৯. ৱীণোপমসুত্তৱণ্ণনা

২৪৬. ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱাতি কামং পাড়িযং পৰিসাদ্ৱযমেৱ গহিতং, সেসপৰিসানং পন তদঞ্ঞেসম্পি দেৱমনুস্সানন্তি সব্বসাধাৰণোৱাযং ধম্মসঙ্গহোতি ইমমত্থং উপমাপুব্বকং কত্ৱা দস্সেতুং ‘‘যথা নামা’’তিআদি আৰদ্ধং. যজন্তোতি দদন্তো. ৱিন্দিতব্বোতি লদ্ধব্বো, অধিগন্তব্বোতি অত্থো.

ছন্দোতি তণ্হাছন্দো. তেনাহ – ‘‘দুব্বলতণ্হা সো ৰঞ্জেতুং ন সক্কোতী’’তি. পুব্বুপ্পত্তিকা একস্মিং আৰম্মণে পঠমং উপ্পন্না. সা হি অনাসেৱনত্তা মন্দা. সোতি ছন্দো. ৰঞ্জেতুং ন সক্কোতি লদ্ধাসেৱনত্তা. দোসো নাম চিত্তদূসনত্তা. তানীতি দণ্ডাদানাদীনি. তম্মূলকাতি লোভমূলকা তাৱ মাযাসাঠেয্যমানাতিমানদিট্ঠিচাপলাদযো, দোসমূলকা উপনাহমক্খপলাসইস্সামচ্ছৰিযথম্ভসাৰম্ভাদযো, মোহমূলকা অহিৰিক-অনোত্তপ্প-থিনমিদ্ধৱিচিকিচ্ছুদ্ধচ্চ-ৱিপৰীতমনসিকাৰাদযো, সংকিলেসধম্মা গহিতাৱ হোন্তি তংমূলকত্তা. যস্মা পন সব্বেপি সংকিলেসধম্মা দ্ৱাদসাকুসলচিত্তুপ্পাদপৰিযাপন্না এৱ, তস্মা তেসম্পেত্থ গহিতভাৱং দস্সেতুং ‘‘ছন্দো ৰাগোতি ৱা’’তি ৱুত্তং.

ভাযিতব্বট্ঠেন সভযো. ভেৰৱট্ঠেন সপ্পটিভযো. কুসলপক্খস্স ৱিক্খম্ভনট্ঠেন সকণ্টকো. কুসলঅনৱজ্জধম্মেহি দুৰৱগাহট্ঠেন সগহনো. ভৱসম্পত্তিভৱনিব্বানানং অপ্পদানভাৱতো উম্মগ্গো. দুগ্গতিগামিমগ্গত্তা কুম্মগ্গো. ইৰিযনাতি ৱত্তনা পটিপজ্জনা. দুগ্গতিগামিতায কিলেসো এৱ কিলেসমগ্গো. ন সক্কা সম্পত্তিভৱং গন্তুং কুতো নিব্বানগমনন্তি অধিপ্পাযো.

অসুভাৱজ্জনাদীহীতি আদি-সদ্দেন অনিচ্চমনসিকাৰাদীনম্পি সঙ্গহো দট্ঠব্বো. চিত্তং নিৱত্ততি সৰাগচিত্তং ন উপ্পজ্জতি পটিপক্খমনসিকাৰেন ৱিনোদিতত্তা. মজ্ঝত্তাৰম্মণেতি অঞ্ঞাণুপেক্খট্ঠানিযে আৰম্মণে. উদ্দেস…পে… আৱজ্জন্তস্সাতি উদ্দিসাপনৱসেন উদ্দেসং, পৰিপুচ্ছাপনৱসেন পৰিপুচ্ছং, গৰূনং সন্তিকে ৱসনৱসেন গৰুৱাসং আৱজ্জন্তস্স. চিত্তন্তি গম্ভীৰঞাণচৰিয-পচ্চৱেক্খণ-পঞ্ঞৱন্ত-পুগ্গলসেৱনৱসেন তদধিমুত্তিসিদ্ধিযা অঞ্ঞাণচিত্তং নিৱত্ততি.

যথা ‘‘পুজ্জভৱফলং পুঞ্ঞ’’ন্তি ৱুত্তং ‘‘এৱমিদং পুঞ্ঞং পৱড্ঢতী’’তি (দী. নি. ৩.৮০), এৱং কিট্ঠসম্ভৱত্তা ‘‘কিট্ঠ’’ন্তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘কিট্ঠন্তি কিট্ঠট্ঠানে উপ্পন্নসস্স’’ন্তি.

ঘটাতি সিঙ্গযুগং ইধাধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘দ্ৱিন্নং সিঙ্গানং অন্তৰে’’তি. ঘটাতি গোণাদীনং সিঙ্গন্তৰট্ঠস্স সমঞ্ঞাতি ৱদন্তি. নাসাৰজ্জুকেতি নাসাৰজ্জুপাতট্ঠানে.

দমেতি পুথুত্তাৰম্মণতো নিৱাৰেতি. নন্তি চিত্তং. যং সুত্তং সুভাসিতং মযা. তদস্সাতি তদা অস্স ভিক্খুনো. আৰম্মণেতি কম্মট্ঠানাৰম্মণে.

