৯. ছন্নৱগ্গো

১. পলোকধম্মসুত্তৱণ্ণনা

৮৪. অনিচ্চলক্খণমেৱ কথিতং, তঞ্চ পৰিযাযেন, অনিচ্চলক্খণে কথিতে ইতৰলক্খণানি কথিতানেৱ হোন্তি ব্যভিচাৰভাৱতো.

২. সুঞ্ঞতলোকসুত্তৱণ্ণনা

৮৫. অত্তনো ইদন্তি অত্তনিযন্তি আহ ‘‘অত্তনো সন্তকেনা’’তি.

৩. সংখিত্তধম্মসুত্তৱণ্ণনা

৮৬. ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বন্তি খন্ধিযৱগ্গে খন্ধৱসেন আগতং, ইধ আযতনৱসেনাতি অযমেৱ ৱিসেসো.

৪. ছন্নসুত্তৱণ্ণনা

৮৭. সব্বনিমিত্তেহি পটিসল্লীযতি এতেনাতি পটিসল্লানং, ফলসমাপত্তি. জীৱিতহাৰকসত্থং জীৱিতস্স হৰণতো, সত্তানঞ্চ সসনতো হিংসনতো. পৰিচৰিতোতি পযিৰুপাসিতো. তেন যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জিন্তি দীপেতি.

অনুপৱজ্জন্তি পৰেহি ন উপৱদিতব্বং. তং পনেত্থ আযতিং অপ্পটিসন্ধিভাৱতো হোতীতি আহ ‘‘অপ্পৱত্তিক’’ন্তি. ‘‘নেতং মমা’’তিআদীনি ৱদন্তো অৰহত্তে পক্খিপিত্ৱা কথেসি. পুথুজ্জনভাৱমেৱ দীপেন্তো ৱদতি অকতকিচ্চভাৱদীপনেন. কিঞ্চাপি থেৰো পুচ্ছিতং পঞ্হং অৰহত্তে পক্খিপিত্ৱা কথেসি, ‘‘ন সমনুপস্সামী’’তি পন ৱদন্তো কিঞ্চি নিপ্ফত্তিং ন কথেসি, তস্মা ‘‘ইদম্পি মনসি কাতব্ব’’ন্তি ইদং আনেত্ৱা সম্বন্ধো.

কিলেসপস্সদ্ধীতি কিলেসপৰিড়াহৱূপসমো. ভৱত্থায পুন ভৱত্থায. আলযনিকন্তি পৰিযুট্ঠানেতি ভৱন্তৰে অপেক্খাসঞ্ঞিতে আলযে নিকন্তিযা চ পৰিযুট্ঠানপ্পত্তিযা. অসতি অৱিজ্জমানায. পটিসন্ধিৱসেন অঞ্ঞভৱতো ইধাগমনং আগতি নাম. চুতিৱসেন গমনন্তি চৱনৱসেন ইতো গতি. অনুৰূপগমনং গতি নাম তদুভযং ন হোতি. চুতূপপাতো অপৰাপৰভৱনৱসেন চুতি, উপপজ্জনৱসেন উপপাতো, তদুভযম্পি ন হোতি. এৱং পন চুতূপপাতে অসতি নেৱিধ ন ইধ লোকে. ন হুৰং ন পৰলোকে হোতি. ততো এৱ ন উভযত্থ হোতি. অযমেৱ অন্তো অযং ইধলোকে পৰলোকে চ অভাৱোযেৱ দুক্খস্স পৰিযোসানং. অযমেৱাতি যথাৱুত্তো এৱ – এত্থ এতস্মিং পাঠে পৰম্পৰাগতো পমাণভূতো অত্থো.

