট্ঠব্বসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. সল্লসুত্তৱণ্ণনা

২৫৪. দ্ৱীসু জনেসূতি সুতৱন্তঅস্সুতৱন্তেসু দ্ৱীসু জনেসু. অনুগতৱেধন্তি পুব্বে পৱত্তৱেধস্স অনুগতৱেধং. বলৱতৰা দিগুণা ৱিয হুত্ৱা দড়্হতৰপৱত্তিযা. এৱমেৱাতি যথা ৱিদ্ধস্স পুৰিসস্স অনুৱেধনা বলৱতৰা, এৱমেৱ. সমাধিমগ্গফলানি নিস্সৰণং ৱিক্খম্ভনসমুচ্ছেদপটিপ্পস্সদ্ধিৱসেন. সমাধিসীসেন হেত্থ ঝানঞ্চ গহিতং. সো ন জানাতি অনধিগতত্তা. নিস্সৰণন্তি জানাতি অনিস্সৰণমেৱ. তাসং সমধিগতানং সুখদুক্খৱেদনানং. ন ৱিপ্পযুত্তো অপ্পহীনকিলেসত্তা. সঙ্খাতধম্মস্সাতি সঙ্খায পঞ্ঞায পৰিঞ্ঞাতচতুক্খন্ধস্স. তেনাহ ‘‘তুলিতধম্মস্সা’’তি. ইমস্মিম্পি সুত্তে পুৰিমসুত্তে ৱিয আৰম্মণানুসযোৱ কথিতো, সো পন তত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. অনুৰোধৱিৰোধপহানস্স ৱুত্তত্তা খীণাসৱো ধুৰং. অনাগামীপি ৱট্টতি, তস্স ৱিৰোধপ্পহানং লব্ভতি.

সল্লসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. পঠমগেলঞ্ঞসুত্তৱণ্ণনা

২৫৫. সদ্দহিত্ৱা গিলানে উপট্ঠাতব্বে মঞ্ঞিস্সন্তীতি যোজনা. তত্থাতি তস্মিং ঠানে. কম্মট্ঠানানুযোগো সপ্পাযো যেসং তে কম্মট্ঠানসপ্পাযা, সতিপট্ঠানৰতাতি অত্থো. অনিচ্চতং অনুপস্সন্তোতি কাযং পটিচ্চ উপ্পন্নায ৱেদনায চ অনিচ্চতং অনুপস্সন্তো. ৱযং অনুপস্সন্তোতিআদীসুপি এসেৱ নযো. ৱযন্তি পন তায এৱ খযসঙ্খাতং. ৱিৰাগন্তি ৱিৰজ্জনং. পটিনিস্সগ্গন্তি পৰিচ্চাগপটিনিস্সগ্গং, পক্খন্দনপটিনিস্সগ্গম্পি ৱা.

আগমনীযপটিপদাতি অৰিযমগ্গস্স আগমনট্ঠানিযা পুব্বভাগপটিপদা. পুব্বভাগাযেৱ ন লোকুত্তৰা. সম্পজঞ্ঞং পুব্বভাগিযমেৱ. তিস্সো অনুপস্সনা পুব্বভাগাযেৱ ৱিপস্সনাপৰিযাপন্নত্তা. মিস্সকাতি লোকিযলোকুত্তৰমিস্সকা. ভাৱনাকালো দস্সিতো ‘‘নিৰোধানুপস্সিনো ৱিহৰতো, পটিনিস্সগ্গানুপস্সিনো ৱিহৰতো ৰাগানুসযো পহীযতী’’তি ৱুত্তত্তা.

পঠমগেলঞ্ঞসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮-৯. দুতিযগেলঞ্ঞসুত্তাদিৱণ্ণনা

২৫৬-২৫৭. ফস্সং পটিচ্চাতি এত্থ ফস্সসীসেন ফস্সাযতনানং গহণং. ন হি ফস্সাযতনেহি ৱিনা ফস্সস্স সম্ভৱো. তেনাহ ‘‘কাযোৱ হি এত্থ ফস্সোতি ৱুত্তো’’তি, ফস্সসীসেন ৱুত্তোতি অধিপ্পাযো. নৱমং উত্তানমেৱ হেট্ঠা ৱুত্তনযত্তা.

