১৪. দেৱদহৱগ্গো
১. দেৱদহসুত্তৱণ্ণনা
১৩৪. মনং ৰমযন্তাতি আপাথগতা মনস্স ৰমণৱসেন পিযাযিতব্বতাৱসেন পৱত্তন্তা.
২. খণসুত্তৱণ্ণনা
১৩৫. ছফস্সাযতনিকাতি ছহি ফস্সাযতনেহি অনিট্ঠসংৱেদনিযা. ছদ্ৱাৰফস্সপটিৱিঞ্ঞত্তীতি ছহিপি দ্ৱাৰেহি আৰম্মণস্স পটিসংৱেদনা হোতিযেৱ সব্বসো দুক্খানুভৱনত্থং. তাৱতিংসপুৰন্তি সুদস্সনমহানগৰং. অভাৱো নাম নত্থি সব্বথা সুখানুভৱনতো. নিৰযেতি ইমিনা দুগ্গতি ভৱসামঞ্ঞেন ইতৰাপাযাপি গহিতা এৱ. মগ্গব্ৰহ্মচৰিযৱাসং ৱসিতুং ন সক্কাতি ইমিনা পন সব্বেসম্পি অচ্ছিন্দিকট্ঠানানং গহণং দট্ঠব্বং. ইমেৱাতি ইমস্মিং মনুস্সলোকে এৱ. অপাযোপি পঞ্ঞাযতি অপাযদুক্খসদিসস্স দুক্খস্স কদাচি পটিসংৱেদনতো. সগ্গোপি পঞ্ঞাযতি দেৱভোগসদিসসম্পত্তিযা কদাচি পটিলভিতব্বতো.
অযং কম্মভূমীতি অযং মনুস্সলোকো পুৰিসথামকৰণায কম্মভূমি নাম তাসং যোগ্যট্ঠানভাৱতো. তত্থ পধানকম্মং দস্সেন্তো ‘‘ইধ মগ্গভাৱনা’’তি আহ. ঠানানীতি কাৰণানি. সংৱেজনিযানীতি সংৱেগজননানি বহূনি জাতিআদীনি. তথা হি জাতি, জৰা, ব্যাধি, মৰণং, অপাযভৱং, তত্থপি নিৰযূপপত্তিহেতুকং, তিৰচ্ছানুপপত্তিহেতুকং, অসূৰকাযূপপত্তিহেতুকং, অতীতে ৱট্টমূলকং, অনাগতে ৱট্টমূলকং, পচ্চুপ্পন্নে আহাৰপৰিযেট্ঠিমূলকন্তি বহূনি সংৱেগৱত্থূনি পচ্চৱেক্খিত্ৱা সংৱেগজাতো সঞ্জাতসংৱেগো যোনিসো পধানমনুযুঞ্জস্সু. সংৱেগাতি সংৱেগমাপজ্জস্সু.
খণসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. পঠমৰূপাৰামসুত্তৱণ্ণনা
১৩৬. সম্মুদিতা সম্মোদপ্পত্তা, পমোদিতা সঞ্জাতপমোদা. দুক্খাতি দুক্খৱন্তো সঞ্জাতদুক্খা. তেনাহ ‘‘দুক্খিতা’’তি. সুখং এতস্স অত্থীতি সুখো, সুখী. তেনাহ ‘‘সুখিতো’’তি. যত্তকা ৰূপাদযো ধম্মা লোকে অত্থীতি ৱুচ্চতি. পস্সন্তানন্তি সচ্চপটিৱেধেন সম্মদেৱ পস্সন্তানং. ‘‘পচ্চনীকং হোতী’’তি ৱত্ৱা তং পচ্চনীকভাৱং দস্সেতুং ‘‘লোকো হী’’তিআদি ৱুত্তং. অসুভাতি ‘‘আহূ’’তিপদং আনেত্ৱা সম্বন্ধো. সব্বমেতন্তি ‘‘সুখং দিট্ঠমৰিযেভি…পে… তদৰিযা সুখতো ৱিদূ’’তি চ ৱুত্তং. সব্বমেতং নিব্বানমেৱ সন্ধায ৱুত্তং. নিব্বানমেৱ হি একন্ততো সুখং নাম.
পঞ্চনৱুতিপাসণ্ডিনো তেসঞ্চ পাসণ্ডিভাৱো পপঞ্চসূদনিট্ঠকথাযং পকাসিতো এৱ. কিলেসনীৱৰণেন নিৱুতানন্তি কিলেসখন্ধা কিলেসনীৱৰণং, তেন নিৱাৰিতানং. নিব্বানদস্সনং নাম অৰিযমগ্গো, তেন তস্স পটিৱিজ্ঝনঞ্চ কাড়মেঘঅৱচ্ছাদিতং ৱিয চন্দমণ্ডলং.
পৰিচ্ছিন্দিত্ৱাতি অসুভভাৱপৰিচ্ছিন্দনেন সম্মাৱিঞ্ঞাণদস্সনেন চ পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা. মগ্গধম্মস্সাতি অৰিযমগ্গধম্মস্স.
অনুপন্নেহীতি অনু অনু অৱিহায পটিপন্নেহি. কো নু অঞ্ঞো জানিতুং অৰহতি, অঞ্ঞো ন জানাতীতি দস্সেতি.
পঠমৰূপাৰামসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪-১২. দুতিযৰূপাৰামসুত্তাদিৱণ্ণনা
১৩৭-১৪৫. সুদ্ধিকং কত্ৱা গাথাবন্ধনেন ৱিনা কেৱলং চুণ্ণিযপদৱসেনেৱ. তথা তথাতি অজ্ঝত্তিকানি বাহিৰানি চ আযতনানি অনিচ্চলক্খণেন দুক্খানত্তলক্খণেহি চ যোজেত্ৱা দস্সনৱসেন.
দুতিযৰূপাৰামসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
দেৱদহৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.