যে পনাতি সম্মৱাদিনো সন্ধায ৱদতি. অন্তৰাভৱং ইচ্ছন্তি ‘‘এৱং ভৱেন ভৱন্তৰসম্বন্ধো যুজ্জেয্যা’’তি. নিৰত্থকং অন্তৰাভৱস্স নাম কস্সচি অভাৱতো. চুতিক্খন্ধানন্তৰঞ্হি পটিসন্ধিক্খন্ধানংযেৱ পাতুভাৱো. তেনাহ ‘‘অন্তৰাভৱস্স…পে… পটিক্খিত্তোযেৱা’’তি. তত্থ ভাৱোতি অত্থিতা. অভিধম্মে কথাৱত্থুপ্পকৰণে (কথা. ৫০৫-৫০৭) পটিক্খিত্তোযেৱ. যদি এৱং ‘‘অন্তৰেনা’’তি ইদং কথন্তি আহ ‘‘অন্তৰেনা’’তিআদি. ৱিকপ্পতো অঞ্ঞং ৱিকপ্পন্তৰং, তস্স দীপনং ‘‘অন্তৰেনা’’তি ৱচনং. ন অন্তৰাভৱদীপনং তাদিসস্স অনুপলব্ভনতো পযোজনাভাৱতো চ. যত্থ হি ৱিপাকৱিঞ্ঞাণস্স পচ্চযো, তত্থস্স নিস্সযভূতস্স ৱত্থুস্স সহভাৱীনঞ্চ খন্ধানং সম্ভৱোতি সদ্ধিং অত্তনো নিস্সযেন ৱিঞ্ঞাণং উপ্পজ্জতেৱাতি নাস্স উপ্পত্তিযা দেসদূৰতা ৱেদিতব্বা. ‘‘নেৱ ইধ ন হুৰ’’ন্তি ৱুত্তদ্ৱযতো অপৰং ৱিকপ্পেন ‘‘ন উভয’’ন্তি, তত্থপি ন হোতিযেৱাতি অধিপ্পাযো. ‘‘অন্তৰেনা’’তি ৱা ‘‘ৱিনা’’তি ইমিনা সমানত্থো নিপাতো, তস্মা নেৱিধ, ন হুৰং, উভযং ৱিনাপি নেৱাতি অত্থো.

আহৰীতি ছিন্নৱসেন গণ্হি. তেনাহ ‘‘কণ্ঠনাড়ং ছিন্দী’’তি. পৰিগ্গণ্হন্তোতি সম্মসন্তো. পৰিনিব্বুতো দীঘৰত্তং ৱিপস্সনাযং যুত্তপযুত্তভাৱতো. ‘‘অনুপৱজ্জং ছন্নেন ভিক্খুনা সত্থং আহৰিত’’ন্তি, কথেসীতি অসেক্খকালে ব্যাকৰণং ৱিয কত্ৱা কথেসি.

ইমিনাতি ‘‘উপৱজ্জকুলানী’’তি ইমিনা ৱচনেন. থেৰোতি সাৰিপুত্তত্থেৰো. এৱন্তি এৱং পুব্বকালেসু সংসট্ঠৱিহাৰী হুত্ৱা ঠিতো পচ্ছা অৰহত্তং পাপুণিস্সতীতি আসঙ্কন্তো পুচ্ছতি. সেসং উত্তানমেৱ.

ছন্নসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫-৬. পুণ্ণসুত্তাদিৱণ্ণনা

৮৮-৮৯. তন্তি চক্খুৰূপদ্ৱযং. তেনাহ ‘‘চক্খুঞ্চেৱ ৰূপঞ্চা’’তি. নন্দিসমুদযাতি নন্দিযা সমুদযতণ্হায সেসকাৰণেহি নন্দিযা সমুদিতি সমোধানং নন্দিসমুদযো, তস্মা নন্দিসমুদযা. তেনাহ ‘‘তণ্হায সমোধানেনা’’তি. পঞ্চক্খন্ধসঙ্খাতস্স দুক্খস্স সমোধানেন সমুদিতি পৱত্তিযেৱাতি সহ সমুদযেন দুক্খস্স দস্সিতত্তা ‘‘ৱট্টং মত্থকং পাপেত্ৱা’’তি ৱুত্তং. নিৰোধূপাযেন সদ্ধিং নিৰোধস্স দস্সিতত্তা ‘‘ৱিৱট্টং মত্থকং পাপেত্ৱা’’তি. পুচ্ছানুসন্ধিআদীসু অঞ্ঞতৰো ন হোতীতি আহ – ‘‘পাটিযেক্কো অনুসন্ধী’’তি.