সুদুজিতন্তি নিব্বিসেৱনভাৱকৰণেন জিতং. সুতজ্জিতন্তি সুট্ঠু দূৰকৰণেন জিতং, তথাভূতঞ্চ তজ্জিতং নাম হোতীতি তথা ৱুত্তং. গোচৰজ্ঝত্তন্তি অজ্ঝত্তভূতো গোচৰো. কম্মট্ঠানাৰম্মণঞ্হি বহিদ্ধাৰূপাদিআৰম্মণৱিধুৰতায অজ্ঝত্তন্তি ৱুচ্চতি. সমথো অনুৰক্খণং এতস্সাতি সমথানুৰক্খণং. যথা ইন্দ্ৰিযসংৱৰসীলং সমথানুৰক্খণং হোতি, তথা কথিতন্তি অত্থো. যথা হি ইন্দ্ৰিযসংৱৰসীলং সমথস্স পচ্চযো, এৱং সমথোপি তস্স পচ্চযোতি.

ৱাদিযমানায ৱীণায. চিত্তং ৰঞ্জেতীতি ৰজ্জনেন. অৱিস্সজ্জনীযতায চিত্তং বন্ধতীতি বন্ধনীযো. ৱেট্ঠকেতি তন্তীনং আসজ্জনৱেট্ঠকে. কোণন্তি কৱণতো ৱীণায সদ্দকৰণতো কোণন্তি লদ্ধনামং দাৰুদণ্ডং সিঙ্গাদীসু যেন কেনচি কতং ঘটিকং. তেনাহ ‘‘চতুৰস্সং সাৰদণ্ডক’’ন্তি.

যস্মা সো ৰাজা ৰাজমহামত্তো ৱা সদ্দং যথাসভাৱতো ন অঞ্ঞাসি, তস্মিং তস্স অজাননাকাৰমেৱ দস্সেতুং ‘‘সদ্দং পস্সিস্সামী’’তিআদি ৱুত্তং.

অসতী কিৰাযন্তি পাড়িযং লিঙ্গৱিপল্লাসেন ৱুত্তন্তি যথালিঙ্গমেৱ ৱদন্তো ‘‘অসা’’তি আহ. ‘‘অসতীতি লামকাধিৱচন’’ন্তি ৱত্ৱা তত্থ পযোগং দস্সেতুং ‘‘অসা লোকিত্থিযো নামা’’তি ৱুত্তং, লোকে ইত্থিযো নাম অসতিযোতি অত্থো, তত্থ কাৰণমাহ ‘‘ৱেলা তাসং ন ৱিজ্জতী’’তি. পকতিযা লোকে জেট্ঠভাতা কনিট্ঠভাতা মাতুলোতিআদিকা ৱেলা মৰিযাদা তাসং ন ৱিজ্জতি. কস্মা? সাৰত্তা চ পগব্বা চ সব্বেসম্পি সম্ভোগৱসেন ৱিনিযোগং গচ্ছন্তি. কথং? সিখী সব্বঘসো যথা. তেনেৱাহ –

‘‘সব্বা নদী ৱঙ্কগতী, সব্বে কট্ঠমযা ৱনা;

সব্বিত্থিযো কৰে পাপং, লভমানে নিৱাতকে’’তি. (জা. ২.২১.৩০৮);

অঞ্ঞম্পি তন্তিবদ্ধং চতুৰস্সঅম্বণৱাদিতাদীনি. ৱীণা ৱিয পঞ্চক্খন্ধা অনেকধম্মসমূহভাৱতো. ৰাজা ৱিয যোগাৱচৰো তপ্পটিবদ্ধধম্মগৱেসকত্তা. অস্সাতি যোগাৱচৰস্স.

নিৰযাদিতো অঞ্ঞস্মিম্পি গতি-সদ্দো ৱত্ততি. ততো ৱিসেসনত্থং ‘‘গতিগতী’’তি ৱুত্তং ‘‘দুক্খদুক্খং, ৰূপৰূপ’’ন্তি চ যথা, গতিসঞ্ঞিতং পৱত্তিট্ঠানন্তি অত্থো. তেনাহ – ‘‘এত্থন্তৰে সংসৰতি ৱত্ততী’’তি. সঞ্জাযনপদেসো এৱ গতীতি সঞ্জাতিগতি.

তং পন গতিং সত্তানং সংৱেগৱত্থুভূতস্স পচ্চক্খস্স গব্ভাসযস্স ৱসেন দস্সেতুং ‘‘অযমস্স কাযো’’তিআদি ৱুত্তং. ৰূপধম্মস্স সলক্খণং গতি নিট্ঠা, ততো পৰং অঞ্ঞং কিঞ্চি নত্থীতি সলক্খণগতি. অভাৱো অচ্চন্তাভাৱো. সন্তানৱিচ্ছেদো ৱিভৱগতি তংনিট্ঠানভাৱা. ভেদোতি খণনিৰোধো, ইধাপি তংনিট্ঠানতাযেৱ পৰিযাযো. যাৱ ভৱগ্গাতি যাৱ সব্বভৱগ্গা. সলক্খণৱিভৱগতিভেদগতিযো ‘‘এসেৱ নযো’’তি ইমিনাৱ পকাসিতাতি ন গহিতা. তস্স খীণাসৱস্স ন হোতি অগ্গমগ্গেন সমুচ্ছিন্নত্তা.

সীলং কথিতং ৰূপাদীসু ছন্দাদিনিৱাৰণস্স কথিতত্তা. মজ্ঝে সমাধিভাৱনা কথিতা ‘‘অজ্ঝত্তমেৱ সন্তিট্ঠতি…পে… সমাধিযতী’’তি জোতিতত্তা. পৰিযোসানে চ নিব্বানং কথিতং ‘‘যম্পিস্স…পে… ন হোতী’’তি ৱচনতো.

ৱীণোপমসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.