দুতিযগেলঞ্ঞসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. ফস্সমূলকসুত্তৱণ্ণনা

২৫৮. সুখৱেদনায হিতং সুখৱেদনিযং. সো পনেস হিতভাৱো পচ্চযভাৱেনাতি আহ ‘‘সুখৱেদনায পচ্চযভূত’’ন্তি. ইমস্মিম্পি সুত্তদ্ৱযেতি ইমস্মিং নৱমে দসমে চ সুত্তেপি. সম্মসনচাৰৱেদনাতি সম্মসনীযৱেদনা এৱ কথিতা, ন লোকুত্তৰাতি অধিপ্পাযো.

ফস্সমূলকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

সগাথাৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. ৰহোগতৱগ্গো

১. ৰহোগতসুত্তৱণ্ণনা

২৫৯. যংকিঞ্চি ৱেদযিতন্তি ‘‘সুখং দুক্খং অদুক্খমসুখ’’ন্তি ৱুত্তং ৱেদযিতং দুক্খস্মিং অন্তোগধং, দুক্খন্তি ৱত্তব্বতং লভতি পৰিযাযেনাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘তং সব্বং দুক্খন্তি অত্থো’’তি. যা এসাতিআদীসু যো সঙ্খাৰানং অনিচ্চতাসঙ্খাতো হুত্ৱা অভাৱাকাৰো, যা খযসভাৱতা ৱিনস্সনসভাৱতা জৰায মৰণেন চাতি দ্ৱিধা ৱিপৰিণামনসভাৱতা, এতং সন্ধায উদ্দিস্স সব্বং ৱেদযিতং দুক্খন্তি মযা ৱুত্তন্তি অযং সঙ্খেপত্থো. সাতি সঙ্খাৰানং অনিচ্চতা. ৱেদনানম্পি অনিচ্চতা এৱ সঙ্খাৰসভাৱত্তা. তাসং অনিচ্চতা চ নাম মৰণং ভঙ্গোতি কত্ৱা ততো উত্তৰি দুক্খং নাম নত্থীতি সব্বা ৱেদনা ‘‘দুক্খা’’তি ৱুত্তা, যথা ‘‘যদনিচ্চং তং দুক্খ’’ন্তি চ, ‘‘পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা’’তি চ ৱুত্তং. ইদং সুত্তপদং. চত্তাৰো আৰুপ্পাতি চতস্সো অৰূপসমাপত্তিযো. এত্থাতি চ এতস্মিং পটিপ্পস্সদ্ধিৱাৰে.

ৰহোগতসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. অগাৰসুত্তৱণ্ণনা

২৬২. পুৰত্থিমাতি ৱিভত্তিলোপেন নিদ্দেসো, নিস্সক্কে ৱা এতং পচ্চত্তৱচনং. পঠমজ্ঝানাদিৱসেনাতি পঠমদুতিযজ্ঝানৱসেন. অনুস্সতিৱসেনাতি নিদস্সনমত্তং অঞ্ঞস্সপি উপচাৰজ্ঝানগ্গহিতস্স সৱিতক্কচাৰস্স নিৰামিসস্স সুখস্স লব্ভনতো. তস্সপি ৱা পঠমজ্ঝানাদীতি এত্থ আদি-সদ্দেন সঙ্গহো দট্ঠব্বো. কামহেতু দুক্খপ্পত্তানং দুক্খৱেদনা কামামিসেন সামিসা ৱেদনা. অনুত্তৰৱিমোক্খা নাম অৰহত্তফলং. ‘‘কুদাস্সু নামাহং তদাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সামী’’তি এৱং পিহং উপট্ঠাপযতো তস্মিং অনিজ্ঝমানে পিহপ্পচ্চযা উপ্পন্নদোমনস্সৱেদনা. নেক্খম্মনিস্সিতা উপেক্খাৱেদনা নিৰামিসা অদুক্খমসুখা নাম. সৱিসেসং পন দস্সেতুং ‘‘চতুত্থজ্ঝানৱসেন উপ্পন্না অদুক্খমসুখৱেদনা’’তি ৱুত্তং.

অগাৰসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫-৮. পঠমআনন্দসুত্তাদিৱণ্ণনা

২৬৩-২৬৬. হেট্ঠা কথিতনযানেৱ, ৱেনেয্যজ্ঝাসযতো পন তেসং দেসনাতি দট্ঠব্বং. এত্থাতি এতেসু চতূসু সুত্তেসু. পুৰিমানি দ্ৱে ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স ৱাচা পটিপ্পস্সদ্ধা হোতী’’তিআদিনা নযেন যাৱ খীণাসৱস্স কিলেসপটিপ্পস্সদ্ধি, তাৱ দেসনায পৱত্তত্তা ‘‘পৰিপুণ্ণপস্সদ্ধিকানী’’তি ৱুত্তানি. তাৱ পৰিপূৰং কত্ৱা অদেসিতত্তা ‘‘পচ্ছিমানি উপড্ঢপস্সদ্ধিকানি, দেসনাযা’’তিআদি ৱুত্তং.