চণ্ডাতি কোধনা. দুট্ঠাতি দোসৱন্তোতি অত্থো. কিব্বিসাতি পাপা. কক্খড়াতি দাৰুণা. ঘটিকমুগ্গৰেনাতি একস্মিং পক্খে ঘটিকং দস্সেত্ৱা কতেন ৰস্সদণ্ডেন. সত্তানং সসনতো সত্থং, ততো এৱ জীৱিতস্স হৰণতো হাৰকঞ্চাতি সত্থহাৰকং. ইন্দ্ৰিযসংৱৰো ‘‘দমো’’তি ৱুত্তো মনচ্ছট্ঠানং ইন্দ্ৰিযানং দমনতো. পঞ্ঞা ‘‘দমো’’তি ৱুত্তা কিলেসৱিসেৱিতানং দমনতো ৱূপসমনতো. উপোসথকম্মং ‘‘দমো’’তি ৱুত্তং কাযদ্ৱাৰাদীহি উপ্পজ্জনকঅসমস্স দমনতো. খন্তি ‘‘দমো’’তি ৱেদিতব্বা অক্খন্তিযা দমনতো ৱূপসমনতো. তেনাহ ‘‘উপসমোতি তস্সেৱ ৱেৱচন’’ন্তি.

এত্থাতি সুনাপৰন্তজনপদে. এতে দ্ৱেতি অযং পুণ্ণত্থেৰো তস্স কনিট্ঠোতি এতে দ্ৱে ভাতৰো. আহচ্চ অট্ঠাসি উড়াৰং বুদ্ধাৰম্মণং পীতিং উপ্পাদেত্ৱা. সত্ত সীহনাদে নদিত্ৱাতি মম্মচ্ছেদকানম্পি অক্কোসপৰিভাসানং খমনে সন্তোসাভাৱদীপনং, পাণিপ্পহাৰস্স, লেড্ডুপ্পহাৰস্স, দণ্ডপ্পহাৰস্স, সত্থপ্পহাৰস্স, জীৱিতৱোৰোপনস্স, খমনে সন্তোসাভাৱদীপনঞ্চাতি এৱং সত্ত সীহনাদে নদিত্ৱা. চতূসু ঠানেসু ৱসিতত্তা পাড়িযং ৱসনট্ঠানং অনুদ্দেসিকং কত্ৱা ‘‘সুনাপৰন্তস্মিং জনপদে ৱিহৰতি’’ইচ্চেৱ ৱুত্তং.

চতূসু ঠানেসূতি অব্বুহত্থপব্বতে, সমুদ্দগিৰিৱিহাৰে, মাতুলগিৰিম্হি, মকুড়কাৰামৱিহাৰেতি ইমেসু চতূসু ঠানেসু. তন্তি চঙ্কমং আৰুয্হ কোচি ভিক্খু চঙ্কমিতুং সমত্থো নত্থি মহতা সমুদ্দপৰিস্সযেন ভাৱনামনসিকাৰস্স অনভিসম্ভুণনতো. উপ্পাতিকন্তি উপ্পাতকৰং মহাসঙ্খোভং উট্ঠপেত্ৱা. সম্মুখেতি অনিলপদেসে. পটিৱেদেসুন্তি পৱেদেসুং.

আৰদ্ধকালতো পট্ঠাযাতি মণ্ডলমাড়স্স কাতুং পথৱীমিতকালতো পভুতি. সচ্চবন্ধেন পঞ্চসতানি পৰিপূৰেতুং ‘‘একূনপঞ্চসতান’’ন্তি ৱুত্তং. গন্ধকুটিন্তি জেতৱনমহাৱিহাৰে মহাগন্ধকুটিং.

সচ্চবন্ধনামোতি সচ্চবন্ধে পব্বতে চিৰনিৱাসিতায ‘‘সচ্চবন্ধো’’ত্ৱেৱ লদ্ধনামো. অৰহত্তং পাপুণীতি পঞ্চাভিঞ্ঞাপৰিৱাৰং অৰহত্তং অধিগচ্ছি. তেনাহ ‘‘মগ্গেনেৱস্স অভিঞ্ঞা আগতা’’তি.

তস্মিং সন্নিপতিতা মহাজনা কেচি সোতাপন্না, কেচি সকদাগামিনো, কেচি অনাগামিনো, কেচি অৰহন্তো অহেসুং. তত্থাপি কেচি তেৱিজ্জা, কেচি ছড়ভিঞ্ঞা, কেচি পটিসম্ভিদপ্পত্তা অহেসুং. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘মহাজনস্স বন্ধনমোক্খো জাতো’’তি. যে পন তত্থ সৰণগমনপঞ্চসীলদসসীলসমাদানেন লদ্ধানুগ্গহা, তেসং দেৱতানঞ্চ ৱসেন ‘‘মহন্তং বুদ্ধকোলাহলং অহোসী’’তি ৱুত্তং.