পঠমআনন্দসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯-১০. পঞ্চকঙ্গসুত্তাদিৱণ্ণনা

২৬৭-২৬৮. দণ্ডমুগ্গৰং অগ্গসোণ্ডমুগ্গৰং. কাড়সুত্তপক্খিপনং কাড়সুত্তনাড়ি. ৱাসিআদীনি পঞ্চ অঙ্গানি অস্সাতি পঞ্চকঙ্গো. ৱত্থুৱিজ্জায ৱুত্তৱিধিনা কত্তব্বনিস্সযানি ঠপেতীতি থপতি. পণ্ডিতউদাযিত্থেৰো, ন লাড়ুদাযিত্থেৰো. দ্ৱেপানন্দাতি অট্ঠকথায পদুদ্ধাৰো কতো – ‘‘দ্ৱেপি মযা আনন্দা’’তি পন পাড়িযং. পসাদকাযসন্নিস্সিতা কাযিকা, চেতোসন্নিস্সিতা চেতসিকা. আধিপচ্চট্ঠেন সুখমেৱ ইন্দ্ৰিযন্তি সুখিন্দ্ৰিযং. উপৱিচাৰৱসেনাতি ৰূপাদীনি উপেচ্চ ৱিচৰণৱসেন. অতীতে আৰম্মণে. পচ্চুপ্পন্নেতি অদ্ধাপচ্চুপ্পন্নে. এৱং অট্ঠাধিকং সতং অট্ঠসতং.

পাটিযেক্কো অনুসন্ধীতি পুচ্ছানুসন্ধিআদীহি ৱিসুং তেহি অসম্মিস্সো একো অনুসন্ধি. একাপি ৱেদনা কথিতা ‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, সুতৱা অৰিযসাৱকো’’তি আহৰিত্ৱা ‘‘ফস্সপচ্চযা ৱেদনা’’তি. যস্মা ভগৱা চতুত্থজ্ঝানুপেক্খাৱেদনং ৱত্ৱা – ‘‘অত্থানন্দ, এতস্মা সুখা অঞ্ঞং সুখ’’ন্তিআদিং ৱদন্তো থপতিনো ৱাদং উপত্থম্ভেতি নাম. তেন হি উপেক্খাৱেদনা ‘‘সুখ’’ন্তেৱ ৱুত্তা সন্তসভাৱত্তা. অভিক্কন্ততৰন্তি অতিৱিয কন্ততৰং মনোৰমতৰং. তেনাহ ‘‘সুন্দৰতৰ’’ন্তি. পণীততৰন্তি পধানভাৱং নীততায উড়াৰতৰং. তেনাহ ‘‘অতপ্পকতৰ’’ন্তি. সুখন্তি ৱুত্তা পটিপক্খস্স সুট্ঠু খাদনেন, সুকৰং ওকাসদানমস্সাতি ৱা. নিৰোধো সুখং নাম সব্বসো উদযব্বযাভাৱতো. তেনাহ ‘‘নিদ্দুক্খভাৱসঙ্খাতেন সুখট্ঠেনা’’তি.

সুখস্মিংযেৱাতি সুখমিচ্চেৱ পঞ্ঞপেতি. নিৰোধসমাপত্তিং সীসং কত্ৱাতি নিৰোধসমাপত্তিদেসনায সীসং উত্তমং কত্ৱা. দেসনায উদ্দেসাধিমুত্তে উট্ঠাপেত্ৱা ৱিত্থাৰিতত্তা ‘‘নেয্যপুগ্গলস্স ৱসেনা’’তি ৱুত্তং. দসমং অনন্তৰসুত্তে ৱুত্তনযত্তা উত্তানত্থমেৱ.

পঞ্চকঙ্গসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ৰহোগতৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. অট্ঠসতপৰিযাযৱগ্গো

১. সীৱকসুত্তৱণ্ণনা

২৬৯. চূড়া পন অস্স মহতী অত্থি সৱিসেসা, তস্মা ‘‘মোড়িযসীৱকো’’তি ৱুচ্চতি. ছন্নপৰিব্বাজকোতি কম্বলাদিনা কোপীনপটিচ্ছাদকপৰিব্বাজকো. পিত্তপচ্চযানীতি পিত্তহেতুকানি. ‘‘তিস্সো ৱেদনা’’তি ৱত্ৱা তাসং সম্ভৱং দস্সেতুং ‘‘কথ’’ন্তিআদি ৱুত্তং. কুসলৱেদনা উপ্পজ্জতি পিত্তপচ্চযা. পিত্তভেসজ্জং কৰিস্সামীতি ভেসজ্জসম্ভৰণত্থঞ্চেৱ তদত্থং আমিসকিঞ্জক্খসম্ভৰণত্থঞ্চ পাণং হনতীতি যোজনা. মজ্ঝত্তো ভেসজ্জকৰণে উদাসীনো.

তস্মাতি যস্মা পিত্তাদিপচ্চযহেতুকন্তি অত্তনো চ লোকস্স চ পচ্চক্খং অতিধাৱন্তি যে সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা, তস্মা তেসং মিচ্ছা. পিত্তাদীনং তিণ্ণম্পি সমোধানসন্নিপাতে জাতানি সন্নিপাতিকানি. পুৰিমউতুনো ৱিসদিসো উতুৱিপৰিণামোতি আহ ‘‘ৱিসভাগউতুতো জাতানী’’তি. অনুদকো থদ্ধলূখভূমিৱিভাগো জঙ্গলদেসো, ৱুত্তৱিপৰিযাযেন অনুপদেসো ৱেদিতব্বো. মলযং হিমসীতবহুলো, ইতৰো উণ্হবহুলো.

অত্তনো পকতিচৰিযানং ৱিসমং কাযস্স পৰিহৰণৱসেন, জাতানি পন অসয্হসহনঅদেসঅকালচৰণাদিনা ৱেদিতব্বানীতি আহ ‘‘মহাভাৰৱহনা’’তিআদি. পৰস্স উপক্কমতো নিব্বত্তানি ওপক্কমিকানীতি আহ – ‘‘অযং চোৰো ৱা’’তিআদি. কেৱলন্তি বাহিৰপচ্চযং অনপেক্খিত্ৱা কেৱলং তেনেৱ. তেনাহ ‘‘কম্মৱিপাকতোৱ জাতানী’’তি. সক্কা পটিবাহিতুং পতীকাৰেন. লোকৱোহাৰো নাম কথিতো পিত্তসমুট্ঠানাদিসমঞ্ঞায লোকসিদ্ধত্তা. কামং সৰীৰসন্নিস্সিতা ৱেদনা কম্মনিব্বত্তাৱ, তস্সা পন পচ্চুপ্পন্নপচ্চযৱসেন এৱমযং লোকৱোহাৰোতি ৱুত্তঞ্চেৱ গহেত্ৱা পৰৱাদপটিসেধো কতোতি দট্ঠব্বং.

সীৱকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২-১০. অট্ঠসতসুত্তাদিৱণ্ণনা

২৭০-২৭৮. ৱেদনানং অট্ঠাধিকং সতং, তস্স অট্ঠসতস্স তব্ভাৱস্স পৰিযাযো কাৰণং এত্থ অত্থীতি অট্ঠসতপৰিযাযো, সুত্তং. তেনাহ ‘‘অট্ঠসতস্স কাৰণভূত’’ন্তি. ধম্মকাৰণন্তি পৰিযত্তিধম্মভূতং কাৰণং. কাযিকাতি পঞ্চদ্ৱাৰকাযিকা. তেনাহ ‘‘কামাৱচৰেযেৱ লব্ভন্তী’’তি, কামভূমিকাতি অত্থো. অৰূপাৱচৰে নত্থি, তিভূমিকাতি অত্থো. তেনাহ – ‘‘অৰূপে তিকচতুক্কজ্ঝানং উপ্পজ্জতি, তঞ্চ খো লোকুত্তৰং, ন লোকিয’’ন্তি. ইতৰা উপেক্খাৱেদনা. উপৱিচৰন্তি উপেচ্চ পজ্জন্তীতি অত্থো. তংসম্পযুত্তানন্তি ৱিচাৰসম্পযুত্তানং.