অৰুণং পন মহাগন্ধকুটিযংযেৱ উট্ঠপেসি দেৱতানুগ্গহত্থঞ্চেৱ কুলানুদযায চ. অপাযমগ্গে ওতাৰিতো ‘‘কোচি লোকস্স সজিতা অত্থি, তস্স ৱসেন পৱত্তিসংহাৰা হোন্তি, তেনেৱাযং পজা সনাথা হোতি, তং যুঞ্জতি চ তস্মিং তস্মিং কম্মে’’তি মিচ্ছাগাহেহি. পৰিচৰিতব্বং যাচি ‘‘এত্থ মযা চিৰং ৱসিতব্ব’’ন্তি.

ছট্ঠন্তি বাহিযসুত্তং. তং উত্তানমেৱ হেট্ঠা ৱুত্তনযত্তা.

পুণ্ণসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭-৮. পঠমএজাসুত্তাদিৱণ্ণনা

৯০-৯১. এজতি ছড়াৰম্মণনিমিত্তং কম্পতীতি এজা. তেনাহ ‘‘চলনট্ঠেনা’’তি. আবাধনট্ঠেন পীড়নট্ঠেন. অন্তো দোসনট্ঠেনাতি অন্তোচিত্তে এৱ পদুস্সনট্ঠেন. নিকন্তনট্ঠেনাতি ছিন্দনট্ঠেন. হেট্ঠা গহিতমেৱাতি হেট্ঠা মঞ্ঞিতসমুগ্ঘাতসাৰুপ্পসুত্তে আগতমেৱ. ৱুত্তনযমেৱ মঞ্ঞিতসমুগ্ঘাতসুত্তে.

পঠমএজাসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯-১০. পঠমদ্ৱযসুত্তাদিৱণ্ণনা

৯২-৯৩. দ্ৱযন্তি দুকং. পাড়িযং আমেডিতলোপেন নিদ্দেসোতি আহ ‘‘দ্ৱে দ্ৱে কোট্ঠাসে’’তি. এৱমেতন্তি এৱং অনিচ্চাদিভাৱেন এতং চক্খুৰূপঞ্চাতি দ্ৱযং. চলতীতি অনৱট্ঠানেন পচলতি. ব্যথতীতি জৰায মৰণেন চ পৱেধতি. হেতু চেৱ উপ্পত্তিনিমিত্তত্তা. সহগতীতি সহপ্পৱত্তি, তায গহেতব্বত্তা ‘‘সঙ্গতী’’তি ফস্সো ৱুত্তো. এস নযো সেসপদদ্ৱযেপি. যস্মা চ সংগচ্ছমানধম্মৱিমুত্তা সঙ্গতি নাম নত্থি, তথা সন্নিপাতসমৱাযা, তেসং ৱসেন নিব্বত্তো ফস্সো তথা ৱুচ্চতীতি. তেনাহ ‘‘ইমিনা’’তিআদি.

ৱত্থূতি চক্খু নিস্সযপচ্চযাদিভাৱেন. আৰম্মণন্তি ৰূপং আৰম্মণপচ্চযাদিভাৱেন. সহজাতা তযো খন্ধা ৱেদনাদযো, তে সহজাতাদিপচ্চযভাৱেন. অযং হেতূতি অযং তিৱিধো হেতূ. ফস্সেনাতিআদীসু অযং সঙ্খেপত্থো – যস্মা ৰূপাৰম্মণে ফস্সে অত্তনো ফুসনকিচ্চং কৰোন্তে এৱং ৱেদনা অনুভৱনকিচ্চং, সঞ্ঞা সঞ্জাননকিচ্চং কৰোতি, তস্মা ‘‘ফস্সেন ফুট্ঠমেৱা’’তিআদিৱুত্তমেৱ অত্থং ইদানি পুগ্গলাধিট্ঠানেন দস্সেতুং ‘‘ফুট্ঠো’’তিআদি ৱুত্তং. পঞ্চেৱ খন্ধা ভগৱতা সমতিংসায আকাৰেহি ৱুত্তা. কস্মাতি আহ ‘‘কথ’’ন্তিআদি. ৰুক্খসাখাসু ৰুক্খৱোহাৰো ৱিয একেকধম্মেপি খন্ধৱোহাৰো হোতিযেৱ. তেনাহ ভগৱা – ‘‘ৱিঞ্ঞাণং ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধো’’তি (যম. খন্ধযমক ২).

পঠমদ্ৱযসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ছন্নৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.