পটিলাভতোতি পটিলদ্ধভাৱতো. সমনুপস্সতোতি পচ্চৱেক্খতো পস্সতো. অতীতং খণত্তযাতিক্কমেন অতিক্কন্তং, নিৰুদ্ধপ্পত্তিযা নিৰুদ্ধং, পকতিৱিজহনেন ৱিপৰিণতং. সমনুস্সৰতোতি চিন্তযতো. গেহস্সিতন্তি কামগুণনিস্সিতং. কামগুণা হি ইধ গেহনিস্সিতধম্মেন গেহপৰিযাযেন ৱুত্তা.

ৱিপৰিণামৱিৰাগনিৰোধন্তি ৱিপৰিণামনং ৱিৰজ্জনলক্খণং নিৰুজ্ঝনঞ্চ ৱিদিত্ৱা. পুব্বেতি অতীতে. এতৰহীতি ইদানি ৱত্তমানা. সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতোতি ৱিপস্সনাপঞ্ঞায চেৱ মগ্গপঞ্ঞায চ যাথাৱতো পস্সতো. উস্সুক্কাপেতুন্তি ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা মগ্গপটিৱেধং পাপেতুং. নিব্বানং উদ্দিস্স পৱত্তিতত্তা নেক্খম্মস্সিতসোমনস্সানি নাম. লোকামিসপটিসংযুত্তানন্তি কামগুণনিস্সিতানং. তদাযতনন্তি তং আযতনং তং কাৰণং অৰহত্তং. অনুত্তৰেসু ৱিমোক্খেসূতি অৰিযফলধম্মেসু. পিহন্তি অধিগমিচ্ছং.

উপেক্খাতি সোমনস্সৰহিতঅঞ্ঞাণুপেক্খা. বাল্যযোগতো বালস্স, ততো এৱ মূড়্হস্স পুথুজ্জনস্স. কিলেসোধীনং মগ্গোধীহি অজিতত্তা অনোধিজিনস্স. সত্তমভৱাদিতো উদ্ধং পৱত্তনৱিপাকস্স অজিতত্তা অৱিপাকজিনস্স. অনেকাদীনৱে ৱট্টে আদীনৱস্স অজাননেন অনাদীনৱদস্সাৱিনো. পটিপত্তিপটিৱেধবাহুসচ্চাভাৱেন অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স. ৰূপং সা নাতিৱত্ততি ন অতিক্কমতি ঞাণসম্পযুত্তাভাৱতো. সব্বসঙ্গাহকোতি সব্বধম্মে সঙ্গণ্হনকো. ততিযাদীনি যাৱ দসমা হেট্ঠা ৱুত্তনযত্তা উত্তানত্থানেৱ.

অট্ঠসতসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১১. নিৰামিসসুত্তৱণ্ণনা

২৭৯. আৰম্মণতো সম্পযোগতো চ কিলেসামিসেন সামিসা. নিৰামিসাযাতি নিস্সক্কৱচনং. নিৰামিসতৰাৱাতি একংসৱচনং তস্সা তথা নিস্সমেতব্বতায. সা হি পীতি সব্বসো সন্তকিলেসামিসে সন্তানে পৱত্তিযা অচ্চন্তসভাৱধম্মাৰম্মণৱিসযতায সযম্পি সাতিসযং সন্তসভাৱাকাৰেন পৱত্তিযা নিৰামিসাযপি নিৰামিসতৰা ৱুত্তা. তেনাহ ‘‘ননু চা’’তিআদি. ইদানি তমত্থং উপমায সাধেতুং ‘‘যথা হী’’তিআদিমাহ. অপ্পটিহাৰিকন্তি পটিহৰণৰহিতং অপ্পটিহাৰং, কেনচি অনাৱটন্তি অত্থো. সেসৱাৰেসূতি সুখৱাৰউপেক্খাৱাৰেসু.

ৱিমোক্খৱাৰো পন ন অতিদিট্ঠো ইতৰেহি ৱিসদিসত্তা. তেনাহ ‘‘ৱিমোক্খৱাৰে পনা’’তিআদি. ৰূপপটিসংযুত্তোতি ভাৱিতৰূপপটিসংযুত্তো. সামিসো নাম যস্মা সামিসৰূপপটিবদ্ধৱুত্তি চেৱ সামিসৰূপপটিভাগঞ্চ, তস্মা ‘‘ৰূপামিস’’ন্তি ৱুচ্চতি, তেন ৰূপামিসেন সামিসো নাম. অৰূপামিসস্স অভাৱতো অৰূপপটিসংযুত্তো ৱিমোক্খো নিৰামিসো নাম.

নিৰামিসসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

অট্ঠসতপৰিযাযৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ৱেদনাসংযুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.